Podcast Zoeker

Bach van de Dag

Bach van de Dag

Muziek  |  273 afleveringen

De Bach van de Dag: een podcast als een muzikale scheurkalender! Met de Bach van de Dag-podcast neemt programmamaker Frank de Munnik luisteraars mee op de muzikale ontdekkingsreis die hij al jaren maakt langs het werk van Johann Sebastian Bach. Wat is het verband tussen het werk van Bach en de val van de Berlijnse Muur? Zou E.T. wel eens hebben geluisterd naar een Brandenburgs Concert? En hoe klinkt de invloed van Bach door tot ver in de twintigste eeuw? Zin in een dagelijkse portie Bach? Beluister het in de Bach van de Dag, van KRO-NCRV en NPO Radio 4.

4 juni 2021: ‘Pure opwinding; een originele Bach’Luister  

Het gebeurde mij, pure opwinding. Ik had een originele Bach in handen… weliswaar een kwitantie, maar toch. Het handschrift bevindt zich in een grote kluis in Den Haag. Tezamen met de eerste drukken van Bach’s muziek, zoals de originele Goldbergvariaties uit 1742. Wereldwijd nog 18 exemplaren bek…

3 juni 2021: ‘Wie kent het niet?’Luister  

Air, oftewel ‘Air on a G String’, wie kent het niet, deze Bachhit? In 1848 voor het eerst gespeeld in Nederland, niet iedereen was er even blij mee… In 1929 maakte Willem Mengelberg een opname - Air in een arrangement van zijn goede vriend Gustav Mahler. J.S. Bach  Suite nr.4, BWV.1068; Air…

2 juni 2021: ‘Charmant deeltje’Luister  

Hij was de plaaggeest van de jonge Mahler, raakte bevriend met de walzenkoning Strauss, en werd een zeer geliefd pianist in de salons van Wenen. Alfred Grunfeld; de eerste die de Gavotte uit de Zesde Engelse Suite op plaat vastlegde. Waarom uitgerekend dit deeltje? Geen idee, maar Clara Schumann spe…

1 juni 2021: ‘Mendelssohns meer’Luister  

In 1856 klonk voor het eerste Bach’s Chaconne in Nederland… Alleen: wel in de versie van Mendelssohn. Dus met piano begeleiding, want zei Mendelssohn: ‘Het werk is alleen geschikt voor een klein publiek, het grote publiek heeft meer nodig om tot begrip te komen van deze muziek’.  J.S. Bach…

31 mei 2021: ‘Bach bevrijd! Of: Busoni’s Bach’Luister  

Ferrucio Busoni was aan het begin van de 20ste eeuw een van de allergrootste pianisten, en een Bachliefhebber pur sang. Alleen: je moest dan Bach wel bewerken voor de concertzaal, de Goldbergvariaties bv waren vooral geschikt om te lezen, maar niet om te spelen. Busoni veranderde het nodige, voegde …

28 mei 2021: 'Bach en Nederland: …zo vol betekenis’Luister  

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'. Vandaag: op 18 december 1891 dirigeerde Julius Röntgen, zelf een leerling van Thomascantor Hauptmann, de Hohe Messe in het A…

27 mei 2021: 'Bach en Nederland: Jacob hoort Johann'Luister  

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'. Vandaag: er is volgens mij maar een Nederlander die Bach ook daadwerkelijk gehoord heeft: Jacob Wilhelm Lustig, organist van …

26 mei 2021: 'Bach en Nederland: Hij speelt geen Bach, hij wekt hem tot leven’Luister  

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'. Vandaag ‘Hij speelt geen Bach, hij wekt hem tot leven’, aldus Edward Grieg, die Pablo Casals hoorde in Bach’s Vijfde Ce…

25 mei 2021: 'Bach en Nederland: Grootsch en bewonderenswaardig’Luister  

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'. Vandaag: Clara Schumann’s halfbroer Woldemar Bargiel was de eerste die in Nederland de Matthaus Passion uitvoerde. 22 April…

24 mei 2021: 'Bach en Nederland: een mevrouw in Den Haag'Luister  

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'. Vandaag een zeer gezien musicus, Gertrude van den Bergh, woonachtig in Den Haag. Een ‘wereldberoemde’ pianiste, en dat ni…

31 aug 2020 ‘Slot: Aria da capo’Luister  

Op 1 sept 2019 begon de ‘Bach van de dag’ met de Aria uit de Goldbergvariaties. Vandaag, na vele variaties rond Bach, besluit ik met de Aria da capo, het slot van de Goldbergvariaties, en dus het slot van deze Bach van de dag. Johann Sebastian Bach Goldberg Variaties, BWV.988: Aria da capo …

28 aug 2020 ‘De mooiste’Luister  

Leuk en heerlijk zinloos spelletje: wat is de ‘mooiste’ Bach? Wat gaat er mee naar een onbewoond eiland? Ik neem mee: dit deeltje uit het Magnificat… Johann Sebastian Bach Magnificat BWV.243; Suscepit Israel Ricercar Consort olv Philippe Pierlot Mirare MIR102 2’08’’

27 aug 2020 ‘Maximaal minimaal’Luister  

Het heeft iets prettig maniakaals, deze Fantasie. Je hoort bijna voortdurend hetzelfde, maar dan anders. Minimal music uit een tijd waarin het genre niet bestond. Bach haalt alles uit bijna niets. Johann Sebastian Bach Fantasie BWV.922 Alfred Brendel, piano Philips 4208322 8’22’’ Jo…

26 aug 2020 ‘Zondige schoonheid’Luister  

Nadenken over je eigen zonden, letterlijk en figuurlijk van ‘God los’. Gebroken. Het bracht Bach in 1723 tot een van zijn mooiste aria’s. Zeker in deze uitvoering. Barbara Schlick zingt vol met levenservaring, en Marcel Ponseele laat de hobo stralen. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.105, …

25 aug 2020 ’25 augustus 1749’Luister  

Zoiets doe je niet, althans… Terwijl Bach behoorlijk ziek is, is er al gepraat en zelfs besloten over zijn opvolging. Op 25 augustus 1749, terwijl de kerk vol zit met hoogwaardigheidsbekleders, speelt Bach zelf het orgel in de opening van deze cantate. Een klinkend bewijs: ik ben er! Johann Seb…

24 aug 2020 ‘Langzaam. Naar binnen’Luister  

De laatste. Prelude en Fuga nr.24 uit het eerste boek Wohltemperierte Clavier. Een bekroning, maar ook een zoektocht naar het wezen van melancholie. Youri Egorov speelt zo langzaam en naar binnen gericht… en toch valt de muziek niet uiteen. Johann Sebastian Bach Das wohltemperierte Klavier …

21 aug 2020 ‘Bach op vrijdag’Luister  

Petersburg, eind 19e eeuw. Iedere vrijmiddag en avond komen ze bijeen. Componisten en musici als Rimsky-Korsakov, Borodin, Glazoenov en Lyadov. Strijkkwartet spelen en hun liefde voor Bach laten horen. In 1899 werd een aantal stukken gepubliceerd onder de titel ‘Vrijdagen’. Anatoly Lyadov Kw…

20 aug 2020 ‘Van de jonge Bach’Luister  

Als kind hield ik van rennen, schijnbaar doelloos, half vijf ’s middags. Geen jas, alleen een trui en maar rennen. De wind, het late licht. Puur plezier, zonder dat ik het zo noemde. Toccata. Johann Sebastian Bach Toccata. BWV.915 Angela Hewitt, piano Hyperion Records CDS44421/35 9’00’…

19 aug 2020 ‘Hemelse dans’Luister  

Wat is de ‘zin’? Ik weet het niet altijd, lees erover, praat erover, maar soms ervaar ik het, kort en schijnbaar zomaar. ‘Zin’ straalt door de tonen van het derde deel uit het Vierde Brandenburgs Concert. De muziek buitelt, danst en ruist. Johann Sebastian Bach Brandenburgs Concert nr.4,…

18 aug 2020 ‘Meer dan een straatnaam’Luister  

Tegenwoordig niet meer dan een straatnaam, maar ooit een grote naam in het Nederlandse muziekleven: Julius Röntgen. Geboren in Leipzig, wonderkind, mede-oprichter Concertgebouw en orkest, en een onvermoeibaar Bach-liefhebber en componist. Vooral deze Prelude en Fuga was voor mij een ware een ontdek…

17 aug 2020 ‘Laconieke precisie’Luister  

Ik koester de Bach-opnamen van Piotr Anderszewski. Integer en urgent. De aandacht waarmee hij speelt, levert een laconieke precisie op. Iedere toon en frase is vormgegeven, gehuld in helderheid. Johann Sebastian Bach Partita nr.6, BWV.830; I. Toccata Piotr Anderszewski, piano Virgin 724354552…

14 aug 2020 ‘Uit de schaduw: Antonin Reicha’Luister  

De fuga stond centraal in zijn composities en in zijn lessen. Alleen, in de tijd van Antonin Reicha, was de fuga al geheel ‘uit de tijd’. Toch gaf hij zijn leerlingen, waaronder Berlioz, Franck en Liszt, een uitermate gedegen ondergrond in het schrijven van fuga’s. Maar hoe klinken Reicha’s …

13 aug 2020 ‘Bach, Brüggen en Blokfluit’Luister  

Frans Bruggen was een van de grote voormannen van de ‘oude muziek beweging’. De blokfluit werd dankzij hem weer een ‘echt’ instrument, en Bruggen maakte prachtige arrangementen van Bach’s muziek. Het was een droom van Bolette Roed om de ‘Bruggen-arrangementen’ op te nemen. Haar dubbel…

12 aug 2020 ‘Variaties’Luister  

Je moet er even voor gaan zitten, maar dan krijg je ook wat… Zo’n rijk en fraai werk: deze variaties van Max Reger, die op 12 augustus 1904 in wereldpremiere gingen. Reger. Alcoholist en liefhebber van droge humor, wat op zich al humor is, maar bovenal een van de grootste contrapuntisten na Ba…

11 aug 2020 ‘Bach & Beatles’Luister  

Het kon niet uitblijven, ik ben een Bach-liefhebber maar ook een Beatles-liefhebber, dus… alle aandacht voor de arrangementen die Peter Breitner maakte. Je hoort Bach’s Hohe Messe alsof het een Brandenburgs Concert en daar doorheen, naadloos gevlochten, melodieeen van Lennon en McCartney. Joh…

10 aug 2020 ‘Glenn Gould Live’Luister  

10 augustus 1958. Wat een geluk dat er microfoons bij stonden… Glenn Gould heeft nooit in Nederland opgetreden, maar wel een keer met het Concertgebouworkest, in Salzburg. Het is een zeer gedreven uitvoering, waar zowel Gould als het orkest op het puntje van hun stoelen musiceren. Johann Sebast…

7 aug 2020 ‘Zijtak’Luister  

Luisteren naar familieleden van Bach is vaak een ontdekkingstocht langs grotendeels vergeten edoch prachtige muziek. Te beginnen met Heinrich Bach, naar diens zoon Johann Michael Bach – Bach’s eerste schoonvader, en zijn broer Johann Christoph Bach. Een Bachzijtak, met onverwachte ‘luister ink…

6 aug 2020 ‘Hetzelfde anders horen’Luister  

Bach maakte waarschijnlijk zelf de bewerking van zijn Tweede Sonate voor viool. Als Sonate BWV.964 is het dan muziek voor klavecimbel. Hetzelfde, maar anders. Dezelfde noten, maar toch. Een oefening in hetzelfde anders horen. Johann Sebastian Bach Sonate voor viool nr.2, BWV.1003 Alina Ibragimo…

5 aug 2020 ‘Grootse opening, voor Dresden’Luister  

In Weimar voerde Bach muziek uit van Peranda, een componist die tientallen jaren eerder een grote naam was in Dresden. Als Bach begint aan zijn Hohe Messe, gecomponeerd met Dresden in het achterhoofd, dan klinken de openingsmaten als… Peranda. Maakt mij meteen nieuwsgierig; hoe klinkt Peranda? …

4 aug 2020 ‘Uit het Bachboek voor Harriet Cohen’Luister  

De Engelse pianiste Harriet Cohen vroeg aan allerlei bevriende componisten om iets te maken ‘rond’ Bach. In 1931 verscheen ‘A Bach Book for Harriet Cohen’, met daarin Bachbewerkingen door oa Bax, Howells, Bridge en Vaughan Williams. Laatstgenoemde maakte een parel onder de Bachbewerkingen. …

3 aug 2020 ‘Texel en Brabant bij Bach’Luister  

Familiebijeenkomsten van de Bach’s werden steevast opgeluisterd met schuine grappen, woordspelletjes en natuurlijk muziek… ‘Deels komisch, deels ongepast’, aldus Bach’s eerste biograaf. In een bewaard fragment worden Texel en Brabant genoemd. Tijd voor een klein onderzoek. Johann Sebas…

31 juli 2020 ‘Begrafenis’Luister  

31 juli 1750, Bach’s begrafenis. Voor de uitvaartdienst had hij zelf al muziek uitgekozen; muziek van een familielid die hij in zijn jeugd goed gekend had. De in 1703 overleden Johann Christoph Bach. Hoe toepasselijk dat J.S. koos voor ; Lieber Herr Gott, wecke uns auf. Johann Christoph Bach …

30 juli 2020 ‘Bach en Vader Jakob’Luister  

Er zit in de Kunst der Fuge een canon waar ik iedere keer weer van geniet maar ook versteld van sta. Maar hoe leg ik ‘m uit? Ik vroeg collega Jana om mij te helpen, en aan de hand van de canon ‘Vader Jakob’ doen we een poging. Daarnaast het arrangement van Harry van de Kamp van een deel uit …

