Podcast Zoeker

Focus Wetenschap

Focus Wetenschap

Wetenschap & Geneeskunde  |  1324 afleveringen

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Column #168 van Hens Zimmerman: Koe, koala en kameelLuister  

Met zo'n titel denken we al gauw aan een dierentuin, of om in het thema te blijven: sterrenbeelden misschien? Maar nee, het gaat vandaag om iets heel anders. Raadselachtige flitsen met even zozeer raadselachtige namen.  https://astronomerstelegram.org/

Ook warm bad hielp Olympiers voorbereiden op Japans klimaatLuister  

In Tokio is het eigenlijk te heet om te sporten. Het is er warm en de luchtvochtigheid is hoog. Dus daar moeten sporters goed op voorbereid zijn. Dat hebben ze de afgelopen maanden gedaan in klimaatkamers. Bijvoorbeeld aan de VU in Amsterdam, waar hoogleraar inspanningsfysiologie Hein Daanen de dive…

Jongeren sneller gevaccineerd - hoe zal het nieuwe schooljaar verlopen?Luister  

Demissionair minister Hugo de Jonge had vandaag goed nieuws voor tieners die zich willen laten vaccineren. Zij kunnen hun tweede prik sneller krijgen. Wat betekent die vaccinatie voor het nieuwe schooljaar? Daarover praten we met Jean Wiertz, rector van het Sint-Jans-lyceum in Den Bosch. En met arts…

Beyonce lost niks op, het is een quick fixLuister  

Feminisme in de popmuziek, we kunnen er niet meer omheen. Het nummer Flawless van Beyonce was een keerpunt. Wat is daar in gang gezet? Wat hebben we eraan? En krijgen deze Amerikaanse supersterren ook een sociale functie? Promovendus in Amerikanistiek aan de Graduate School of North American Studies…

Column #167 van Hens Zimmerman: RuimtetoerismeLuister  

Een vakantie in de ruimte... wie droomt er niet van. Nou, ik denk eerlijk gezegd dat heel veel aardbewoners wel belangrijkere zaken aan hun hoofd hebben dan verse zalm eten in een baan rond de aarde. Toch is het misschien wel interessant om te weten dat ruimtetoerisme in 2021 een realiteit is en dat…

Dat gevaccineerden het corona virus kunnen doorgeven is vooral "wake-up call"Luister  

Veel berichten over de coronavaccins en de deltavariant de afgelopen dagen. Gevaccineerden kunnen het virus doorgeven en het Janssen-vaccin werkt mogelijk minder goed dan we hoopten. We praten erover met Julia van Weert, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam en lid van…

Hoe goed beschermen de coronavaccins nou tegen de deltavariant?Luister  

Over die deltavariant van het virus - die nu volop in Nederland rondgaat - wordt steeds meer bekend. En vanmiddag schrijft de Volkskrant: "Virologen slaan alarm: deltavariant verspreidt zich ook via gevaccineerden" Daarom spreken wij met een van de geciteerde virologen: Marion Koopmans, hoogleraar …

Geen nieuwe coronamaatregelen, maar uit de gevarenzone zijn we nog nietLuister  

Op dit moment zijn er geen extra maatregelen nodig tegen het coronavirus, zeiden demissionair premier Rutten en demissionair minister Hugo de Jonge vandaag tijdens een persmoment. De Jonge sprak zelfs van een stabilisatie in het aantal besmettingen, maar dat is te optimistisch, meent epidemioloog Al…

Wetenschappers voorspellen: Nederland gaat veel medailles pakken in TokyoLuister  

De Olympische Spelen in Tokyo worden een groot succes voor Nederland. Dat verwachten economen van de Rijksuniversiteit Groningen. Hun model voorspelt dat sporters maar liefst 12 gouden medailles gaan winnen en 11 zilveren en 11 bronzen plakken. Daarmee zou Nederland het record van de spelen in Sydne…

Welke vlinders verschuilen zich in jouw tuin?Luister  

Vliegende juweeltjes zijn het, vlinders. Als de zon schijnt laten in ons land zo'n 50 soorten zich zien, maar s’nachts zijn er 2300 soorten actief. Om ze tegen te komen hoef je niet ver te zoeken, zelfs in het kleinste stadstuintje ga je ze zien. Dat wil niet zeggen dat het goed gaat met de nachtv…

