Podcast Zoeker

Eos Wetenschap -Vraag het aan

Eos Wetenschap -Vraag het aan

Wetenschap & Geneeskunde  |  49 afleveringen

Hebben dieren gevoelens? Hoe voorkom je een burn-out? Waarom bestaat er geen medicijn tegen verkoudheid? In elke aflevering beantwoordt een wetenschapper een interessante vraag.

Wie heeft voetbal uitgevonden?Luister  

Voetbal is zo ingeburgerd, dat het ondertussen tot ons cultureel erfgoed hoort. Maar wie heeft de populaire sport bedacht? En hoe veroverde voetbal de wereld? Dries Vanysacker, erevoorzitter van Voetbalcub Holsbeek, maar ook geschiedkundige aan de KU Leuven en auteur van meerdere boeken over sportge…

Wanneer ben je in de overgang? - Ongesteld 4/4Luister  

De overgang kan je emoties overhoop halen, ondervond Annemie (51). ‘Ik barstte geregeld in tranen uit, ook op mijn werk.’ De overgang kan tot twaalf jaar duren, en gaat niet alleen gepaard met opvliegers, maar ook met hartkloppingen, angsten en geheugenproblemen. Is hormoontherapie aan te raden?…

Hoeveel pijn is normaal? Ongesteld 3/4Luister  

‘Zonder pijnstillers kom ik mijn maandstonden niet door’, zegt Babs (39). Blijven werken of studeren tijdens die dagen van de maand is vaak niet evident. Veel pijn kan wijzen op endometriose, een aandoening waar een op de tien vrouwen aan lijdt. Expert Carla Tomassetti legt het verschil uit tuss…

Is de pil veilig? - Ongesteld 2/4Luister  

Zoë (25) twijfelt al jaren aan de pil. ‘Ik krijg er emotionele buien van, en mijn libido lijdt eronder.’ Gynaecoloog Hendrik Cammu zet alles over voorbehoedsmiddelen op een rijtje. Tegelijk kunnen natuurlijke hormonen ook voor problemen zorgen. Dat weet Sarah (38) maar al te goed. Zij lijdt aan…

Waarom is menstruatie taboe? - Ongesteld 1/4Luister  

Hannah (16) vertelt over haar eerste keer. ‘Je gaat niet voor de hele speelplaats roepn: Hé gasten, ik heb mijn regels.’ Ook in de 21ste eeuw wordt er nog altijd niet openlijk gepraat over menstruatie. Het taboe blijkt, verrassend genoeg, een product van het feminisme, vertelt historica Kaat Wi…

Trailer - Ongesteld. Een podcast over menstruatieLuister  

In de podcast Ongesteld stelt wetenschapsjournalist Liesbeth Gijsel alle ‘ongestelde vragen’ over menstruatie. Vrouwen vertellen hun verhaal. Experts geven tekst en uitleg. “We weten verrassend weinig over menstruatie, hormonen en de cyclus”, zegt Liesbeth. “Terwijl ze zoveel impact hebben…

Wat als thuiswerk een blijver wordt?Luister  

We hadden ons niet kunnen voorstellen dat we met zovelen zo’n lange periode van huis uit zouden werken. De situatie zoals die er vandaag uitziet is buitengewoon. In deze podcast is het vertrekpunt een ideale wereld waarin thuiswerk een keuze en geen verplichting is. EOS Wetenschap-stagiaire Nele L…

Waarom we niet kunnen multitaskenLuister  

Multitasken lijkt een graadmeter voor succes. Toch zorgt het bij velen voor gemengde gevoelens. Kunnen we het eigenlijk wel? Wat gebeurt er in ons brein als we multitasken? En hoe komt het dat we het maar blijven proberen? EOS-stagiaire Nele Lodewijckx vraagt het aan onderzoekers Pieter Roelfsema (N…

Waarom ben ik anders? - Groeipijnen 5/5Luister  

Hoe verloopt de vorming van onze identiteit? Waarom denken we in hokjes en waar kan je terecht als je vragen hebt over genderidentiteit? EOS-stagiair Elias Ysebaert praat erover met Joz Motmans, coördinator van het Transgenderinfopunt aan UZ Gent. De puberteit is voor jongeren een turbulente perio…