29 juli 2020 ‘Beelden van Bach’Luister  

Er is geen componist zoveel ‘onderzocht’ als Bach. Iedere noot, iedere letter, die hij aan het papier toevertrouwde, is beschreven in duizenden boeken, artikelen en proefschriften. En toch; wie was hij? Iedereen heeft zijn ‘eigen’ Bach. Silvestrov componeerde een intiem en droomachtig eerbet…

28 juli 2020 ‘De kern van de zaak’Luister  

28 juli 1750, even na kwart over acht ‘s avonds, overlijdt Bach. Tot de allerlaatste gecomponeerde noten behoort het Et incarnatus est uit de Hohe Messe. Voeg het Crucifixus toe en het Et resurrexit en je hebt volgens mij ‘de kern van de zaak’. Hier was het Bach om te doen; zowel muzikaal al…

27 juli 2020 ‘Wat heeft Bach in zijn handen?’Luister  

Op het enige echte portret van Bach, uit 1748, staat hij afgebeeld met in zijn handen een kleine partituur. Wie goed kijkt, ziet een Canon staan. Bach wilde zich dus laten zien met een muziekvorm die in zijn tijd al heel ouderwets was, maar getuigde van ouderwets goed vakmanschap, en met religieuze …

24 juli 2020 ‘Laatste noten’Luister  

Ergens in die ‘doodzieke’ maanden april-juli 1750 dicteerde Bach aan zijn leerling Kittel een nieuwe versie van het koraal ‘Wenn wir in hochsten Noten sind’, en gaf het een nieuwe titel; ‘Vor deinen Thron tret ich hiermit’. Ga je tellen, en verbind je letters aan getallen, dan kun je hie…

23 juli 2020 ‘De navolging’Luister  

Voor Bach stond de ‘canon’ gelijk aan ‘wet’ oftewel het Musikalisches Opfer kent tien canons, als de Tien Geboden. Een stem volgt in alles de andere stem; de navolging van een gewone gelovige van Christus. Duizelt het al? Het kan altijd nog ‘erger’… deze canon kan tot in eeuwigheid hog…

22 juli 2020 ‘De klank van Bach’Luister  

Bach bespeelde verscheidene instrumenten, hield zich bezig met de bouw van instrumenten, en heeft waarschijnlijk zelfs een instrument ontworpen: het ‘lautenwerck’. Een clavecimbel met een pracht van een ‘hangbuik’ oftewel een luit in de vorm van een klavecimbel. Hoe klonk het? Johann Seba…

21 juli 2020 ‘Bach’s belijdenis’Luister  

Het begin van het Credo uit de Hohe is in alles een geloofsbelijdenis van Bach. Of beter gezegd: hij ‘gelooft’ in en door muziek. De uitvoering door de J.S. Bach Stiftung begint met een… improvisatie. Het contrast met de sierlijke ‘klinkende wiskunde’ van Bach is daardoor des te groter. …

20 juli 2020 ‘De toevallende vanzelfsprekendheid’Luister  

Wat een kleinood, ‘Je keek te ver’, een boekje door Marjoleine de Vos. “Het denken brengt ons niet tot de zin van de dingen. De zin, of beter nog: de betekenis, die geen diepere betekenis is, moet ons ook vanzelfsprekend toevallen’. Het valt mij in ieder geval toe in de Ouverture uit de Vier…

17 juli 2020 ‘Dansende fluit’Luister  

Het duet Domine Deus uit Bach’s Hohe Messe kent een juweel van een ‘huppelbasje’ waarboven een fluit danst. Liefdevol en elegant – een Bach die je dag goed maakt. Mis, BWV.232, “Hohe Messe”; Gloria – duet, “Domine Deus” + koor, “Qui tollis peccata mundi”. Johann Sebastian B…

16 juli 2020 ‘Tuinman Telemann’Luister  

Bach en de natuur…? Nee, dan zijn grote tijdgenoot Telemann! Een groot tuinliefhebber en enthousiast verzamelaar van zaden en planten. ‘Ik ben onverzadigbaar wat betreft hyacinten en tulpen’. Telemann’s Fantasias voor solo-fluit, hoor ik als zorgvuldig gecultiveerde bloemen. Georg Philip…

15 juli 2020 ‘De verschillen in hetzelfde’Luister  

Drie keer dezelfde noten, en toch drie keer geheel ander. Wellicht was het cello-stuk, oorspronkelijk een stuk voor luit. En hoe verschillend kun je het uitvoeren… Johann Sebastian Bach Suite voor cello nr.4, BWV.1010, I. Praeludium Joachim Eijlander, cello NAVIS Classics NC15003 4’14’…

14 juli 2020 ‘Bach’s lievelingsinstrument’Luister  

Clavichord! Een wat…? Ik vroeg organist en pianist Laurens de Man hoe dat zit. Wat is een clavichord, waarom hield Bach er zo van, en wellicht het belangrijkst: hoe klinkt een clavichord. Johann Sebastian Bach Partita nr.1, BWV.825, V. Sarabande Wim Winters, clavichord Authentic Sound 5’…

13 juli 2020 ‘Jan & Johann’Luister  

Soms hoor ik muziek ‘beter’, als een ander mij meeneemt in die muziek. Kunst der Fuge is zulke muziek voor mij. Fascinerend, maar ook vrij gesloten, celebraal… Het arrangement dat Jan van Vlijmen maakte van Kunst der Fuge opende voor mij allerlei ramen om nog beter te ‘kijkluisteren’ naar …

10 juli 2020 ‘God in een pijpje tabak’Luister  

Een van de leukste edoch vreemdste stukken van Bach, is ‘Opbouwende gedachten van het pijproken’, waarin blijkt dat het pijproken gepaard gaat met allerlei theologische en beschouwelijke gedachten. Misschien nog opmerkelijker: het stuk is ‘misschien’ mede gecomponeerd door Bach’s gehandica…

9 juli 2020 “Boertjes van buut’n”Luister  

Een Boerencantate, van Bach? Jawel, in 1742, met hoorbaar plezier gemaakt. De man voor wie hij het schreef was niet echt een boer, wel de directeur van de belastingen in Leipzig, en daarmee de werkgever van Picander, tekstschrijver van oa de Mattheus Passie. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.212…

8 juli 2020 ‘Over een kleine mis’Luister  

Bach componeerde vier zogenaamde ‘Lutherse’ missen, kleine missen. Voor welke gelegenheid? En: waarom? In ieder geval gebruikte hij voor de muziek, zijn eigen al jaren daarvoor gecomponeerde muziek, in een verbeterd jasje. Alsof hij de pareltjes in zijn oeuvre, die je over het hoofd kunt zien, a…

7 juli 2020 ‘Monument voor Maria Barbara’Luister  

Op 7 juli 1720 was de begrafenis van Maria Barbara Bach, de vrouw van J.S. die volkomen onverwacht ‘uit de tijd’ ging. Volgens de Duitse musicologe Helga Thoene zijn de Sonates en Partitas voor solo-viool door Bach gecomponeerd als een monument voor zijn overleden vrouw – klinkende rouwverwerk…

6 juli 2020 ‘Gul en lichtvoetig’Luister  

Een van mijn lievelingsstukken is de Vierde Franse Suite, althans… de titel is niet van Bach. Intieme en sprankelende muziek. Op haar nieuwe Bach-cd speelt Papastefanou gul en lichtvoetig, inclusief een variant op het begin: BWV.815a. Johann Sebastian Bach Suite voor klavecimbel BWV.815, “Fr…

3 juli 2020 ‘Van ooit en lang geleden’Luister  

Vandaag is de feestdag van de Apostel Thomas, de Ongelovige Thomas. Vanaf de stichting in 1212 klonk er in het klooster en de bijbehorende Thomaskerk in Leipzig muziek, oa bewaard gebleven in de Thomas Graduale. Tijdloze muziek - eeuwen voor Bach.

2 juli 2020 ‘Een uitvaart en een opgeblazen kerk’Luister  

Ondanks veel protest, blies de DDR in 1968 de Paulinerkirche op in Leipzig. Wat moest je ook met zo’n oud gebouw… In deze Universiteitskerk was op 20 oktober 1729 een uitvaart, waarvoor Bach de muziek schreef. Droevige muziek? Helemaal niet!

1 juli 2020 ‘Tussen Prinsengracht en Café Zimmermann’Luister  

Bach voerde veel muziek uit in Cafe Zimmermann in Leipzig. Niet alleen van hemzelf, maar ook van bv Locatelli. Vioolvirtuoos, componist en een groot deel van zijn leven woonachtig aan de Prinsengracht in Amsterdam.

30 juni 2020 ‘Johann Schelle’Luister  

Bach’s functie als Thomascantor en Director Musici stond in een lange en eerbiedwaardige traditie. Ik vind het daarom zo leuk om stil te staan bij Bach’s voorgangers in Leipzig, zoals Johann Schelle. Een grootheid in zijn tijd.

29 juni 2020 ‘Glorieuze vrede’Luister  

En dan ineens; de overgang van pauken en trompetten naar het ‘Et in terra pax’, en de schier oneindig wiegende stemmen… Wederom naar de ‘Hohe Messe’: Bach op z’n best!

26 juni 2020 ‘Het grote voorbeeld’Luister  

Hij liep honderden kilometers, tartte zijn werkgever, bleef veel langer weg dan afgesproken… Bach wilde per se zijn grote voorbeeld zien, horen en ontmoeten: Dietrich Buxtehude.

25 juni 2020 ‘Swing & Swingle’Luister  

Een droog tikje en dan gaan ze er als een speer vandoor; The Swingle Singers in Bach. Notabene de bloedserieuze Kunst der Fuge, vermaken zij tot een feestelijke mengeling van Kunst en Kitsch.

24 juni 2020 ‘Altijd en overal Johann’Luister  

Het komt de overzichtelijkheid niet ten goede – vrijwel iedereen in je familie krijgt de naam Johann… Waarom eigenlijk? Op de Feestdag van Johannes de Doper een mogelijk antwoord.

23 juni 2020 ‘Bewerkte noten’Luister  

Bach’s muziek bewerken… heiligschennis? Bach bewerkte graag muziek van anderen, dus waarom anderen niet zijn muziek? Lautten Compagney maakte met ‘Bach Without Words’ een van de leukste Bach-cd’s van de afgelopen jaren. Het spelpezier spat er vanaf.

22 juni 2020 ‘Extase met tierelantijnen’Luister  

Franse barokmuziek zit voor mijn oren vol met tierelantijnen. Het ene fraaie krulletje na het andere… Bach publiceerde in 1735 zijn Partita BWV.831, zijn ‘luisterkijk’ op de Franse muziek. De Ouverture is pure extase, zeker in de uitvoering van een nog jonge Piotr Anderszewski.

19 juni 2020 ‘Buckeburger Bach’Luister  

Zijn bijnaam klinkt nou niet echt… hoe zal ik het zeggen? ‘Bückeburger Bach’ oftewel Johann Christoph Friedrich Bach, de op 21 juni 1732 geboren zoon van J.S. Toch valt er veel te ontdekken in de muziek van deze minst bekende componerende zoon van Bach.

18 juni 2020 ‘Bach en de Slag bij Waterloo’Luister  

Vandaag herdenking Slag bij Waterloo, 18 juni 1815. De zoon van de secretaris van J.S. Bach, Johann Michael Bach componeerde speciaal hiervoor een Friedens-Cantate.

17 juni 2020 ‘Favoriete cantate’Luister  

Op 17 juni 1714 voerde Bach voor het eerst deze cantata uit; “Ich hatte viel Bekümmernis”. En blijkbaar was het een van zijn favoriete stukken, want hij voerde het herhaaldelijk uit.

16 juni 2020 ‘Pleidooi voor Bram op het orgel’Luister  

Onder mijn collega’s is Sander Zwiep een ‘orgelliefhebber’ van het zuiverste water. Dus haalde ik hem voor de microfoon, en kwam hij met een wonderschoon stuk. Bovendien aangenaam gekeuvel over mijn favoriete auto…

15 juni 2020 ‘Briljante tiener’Luister  

Voor mij was de ‘Passacaglia’ altijd topzwaar om naar te luisteren. Was... want toen hoorde ik de uitvoering door Fretwork. Er ging een wereld open! En wie schetst mijn verbazing toen ook nog bleek dat de Passacaglia een werk is van een jonge Bach, een tiener…

12 juni 2020 ‘Ode aan Tobias Michael’Luister  

De op 13 juni 1592 geboren Tobias Michael werd in 1630 Thomascantor in Leipzig. Hij leed waarschijnlijk aan jicht en heeft niet veel muziek nagelaten – wat er is ontdekte ik een aantal jaren geleden tijdens het Festival Oude Muziek. Intieme en intense muziek in een prachtige uitvoering door Ensemb…

11 juni 2020 ‘Lucasbolwerk nr.16, Utrecht’Luister  

Hier woonde de familie Engelmann. Hij, Theodor, geboren in Leipzig en voormalig leerling van de Thomasschule, en een muziekliefhebber. Zij, Emma Brandes-Engelmann, voormalig leerlinge van Clara Schumann. Hun huis groeit uit tot een platform voor muziek in de 19e eeuw. Brahms, Clara Schumann, Grieg e…

10 juni 2020: '10 juni 1955; Glenn Gould begint'Luister  

Handschoenen mee, ondanks het mooie weer, airco uit, ondanks het mooie weer, en zijn eigen merk mineraalwater mee, en natuurlijk de inmiddels veel te kleine stoel. Zoiets hadden ze nog niet meegemaakt in de Columbia Studio in New York. Glenn Gould. Geniaal en excentriek begint op 10 juni 1955 aan …

9 juni 2020 ‘Een doorwerkte depressie’Luister  

Robert Schumann leed waarschijnlijk aan een permanente depressie. In 1844 wordt de zwarte wolk groter, en probeert hij zich er ‘doorheen’ te werken door fuga’s te gaan componeren. Ook zijn laatste muziek, op.126, is in de vorm van fuga’s. Een podcast als een pleidooi voor deze muziek van de …

8 juni 2020 ‘Verfijning uit Venetië’Luister  

Bach en de muziek uit Venetië, het blijft een heerlijk onderwerp. In deze aflevering de op 8 juni 1671 geboren Tomaso Albinoni, wiens elegante vakmanschap Bach inspireerde.

