Atlas

Atlas

Wetenschap & Geneeskunde  |  41 afleveringen

In Atlas hoor je de meest fascinerende wetenschappelijke inzichten, en kijken we naar de mens áchter de wetenschapper.  Hoe komen ze tot hun experimenten, waar bouwen ze op voort en wat zijn hun fuck ups? Verhalen over nieuwsgierige mensen die streven, worstelen, falen en slagen. Petra Grijzen spreekt ze en ontvangt verslaggevers die zelf op onderzoek gaan in de kleurrijke wereld van de wetenschap.

Verras mij  


#8 - De ruimte in beeld (S05)

Luister  

Atlas  /  12-01-2023

Ruimte-onderzoek brengt nieuwe stukjes informatie. We weten steeds meer van wat er zich boven ons afspeelt. Maar wat kunnen wij als mensen daarmee? Hoe verandert deze wetenschappelijke kennis onze blik op de ruimte, en ook: hoe beïnvloedt het ons beeld van de mensheid? In deze uitzending van atlas...


#6 - Space Race (S05)

Luister  

Atlas  /  05-01-2023

De sterrenkunde heeft veel te danken aan de Koude Oorlog. In deze aflevering van Atlas neemt wetenschapshistoricus David Baneke je mee in de spacerace van de Koude Oorlog tot aan de space kolonisten van nu. 


#7 - Het staat in de sterren geschreven (S05)

Luister  

Atlas  /  29-12-2022

Op een heldere avond is hij op een paar plekjes in Nederland nog te zien aan de hemel. Die prachtige witte sterrenband, de Melkweg. Maar hoe is de Melkweg eigenlijk ontstaan? Melkweg-archeoloog Else Starkenburg neemt ons mee op een kosmische ontdekkingsreis. Ze is in haar nopjes met het nieuwe instr...


#5 - Buitenaards leven (S05)

Luister  

Atlas  /  22-12-2022

Bestaat er leven buiten onze planeet? Het is een terugkerende vraag bij het kampvuur of in het café: Zijn er ergens in het melkwegstelsel wezens die net zo hard naar ons zoeken als wij naar hen? In het café, boeken en films  blijven antwoorden meestal ergens steken tussen hoop en vrees, maar in d...


#4 - Rommel in de ruimte (S05)

Luister  

Atlas  /  15-12-2022

Na de oceanen is ook de ruimte niet langer veilig voor menselijk afval. Oude raketonderdelen en vooral afgedankte, kapotte satellieten zwerven met een gigantische snelheid rond onze aarde. Dat levert niet alleen een boel rommel op, maar ook gevaar. Een botsing met ruimtepuin kan actieve satellieten...


#3 - Vingerafdruk van leven (S05)

Luister  

Atlas  /  01-12-2022

Heel veel signalen vanuit de ruimte kunnen we op aarde opvangen. Maar welke boodschappen slingeren we zelf eigenlijk de ruimte in? Door te kijken naar wat er vanuit de ruimte op te vangen is van de aarde, maken planeetonderzoeker Daphne Stam en sterrenkundige Willeke Mulder een vingerafdruk van het...


#2 - Staaltje Sterrenkunde (S05)

Luister  

Atlas  /  25-11-2022

Hoe ver staan de sterren van ons vandaan? En hoe klein is de aarde in de duizelingwekkende grootte van de Melkweg? In deze aflevering praat Mirthe van der Drift met emeritus hoogleraar sterrenkunde Ed van den Heuvel over ons planetenstelsel en de sterren hier ver vandaan. Ook hoor je Hens Zimmerman...


#1 - De Toekomst in de Sterren (S05)

Luister  

Atlas  /  17-11-2022

Geloof jij in je horoscoop? Al zolang er mensen zijn, kijken we naar de sterren. Sommigen halen betekenis uit hun standen, en weer anderen dromen ervan zich tussen het sterrenstof te begeven. In de nieuwe serie van Atlas kijken we omhoog en nemen we een duik in ons grote universum. Wat weten we eige...


#8 - Impactvolle Algoritmes (S04)

Luister  

Atlas  /  03-11-2022

Met elke muisklik op het internet verspreiden wij data. Of we willen of niet. Onze data worden gebruikt voor algoritmes die ons gedrag vervolgens sturen. Hoe wenselijk is dat? Petra Grijzen gaat in gesprek met AI wetenschapper Cynthia Liem. Zij keek mee naar wat er fout ging bij de toeslagen affaire...