Waarom word ik verliefd en wil ik (geen) seks? - Groeipijnen 4/5Luister  

De eerste keer verliefd worden, de eerste kus of de eerste keer seks hebben, hoe verloopt dat? Hoeveel zorgen moet ik mij maken over de eerste keer? En wat als ik helemaal niet verliefd word en geen behoefte heb aan seksuele ontwikkeling? Om antwoorden te vinden op deze en nog veel meer vragen, spra…

Waarom experimenteren pubers zo graag? - Groeipijnen 3/5Luister  

Alcohol, sigaretten, cannabis en andere drugs komen vaak op het pad van jongeren in de puberteit. Waarom experimenteren jongeren graag met deze middelen? Ook sporten kan verslavend zijn, want we streven graag ‘idealen’ na. EOS-stagiair Elias Ysebaert sprak erover met Hanna Peeters van Vlaams exp…

Waarom kweek ik puisten en okselvijvers? Groeipijnen (2/5)Luister  

Puistjes zijn misschien wel de meest gevreesde puberteitskwaal, kort gevolgd door okselvijvers. Waar komen beide vandaan en waarom hebben pubers er meer last van? EOS-stagiair Elias Ysebaert praat erover met dermatologe Samira Baharlou van UZ Brussel en bio-ingenieur Chris Callewaert van UGent, ook …

Waarom verandert mijn lichaam tijdens de puberteit? - Groeipijnen (1/5)Luister  

Op de grens van de kindertijd en volwassenheid liggen een hele reeks veranderingen en obstakels. EOS-stagiair Elias Ysebaert maakte er de vijfdelige podcastreeks "Groeipijnen" over. Elke week, telkens op dinsdag, verschijnt er een nieuwe aflevering. De podcastreeks is voor elke puber op zoek naar an…

Kankerexperte Tessa Kerre over heldinnen Marie Curie en Jane DavisLuister  

Hematoloog Tessa Kerre (UZ Gent) heeft twee wetenschapsheldinnen: Marie Curie, de grootste aller tijden, en Jane Davis, die aantoont dat lezen helend werkt. Ze vertelt in deze podcast over het leven en werk van beide vrouwen, maar ook over haar eigen onderzoek naar immunotherapie, een veelbelovende…

Genetica Hilde Van Esch over heldin Rosalind Franklin, de ontdekster van DNALuister  

Rosalind Franklin (1920 – 1958) maakte de allereerste foto van DNA, de belangrijkste bouwsteen van het leven. Ze kreeg daarvoor aanvankelijk weinig erkenning. Mannelijke collega’s noemden haar zelfs een feministische tang en ze pikten haar bevindingen. Klinisch geneticus Hilde Van Esch (KU en U…

Sterrenkundige Conny Aerts over heldin Cecilia Payne, die de chemie van het heelal ontrafeldeLuister  

Cecilia Payne (1900-1979) begreep als eerste waaruit de sterren en het heelal zijn opgebouwd. In haar voetsporen bestudeert Conny Aerts (KU Leuven) de inwendige fysica en de evolutie van sterren.

MS-onderzoekster Bieke Broux over heldin Vera Rubin, de ontdekster van donkere materieLuister  

Vera Rubin (1928-2016) bewees als eerste het bestaan van donkere materie. Maar ze is voor Bieke Broux (UHasselt) ook een inspiratiebron voor vrouwelijke wetenschappers die een gezin en een onderzoekscarrière willen combineren.