5 juni 2020 ‘Wonderlijk, onbegrijpelijk en voor 1 hand’Luister  

Brahms was buitengewoon onder de indruk van Bach’s Chaconne. ‘Een van de wonderlijkste, onbegrijpelijke muziekstukken… Op 1 notenbalk voor een klein instrument, schreef Bach een hele wereld van de diepste gedachten en ervaringen’, schreef Brahms aan Clara Schumann. In deze aflevering Brahms…

4 juni 2020 'Stravinsky speelt met Bach’Luister  

Op 4 juni 1938 klonkt de wereldpremière van ‘Dumbarton Oaks’, een concert van Igor Stravinsky. Of eigenlijk: Stravinsky speelt met Bach. Het Derde Brandenburgs Concert vormt het uitgangspunt voor deze heerlijke, puntige neo-Barok.

8 juni 2020 ‘Verfijning uit Venetië’Luister  

Bach en de muziek uit Venetië, het blijft een heerlijk onderwerp. In deze aflevering de op 8 juni 1671 geboren Tomaso Albinoni, wiens elegante vakmanschap Bach inspireerde.

3 juni 2020 '‘Naar Italië’Luister  

Bach leerde veel van Italiaanse componisten als Vivaldi, Albinoni en Marcello. Alles komt samen in het ‘Italienisches Konzert’ – het sprankelt en is uitermate lyrisch.

2 juni 2020 ‘Uit de schaduw: Mattheson’Luister  

In Bach’s tijd een grote naam: Johann Mattheson. Theoreticus, componist en diplomaat – hij was aanwezig bij de onderhandelingen voor de Vrede van Utrecht. Je komt zijn naam veel tegen in boeken over Barokmuziek, maar hoe klinkt de muziek van Mattheson? Verrassend leuk!

1 juni 2020 ‘Gastheer van de ziel’Luister  

Vervuld raken van de Heilige Geest oftewel: de geest krijgen, geestdriftig raken, bezield… ‘Allerbeste trooster, zachte gastheer van de ziel, zoete troost’, staat er in een 12de eeuwse tekst voor Pinksteren. In deze aflevering een aria met innige blijdschap, uit een Cantate voor Tweede Pinkste…

29 mei 2020 ‘Meneer Leonhardt’Luister  

Morgen, 30 mei, is de geboortedag van Gustav Leonhardt. Die kun je makkelijk een van de grootste Bach-muzikanten van de 20ste eeuw noemen. Ik was ooit zijn gastheer bij het Muziekgebouw in Eindhoven, en ontmoette een echte heer; ‘meneer Leonhardt’. Johann Sebastian Bach Goldberg-variaties B…

28 mei 2020 ‘Ode aan het orgel’Luister  

Laurens de Man is een fantastische muzikant en een groot Bachliefhebber. Ik vroeg hem om een pleidooi te houden voor ‘zijn’ instrument: het orgel. Laurens koos voor een opname van zijn docent Jacques van Ootmerssen. Johann Sebastian Bach Sonate voor orgel, nr.6, BWV.530 – dl.I Jacques van…

27 mei 2020 ‘Een stil verdriet’Luister  

Op 27 mei 1739 overleed Johann Gottfried Bernhard Bach, de vierde zoon van J.S., en een zoon die voor de nodige problemen had gezorgd. Wellicht is de 25ste Variatie uit de Goldbergvariaties een meditatie over verdriet en rouw. Stille muziek die diep kerft. Johann Sebastian Bach Goldberg-variatie…

26 mei 2020 ‘Luisteren naar ooit’Luister  

De legendarische meesterpianist Dinu Lipatti speelde Bach op 2 okt 1947 in het Amsterdamse Concertgebouw. In 1975 dook een opname op… Johann Sebastian Bach / Ferruccio Busoni Concerto, BWV.1052 (arr.) Dinu Lipatti, piano Concertgebouworkest olv Eduard van Beinum (opn. 2 okt.1947) 24’15…

25 mei 2020 'Rijkdom met bijna niets'Luister  

Bach ‘leerde’ van de Italiaanse componisten om zoveel mogelijk te zeggen met bijna niets. Een handvol noten, een enkele melodie – een overweldigende rijkdom. En ook gewoon mooi! Alessandro Marcello Concert voor hobo en strijkorkest nr.2 – deel II, “Adagio” Albrecht Mayer, hobo New…

22 mei 2020: Viva Vivaldi!Luister  

In de 19de eeuw was Vivaldi een voetnoot bij Bach. In de Barok was Vivaldi een voorbeeld voor Bach, en niet zo’n kleintje ook. Ongegeneerd genieten met Bach’s bewerking van Vivaldi – en het origineel. Antonio Vivaldi Concert voor 4 violen, cello en strijkorkest RV.580 Freiburger Barockorc…

21 mei 2020: De onbekende HemelvaartLuister  

Het behoort niet bepaald tot de ‘bekende Bachs’; het Hemelvaartsoratorium. Ze klonk voor het eerst op 17 mei 1735. En na de lofprijzing van het stralende openingskoor, is er de gewichtloze verinnerlijking van de aria ‘Jesu, deine Gnadenblicke’. Johann Sebastian Bach Himmelfahrts Oratoriu…

20 mei 2020: Hohe Messe, 1Luister  

In 1733, bijna 50 jaar oud, begint Bach aan zijn ‘Missa’, een encyclopedie van mogelijkheden. Hij zal er tot vlak voor zijn overlijden in 1750 aan blijven werken. De ‘Hohe Messe’. Vandaag de eerste van een onregelmatig verschijnende serie podcasts over deze klinkende bibliotheek van Bach’s…

19 mei 2020: De omzwervingen van een kleine PreludeLuister  

Ze begon als oefenstuk in het boekje voor Bach’s oudste zoon, toen veranderde ze in het begin van het Wohltemperierte Clavier, en meer dan 100 jaar later werd ze ‘Ave Maria’. De muzikale omzwervingen van de kleine Prelude, BWV.846a. Johann Sebastian Bach Praeludium, BWV.846a Elisabeth Joy…

18 mei 2020: Bach's leraarLuister  

Georg Böhm was een van die grote organisten die een diepe indruk achterlieten bij de jonge Bach. Sterker nog; Böhm is waarschijnlijk de leraar geweest van J.S. Georg Böhm Partita voor orgel, “Vater unser im Himmelreich”, nr.12 Stef Tuinstra, orgel Document DOC 1102 6’56’’ Joh…

15 mei 2020: Wohltemperierte GitarenLuister  

De Italiaanse componist Mario Castelnuovo-Tedesco ontwikkelde zich tot een zeer geinspireerde veelschrijver voor gitaar. Onbegrijpelijk onbekend is zijn Les Guitares bien tempérées, op.199. Oftewel 24 Preludes en Fugas voor 2 gitaren. Mario Castelnuovo-Tedesco Les guitares bien temperees, op.1…

14 mei 2020: Voorbeeld uit DeventerLuister  

Hij werd geboren in Deventer en ontwikkelde zich tot een van de grote organisten en componisten in de Barok, een voorbeeld voor Bach: Johann Adam Reinken. Johann Adam Reinken Partita nr.1, “Hortus Musicus” dl.I ‘Sonata Adagio. Allegro’ Stylus Phantasticus Accent ACC24217 5’23’’ …

13 mei 2020: Met gevouwen handenLuister  

Gezangen voor gebruik in huis. Vrome gebeden in muziek. Wel of niet door Bach gecomponeerd…? Ze kregen wel een officieel BWV-nummer, en zijn gewoonweg prachtig. Johann Sebastian Bach Der Lieben Sonne Licht und Pracht, BWV.446 Ich freue mich in Dir, BWV.465 (uit: Musikalisches Gesang-Buch, 17…

12 mei 2020: MemoriaLuister  

Een zeer persoonlijke meditatie over de muziek van Bach, en het overlijden van zijn vader, op 12 mei 1909… Busoni componeerde met zijn Fantasie een indrukwekkend eerbetoon aan zijn vader, die hem liet kennismaken met Bach. Ferruccio Busoni Fantasie voor piano, “Fantasia nach J.S. Bach alla M…

11 mei 2020: Twee koffie en een fluitLuister  

Een geinspireerde en onbekommerde Bach; deze Fluitsonate, naar alle waarschijnlijkheid geschreven voor gebruik in Cafe Zimmermann, het sjieke etablissement in het centrum van Leipzig. Johann Sebastian Bach Sonata voor fluit en b.c., BWV.1033 Jed Wentz, traverso Christiane Wuyts, klavecimbel …

8 mei 2020: Mahler FeestLuister  

Het Mahlerfeest zou nu van start gaan in het Amsterdamse Concertgebouw, zou, want afgelast. Mahler was een Bach-liefhebber, en bewerkte muziek van de Thomascantor. Bij de premiere in 1909 zat Mahler zelf achter de geprepareerde vleugel, die klonk als een clavecimbel… Johann Sebastian Bach Suit…

7 mei 2020: JagenLuister  

Ik heb er niets mee, jagen. De ‘Jachtcantate’ van Bach heb ik dan ook aan mij voorbij laten gaan. Toch jammer, want de aria ‘Schafe können sicher weiden’ is wonderschoon. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.208, “Was mir behagt, ist nur die muntre Jagd”; aria, “Schafe können sicher…

6 mei 2020: De schoonheid van getallenLuister  

Bach’s muziek is een labyrinth vol getallensymboliek. Althans… je kunt het er ‘in’ lezen, horen is sowieso lastig tot onmogelijk. Richard Egarr maakte mij deelgenoot van zijn fascinatie voor Bach en de getallen. Johann Sebastian Bach Partita voor klavecimbel nr.1, BWV.825 Richard Egarr…

5 mei 2020: VredeLuister  

Sommige oorlogen verdwijnen in de geschiedenis, inclusief het verdriet, de pijn en het leed. Wie kent nog de Tweede Silezische Oorlog? Met de Vrede van Dresden kwam er een einde aan deze ook door Bach ondervonden oorlog. Voor deze Vrede componeerde Bach in 1745 zijn ‘Gloria in excelsis Deo’. …

4 mei 2020: Ik roep U aanLuister  

Busoni; componist, pianist en Bach-liefhebber – hij ging zelfs tegenover de Thomaskirche in Leipzig wonen… Busoni’s bewerkingen behoren wat mij betreft tot de allermooiste Bach-arrangementen. ‘Ich ruf zu Dir, Herr Jesu Christ’, een intieme smeekbede. Johann Sebastian Bach / Ferruccio B…

1 mei 2020: De zin van het levenLuister  

Ik heb vaak geen idee, daarom heb ik met veel plezier de interviews gelezen door Fokke Obbema, gebundeld in ‘De zin van het leven, gesprekken over de essentie van ons bestaan’. Het gesprek met violiste Susanne Niesporek sprak mij bijzonder aan… zij is te horen in de Aria uit de Goldbergvariati…

30 april 2020: De Grote BrandLuister  

Nog maar 22 jaar jong, en dan al zoiets componeren. Een vroege cantate; ‘Aus der Tiefe’, geschreven voor een boetedienst – het centrum van Mühlhausen was grotendeels verwoest bij een brand. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.131, “Aus der Tiefe ruf ich, Herr, zu Dir” Vox Luminis olv L…

29 april 2020: Braziliaanse BachLuister  

Heerlijk… Bossa Nova. Daar kun je mij ‘s nachts voor wakker maken. Uit Brazilie komen ook deze ‘Eerbewijzen aan Bach op Braziliaanse wijze’, zoals de componist Heitor Villa-Lobos zijn Bachianas Brasileiras noemde. Heitor Villa-Lobos Bachianas Brasileiras nr.5 – deel I, “Aria (Cantile…

28 april 2020: VertrouwenLuister  

Muziek voor een ‘Brautmesse’, een kerkelijke huwelijksdienst, waar Bach het bruidspaar toezingt: ‘Laat alle verdriet en zorgen inslapen in de sluimering van het kinderlijke vertrouwen’. In deze prachtige aria hoor ik hoe diep gegrond dat ‘kinderlijke’ vertrouwen is. Johann Sebastian B…

27 april 2020: KoningsdagLuister  

Hoe een koninklijk klinkend Brandenburgs Concert, veranderde in een cantate ter gelegenheid van een bevordering tot hoogleraar aan de Universiteit van Leipzig, en bijna 10 jaar later weer opduikt als huldigingscantate voor Friedrich August II. Johann Sebastian Bach Brandenburgs Concert nr.1, BWV…

24 april 2020: Domino met KirnbergerLuister  

Kirnberger was een leerling van Bach, en werd de leraar van Prinses Amalia van Pruisen. Een groot muziekliefhebster, voor wie Wilhelm Friedemann Bach ook muziek componeerde. Als je eenmaal in de geschiedenis van Kirnberger duikt, kom je gelukkig van alles tegen. Johann Philipp Kirnberger Musikal…