Column #166 van Hens Zimmerman: De geboorte van ons zonnestelselLuister  

Wat een stress hè, die corona. Tijd voor een meditatie! Sluit de ogen en reis mee terug in de tijd naar de begindagen van ons zonnestelsel. In tegenstelling tot veel meditaties, waarbij u langs niet bestaande organen moet navigeren op gezag van een coach, die er de meest vreselijke onzin bij haalt,…

Digitale inclusie: kan iedereen meekomen in onze digitaliserende maatschappij?Luister  

De technologische ontwikkelingen in onze maatschappij gaan razendsnel. We kunnen alles regelen via mijnDigiD, mijnbelastingdiest, mijnoverheid en ga zo maar door. Heel handig zullen sommige mensen denken, maar er zijn mensen voor wie het veel minder makkelijk en toegankelijk is om alle zaken digitaa…

Column #165 van Hens Zimmerman: 16 PsycheLuister  

Een metalen rotsblok? Hoezo is dat interessant?  https://news.arizona.edu/story/psyche-unexpected-discoveries-metal-world https://www.space.com/34525-giant-metallic-asteroid-psyche-water.html

Hoe echt is nep?Luister  

Vannacht ontleden we Deepfake. Wat is deepfake, hoe maak je het, hoe herken je het en wat zijn de gevaren? Hoe kun je echt van nep onderscheiden? Djurre Das is onderzoeker bij het Rathenau Instituut. Das heeft meegewerkt aan een rapport voor het Europees Parlement over maatschappelijke impact van de…

Vliegen er binnenkort drones over rampgebieden?Luister  

Drones ken je misschien van spectaculaire videobeelden, maar ze kunnen ook voor hele andere zaken worden ingezet. Zo kunnen ze bijvoorbeeld ook pakketjes vervoeren naar afgelegen verbieden. Of rampgebieden in kaart brengen. Een studenten team van de universiteit Twente probeert zo’n humanitaire dr…

Van Wie is de Straat? II - De emancipatie van de publieke ruimteLuister  

De indeling van een straat of een plein is bepalend voor wie er komt en wat bezoekers er wel of niet doen. Welke rol is weggelegd voor mannen en jongens, wat willen wij de nieuwe generatie onze kinderen mee geven? Is er nu het post-corona tijdperk in zicht is, misschien een ‘momentum’ ontstaan v…

Column #164 van Hens Zimmerman: Veilig in onze bubbelLuister  

Een bubbel die we zelf hebben gemaakt zonder dit te beseffen. Het heelal blijft toch altijd maar raadselachtig. https://directory.eoportal.org/web/eoportal/satellite-missions/v-w-x-y-z/van-allen-probes     https://cubicsdr.com/ https://www.wired.com/2013/08/project-west-ford/ https://www.resea…

Koester je kroeshaar!Luister  

Dreadlocks, bantu knots, twists en afro. Steeds meer Nederlanders met een donkere huidskleur kiezen ervoor om hun haar op een natuurlijke wijze te dragen. Er lijkt wel een ware haar-revolutie te zijn uitgebroken. Kroeshaar wordt echter ook nog veelvuldig gestigmatiseerd, geridiculiseerd en geproble…

Waarom alleen penis-vagina penetratie vrouwen geen orgasme geeftLuister  

De clitoris is essentieel voor vrouwen om klaar te komen, met alleen penetratie kom je (er) niet. Dat is de boodschap van hoogleraar seksuologie Ellen Laan. Ze strijd voor seksuele gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Heteroseksuele vrouwen komen bijvoorbeeld veel minder vaak klaar dan heteroseksuel…

Zijn robots onze toekomstige doktoren?Luister  

De technologie ondersteunt ons in de gezondheidszorg. Maar kan de technologie in de toekomst ook een deel van de zorg op zich nemen? Lector Digital Life bij de Hogeschool van Amsterdam en bijzonder hoogleraar Human-System Interaction for Health and Wellbeing aan de Universiteit van Amsterdam, Somaya…

Van Wie is de Straat? - De emancipatie van de publieke ruimteLuister  

De indeling van een park of plein is bepalend voor wie er komt en wat bezoekers er wel of niet doen. In dit drieluik Van Wie is de Straat verkennen we de emancipatie van de publieke ruimte. Deze aflevering zijn Laura Ader, oprichter van stichting Fairspace en ruimtelijk ontwerper Eva James te gast. …

Column #163 van Hens Zimmerman: UAP of UFO?Luister  

In plaats van "UFO" zeggen we tegenwoordig "UAP". Dat is allemaal leuk en mooi, maar wat verschijnt er deze maand in het lang verwachte rapport over vliegende schotels en wat dies meer zij? Je hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. CIA CD-ROM: https://www.theblackvault.com/documentar…