Wiskundige Ann Dooms over heldin Ada Lovelace, de eerste programmeur ter wereldLuister  

De Britse wiskundige Ada Lovelace (1815-1852) plantte het eerste zaadje van zowat alle digitale toepassingen die we vandaag zo cool vinden. Geen wonder dus dat ze de wetenschapsheldin is van wiskundige Ann Dooms (VUB). In deze podcast praat Ann over Ada, maar ook over haar eigen onderzoek en dat va…

Hoe ziet de toekomst van windenergie op zee eruit?Luister  

In 2008 installeerden we de allereerste windturbine voor onze kust. Intussen dekken een vierhonderdtal offshore windturbines tien procent van de totale elektriciteitsbehoefte in België. Het is de bedoeling om dat aandeel tegen 2026 te verdubbelen, met een tweede windparkzone tegen de grens met Fran…

Hoe verduurzamen we onze mobiliteit?Luister  

Luchtvervuiling, files, ongevallen en een verward klimaat. We beseffen wel wat misloopt, maar hoe lossen we het op? En kan de coronacrisis een kantelpunt zijn? We vragen het aan Cathy Macharis, professor voor duurzame mobiliteit en logistiek aan de Vrije Universiteit Brussel.

Waarom geloven we in complottheorieën?Luister  

Sinds covid-19 is complotdenken helemaal terug. Waarom steekt complotdenken net nu de kop op? Is het een voorbijgaande hype of moeten we behoedzaam zijn? Wie is er vatbaar voor? Eos-stagiaire Alice Dooreman vraagt het aan moraalfilosoof Brecht Decoene.

Hoe redden we de biodiversiteit?Luister  

Wereldwijd zijn één miljoen soorten met uitsterven bedreigd. Waarom gaat het zo slecht met onze biodiversiteit? Hoe erg is dat, en kunnen we het tij nog keren? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan Hilde Eggermont, coördinator van het Belgische Platform voor Biodiversiteit.

Kun je autisme zien in de hersenen?Luister  

Bij kinderen met autisme verloopt de hersenontwikkeling anders dan bij hun leeftijdgenootjes. Neurowetenschapper Annabel Nijhof (Universiteit Gent) onderzoekt het brein van proefpersonen met autisme. In deze podcast praat ze met Eos Psyche&Brein hoofdredacteur Liesbeth Gijsel bij over ‘het autisti…

Wat zegt de wetenschap over dromen?Luister  

Dromen, ze fascineren sinds mensenheugenis. Maar wat weten we intussen over al die bijzondere droomervaringen? Neuroloog Inge Declercq (UZ Antwerpen) en psycholoog Tim Post (Universiteit Twente) werpen licht op onze nachtelijke breinavonturen. Deze aflevering werd gemaakt door onze stagiaire Alice D…

Waarom stierven de dino's uit?Luister  

65 miljoen jaar geleden verdwenen de meest spectaculaire wezens die ooit op aarde leefden: de dinosauriërs. Paleontoloog Koen Stein vertelt wat we intussen weten over het komen, leven en gaan van deze mysterieuze dieren. Waren het echt die lelijke, angstaanjagende monsters die we kennen uit dinofil…

Bestaan er alternatieven voor ADHD-medicatie?Luister  

In elke klas zit wel een kind met ADHD dat Rilatine/Ritalin slikt. Die medicatie helpt jammer genoeg niet altijd, en ze heeft bijwerkingen, zoals hoofdpijn en verminderde eetlust. De wetenschap werkt aan alternatieven. Annelies Verlaet (Universiteit Antwerpen) zet ze op een rijtje in deze aflevering…

Hoe redden we de bij?Luister  

In een wereld zonder bijen lijden wij honger. Driekwart van onze voedingsgewassen is namelijk afhankelijk van bestuiving door insecten, waaronder de bijen. Dat het slecht gaat met de bij is daarom heel verontrustend. Wat is er precies aan de hand, en hoe redden we de bij? Eos-redacteur Kim Verhaeghe…

Waarom moeten muggen mij altijd hebben?Luister  

Heb je soms het gevoel dat je een muggenmagneet bent? Het zit niet in je hoofd. Muggen verkiezen echt sommige mensen boven andere. Muggenexpert Isra Deblauwe van het Instituut voor Tropische Geneeskunde legt uit hoe dat komt, en wat je kunt doen om muggen buiten de slaapkamer te houden. Wist je trou…