23 april 2020: De laatste kleinzoonLuister  

Mendelssohn was de grote inspirator achter het allereerste monument ter nagedachtenis van Bach, ooit. Op 23 april 1843 werd het onthuld, door Mendelssohn, in gezelschap van oa Robert Schumann, en de laatste, componerende kleinzoon van Bach: Wilhelm Friedrich Ernst. Wilhelm Friedrich Ernst Bach S…

22 april 2020: De stomverbaasde MozartLuister  

In april 1789 was Mozart in Leipzig, hij bespeelde oa het orgel van de Thomaskirche, en kreeg als ‘cadeautje’ een uitvoering van het motet ‘Singet dem Herrn ein neues Lied’. Mozart was stomverbaasd, ‘Wat is dit?’. Volgens hem muziek waar je wat van kon leren, en hoe. Johann Sebastia…

21 april 2020: AndanteLuister  

Soms komt er iets in de Bach van de dag – omdat ik het toevallig tegenkwam en meteen geraakt was, zoals bij deze. Lisa Bartishvili speelt het Andante uit de Sonate BWV.1003. Een gebaar van grote gegenheid tussen twee mensen, vastgelegd in tedere muziek. Johann Sebastian Bach Sonate voor viool…

20 april 2020: SpiegelpaleisLuister  

Bach neemt een ‘oud’ werk, en werkt het om tot, waarschijnlijk, zijn laatste Concerto. Een kwestie van een spiegelpaleis, waarin de muziek in een nieuwe gedaante naar zichzelf kijkt. Johann Sebastian Bach Prelude en Fuga in a, BWV.894 Ivo Janssen, piano VOID 9812 9’28’’ Johann …

17 april 2020: Agi Jambor, pianist & verzetsheldLuister  

Een naam uit het verleden. Agi Jambor, leerlinge van Edwin Fischer, pianiste en verzetsheld. Na WOII groeit ze in haar nieuwe vaderland, de Verenigde Staten, uit tot een grote naam. Precies op deze dag, in 1939, speelde ze in een studio in H’sum, een opmerkelijk fraaie Bach! Johann Sebastian …

16 april 2020: Bach & BuffardinLuister  

Buffardin was eerste fluitist in het beste orkest van Europa, het Hoforkest van Dresden. De Fransman kwam ook bij Bach over de vloer, en zal hem ongetwijfeld verteld hebben over zijn tijd in Constantinopel, waar Buffardin les heeft gegeven aan Johann Jakob Bach, de oudere broer van J.S. Pierre-G…

15 april 2020: Bach bedankt broerLuister  

Toen J.S. wees werd, in 1695, verhuisde hij naar zijn oudere broer in Ohrdruff. Rond 1702 schreef hij als ‘dank’ een kort en tintelend Capriccio. Johann Sebastian Bach Capriccio ‘in honorem Johann Christoph Bachii Ohrdruff’, BWV.993 Angela Hewitt, piano Hyperion CDA67306 5’13’’

14 april 2020: Bach & BlochLuister  

De Joodse componist Ernest Bloch liet zich in de jaren ’50 van de vorige eeuw, sterk inspireren door Bach. In korte tijd schreef hij drie Suites voor cello-solo. Laat je verrassen! Johann Sebastian Bach Suite voor cello nr.3, BWV.1009 – deel I, “Prelude” Emmanuelle Bertrand, cello Harm…

13 april 2020: De stille fluitLuister  

Een prachtig moment. De vrouwen die in alle vroegte aankomen bij het graf, dat leeg blijkt te zijn. Stilte en intimiteit. Een fluit omrankt deze wonderschone aria. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.249, “Oster Oratorium”; aria “Seele, deine Spezereien” Caroline Sampson, sopraan Retrosp…

10 april 2020: Aus LiebeLuister  

De kern van de zaak, de diepste waarde – ik heb lang getwijfeld tussen Erbarme Dich en Aus Liebe, maar het is de laatste geworden. Voor mij de kern van de Mattheuspassie. En ik geniet nog steeds intens van deze uitvoering! Johann Sebastian Bach Matthäuspassion BWV.244; Deel II – nr.49, aria…

9 april 2020: Variatie 15, voor DietrichLuister  

Het is de sterfdag (9 april 1945) van Dietrich Bonhoeffer, theoloog en verzetsman. Ter zijner nagedachtenis de 15de Variatie uit de Goldbergvariaties. Volgens pianist Glenn Gould een variatie die zo de Mattheuspassie in kan, en uitermate geschikt om op Goede Vrijdag te spelen. Maar dan draai ik iets…

8 april 2020: Over Mischa HillesumLuister  

Wonderkind, zo kun je hem gerust noemen. Mischa Hillesum, al op z’n 14de werd hij gezien en gehoord als het grootste pianotalent van Nederland. Samen met zijn ouders en zijn oudere zus Etty overleefde Mischa de Tweede Wereldoorlog niet. De afgelopen jaren doken er enkele uiterst zeldzame opnamen o…

7 april 2020: Kommt, ihr Töchter, helft mir klagenLuister  

Stel, ik was aanwezig geweest bij een uitvoering van de Matthauspassie onder Bach – sorry, geen uitvoering, maar ik was aanwezig geweest bij een kerkdienst waarin de Matthauspassie klonk olv Bach. Dan… had ik de musici niet gezien, want ik zat met de rug naar ze toe, en ik had veel minder gmusic…

6 april 2020: Waarom kende ik dit niet?Luister  

Bach bewerkte een motet van zijn voorganger Kuhnau, dus eigenlijk geen ‘echte’ Bach oordeelden de geleerden. Maar toen ik het voor het eerst hoorde… een echte ontdekking, zeer indringend en wonderschoon! Johann Kuhnau Tristis est anima mea Kammerchor Josquin des Prez olv Ludwig Böhme CA…

3 april 2020: Carel over MatthäusLuister  

Dit jaar geen Matthäus en Johannes… Collega Carel maakte vorige jaar een dijk van een podcast over Bach’s Matthäus (www.nporadio4.nl/matthaus). Ik vroeg hem naar zijn favoriete deel uit de Matthäus, en vervolgens begon Carel te praten, wat een liefhebber! Johann Sebastian Bach Matthäus-P…

2 april 2020: de Markus PassieLuister  

Bach’s Markus Passie klonk op Goede Vrijdag, 23 maart 1731. Er is echter een probleem: de tekst is er wel, de muziek niet meer… Een probleem met een uitdaging, er bestaan dan ook een aantal reconstructies. Onlangs verscheen een zeer overtuigende reconstructie olv Jordi Savall. Johann Sebastia…

1 april 2020: Sergei & JohannLuister  

Rachmaninov, 1 april 1873. Op zijn geboortedag; het arrangement dat Sergei maakte van drie delen uit Bach’s Partita BWV.1006. En hoe knap en spits dit arrangement is; want Rachmaninov gaat van Bach’s solo-viool naar piano, een mooie mix van beide componisten. Sergei Rachmaninov / Johann Sebas…

31 maart 2020: de Lukas PassieLuister  

Mendelssohn was er duidelijk over; het handschrift is van Bach, de muzikale kwaliteit duidelijk niet. Bach’s Lukas Passie is waarschijnlijk een door Bach gemaakte kopie van een werk van een andere componist. En toch… in al zijn vroomheid en oprechtheid neemt deze muziek mij mee. Johann Sebast…

30 maart 2020: De andere PassieLuister  

In 1713 en 1726 voerde Bach Keiser’s Markus Passion uit, althans, Bach dacht dat het van Keiser was… het was van Bruhns. Prachtige muziek – bijna geheel vergeten. Reinhard Keiser (Friedrich Nicolaus Bruhns) Markus Passion; XXV. Sinfonia & XIX Aria ‘O Golgotha’ Ensemble Jacques Mode…

27 maart 2020: Johann's oneindige veranderingenLuister  

Het blijft mij verwonderen; je neemt een viool, een eenvoudig basthema, en vervolgens bouw je variaties op dit thema – Bach’s Ciaconna. En hoeveel violisten houden zich niet bezig met deze Mount Everest in de vioolliteratuur? Ik was zeer verrast door de nieuwe uitvoering door Thomas Zehetmair, a…

26 maart 2020: Ludwig's oneindige veranderingenLuister  

Het thema stelt niet veel voor, toch? Maar Ludwig zag de mogelijkheden, hoorde de veranderingen, en begon met zijn Variaties. Hoeveel is er niet mogelijk? Dat steeds maar weer horen en zien… Op de sterfdag van Ludwig van Beethoven een klinkend eerbetoon. Ludwig van Beethoven 33 Variaties op e…

25 maart 2020: 'Es ist vollbracht'Luister  

In deze aria blikt Bach vooruit op de Goede Week. Muziek van een grote innigheid. Muziek als een pelgrimstocht, het eindpunt is in zicht, maar in wezen komt er geen einde aan de tocht… Deze uitvoering lijkt buiten de tijd te staan; wonderschoon. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.159, "Sehet, w…

24 maart 2020: Brieven aan BachLuister  

De Israëlische zangeres Noa maakte een op z’n zachtst gezegd verrassende CD met ‘Letters to Bach’. Originele Bach melodie, voorzien van tekst, noem het maar: voorzien van vakmanschap en lichtheid. Noa / Johann Sebastian Bach The Race Noa, zang & Gil Dor, gitaar Naieve 6994 1’23’’…

23 maart 2020: De gedoopte BachLuister  

23 maart 1685, Georgenkirche, Eisenach. Sebastian Nagel houdt zijn petekind vast, dat zijn naam zal dragen en de naam van Johann Ambrosius Bach, de vader van het kind. Kortom, Johann Sebastian’s doopdag! Johann Christoph Bach Der Mensch, vom Weibe geboren Vox Luminis Ricercar 347 3’37…

20 maart 2020: Bijna jarigLuister  

Morgen, 21 maart, is de geboortedag van Bach, althans volgens de ‘oude’ kalender, volgens de ‘nieuwe’ kalender is hij op 31 maart geboren. Ach, kniesoor die daar op let - morgen is het Happy Bach Dag. En in deze aflevering vier ik het alvast ‘vooruit’ met een prachtige uitvoering van Bac…

19 maart 2020: VerbindingLuister  

Een prachtige aria, waar de melodieën langzaam over elkaar dansen, boven een langzame bas. ‘Want waar twee of drie mensen in mijn naam samen zijn, ben ik in hun midden’ (Matteus18:19-20). Twee hobo’s en een stem, een aria van verbinding. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.42, "Am Abend abe…

18 maart 2020: Muziek tot leven: Bertus van LierLuister  

Bertus van Lier, dirigent, recensent, docent en componist maakte in 1951 een bewerking van Bach’s Kunst der Fuge, speciaal voor het Sextet Alma Musica. Bertus was lid van het verzet in de Tweede Wereldoorlog, evenals zijn zus Trui en zijn nicht Truus. In de podcastserie ‘Muziek tot leven’ ve…

17 maart 2020: Liszt & BachLuister  

In Utrecht is deze week het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours begonnen. In de muziek van Liszt bevinden zich uitermate fascinerende beschouwingen en bewerkingen over en van Bach. Franz Liszt Prelude voor piano, S.179; Praeludium nach JS. Bachs Kantate ‘Weinen, klagen, sorgen, zagen’.…

16 maart 2020: Variaties op rouw en verzoeningLuister  

In zijn onlangs verschenen; ‘De Goldbergvariaties, een verhaal over Bach en rouw’ noemt de schrijver Philip Kennicott de muziek van Bach ‘de enige muziek die niet triviaal is, muziek die helpt de nabijheid van de dood te ondergaan en zich ermee te verzoenen’. In het eerste deel van Kennicot…

13 maart 2020: Uit de schaduw: J.G. GoldbergLuister  

De Goldberg-variaties, kreeg deze bijnaam omdat volgens het ‘verhaal’, het wonderkind Johann Gottlieb Goldberg de variaties als eerste speelde. Goldberg was in ieder geval een wonderkind en een leerling van Bach, en componist van fantastische Sonates…! Johann Gottlieb Goldberg (Bach, bwv.…

12 maart 2020: De jarige TelemannLuister  

Had ik aan een willekeurige muziekliefhebber ten tijde van Bach gevraagd: wie is volgens u de grootste componist van nu? Dan… juist, de op 14 maart 1681 geboren Telemann. Bach en Georg Philipp Telemann hebben elkaar gekend, verkeerden soms in elkaars vaarwater, en bewonderden elkaar. In het enor…

11 maart 2020: TroostLuister  

Een luisteraar gaf aan, dat specifiek deze aria hem zoveel troost had geboden in tijden van een ernstige ziekte. Dat vind ik een prachtig gegeven – troost in muziek. Toevallig las ik vorig jaar het boek ‘Troost in muziek, een polyfone blik op de Mattheuspassie’. Kan muziek troosten? Johann…

10 maart 2020: Hommage van HoneggerLuister  

In dec 1932 schreven diverse componisten een ‘Hommage a Bach’. De composities zaten als ‘cadeautje’ bij een muziektijdschrift. De klinkende bijdrage van Arthur Honegger bezit voor mij een urgentie, zeker in het ‘winterse landschap’ van de Arioso. Arthur Honegger Prelude, arioso et f…

9 maart 2020: MijmeringLuister  

Mooi, ouderwets woord; mijmeren. Ergens tussen dagdromen en denken in. Mijmeren doe ik graag, en redelijk veel muziek van Bach nodigt mij uit tot mijmeren. Zoals deze Allemande uit de Vierde Partita – een schier eindeloze melodie. Johann Sebastian Bach Partita nr.4, BWV.828; II. Allemande Mu…