Hoe ziet de toekomst van vliegen eruit?Luister  

Ook vliegtuigen moeten eraan geloven. Over dertig jaar mag een toestel geen schadelijke stoffen meer uitstoten. Hoe gaan we de luchtvaart verduurzamen? En kunnen we bij het ontwerpen van nieuwe vliegtuigen wat van vogels leren? Te gast in Focus zijn Roeland de Breuker, ingenieur luchtvaart- en ruimt…

Waarom zou je robots leren voetballen?Luister  

Het EK is niet het enige voetbaltoernooi wat nu aan de gang is. Aankomenbd weekend voetballen de Robots van de TU Eindhoven in de Robocup competitie. Een internationaal toernooi voor autonome, de zelfsturende, robots. Het toernooi ziet er door Corona dit jaar iets anders uit, maar een paar onderdele…

Wijkgericht vaccineren in Schilderswijk trekt veel studenten aanLuister  

Om echt iedereen te bereiken is ook de gemeente Den Haag begonnen met prikken in de wijk; zonder afspraak binnen een paar minuten je vaccinatie halen. Vooral bedoeld voor mensen met een migratie-achtergrond bij wie om allerlei redenen de vaccinatiegraad wat lager ligt. Maar vandaag blijkt dat er vo…

De deltavariant van het coronavirus rukt op in NederlandLuister  

De Deltavariant van het coronavirus rukt nu ook in Nederland op. Twee weken terug zag het RIVM die variant - die voor het eerst is gezien in India - hier nog nauwelijks. Maar nu wordt ongeveer 9 procent van de besmettingen door deze variant veroorzaakt. En over een paar weken zal het de meest voork…

Broek met sensoren moet blessures helpen voorkomenLuister  

Blessures kunnen veel verpesten voor topsporters. Zo mist Donny van de Beek bijvoorbeeld dit EK vanwege problemen met zijn lies. Promovendi van drie Nederlandse Universiteiten werken aan een broek met sensoren erin die moet helpen om blessures te voorkomen. Jeroen de Jager ging naar Zeist en kreeg …

Rembrandt: een briljant chemicusLuister  

Heb je er ooit bij stilgestaan hoeveel er gebeurt onder de verf van een schilderij? In de verf spelen zich allerlei chemische processen af. Om schilderijen zo goed mogelijk te conserveren en te restaureren onderzoekt scheikundige Joen Hermans van de Universiteit van Amsterdam en het Rijksmuseum de c…

Column #162 van Hens Zimmerman: What Is This?Luister  

Een nieuw type dubbelster? Of anders toch gewoon een alien in een ufo? Wie zal het zeggen. https://en.wikipedia.org/wiki/Algol https://arxiv.org/pdf/2106.05300.pdf

De wetenschap kan ons helpen andere voetbalteams te verslaan: een blik op het Oostenrijkse teamLuister  

Kan de wetenschap ons vertellen hoe we kunnen winnen van, bijvoorbeeld, het Oostenrijkse team? Data-analist Floris Goes denkt van wel. Aan de hand van de prestaties van voetbalteams probeert hij de perfecte opstelling en tactiek te bepalen die volgens de cijfers zouden kunnen leiden tot de winst. Me…

Parkinson: muziek en dans als medicijnLuister  

Parkinson is de snelst groeiende neurologische aandoening ter wereld. Het wereldwijde aantal mensen met Parkinson is in de afgelopen 25 jaar verdubbeld tot meer dan 6 miljoen. Wat kunnen we doen om de symptomen te onderdrukken? Welke effecten hebben muziek en andere kunstvormen op het brein? Te gast…

Is het veilig om de mondkapjes weer af te zetten?Luister  

Het kabinet wil volgende week grote stappen zetten om de samenleving verder te openen. Opvallend is dat de mondmaskerplicht grotendeels vervalt en het dringende advies om thuis te werken niet langer zal gelden. Kan dat veilig? Lara Rense praat erover met hoogleraar infectiepreventie en OMT-lid Andre…

The Queen of Jazz: Ella Fitzgerald maakte veel mensen gelukkigLuister  

Focus staat vannacht in het teken van the First Lady of Song, the Queen ofJazz, zangeres Ella Fitzgerald. Precies 25 jaar geleden overleed ze op 79 jarige leeftijd. Op welke manier heeft ze de jazz wereld beïnvloed? Te gast is muziekwetenschapper Loes Rusch. Ze is docent muziekgeschiedenis en onder…