Kunnen zorgrobots het werk van zorgverleners verlichten?Luister  

Robots kunnen meer dan wagens in elkaar steken. Ze kunnen ons begrijpen, en zelfs liefde geven. Helpen bij huiswerk. Of gewoon een gezellig babbeltje slaan. Sociale robots zullen onze zorg veranderen, en vooral ten goede. Daar zijn robotici Bram Vanderborght van de Vrije Universiteit Brussel en Ton…

Wanneer gaan we op vakantie naar de maan?Luister  

Voorlopig kunnen we helemaal nergens naartoe, maar dromen over nieuwe vakantiebestemmingen mag uiteraard wel. En waarom niet over zeer exotische bestemmingen buiten onze planeet? Wanneer gaan we bijvoorbeeld op vakantie naar de maan? Nancy Vermeulen, astrofysicus, piloot en oprichter van de Space Tr…

Hoe kan ik beter slapen?Luister  

1 op 3 slaapt slechter sinds het begin van de corona-crisis, maar er zijn ook “gelukzakken” die nu beter slapen. Hoe komt dat? Wat is “een goede nachtrust”? En hoe voorkom je dat je een ganse nacht wakker ligt te woelen in bed? Slaapgeneeskundige Olivier Mairesse (VUB, ULB en UVC Brugmann) g…

Hebben dieren gevoelens? Luister  

Worden apen verliefd? Schaamt een hond zich soms? En kan een spin ongelukkig zijn? Evolutionair bioloog Mark Nelissen van de Universiteit Antwerpen antwoordt in deze eerste "blijf-in-je-kot"-aflevering van Vraag Het Aan.

Hoe kunnen mensen met autisme zichzelf zijn?Luister  

Autisme is erfelijk. Maar dat is niet het hele verhaal. Er spelen ook andere factoren mee, zoals ziekte, medicatie of milieuvervuiling tijdens de zwangerschap. Kinder- en jongerenpsychiater Jean Steyaert (UPC Leuven) gaat in op de kenmerken, oorzaken en behandeling van autisme.

Hoe fit is onze Noordzee?Luister  

Vanop het strand lijkt de Noordzee een saaie bruine soep, maar wat zich onder water bevindt is zeer bijzonder. Bijzonder, maar ook heel kwetsbaar. Marien bioloog Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) praat in deze aflevering over de gezondheid van de Noordzee.

Hoe bereiden we ons voor op de klimaatverandering?Luister  

Hittegolven, hevig onweer, droogte en zachtere, natte winters. We voelen de klimaatverandering nu al. In de toekomst zal ons weer nog extremer worden. Hoe bereiden we ons daarop voor? We vragen het aan global change ecoloog Sara Vicca van de Universiteit Antwerpen.

Hoe ver kun je terugkeren in je stamboom?Luister  

Wie ben ik? Waar kom ik vandaan? Het zijn existentiële vragen die iedereen zich stelt. Een stamboom kan antwoorden geven. Maar hoe begin je eraan? Genetisch genealoog Maarten Larmuseau (KU Leuven) zet je op weg in deze aflevering.

Kan de natuur van een brand herstellen?Luister  

De voorbije maanden volgde de ene natuurbrand na de andere. Australië, Californië, het Amazonewoud, zelfs in Siberië gingen complete natuurgebieden in vlammen op. Kan de natuur van zo’n hevige brand herstellen? Bioloog Rudy Van Diggelen (Universiteit Antwerpen) geeft antwoord.

Wanneer ben je verslaafd aan alcohol?Luister  

Hoeveel alcohol mag je eigenlijk drinken? Wanneer ben je verslaafd? Wat kun je doen als je vermoedt dat iemand in je omgeving te veel drinkt? En is het dan zijn of haar eigen schuld? Liesbeth Gijsel vraagt het aan psychiater en verslavingsexpert Geert Dom van het Psychiatrisch Centrum Broeders Alex…

Hoe zal artificiële intelligentie ons leven beïnvloeden?Luister  

Hoe wordt artificiële intelligentie ontwikkeld? Is de werking vergelijkbaar met die van ons brein? Hoe kunnen we een stad slim maken? Gaan we straks bij een computer op consultatie? Worden we er ooit beste vrienden mee? En is de angst dat computers straks de wereld overnemen terecht? Eos-redacteu…