6 maart 2020: Met blijdschap geven wij kennisLuister  

Geboren op 8 maart 1714; Bach’s tweede en meest succesvolle zoon Carl Philipp Emanuel Bach. Je kunt eindeloos struinen in zijn enorme oeuvre, maar ik koos voor dit deel uit een Fluitconcert. Zo energiek, zo hypervirtuoos, zo vol leven… (en als toegift; muziek die C Ph E Bach misschien speelde t…

5 maart 2020: Van jazz tot JansenLuister  

Moet er om glimlachen, toch wel erg leuk gedaan. De ‘Bach goes jazz’ van Jacques Loussier. Daarna het origineel maar wel op piano, en de versie door Janine Jansen. Hetzelfde stuk, maar dan geheel anders. Johann Sebastian Bach / Jacques Loussier Inventie nr.13, BWV.784 Jacques Loussier Trio …

4 maart 2020: Op de helft, op naar de andere helftLuister  

Ben nu precies op de helft van de muzikale scheurkalender ‘Bach van de dag’. Ik begon in september 2019 met de Aria uit de Goldbergvariaties, dus dit is het uitgelezen moment om precies de helft van de ‘Goldberg’ te laten horen, een Ouverture, als opmaat naar de andere helft. Johann Seb…

3 maart 2020: Magische nachtLuister  

Weer zo’n moment in de muziek van Bach, alsof ik minstens een halve meter boven de grond zweef, iets magisch. Zeker in deze uitvoering… ben benieuwd wat jij hiervan vindt! Johann Sebastian Bach Jesu Meine Freude, BWV.227; O Gute Nacht (arr.) Calmus Ensemble & Lautten Compagney Carus 83.381…

2 maart 2020: Een ontmoetingLuister  

In maart 1709 krijgt Bach bezoek van de violist Georg Pisendel. Beiden maken een afschrift van Telemann’s Concert voor 2 violen. En voeren het waarschijnlijk uit, met Telemann in het luisterende gezelschap. Zoals zoveel bij Bach, omgeven met ‘misschien’ en ‘waarschijnlijk’. Maar hoe klinkt…

28 februari 2020: Heerlijk en aangenaamLuister  

Van Bach zijn maar twee Vioolconcerten bewaard gebleven… er moeten er veel meer geweest zijn. Ze zijn kwijt, weg of gewoon verloren gegaan. Stel dat je morgen in een stoffig antiquariaat onder een lang vergeten stapel zoiets opduikelt? BWV.1041 werd door Bach in 1730 herzien, voor gebruik in Leipz…

27 februari 2020: Fantasie is te zacht uitgedruktLuister  

Want dit stuk gaat verder, lijkt het. Fantasie, BWV.903, tijdgenoten van Bach vonden het al een uniek werk, ‘dat zijn gelijke niet kent in het oeuvre van Bach’, aldus Forkel, Bachs eerste biograaf. En dan met die Fuga erbij… Johann Sebastian Bach, Fantasie en Fuga, BWV.903 ’Chromatische F…

26 februari 2020 (Aswoensdag): Stille tonenLuister  

In sommige muziek hoor ik de stilte in en tussen de tonen. Stilte die uitnodigt tot mijmeringen, bezinning. Het origineel van Bach’s Pedalexercitium is als oefening geschreven voor de orgelpedalen. Wonderlijk: op een blokfluit is het vederlicht en vol stilte. Johann Sebastian Bach, Pedalexerci…

25 februari 2020: Rustende zielLuister  

Het meest intieme dat je hebt als mens, het meest kwetsbare en tegelijkertijd het meest krachtig: de ziel. Ik wil heel graag dat het waar is: deze ziel rust in de handen van... Dit verlangen, eigenlijk: zeker weten, spreekt in deze aria van Bach. Niet ter zake doende, maar toch: ik vind dit de ‘mo…

24 februari 2020: Vader en zoon AbelLuister  

Christian Ferdinand Abel was een van die uitmuntende musici waarmee Bach kon werken aan het hof van Köthen. In 1723 werd Abel’s zoon Karl Friedrich geboren, die een leerling werd van… Bach. Jaren later ontmoette Karl Friedrich Abel in Londen de jongste zoon van Bach: Johann Christian. Genoeg te…

21 februari 2020: Vader, zoon en… dochter!Luister  

Altijd maar die mannen. De zonen van Bach, zijn voorvaderen… Hoe zat het met de dochters van Bach? Als eerbetoon aan de vrouwelijke Bachs, twee keer het Concert BWV.1060R met hoofdrollen voor vader en dochter. Johann Sebastian Bach, Concert voor hobo, viool en strijkorkest BWV.1060R, Cecilia Be…

20 februari 2020: MeesterproefLuister  

Op de sterfdag van zijn vader, Johann Ambrosius Bach, een begrafeniscantate van Johann Sebastian. Welke Bach-stukken gaan er mee naar een onbewoond eiland? Deze ‘Actus Tragicus’ in ieder geval! Johann Sebastian Bach, Cantate BWV.106 ‘Gottes Zeit ist der allerbeste Zeit’ (Actus Tragicus), …

19 februari 2020: Op de kop of het verbluffende eerbetoonLuister  

Het verbluffende vakmanschap van Bach, inspireerde talloze componisten. Zoals Paul Hindemith, ik verklap niets, maar wat Hindemith presteerde is verbijsterend en ook leuk… Paul Hindemith, Ludus Tonalis: Praeludium (fragment), Ludus Tonalis: Postludium (fragment), Olli Mustonen (piano) Paul H…

18 februari 2020: Schaatsstilte voor BachLuister  

Het is niet voor te stellen, de tijd vóór Bach. Waar niemand nog enig idee had van Bachs muziek. Hoe klonk die wereld? De Zweedse dichter Lars Gustafsson schreef het prachtige ‘De stilte van de wereld voor Bach’. John Sutton, Salve regina, Huelgas Ensemble olv Paul van Nevel

17 februari 2020: De enige ForlaneLuister  

Is Bach speels? Ja, dat vind ik wel. Hij speelt een serieus spel. Bijvoorbeeld in de enige Forlane in zijn oeuvre. Ik nodigde voor een onderzoekje een aantal kinderen uit in de studio. Is Bach speels? Johann Sebastian Bach, Suite voor orkest nr.1, BWV.1066; IV Forlane, Akademie fur Alte Musik Be…

14 februari 2020: WiegendLuister  

Als een Sicilliana, oftewel ‘als een herdersdans’. Als je het ‘romantisch’ speelt op drie piano’s ga je wiegend de luisterhemel in, als je het pittig speelt op drie klavecimbels, blijf je dansend op aarde. Johann Sebastian Bach, Concert voor 3 klavecimbels en strijkorkest, BWV.1063; II.…

13 februari 2020: Uit de bibliotheek van BachLuister  

Naar welke muziek luisterde Bach? Welke muziek voerde hij uit? Bijvoorbeeld muziek van Johann Caspar Kerll. Wie? Na (of tijdens…) deze podcast is je nieuwsgierigheid vast gewekt. Johann Caspar Kerll, Missa pro defunctis: Introitus & Kyrie, Vox Luminis olv Lionel Meunier

12 februari 2020: Bozza doet BachLuister  

‘Catchy’ is een term die je niet snel gebruikt bij Bach. Maar ‘catchy’ is het, deze Bach ‘herinnering’ van de Franse componist Eugene Bozza. Eugene Bozza, Aria, Nathanel Carré (fluit), Ensemble Nuanz

11 februari 2020: Afscheid van een broerLuister  

De op 11 februari 1684 gedoopte Johann Jakob Bach vertrok met het Zweedse leger, vestigde zich in Constantinopel, en stierf in Stockholm. Johann Sebastian schreef bij zijn afscheid een ontroerend Capriccio. Johann Sebastian Bach, Capriccio sopra la lontananza del suo fratello dilettissimo, BWV.99…

10 februari 2020: Bach & de mandolineLuister  

Mandoline? Pardon? Ja, Bach op een mandoline. Ik was net zo verbaasd als jij. Maar het werkt, en hoe! Johann Sebastian Bach, Sonate nr.1, BWV.1001; I. Adagio & II. Fuga (arr.), Chris Thile (mandoline) Johann Sebastian Bach, Sonate nr.1, BWV.1001; I. Adagio & II. Fuga, Gidon Kremer (viool)

7 februari 2020: De ontdekking van een vriendLuister  

Ergens in de jaren ’90 ontdekte ik op het Festival Oude Muziek de muziek van Jan Dismas Zelenka. Zeer virtuoos, melodisch en het leek wel wat op Bach. Eigenlijk was ik niet zo verrast dat Bach en Zelenka goede vrienden waren - met veel respect voor elkaars vakmanschap. Jan Dismas Zelenka, Sona…

6 februari 2020: Enkele gedachten over energieke IvoLuister  

Soms barst Bach bijna van levenslust, van levensbeaming. Vol energie – met bijna mechanische voortdenderende ‘motoriek’. De Prelude uit de Tweede Engelse Suite vind ik een mooi voorbeeld; zeker in de uitvoering door Ivo Pogorelich. Naar mijn onbescheiden idee een van de mooiste Bach-opnamen oo…

5 februari 2020: Stemmige snarenLuister  

Als je het op cello hoort, geloof je direct dat het voor cello gecomponeerd is. De Prelude uit Cellosuite BWV.1011. En als je het op luit hoort, geloof je direct dat het voor luit gecomponeerd is; het arrangement dat Bach maakte, BWV.995 van Cellosuite BWV.1011. Johann Sebastian Bach, Suite voor …

4 februari 2020: Verzet & overgave: Bach & BonhoefferLuister  

Vandaag viert Johann Ludwig Bach zijn verjaardag, maar ook predikant en verzetsheld Dietrich Bonhoeffer. En: op 4 februari 1708 werden de stadsraad en de twee burgemeesters van Muhlhausen geïnstalleerd. Bach schreef hiervoor de cantate 'Gott ist mein König' BWV.71, trouwens ook de enige cantate di…

3 februari 2020: Bach, Telemann en een jonge prins in UtrechtLuister  

In februari 1711 begon Johann Ernst von Sachsen-Weimar aan zijn studie in Utrecht. Bach en Telemann kenden deze muzikaal zeer begaafde prins. Johann Ernst componeerde ook, sommige Concerti zijn door Bach bewerkt, en zijn Vioolconcerten werden uitgegeven door Telemann. Johann Ernst von Sachsen-W…

31 januari 2020: Simeon’s lofzangLuister  

Ik kan het niet anders zeggen: dit is een van de mooiste Bach-cantates: Ich habe genung. Bezetting: kamermuziek. Aantal stemmen: 1. En ja, die n voor de g hoort er echt te staan; Ich habe genuNg. Johann Sebastian Bach, Cantate, BWV.82 ‘Ich habe genung’, Peter Kooij (bas) La Chapelle Royale ol…

30 januari 2020: Magisch nummer 1052Luister  

Toen ik dit voor het eerst hoorde… Concert BWV.1052... Er gaat een kracht en inventiviteit van uit, heerlijk. Maar is het nu een Concert voor klavecimbel, of viool, orgel of… Johann Sebastian Bach, Concert voor klavecimbel en strijkorkest nr.1, BWV.1052, I. Allegro, Matthew Halls (klavecimbel…

29 januari 2020: De pianiste van TheresienstadtLuister  

Ze kon zich Gustav Mahler nog herinneren, en ging zondags uit wandelen met Franz Kafka – Alice Herz-Sommer, concertpianiste. Met man en kind kwam ze terecht in Theresienstadt, waar haar zoon een rol had in de kinderopera Brundibar. Een podcast met, al zeg ik het zelf, hele bijzondere opnamen! H…

28 januari 2020: Kleine Mis met hemels huppeltjeLuister  

Meestal omschreven als een ietwat vergeten mis, de kleine, oftewel Lutherse Mis BWV.235. Het Kyrie bevat een ‘huppeltje’ dat wat mij betreft voor eeuwig door mag gaan. Johann Sebastian Bach, Missa Brevis, BWV.235; I. Kyrie, Collegium Vocale Gent olv Philippe Herreweghe

27 januari 2020: Mozart, Bach en een verjaardagLuister  

Het is de geboortedag van ‘Wolfje’, de koosnaam die vader Leopold Mozart aan zijn zoon gaf. Wolfgang Amadeus kwam al vroeg in aanraking met de muziek van J.S. Bach – de bewondering voor en de studie van de Thomascantor is terug te horen in de muziek van Mozart. Johann Sebastian Bach, Fuga B…

24 januari 2020: Wolfje in publiekLuister  

Wolfgang Amadeus Mozart en zijn vader Leopold zaten in het publiek. Het is 1765. In Londen is de opera ‘Adriano in Siria’ van Johann Christian Bach een groot succes. Of beter: John Bach zoals hij zich noemt. Bach’s jongste zoon is wellicht de beroemdste componist van zijn tijd, reden genoeg vo…

23 januari 2020: Hommage à BachLuister  

Dutilleux in de podcast? Dat is toch een heel moderne componist? Klopt, maar tot zijn vroegste werken behoort een ‘Hommage à Bach’, een ‘verborgen’ hit. Robert Levin? Dat is toch een van de grootste Mozart-specialisten? Klopt, maar ook zijn opnamen van Dutilleux en Bach zijn zeer inspir…

22 januari 2020: Een parel van ooitLuister  

Ze gold als een van de grootste Franse pianisten; Marcelle Meyer. Bevriend met Stravinsky, Ravel, Satie… en een pianiste die als een der eersten ‘oude muziek’ op plaat zette. Muziek van Scarlatti, Rameau, Couperin en Bach; Marcelle Meyer zette een standaard neer – jaren later raakte Alexandr…