#7 - Digitale Geheelonthouding (S04)

Luister  

Atlas  /  27-10-2022

Als jij internet gebruikt, wordt er data over jou verzameld door tech-bedrijven. Dat weten we intussen wel. Waar die data heen gaan of wat er mee gebeurt, weten we vaak niet. Wat moet je doen om je geheimen niet met de grote tech-bedrijven te delen? Hoe verspreid je zo min mogelijk data over jezelf?...


#6 - Genetische geheimen (S04)

Luister  

Atlas  /  20-10-2022

Hoeveel neanderthaler DNA heb jij? Waar komen je voorouders vandaan? En heb je kans om een ziekte als alzheimer te ontwikkelen? Dit valt allemaal af te lezen uit jouw DNA. Welke geheimen liggen er nog meer in onze lichamelijke data verscholen? En willen we die geheimen wel weten? Daar spreekt Petra...


#5 - Het Doxing Dilemma (S04)

Luister  

Atlas  /  13-10-2022

'Locatie onder observatie.' Deze dreigende sticker trof Nadia Bouras aan op de deur van haar huis. Een intimiderende actie van het anti-linkse platform Vizier op Links.   In deze aflevering hebben we het over doxing; een handeling waarbij identificerende informatie over iemand online wordt onthuld...


#4 - Datahorror (S04)

Luister  

Atlas  /  06-10-2022

Weet jij hoeveel datastukjes er van jou op het internet slingeren? En hoe groot jouw dataspoor is? Onze echte wereld raakt steeds meer verweven met de digitale wereld. Dit betekent dat er steeds meer data over ons wordt verzameld en dat wij zelf ook meer en meer data prijsgeven.  Wat zijn de gevare...


#3 - Wij zijn data (S04)

Luister  

Atlas  /  29-09-2022

Heb je een smartphone? Dan maak je vast ook gebruik van alle handige toepassingen die de apps daarop bieden. Denk aan Siri, Google Maps en playlists afgestemd op jouw muzieksmaak. Jouw data leren die apps beter te werken. In deze aflevering van Atlas bekijken we wat data ons allemaal oplevert. Van a...


#2 - Waarom hebben we geheimen? (S04)

Luister  

Atlas  /  22-09-2022

Iedereen heeft geheimen. Maar waarom hebben we ze? Zijn ze nuttig, of is het hebben van geheimen misschien wel ongezond? Psycholoog Andreas Wismeijer van de Tilburg University is gefascineerd door deze vragen. Hij onderzoekt de psychologie van geheimen. In deze aflevering vertelt hij waarom het goed...


#1 - De muren hebben oren (S04)

Luister  

Atlas  /  15-09-2022

Wat als je geen recht hebt op je eigen privacy? Een geheim hebben onmogelijk wordt gemaakt? Bespied worden geen uitzondering is, maar bij het dagelijks leven hoort? In deze aflevering van Atlas blikken we terug op het leven in de DDR.  Verslaggever Steven Smit spreekt met Annett Hoogvliet en histor...


#8 - Het dier in onszelf (S03)

Luister  

Atlas  /  28-07-2022

Een dansende Mick Jagger en flamenco muziek. Dat is het ultieme bewijs dat wij dieren zijn. Dat vindt evolutiebioloog Nico van Straalen. In de laatste aflevering van de serie ‘mens als dier’ beantwoordt hij de vragen die luisteraars ons stuurden. Zoals de vraag welke evolutie mensen nog door moe...


#7 - Dierlijk dineren (S03)

Luister  

Atlas  /  21-07-2022

Als wij dieren zijn, aten we vroeger dan ook als dieren? Oftewel: wat is ons oerdieet? Om die vraag te beantwoorden kijken we in deze aflevering naar eeuwenoude poep. Dit is de onderzoeksbron van archeoloog Merit Hondelink. Zij probeert hiermee erachter te komen wat mensen vroeger aten. Heb je vrage...


#6 - Het recht van het dier (S03)

Luister  

Atlas  /  14-07-2022

Momenteel is een dier in het recht hetzelfde als bijvoorbeeld een tafel, wc-rol of autoradio. Een dier is een 'ding' zonder rechten. En dat terwijl wij mensen verwant zijn aan alle dieren, weten we sinds Darwin's evolutietheorie. Dus als we naast alle dieren staan en weten dat veel diersoorten bewus...


#5 - Denken als een dier (S03)

Luister  

Atlas  /  07-07-2022

Surprise, surprise: onze moderne Europese manier van met dieren omgaan is niet de enige. Hoe keek men in Europa pre-Darwin naar de dieren? Hoe zit dat met andere culturen? En wordt het niet eens tijd om vanuit het dier te gaan kijken naar deze kwestie? In deze aflevering rangschikken we perfectie me...