Beschermt een mondmasker tegen luchtvervuiling?Luister  

Mondmaskers tegen luchtvervuiling zijn populair in Azië, maar je ziet ze af en toe ook hier opduiken in het verkeer. Kan zo’n mondmasker je effectief beschermen tegen vuile lucht? Verkeerskundige en milieubioloog Evi Dons van UHasselt geeft antwoord. Evi Dons bestudeert de persoonsgebonden bloots…

Waarom bestaat er geen medicijn tegen verkoudheid?Luister  

Een verkoudheid overkomt iedereen wel eens, maar een behandeling of vaccin is er niet. Hoe komt dat? En wat kan je voorlopig wel doen om je kans op een verkoudheid te verlagen? Viroloog Johan Neyts van de KU Leuven geeft antwoord. Zijn lab ontdekte recent nog een nieuwe manier om verkoudheidsvirusse…

Is biomedisch onderzoek zonder dierproeven mogelijk?Luister  

We danken veel van onze medische vooruitgang aan dierproeven. Toch ligt het testen van geneesmiddelen op dieren zeer gevoelig. Zijn er dan geen “diervrije” alternatieven? Neurobioloog Liesbeth Aerts van de KU Leuven en het VIB geeft antwoord. Komt onder andere nog aan bod: Kan ik als wetenscha…

Vaccineren we ons binnenkort tegen kanker?Luister  

Immunotherapie is een kankerbehandeling die ons eigen afweersysteem stimuleert om zich tegen tumoren te wapenen. Beschermt een vaccin ons binnenkort tegen kanker? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan kankeronderzoekster Damya Laoui van de VUB en het VIB.

Kan de wetenschap ons bier nog beter maken?Luister  

Gistexpert Stijn Mertens (VIB en KU Leuven) kweekt innovatieve gist voor brouwers uit de hele wereld. In deze podcast vertelt hij welke rol gist in het brouwproces heeft, hoe je een "supergist" kweekt en waarom het zo moeilijk is om alcoholvrij bier te brouwen.

Wat kun je doen om dementie te vermijden?Luister  

Alzheimer genezen kunnen we (nog) niet. De ziekte treft meer dan een kwart miljoen mensen in Vlaanderen en Nederland en is de belangrijkste oorzaak van dementie. Hoe zie je het verschil tussen ‘gewone’ vergeetachtigheid en het beginstadium van alzheimer? En kun je zelf iets doen om je risico op …

Kunnen we CO2 terug uit de lucht halen?Luister  

Tot voor kort leek het eenvoudig: om de klimaatverandering tegen te gaan, moesten we minder broeikasgassen uitstoten. Maar volgens heel wat klimaatexperts is het vandaag niet meer zo eenvoudig. We moeten de koolstofdioxide die we al hebben uitgestoten ook terug uit de lucht halen. Hoe realistisch is…

Zal er in de toekomst nog voldoende drinkwater zijn?Luister  

Al drie zomers op rij krijgen we te horen dat we ons gazon niet meer mogen sproeien of onze wagen niet mogen wassen. Dan wordt er gezegd dat als we niet spaarzaam zijn, we zonder water kunnen vallen. Klopt dat? Is het realistisch dat er op een dag geen water meer uit de kraan komt? En hoe kan de wet…

Hoe herken je de signalen van een burn-out?Luister  

Het burn-outsyndroom is aan een heuse opmars bezig. Hoe komt dat? Zijn er manieren om je te wapenen tegen dat gevoel van opgebrand zijn? En hoe herken je signalen van burn-out bij jezelf, een collega of werknemer? Liesbeth Gijsel, hoofdredacteur van Eos Psyche&Brein vraagt het aan arbeidspsycholoog …

Kan een dokter straks in mijn DNA lezen of en wanneer ik kanker krijg?Luister  

Hoe lezen wetenschappers DNA? Hoe leggen ze verbanden tussen genen en aandoeningen? Welke verbanden zijn al bekend? En kunnen we straks kwalijke genen corrigeren? Ik vraag het aan computationeel geneticus Stein Aerts (VIB en KU Leuven).