21 januari 2020: VerkledenLuister  

Een Bach-cellosuite – natuurlijk op cello. Maar wat blijkt? Ook wonderbaarlijk fraai op een saxofoon, of mooie kitsch met een aantal celli en electronica. Ik verbaas me geregeld over de mogelijkheden die de muziek van Bach biedt. De ietwat statige, langzame dans, Sarabande, uit de Eerste Cello…

20 januari 2020: VoorgangerLuister  

Bach was zich ten volle bewust van de traditie waarin hij stond; Thomascantor was een eerbiedwaardig ambt. Daarom vond ik het inspirerend om me bezig te houden met Bachs voorgangers. Johann Hermann Schein was Thomascantor van 1616 tot 1630 – bij zijn begrafenis klonk er muziek van zijn goede vrien…

17 januari 2020: Trompet op Penny LaneLuister  

Paul McCartney zag Bach’s Brandenburgs Concert nr.2 live op televisie. Vooral dat hoge, juichende trompetje… dat was nu net de finishing touch voor het nummer Penny Lane! De trompettist, David Mason, kwam naar Abbey Road en blies de solo in. Fantastische muziek, Bach meets Beatles, kan het beter…

16 januari 2020: Aandenken, voor een EngelLuister  

Componist Alban Berg was diep geraakt, toen in 1936 de nog maar 20-jarige dochter van Alma Mahler en Walter Gropius overleed. Manon Gropius, een Engel, volgens Berg. Hij vereeuwigde zijn verdriet in het Vioolconcert ‘Dem Andenken eines Engels’. In het tweede deel, schemert een Bach-koraal door. …

15 januari 2020: 'Mooi. Gewoon mooi'Luister  

Begin jaren ’90 van de vorige eeuw, hoorde ik het Wohltemperierte Clavier II voor het eerst; en mijn oren stonden meteen op steeltjes bij Prelude en Fuga nr.14. Waarom? Gewoon mooi… simpel anwoord, maar toch. Bij iedere nieuwe opname van dit werk, luister ik meteen hoe nr.14 gespeeld word. Pe…

14 januari 2020: Albert SchweitzerLuister  

Wat kon Schweitzer eigenlijk niet? Hij promoveerde zowel in de theologie, als de filosofie en medicijnen. Hij was een uitmuntend organist en een groot kenner van Bach. Daarnaast een wereldberoemde man, een Homo Universalis in de twintigste eeuw. Op zijn geboortedag daarom: Albert Schweitzer speelt B…

13 januari 2020: Grasduinen bij GraupnerLuister  

De op 13 januari 1683 geboren Christoph Graupner gold in Leipzig als een betere kandidaat dan Bach… Graupner was al gekozen, toen hij te horen kreeg van zijn werkgever dat hij niet mocht vertrekken. Tja, en toen bleef J.S. Bach over voor de functie van Thomascantor. Het gaf mij veel luisterplez…

10 januari 2020: GeintjeLuister  

Badinerie; geintje, scherts. Zo staat het in de boekjes, maar klinkt het ook zo bij Bach in zijn Badinerie? Het is in ieder geval een hit, waarvan de kenners denken dat het oorspronkelijk voor viool is geschreven. Als geintje in deze podcast: ook een badinerie van Telemann. Johann Sebastian Bach…

9 januari 2020: MeesterproefLuister  

Bach was 21 toen hij een meesterproef afleverde met de Toccata, BWV.911. Zowel als musicus en als componist laat hij meer dan overtuigend horen wat hij in zijn mars heeft. De jonge Franse pianist Remy Geniet, deed zijn meesterproef met zijn eerste CD, geheel gewijd aan Bach. En daarop: een fantastis…

8 januari 2020: Muziek tot levenLuister  

Leo Smit – een grote naam in muzikaal Nederland voor 1940. Na de oorlog, die de Joodse Smit niet overleefde, werd zijn muziek vergeten… In 1938 componeerde Smit zijn Suite, naar Barokvoorbeelden. Ook uit 1938: Pablo Casals, een overtuigd anti-fascist, neemt de Eerste Cellosuite van Bach op. …

7 januari 2020: Schalkse odeLuister  

Francis Poulenc werd in 1932 gevraagd om een korte, muzikale bijdrage aan een tijdschrift. Opdracht: schrijf muziek rond Bach. Het is kleine muziek, spits, schalks, en geheel Poulenc en toch ook een beetje Bach. Doe eens gek: als Bach gevraagd zou zijn om een kleine ode aan Poulenc te schrijven…? …

6 januari 2020: Oefenen – maar het resultaat mag er ook zijn!Luister  

Oefenstukken, om het vak te leren. Van musicus, componist en om inzicht te krijgen in de meest gecompliceerde machine uit de Barok: het orgel. Bach schreef de Triosonates als oefenmateriaal voor zijn oudste zoon Wilhelm Friedemann. Maar ‘oefenstukjes’? Mozart was onder de indruk van deze muziek,…

3 januari 2020: Ver weg, door ruis en kraakLuister  

Onvoorstelbaar… maar een van Bachs grootste hits, het Concert voor 2 violen, was vóór de Tweede Wereldoorlog nauwelijks bekend. In 1915 maakte Fritz Kreisler de eerste opname – ver weg door ruis en kraak hoor je een van de grootste violisten zich verbazen over zoveel schoonheid. Johann Seba…

2 januari 2020: Goldberg als yoga, bidden en mediterenLuister  

Diego Ares begint de dag met het spelen van Bach’s Goldbergvariaties. ‘Zoals sommigen met yoga beginnen, of bidden of mediteren’. Voor Ares is het spelen van ‘Goldberg’ alle drie tegelijk. En meteen ben ik geinteresseerd, want hij speelt ook nog eens prachtig. Johann Sebastian Bach, Ada…

1 januari 2020: Een nieuw jaarLuister  

Laat maar komen, dat nieuwe jaar 2020. Dit is een laat werk van Bach, waarschijnlijk de opening van een cantate, de rest is verloren. Of wellicht het eerste deel van een verloren gegaan Vioolconcert. Hoe dan ook: muzikaal vuurwerk. Johann Sebastian Bach, Konzertsatz (Sinfonia), BWV.1045, Isabelle…

31 december 2019: Oud & ooitLuister  

Het jaar zit er bijna op, en Bach kijkt terug. Het oude jaar is verleden tijd, het is naar ooit. Gyorgy Kurtag maakte een prachtig arrangement, gespeeld op een vleugel waar vilt over de snaren ligt. Klanken van ooit… Johannn Sebastian Bach, Kooralbewerking voor orgel, BWV.614 'Das alte Jahr ver…

30 december 2019: ParmantigLuister  

Hurlebusch was een grote naam in de Barok, een orgelvirtuoos die door heel Europa optrad. Hij ontmoette ook Bach, en was nogal overtuigd van zijn kunnen. In 1743 werd Hurlebusch organist in de Oude Kerk van Amsterdam. Ook de Hollanders vonden het maar een parmantige man – maar wel fijne Barokmuzie…

27 december 2019: Een fragment, op de valreepLuister  

Wandelen door de muziek van Bach is soms als wandelen in een spiegelpaleis. Dezelfde muziek duikt soms in geheel andere gedaanten op. Zo zijn van het Clavecimbelconcert, BWV.1059, maar 9 maten bekend, maar is het werk herkenbaar in de opening van een cantate, en in een Hoboconcert en… Johann Se…

26 december 2019: Slaap, mijn liefsteLuister  

In de Cantate uit het Weihnachtsoratorium voor Tweede Kerstdag zit een juweel van een aria; ‘Schlafe, mein Leibster’. Een en al intimiteit en warmte in dit gezang voor de pasgeboren Jezus. De aria bestond al… in een geheel andere cantate. Een en al intimiteit en warmte voor de 11-jarige Kroonp…

25 december 2019: MagnificatLuister  

Op Eerste Kerstdag 1723 had Bach het druk…. Eerst om 07.00 uur een dienst, dan om 09.00 uur en om 13.30 uur. En in elke dienst klonk muziek – om 13.30 ging zijn Magnificat in wereldpremiere, zijn langste en grootste werk tot dan toe. Deze ‘oerversie’ uit 1723 klinkt in de podcast, in een…

24 december 2019: Kernachtige lichtheidLuister  

Bijna Kerst, de belofte wordt ingevuld. Feestelijke muziek van Bach, prachtig gespeeld door violiste Alina Ibragimova. Ze speelt vederlicht, maar met een kern. Zeer virtuoos, maar in dienst van de muziek. Johannn Sebastian Bach, Partita voor viool nr.3, BWV.1006, Alina Ibragimova (viool)

23 december 2019: Russische BachLuister  

Op 23 december 1952 speelde Nikolajeva de wereldpremiere van de voor haar geschreven Preludes en Fuga's, op.87 van Sjostakovitsj. De componist was diep onder de indruk van haar Bach-spel tijdens het Bach Concours in Leipzig 1950. Ik dook in de archieven en vond prachtige oude opnamen door Nikolajeva…

20 december 2019: Blijmakende ariaLuister  

Met een innerlijke extase zingt de sopraan zich hier met eindeloze versieringen naar ‘de Messias is in aantocht!’. Ik vind het een blijmakende aria, zeker in deze uitvoering… Bach op z’n feestelijkst. Johann Sebastian Bach, Cantate nr.132 ‘Bereitet die Wege, bereitet Bahn’, BWV.132: A…

19 december 2019: Minimal Music momentjeLuister  

Na 4 minuten komt er een Minimal Music moment in dit eerste deel uit het Concert voor 3 violen. Het kan eeuwig doorgaan, doet het niet, en zal Philip Glass en Steve Reich inspireren en/of jaloers maken. Ik kijk steeds uit naar dat moment in dit fantastische concert. Johann Sebastian Bach, Concert…

18 december 2019: Magnificat van jongste zoonLuister  

Johann Christian, Bach’s jongste zoon, was amper 20 toen hij arriveerde in Milaan, katholiek werd (zijn vader draaide zich waarschijnlijk om in zijn graf) en zelfs organist van de Dom van Milaan. In 1760 componeerde hij zijn derde Magnificat voor gebruik in de Milanese Dom. Johann Christian Ba…

17 december 2019: Stille snarenLuister  

Intieme muziek, vol krachtige kwetsbaarheid. Ik hou van de luit en haar klank, alsof je geheel alleen zit te luisteren, de musicus is dichtbij. Muziek die spreekt van stilte en aandacht. Johannn Sebastian Bach, Prelude, fuga en allegro, BWV.998, Eduardo Eguez (luit)

16 december 2019: ‘Er is er een jarig, hoera!’Luister  

De geboortedag van Ludwig van Beethoven. 16 December 1770, Bonn. Zijn leraar Neefe, een leerling van Thomascantor Hiller, bracht hem de fijne kneepjes bij van het orgelspel en het componeren van bijvoorbeeld fuga’s. Als Beethoven in Wenen aankomt, jonge hond van 22, schrijft hij Fuga’s op een th…

13 december 2019: Loflied en sollicitatieLuister  

Met zijn Magnificat schreef Bach’s tweede zoon een visitekaartje van zijn kunnen. Hij voerde het in 1750 uit in de Thomaskirche in Leipzig, vermoedelijk als sollicitatie, om zijn vader op te volgen. De commissie had waarschijnlijk geen oren aan hun hoofd, want het is een ‘beste Bach’! Carl …

12 december 2019: Hardop meedenken met jonge hondLuister  

Jongehondenmuziek; de 7 toccata's van Bach. Experimenteerdrift en vooral buitengewoon virtuoos. Glenn Gould hield niet van deze muziek, maar maakte wel een van de fraaiste opnamen… Johann Sebastian Bach, Toccata, BWV.910, Glenn Gould (piano)

11 december 2019: Saaie titel, briljante muziekLuister  

‘Zes concerten met verschilende instrumenten’, zo noemde Bach in maart 1721 het manuscript met daarin de muziek bekend als ‘Brandenburgse Concerten’. In het Zesde Concert zitten relatief eenvoudige partijen voor de viola da gamba, zodat waarschijnlijk zijn werkgever en muziekliefhebber Prins…

10 december 2019: Tot een nieuw begin begaafdLuister  

In deze Advent lees ik bijzonder inspirerende teksten van Hannah Arendt, zoals beschreven in Kairos van Joke Hermsen. Over opnieuw beginnen, het onverwachte kunnen verwachten; de mens is tot een nieuw begin begaafd. Johann Sebastian Bach, Koraalbewerking ‘liebster Jesu, wir sind hier’, BWV.73…

9 december 2019: PuntgaafLuister  

‘De sonates behoren tot de beste werken van geliefde overleden vader’, aldus C.Ph.E. Bach in 1774. Jaren later stonden ze dus nog steeds als een huis. ‘Ze klinken nog steeds uitstekend en schenken me veel plezier’. Mij ook, BWV.1016 is werkelijk puntgaaf. Johann Sebastian Bach, Sonate voo…

6 december 2019: De Grote BachLuister  

In de familie Bach gold Johann Christoph als ‘de Grote Bach’. Ook JS was als kind al onder de indruk, en koos jaren later, een werk van Johann Christoph als muziek in zijn eigen uitvaartdienst… Johann Christoph Bach, Ach, dass ich Wassers g’nug hätte, Magdalena Kozena (sopraan), Musica …

5 december 2019: Hout en luchtLuister  

Maar één werk schreef Bach voor solo-fluit, maar het openingsdeel is een van mijn lievelingsstukken. Enkel hout en lucht – een elegante dans over het wezen van muziek. Johann Sebastian Bach, Sonate voor fluit, BWV.1013; I. Allemande, Wilbert Hazelzet (traverso)