#4 - De grens tussen mens en dier (S03)

Luister  

Atlas  /  04-07-2022

Katten miauwen anders naar ons dan naar andere katten. En wist je dat guppies persoonlijkheden hebben? Dier-mens wetenschapper Maarten Reesink en gedragsbioloog Lysanne Snijders gaan op het NPO Podcast Event in gesprek met Petra Grijzen over de grenzen tussen mens en dier.  Heb je vragen of wil je...


#3 - Darwin als excuus (S03)

Luister  

Atlas  /  30-06-2022

We zijn verwant met alle levende soorten op aarde, zo stelt Darwin’s evolutietheorie. Ook gaf hij met zijn theorie de aanzet om onszelf revolutionair anders te bekijken. Want hoeveel impact heeft de evolutietheorie op onze maatschappij en sociale omgang? In deze aflevering spreken we verschillende...


#2 - Kroon op de evolutie (S03)

Luister  

Atlas  /  16-06-2022

We zijn gek op dieren en kunnen er enorm veel liefde voor voelen. Maar ondanks die liefde willen we zo ook africhten, domineren en doden... Waarom voelen wij ons superieur aan het dier? En is dat terecht? Daarover gaat Petra Grijzen in gesprek met filosoof René ten Bos.  Wil je live zien hoe wij e...


#1 - Chimpansees en dickpics (S03)

Luister  

Atlas  /  09-06-2022

Zijn mensen dieren? Op die vraag proberen we in de nieuwe reeks van Atlas het antwoord te vinden. In de eerste aflevering gaan we de verschillen en overeenkomsten tussen mens en dier observeren in de dierentuin. Harald Schmidt, hoofd Dier en Plant van Diergaarde Blijdorp neemt ons mee langs de olifa...


#8 - Denken in deeltjes (S02)

Luister  

Atlas  /  26-05-2022

In de kerkbanken krijgt hij zijn beste inzichten. Theoreticus Carlo Beenakker ziet zijn natuurkundige ideeën als een geschenk van god. In gesprek met Petra Grijzen vertelt hij over de theorie achter de elementaire deeltjes.  Wij zijn benieuwd naar wat je van onze podcast vindt. Zo kunnen we Atlas...


#7 - Majorana-mysterie: Leo Kouwenhoven zwijgt niet langer (S02)

Luister  

Atlas  /  12-05-2022

Leo Kouwenhoven haalde het wereldnieuws in 2012 met zijn onderzoek. Hij vond aanwijzingen voor het bestaan van het majorana-deeltje. En in 2018 kwam na jaren onderzoek eindelijk de bevestiging: het deeltje is écht gevonden.   Maar twee jaar later moest hij zijn veelbelovende artikel terugtrekken,...


#6 - Majorana-mysterie: De Reconstructie (S02)

Luister  

Atlas  /  12-05-2022

Een deeltje dat kan helpen om een kwantumcomputer te bouwen is het majorana-deeltje. In deze aflevering duiken we in de zoektocht naar dit mysterieuze deeltje. Aan de TU Delft werd onder leiding van Leo Kouwenhoven de afgelopen tien jaar stappen gezet naar het vinden van majorana’s. Er werd zelfs...


#5 - Majorana-mysterie: De Kwantumrace (S02)

Luister  

Atlas  /  05-05-2022

Een computer die zo snel kan rekenen, dat het ziektes uit de wereld kan helpen? De kwantumcomputer belooft het te doen. Op dit moment werken grote bedrijven als Google, Microsoft en IBM als een gek om als eerste een zo stabiel mogelijke kwantumcomputer te bouwen. Maar wat is kwantum eigenlijk? Hoe k...


#4 - Jagen op de allerkleinste deeltjes (S02)

Luister  

Atlas  /  28-04-2022

In een tunnel van 27 kilometer lang, diep onder de grond in Zwitserland, wordt gejaagd op de allerkleinste deeltjes. Een van die jagers is deeltjesfysicus Ivo van Vulpen. Hij was onderdeel van het team dat tien jaar geleden een nieuw elementair deeltje ontdekte: het higgsdeeltje. Van Vulpen vertelt...


#3 - Kernenergie, vriend of vijand? (S02)

Luister  

Atlas  /  21-04-2022

Kernenergie is terug van weggeweest, maar de angst voor een kernbom ook. En dat laat zien dat de jacht op de allerkleinste deeltjes niet enkel mooie kennis oplevert, maar ook onbedoelde gevolgen kent. Een aflevering over de donkere kant van kennisuitbreiding, naast de hoop die het biedt op een beter...