4 december 2019: Loflied van voorgangerLuister  

Bach volgde Kuhnau op als Thomascantor in Leipzig. Maar hoe klinkt de muziek van Kuhnau? Vandaag zijn meest omvangrijke werk: het Magnificat, geschreven voor gebruik in de Thomaskirche. Johann Kuhnau, Magnificat, Opella Musica & Camerata Lipsiensis olv Gregor Meyer

3 december 2019: Trouwen, opnieuwLuister  

3 december 1721, een heugelijke dag. Na anderhalf jaar weduwnaar te zijn geweest, trouwt Bach met Anna Magdalena Wilcke. Een hooggeachte musicienne, een zeer talentvolle vrouw. Johannn Sebastian Bach, Suite, BWV.817 ‘Franse Suite nr.6’, Zhu Xiao-Mei (piano)

2 december 2019: Over kwetsbaarheidLuister  

De cantate voor de eerste zondag van de Advent begint met uitbundige pauken en trompetten. Maar er is ook een aria die spreekt van een ‘zachte en zwakke stem’. En de kracht die daarvan uitgaat. Eigenlijk een aria die nog steeds uitermate actueel is. Een klinkend pleidooi voor kwetsbaarheid. J…

29 november 2019: Advent, 1749Luister  

Er was al een opvolger geregeld… In 1749 is Bach behoorlijk ziek, en de ‘opvolging’ zal hem niet geholpen hebben met het herstel. Hij roept zijn oudste zoon naar Leipzig om middels een concert te solliciteren. Wilhelm Friedemann Bach dirigeert daarom op de eerste zondag van de Advent 1749 zijn…

28 november 2019: Groot voorbeeld voor GouldLuister  

Met zoveel aandacht en concentratie, de oude opnamen van Rosalyn Tureck zijn een fenomeen, ‘Hogepriesteres van Bach’, was haar bijnaam. En ze werd een groot voorbeeld voor Glenn Gould. Johann Sebastian Bach, Prelude & Fuga, BWV.868 (WTCI), Rosalyn Tureck, piano (opn.1952) Johann Sebastian …

27 november 2019: Gevonden VioolconcertLuister  

Stel: je vindt een Vioolconcert van Bach… daar lijkt het op, als ik naar de bewerking van Ottorino Respighi luister. Het werkt, en zo hoorde je deze Bach nog nooit. Johann Sebastian Bach (arr. Ottorino Respighi), Vioolsonate, BWV.1023 (Concert), Ilkka Talvi (viool), Seattle Symphony olv Gerard …

26 november 2019: In de schaduw van een dorpLuister  

De vroegste bewaarde ‘Bach-muziek’ is van Johann Bach. Zijn muziek, innig en vroom, raakt bij mij aan het verlangen naar een dorp. Johann Bach, Unser Leben ist ein Schatten, Vox Luminis olv Lionel Meunier

25 november 2019: Goed begin van de weekLuister  

Gewoonweg mooi en onderhoudend, deze twee Sonates van Bach. En: dezelfde muziek, in een nogal verschillende instrumentatie, daar draaide Bach zijn hand niet voor om. Johann Sebastian Bach, Sonate, BWV.1027, Bruno Cocset (tenor violin 'alla bastarda') & Les Basses Reunies Johann Sebastian Bach,…

22 november 2019: JFK & Bach, 22 november 1963Luister  

JFK, vermoord in Dallas, op 22 november 1963. ’s Avonds speelde de Amerikaanse pianist John Browning als eerbetoon een Bach-koraal, en vroeg het publiek te gaan staan en niet te applaudisseren. Johann Sebastian Bach / Busoni (arr.), Ich ruf zu Dir, Herr Jesu Christ, BWV.639, John Browning, pian…

21 november 2019: Moeilijke manLuister  

Bach’s oudste zoon, Wilhelm Friedemann, werd beschouwd als een wellicht nog grotere organist dan zijn vader. Maar ook als een ‘moeilijke’ man, die waarschijnlijk niet kon omgaan met de verwachtingen die zijn vader van hem had… Wilhelm Friedemann Bach, 8 Fuga’s, Fk.31; nr.4, Anthony Spi…

20 november 2019: Een geschikte kandidaatLuister  

Het heeft een haar gescheeld, Johann Friedrich Fasch werd gevraagd om te solliciteren naar de baan van Thomascantor… maar hij trok zich terug. Zodoende kwam de weg vrij voor J.S. Bach. Fasch’ muziek wordt tegenwoordig nauwelijks meer uitgevoerd, jammer, want hij werd door J.S. Bach hoog geacht. …

19 november 2019: Erbarme Dich, voor een overleden vriend en PrinsLuister  

Op 19 november 1728 overleed Bach’s voormalige werkgever en vriend Prins Leopold von Anhalt-Cothen. Voor de herdenkingsdienst componeerde Bach zijn Kothener Trauermusik, BWV.244a, met opmerkelijk veel muziek die je terughoort in de Matthäus Passion. Johann Sebastian Bach, Kothener Trauermusik,…

18 november 2019: De Bach van BradLuister  

Jazzpianist Brad Mehldau nam naar mijn idee een van de meest intrigerende Bach-CD’s op van de laatste jaren. Hij speelt Bach, maar ook improvisaties naar Bach. Keer op keer – Brad Mehldau zoekt en vindt zijn weg in Bach. Johann Sebastian Bach, Prelude en Fuga nr.12, BWV.867 (WTC I), Brad Mehl…

15 november 2019: Kopje koffie, via Turkije en Frankrijk naar LeipzigLuister  

Via de Turkse ambassadeur in Frankrijk kwam in 1669 de koffie Europa binnen, in 1694 volgde Leipzig, en in 1715 opende Zimmermann zijn beroemde café. In 1735 componeerde Bach voor zijn wekelijkse concerten in dit ‘koffiehuis’ zijn Koffiecantate. Nayi Osman Dede, Taksim Ney, Adrien Espinouze …

14 november 2019: Meditatie over driemaal BWV.867Luister  

Ik volg Andras Schiff en zijn Bach-opnamen, zeg maar gerust: ik ben een liefhebber van zijn spel en opvattingen. In deze Podcast driemaal Prelude en Fuga BWV.867 door Andras Schiff. En hoe verschillend…! Johann Sebastian Bach, Prelude en Fuga, BWV.867 (opn.sept.1984), Andras Schiff (piano) J…

13 november 2019: Een dag te laat…Luister  

In 1719 verbleef de grote Handel even in zijn geboorteplaats Halle, slechts 30 km van Cothen waar Bach werkzaam was. Johann Sebastian zette zich in een postkoets naar Halle en… kwam net te laat, Handel was al vertrokken. Een ontmoeting tussen deze twee – het is er nooit van gekomen. Georg Fr…

12 november 2019: ‘…softly with such tenderness’Luister  

Een prachtig, klein boek. ‘Something of his Art, walking to Lubeck with J.S. Bach’ van de Engelse schrijver Horatio Clare. Hij beschrijft o.a zijn klinkende ontmoeting met het motet 'Jesu, meine Freude'; en doet dat op een poetische en inlevende wijze. Johann Sebastian Bach, Jesu, meine Freud…

11 november 2019: De verbijsterende soloLuister  

Het is zo virtuoos en verbijsterend… de solo aan het slot van het eerste deel Brandenburgs Concert BWV.1050. Ik zie Bach al zitten - al zijn kunnen, zijn vakmanschap... maar ook het pure plezier in zoiets halsbrekends. Johann Sebastian Bach, Brandenburgs Concert BWV.1050a; dl.1, Ensemble Schon…

8 november 2019: KristallnachtLuister  

Onvoorstelbaar… Kristallnacht. Een door de nazi-staat georganiseerde terreur tegen Joden, op 9 november 1938. Ook het gezin Salomon wordt getroffen. Charlotte Salomon zal postuum bekendheid verwerven met haar meer dan 1300 schilderijen. Haar stiefmoeder, Paula Salomon-Lindberg gold in haar tijd al…

7 november 2019: Daar wil je bij zijnLuister  

9 november 1835. Gewandhaus Leipzig. De 16-jarige Clara Wieck (later Schumann) brengt haar Pianoconcert in première. Mendelssohn dirigeert. Daarna gaat Felix ook achter de vleugel zitten, met Clara en een derde pianist. Op het programma: Concert BWV.1063. Johann Sebastian Bach, Concert voor 3 c…

6 november 2019: In de gevangenisLuister  

Bijna een maand zat Bach in de gevangenis, en werd vervolgens oneervol ontslagen. Hij had het er vervolgens nooit meer over… Het gerucht gaat dat Bach achter de tralies begon aan het Wohltemperierte Clavier, boek 1. Johann Sebastian Bach, Prelude en Fuga, BWV.847 (WTC I), Christophe Rousset (c…

5 november 2019: Aria in CaféLuister  

Onlangs verschenen: Bach op accordeon, door Vincent van Amsterdam. Ik kreeg meteen een lichtweemoedige associatie met een café, ergens in een buitenwijk. Een paar bezoekers, namiddaglicht. Johann Sebastian Bach, Goldbergvariaties, BWV.988; Aria, Vincent van Amsterdam (accordeon)

4 november 2019: Op bezoek bij GoetheLuister  

Op 12-jarige leeftijd ging Mendelssohn op bezoek bij Goethe in Weimar. Eerst nog even langs Leipzig, waar Mendelssohn vol enthousiasme schrijft dat hij in de slaapkamer van Bach is geweest. Eenmaal bij Goethe, speelt de jongen… Bach. De oude dichter staat versteld. Johann Sebastian Bach, Prelud…

1 november 2019: Uit de tijd – voor mijn moederLuister  

Mijn moeder overleed iets meer dan 9 jaar geleden, morgen op Allerzielen herdenk ik haar, zoals ik eigenlijk iedere dag doe. Kan de muziek van Bach troosten? De muziek maakt het verdriet niet minder, wel anders. Als een warme deken rond de pijn. Johann Sebastian Bach, O Jesu Christ, Meins Lebens …

31 oktober 2019: RotsvastLuister  

Reformatiedag. Wat is het? Ik riep de hulp in van college en dominee Sjoerd. Daarnaast, hoe muziek van Bach voor Reformatiedag in de 19e eeuw ‘verwerd’ tot Duitslands trots… Martin Luther, Ein feste Burg ist unser Gott, Bach-Chor Siegen Johann Sebastian Bach, Ein feste Burg ist unser Got…

30 oktober 2019: Een gevonden BachLuister  

Het zal je gebeuren; je snuffelt in een doos met oude papieren en plots herken je het handschrift van Bach. Het gebeurde in 2005, een Bach-aria was ontdekt. Een bijzonder stuk dat ik beluister als minimal music. Johann Sebastian Bach, Alles Mit Gott Und Nichts Ohn’ Ihn, BWV.1127, Carolyn Sampso…

29 oktober 2019: Aria VariataLuister  

Het onbekende broertje van de Goldbergvariaties – maar een dartelend genot van vakmanschap en inspiratie, zeker in de uitvoering door Olafsson. Johann Sebastian Bach, Aria variata (alla maniera Italiana), BWV.989, Vikingur Olafsson (piano)

28 oktober 2019: HerfstLuister  

Op mijn dagelijkse wandelingen zie ik de herfst, ik ruik de herfst, en het gekras van kraaien doorklieft het bruin, rood en geel. Maar hoe klinkt de herfst? Als een altviool bij Bach… Johann Sebastian Bach, Cellosuite nr.2, BWV.1008 (arr.); I. Prelude, Kim Kashkashian (altviool) Johann Sebas…

25 oktober 2019: Leef gelukkig! Over Domenico ScarlattiLuister  

De generatie van 1685; Handel, Bach en Domenico Scarlatti. Over de laatste weten we vrijwel niets. Enkele jaartallen, veel speculaties – Scarlatti blijft een schim. Mischien is Scarlatti te vinden in zijn ‘Oefeningen’, oftewel de meer dan 550 Sonates die hij componeerde. Domenico Scarlatti…

24 oktober 2019: Cover beter dan origineelLuister  

Bij sommige stukken van Bach denk ik: de cover is beter dan het origineel. Vloeken in de kerk, maar toch. Neem nu ‘In Dir Ist Freude’, BWV.615 uit het Orgelbüchlein. Welke versie ook op Spotify, ik kom er nauwelijks doorheen… Maar, de versie voor gambas, dus een arrangement, kan ik al wel waa…

23 oktober 2019: Pachelbel op bruiloftLuister  

Op 23 oktober 1694 trouwt de oudste broer van Johann Sebastian Bach. Groot feest natuurlijk, waarbij het zeker is dat zijn oude leraar Pachelbel aanwezig was, en Ambrosius Bach, de vader van Johann Sebastian. En er werd waarschijnlijk volop muziek gemaakt. Johann Pachelbel, Canon, Il Giardino Arm…

22 oktober 2019: VerzonkenLuister  

Stilte. Soms onderbroken door een lange toon uit de cello. De zaal is geheel leeg, een enkele lamp. Zo zag en hoorde ik ooit Anner Bylsma Bach ‘repeteren’. Kleine Zaal, Muziekgebouw Eindhoven. Alles kwam hier bijeen: concentratie, aandacht, klinkende stilte. Vandaag een ode aan de op 25 juli 201…

21 oktober 2019: De nachtstemmerLuister  

Een juweel van een titel, voor de onlangs verschenen roman van Maarten ’t Hart. En achter die titel gaat een erg leuk en lezenswaardig boek schuil. Natuurlijk over orgels, muziek en Bach, want, zoals waarschijnlijk bekend: Maarten ’t Hart is ‘Bach-verliefd’. Er bestaat een opname van Maarten…

18 oktober 2019: Lijfelijk & LustvolLuister  

Volgens de voormalige Denker des Vaderland, Rene Gudde, zijn er vier soorten ‘Zin’. De eerste is ‘de lijfelijke, fysieke kant van zingeving… het lekkere, het lustvolle.’ Die kant heeft Bach wel degelijk: de pure lol van het musiceren, waarbij al je zintuigen op scherp gaan… lijfelijk en …

17 oktober 2019: Feest!Luister  

En of. Op 17 oktober 1707 trouwde Johann Sebastian Bach in Dornheim met Maria Barbara. Op een maandag, wel zo handig, want de meeste ‘Bachs’ werkten op zondag… En welke muziek was er bij de trouwerij? Johann Sebastian Bach, Cantate BWV.196, ‘Der Herr denket an uns’, Koor en Orkest van …

16 oktober 2019: De eerste schoonvaderLuister  

Hij heeft niet meegemaakt dat zijn dochter trouwde met een familielid van hem; Johann Michael Bach. Johann Michael was een neef van de vader van Johann Sebastian Bach, en zijn dochter, Maria Barbara trouwde met Johann Sebastian. Er is redelijk wat muziek bewaard gebleven van de in 1694 overleden Joh…

15 oktober 2019: De eerste klap is een daalder waardLuister  

Je zult deze groep topmusici bij elkaar hebben. Werkelijk de absolute top verzamelde zich in de Abbey Road Studios in Londen in 1935 om voor het eerst de Brandenburgse Concerten op te nemen in een kleine bezetting. Nog steeds een zeer luisterenwaardige opname, waarover het nodige te zeggen valt… …

14 oktober 2019: Humorvolle haastLuister  

Bach & humor? Niet meteen de eerste combinatie waaraan ik denk. Valt er te lachen met Bach? Zelden! Laat ik eerlijk zijn. En het hoeft ook niet, maar soms… Er is een aria in de cantate 'Jesu, der du meine Seele' die bij mij een glimlach tevoorschijn tovert. En het heeft iets te maken met Tirol… …

11 oktober 2019: Vriend WeissLuister  

Het aantal vermaarde musici was erg hoog aan het hof van Dresden; de best betaalde onder hen was de luitist Sylvius Leopold Weiss. Hij was een goede vriend van Johann Sebastian, ze hebben zelfs samen gecomponeerd… en een ‘wedstrijd’ gehouden in improviseren. Ik hou van de luit, en van de muzie…

10 oktober 2019: Monument voor MyraLuister  

Op 10 oktober 1939 begon de pianiste Myra Hess aan een indrukwekkende reeks concerten in de National Gallery London. Iedere werkdag, tot april 1946 gaven zij en haar muzikale vrienden een concert, toegang 1 shilling, zodat het voor iedereen toegankelijk was. Zelfs tijdens de zware bombardementen ble…

9 oktober 2019: ‘Wir sind das Volk!’Luister  

Leipzig, 9 oktober 1989. 70.000 Mensen op weg naar vrijheid. Tegen de staat, tegen onderdrukking. Vanuit de Nicolaikirche (waar Bach ooit werkte) op weg naar het hoofdkwartier van de Stasi. ‘Wir sind das Volk!’ Leipzig, 5 oktober 1735. Duizenden mensen op weg naar een uitvoering van het feest…

8 oktober 2019: De Bach onder de regisseursLuister  

Pure poezie in beelden. Beeldrijmen. Spiritualiteit in film. In Eye Amsterdam is tot december 2019 een tentoonstelling te zien rond het werk van de Russische regisseur Andrei Tarkovsky. Door een criticus werd Tarkovsky omschreven als ‘de Bach onder de regisseurs’. In zijn films gebruikt Tarkovsk…

7 oktober 2019: Een leven lang BachLuister  

Op zijn verjaardag - Yo Yo Ma begon met Bach toen hij 4 jaar jong was, en onlangs, nu in de 60, maakte hij zijn derde opname van de Cellosuites. Een leven lang Bach… Hoe klinkende de 3 verschillende opnamen? Johann Sebastian Bach, Suite voor cello nr.1, BWV.1007; I.Prelude; Yo Yo Ma (cello) (1…

4 oktober 2019: Een zeer groot liefhebster van zulke vogelsLuister  

Gewoonweg lief, vind ik het. Johann Sebastian informeert in juni 1740 of hij een ‘kneu’ kan ontvangen, een zangvogeltje, want zijn vrouw Anna Magdalena is ‘een zeer groot liefhebster van zulke vogels’. Dat betekent dat er in de woonkamer van de Bach’s een kooitje was met een zingende kneu…

3 oktober 2019: Een goed gesprekLuister  

Op zijn nieuwe CD houdt Marcel Worms een warm en overtuigend pleidooi voor de fuga. ‘De fuga is een gesprek tussen verschillende stemmen die allemaal tot hun recht komen. Het publieke debat van anno 2019 zou hier een voorbeeld aan kunnen nemen’. Helemaal mee eens! J.S. Bach Prelude en Fuga, …

2 oktober 2019: Vanochtend gecomponeerdLuister  

Shunske Sato, artistiek leider van de Nederlands Bachvereniging, speelt Bach alsof het vanochtend gecomponeerd is. Vol verbazing over de schoonheid van de noten, en er al spelend nog van alles aan toevoegend. Vanuit een trefzekere losse pols… Johann Sebastian Bach (arr. Forkel) Concerto voor v…

1 oktober 2019: Rechts van Bach, op een oude fotoLuister  

Stel… je vindt een oude foto. Gemaakt tijdens een concert van Bach en de zijnen aan het hof van Cöthen. Ik zou me allereerst verbazen over het uiterlijk van Bach. Een buikje, een pruik, strenge blik. En daar rechts van Bach, slecht zichtbaar, maar toch… Johann Christian Schickhardt. Hobo- en bl…

30 september 2019: Drie keer hetzelfde, maar dan andersLuister  

Je neemt een handjevol muzieknoten, en schrijft vervolgens duizelingwekkend veel muziek, met dit handjevol als basis. Variaties. Een prachtig gegeven, want je hoort steeds hetzelfde, maar dan anders. Bach was er een meester in, neem bijvoorbeeld de Goldberg Variaties. Mijn tip voor de Hart & Ziel Li…

27 september: Voor een jonggestorven PrinsLuister  

Bach had hem hoog, Telemann had hem hoog; Prins Johann Ernst von Sachsen-Weimar. Talentvolle componist en musicus, en twee jaar student in Utrecht… De Prins stierf net 18 jaar jong, Bach componeerde een zachtmoedige troost. J.S. Bach Cantate ‘Komm, Du Suße Todesstunde’, BWV.161 Hans Jör…

26 september: Nieuw & MooiLuister  

De broers Jussen komen met een nieuwe CD… Bach! Alvast een klinkend voorproefje. J.S. Bach Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit, BWV.106; Sinfonia 9arr. Piano 4-handen door Gyorgy Kurtag Lucas & Arthur Jussen, piano Amsterdam Sinfonietta (Jussen Bach) J.S. Bach Concert, BWV.1060: II.Ada…

25 september: Een heerlijke achterneefLuister  

Er zijn allerlei lijntjes met Bach’s achterneef Johann Bernhard Bach, de belangrijkste: Bach voerde de heerlijke muziek uit van zijn achterneef in Cafe Zimmermann Leipzig. Johann Bernhard Bach Ouverture in G L’Acheron olv Francois Joubert-Caillet (Johann Bernhard Bach: Ouvertures)

24 september: Het verdriet van een moederLuister  

Ze verloor 7 kinderen, binnen 7 jaar. Hoe ging Anna Magdalena Bach daarmee om? Geen idee… er is niets bekend. Of toch wel? J.S. Bach Aria ‘Schlummert ein’, BWV.82 Anna Lucia Richter [sopraan] Andreas Staier [clavecimbel]

23 september: Een klinkend fotoalbumLuister  

Hoeveel foto’s staan op uw telefoon? Je kunt ieder gewenst moment ‘terugkijken’. Oh ja, toen en toen… Bach kon dat niet, wat te doen? Een klinkend ‘fotoalbum’, oftewel Clavierbuchlein. Christian Petzold Menuet, BWV. Anh.114 Olivier Baumont [clavecimbel] (Anna Magdalena Bach: Petit…

20 september: Bach en de monnikLuister  

Over een compositie die overleefde omdat Bach hem overschreef en bewaarde. Johann Baal Mis voor soli en orkest in A: Kyrie Mensa Sonora Freiburg

19 september: Een niemendalletje vol wiskundeLuister  

Bach was gefascineerd door getallen en toverde die om tot de prachtigste muziek. Zo ook deze canon. Een aflevering voor nerds… J.S. Bach Canon, BWV.1073 Freiburger Barock

18 september: Hoe vang je de klank van kamperfoelie?Luister  

Over een stuk dat klonk dat klonk tussen de koffiekopjes van Café Zimmermann, maar niemand weet wanneer… J.S. Bach Sonate voor fluit en b.c., BWV.1034 Francois Lazarevitch, traverso Les Musiciens de Saint-Julien

17 september: Verre van alle kleingeestigheid en oppervlakkigheidLuister  

Clara Schumann was een grote bewonderaar van het werk van Bach. Ze waagde zich zelfs aan het schrijven van een fuga, iets wat vrouwen in die tijd niet geacht werden te doen. Clara Schumann Preludes & Fugas (3), op.16 Jozef de Beenhouwer, piano

16 september: Teken van levenLuister  

Hij kon nauwelijks spelen, zo ziek was hij. Toch beklom de Roemeense pianist Dinu Lipati op 16 september 1950 het podium om Bach te spelen… J.S. Bach Partita nr.1, BWV.825 Dinu Lipatti, piano (live, 16 sept 1950)

13 september: De beroemde vriendLuister  

We volgen Bach op 13 september 1731 naar de grote zaal van de Opera van Dresden. Daar is hij bij de wereldpremière van een opera van zijn collega Johann Adolf Hasse. Een grote naam in zijn tijd, veel beroemder dan Bach… Muziek: Johann Adolf Hasse, Cleofide; Ouverture, Musica Antiqua Koln olv R…

12 september: Feest, en lang leve de fagottist!Luister  

Veel mensen ervaren de muziek van Bach als zwaar en droevig. Frank belicht vandaag zijn juichende kant. Muziek: J.S. Bach, Suite voor orkest nr.1, BWV.1066: Ouverture, Balthasar-Neumann-Ensemble olv Thomas Hengelbrock

11 september: Van ooitLuister  

Op 11 september 1933 begonnen de legendarische plaatopnames van één van de bekendste pianowerken van Bach: Het Wohltemperierte Klavier. Muziek: J.S. Bach, Das Wohltemperierte Klavier boek 1; BWV.846, Das Wohltemperierte Klavier boek 1; BWV.849, Edwin Fischer, piano

10 september: ’t Is een bijzonder kind, en dat is ie!Luister  

Hoe de 12-jarige alleskunner Felix Mendelssohn al in de ban was van Bach. Muziek: Felix Mendelssohn-Bartholdy, Fuga (1821), Robert Prosseda, piano

9 september: Even, buiten de tijdLuister  

Stilte in de muziek van Bach is zeldzaam… en wonderschoon. Muziek: J.S. Bach,Mis, BWV.234; Kyrie, Collegium Vocale Gent olv Philippe Herreweghe

6 september: Drie broersLuister  

Wat klonk er op de verjaardagen van de familie Bach? Dit moet de 4-jarige Johann Sebastian hebben gehoord op 6 september 1689, de verjaardag van zijn oom Georg Christoph. Muziek: George Christoph Bach, Siehe, wie fein und lieblich ist es’, Concerto Palatino & Cantus Cölln, olv Konrad Junghäne…

5 september: Bach in spaceLuister  

Op 5 september 1977 begon de muziek van Bach aan een lange reis door de ruimte. Zijn klanken bevinden zich inmiddels buiten ons zonnestelsel… Muziek: Brandenburgs Concert nr.2, BWV.1047; dl.1 Allegro, Richter Kammerorchester olv Karl Richter

4 september: Op de koffieLuister  

Bach speelde niet alleen serieuze muziek in kerken en concertzalen. Wist je dat hij een liefhebber was van ‘Kaffee und Kuchen’? Hij had zelfs zijn eigen café-orkestje. Muziek: Concerto, BWV.1055 (arr.), Alina Ibragimova, viool, Arcangelo olv Jonathan Cohen

3 september: Variaties op een hitLuister  

Wat hebben hip-hop groep Sweet Box en de Britse band Procol Harum met Bach te maken? Meer dan je denkt. Ze speelden beide leentjebuur bij de grote meester. Net als de Franse componist Reynaldo Hahn trouwens… Muziek: Suite voor orkest nr.3, BWV.1068: Air/ Freiburger Barockorchester olv Petra Mü…

2 september: Aria met 259 variatiesLuister  

Frank vertelt over zijn eerste ‘ontmoeting’ met Bach: de Goldbergvariaties gespeeld door Glenn Gould. De start van een levenslange, verslavende zoektocht naar alles wat met Bach te maken heeft. Muziek: Goldberg Variaties: Aria, BWV.988/ Glenn Gould, piano

Vanaf 2 september je dagelijkse dosis BachLuister  

Maandag 2 september is de eerste aflevering van een nieuwe, langlopende podcastserie: de Bach van de Dag. Programmamaker, conservatoriumdocent en bovenal Bach-liefhebber Frank de Munnik maakt deze ‘muzikale scheurkalender’, met elke werkdag een nieuwe aflevering. Frank de Munnik is al jaren g…