#2 - Het Spookdeeltje (S02)

Luister  

Atlas  /  14-04-2022

Ze vliegen met miljarden tegelijk overal doorheen. Ze worden daarom ook wel de 'spookdeeltjes' genoemd: neutrino's. Het zijn een van de bouwstenen van ons bestaan, een van de elementaire deeltjes.  Petra Grijzen gaat in gesprek met deeltjesfysicus Rasa Muller. Zij is op jacht naar neutrino's en pro...


#1 - Hoe klein kan het zijn? (S02)

Luister  

Atlas  /  07-04-2022

Stel: je pakt een stuk kaas en hakt deze keer op keer doormidden. Hoe vaak kan je die kaas doormidden hakken, tot er echt niets meer overblijft? Het klinkt als een raadsel voor in de kroeg, maar het antwoord op deze vraag behelst het raadsel van het universum. Wat zijn de allerkleinste deeltjes waar...


#8 - De Droomduiding (S01)

Luister  

Atlas  /  24-03-2022

Droom je wel eens dat je opeens nog een examen moet halen? Of dat je mond vol met kauwgom zit en je het er niet meer uit krijgt? Psycho-analyticus Tinka Prast denkt dat wat we dromen, een betekenis heeft. In deze aflevering ontrafelen we de dromen die luisteraars met ons deelden. En slaaponderzoeker...


#7 - De Lucide Droom (S01)

Luister  

Atlas  /  17-03-2022

Vliegen als een vogel, ademen onder water en telepathisch communiceren. Verslaggever Steven Smit gaat op zoek naar de echte meesters van de dromen. Mensen die tijdens hun dromen bewust zijn van het feit dat ze dromen; de lucide dromers. Droomreizigers die de mooiste werelden kunnen oproepen met hun...


#6 - De Helende Droom (S01)

Luister  

Atlas  /  10-03-2022

Ligt het antwoord op waarom we dromen verstopt in het brein van de slapeloze, de mensen die geen dromen hebben? Petra Grijzen spreekt hierover met hersenonderzoeker Eus van Someren. Hij wil slapeloosheid oplossen. Want goed kunnen slapen en dromen kan helend zijn voor mentale problemen. Shownotes Wi...


#5 - De Afwezige Droom (S01)

Luister  

Atlas  /  03-03-2022

Eén op de drie Nederlanders heeft moeite met slapen. En wie niet slaapt, droomt niet. Wat doet dat met ons lichaam en onze geest? Verslaggever Tom Hofland gaat op onderzoek uit en spreekt o.a. met slaaponderzoeker Jaap Lancee, die tips geeft over hoe je beter kunt slapen, en postdoctoraal wetenscha...


#4 - De Droomslaap (S01)

Luister  

Atlas  /  24-02-2022

Je praat misschien wel eens tijdens je slaap, maar er zijn ook mensen die 's nachts agressief worden. Ze schoppen en slaan tijdens hun droomslaap. Somnoloog en neuroloog Maartje Louter van het Erasmus MC ziet patiënten met dit soort problemen. Ze onderzoekt wat er gebeurt in het lichaam tijdens de...


#3 - De Voorspellende Droom (S01)

Luister  

Atlas  /  17-02-2022

Misschien heb je wel eens een voorspellende droom gehad. Snel je ticket omgeboekt, omdat je droomde dat het vliegtuig neerstortte. Paranormaal, of puur toeval?  Verslaggever Steven Smit gaat langs bij psycholoog Jacob Jolij, filosoof Hans Gerding, historicus Sandor Chardonnens en slaaponderzoekers...


#2 - De Nachtmerrie (S01)

Luister  

Atlas  /  10-02-2022

Iedereen heeft wel eens een nachtmerrie. Maar wat als die duistere dromen zo eng zijn dat je niet meer durft te slapen? Petra Grijzen gaat in gesprek met onderzoeker en therapeut Annette van Schagen. Haar missie is om mensen van hun nachtmerries af te helpen. Ze wordt dan ook wel de 'nachtmerriepsyc...


#1 - De Duivelse Droom (S01)

Luister  

Atlas  /  03-02-2022

Nachtmerries, slaapverlamming en nachtelijke hallucinaties. Onze duivelse dromen zijn al eeuwen een inspiratiebron voor kunstenaars, en voor sommigen van ons een reden om zo lang mogelijk wakker te blijven. Verslaggever Tom Hofland gaat langs bij historicus Sandor Chardonnens en slaaponderzoeker Jaa...


Trailer

Luister  

Atlas  /  28-01-2022

In Atlas hoor je de meest fascinerende wetenschappelijke inzichten, en kijken we naar de mens áchter de wetenschapper.  Hoe komen ze tot hun experimenten, waar bouwen ze op voort en wat zijn hun fuck ups? Verhalen over nieuwsgierige mensen die streven, worstelen, falen en slagen. Petra Grijzen spr...