Wat moeilijk is, is simpel voetballenLuister  

Voetbal is simpel. Wat moeilijk is, is simpel voetballen. Dat zijn de wijze woorden van Johan Cruijff. En hij heeft gelijk; voetbal is veel complexer dan je misschien zult denken. Sport- en datawetenschapper Rens Meerhoff van de universiteit Leiden onderzoekt voetbaltactiek aan de hand van de data v…

Column #161 van Hens Zimmerman: Phobos en DeimosLuister  

Phobos en Deimos. Twee manen die rond Mars draaien, maar waarvan niet duidelijk was waar ze nou ontstaan waren.  https://en.wikipedia.org/wiki/Martian_Moons_eXploration_(MMX) (https://en.wikipedia.org/wiki/Martian_Moons_eXploration_(MMX))

Stadswandeling met historicus Gerben PostLuister  

Loop mee met historicus Gerben Post en verslaggever Rose Heijnen, door Amsterdam langs holocaust-monumenten. Gerben Post tis schrijver van het nieuwe boek Schöffer & Co, een fascinerend verhaal van een familie die van honderden mensen het leven heeft gered.  Bekijk hier (https://www.google.com/ma…

Wie is dit jaar het grootste wetenschappelijke talent van Nederland en Vlaanderen?Luister  

Wie is het grootste wetenschappelijke talent van Nederland en Vlaanderen? Vandaag maakt het wetenschappelijke tijdschrift New Scientist het Wetenschapstalent van 2021 bekend. Redacteur Joris Janssen legt uit waarom ze deze verkiezing organiseren. In Focus leren we ook de kandidaten kennen. 

Hoe kun je je hersenen gezond houden?Luister  

Het aantal mensen met dementie zal de komende decennia gaan verdubbelen. Of kunnen we dit nog voorkomen? Neuropsycholoog en epidemioloog Kay Deckers onderzoekt hoe we onze hersenen gezond kunnen houden. Kunnen we nu iets doen om dementie op latere leeftijd te voorkomen? Kay Deckers is finalist van d…

Een virtueel proefpersoon die helpt bij het begrijpen van botbreukenLuister  

Zonder een echt proefpersoon zien of een experimentele behandeling aanslaat. Biomedisch ingenieur Aurélie Carlier ontwikkelde een virtuele patiënt om de heling van botbreuken beter te begrijpen. Zo is zijn er geen proefpersonen of experimentele behandelingen bij patiënten nodig, om te weten of ee…

Kinderen boven de 12 uit risicogroepen mogen ook een coronaprikLuister  

Kinderen tussen de 12 en 17 uit een medische risicogroep krijgen een uitnodiging voor een coronavaccin. De Gezondheidsraad adviseerde dat al, demissionair minister De Jonge neemt dat advies over. Patricia Bruijning, kinderarts en epidemioloog in het UMC Utrecht, reageert op dit nieuws. Ook vertelt o…

Op expeditie naar de Amazone om de biodiversiteit te reddenLuister  

We hebben het allemaal wel gehoord: het gaat slechter met de biodiversiteit. Steeds meer diersoorten sterven uit. Maar wat kunnen we er nou aan doen? Evolutionair Ecoloog Edwin Pos van de Universiteit Utrecht onderzoekt dit probleem op een unieke manier. Met wiskundige benaderingen onderzoekt hij de…

Enorme dinosaurus in Australië blijkt nieuwe soortLuister  

Vijftien jaar lang hebben ze er op gestudeerd in Australië, maar ze zijn er uit: de enorme botten die in Queensland uit de grond kwamen, zijn van een tot nu toe onbekende super-dinosaurus. Het beest was 30 meter lang en ruim 6 meter hoog en leefde ruim 92 miljoen jaar geleden. Verslaggever Marc-Rob…

De delta-variant van het coronavirus kan nog roet in het eten gooienLuister  

Zorgen in Engeland over de Indiase variant (of eigenlijk de delta-variant) van het coronavirus. Die neemt namelijk  exponentieel toe, zegt correspondent Tim de Wit vanuit het Verenigd Koninkrijk. En die delta-variant is ook in ons land aanwezig. Is dat reden tot zorg? En wat betekent het voor de v…

Was de Romeinse keizer Nero echt zo'n schurk?Luister  

Bijna 2000 jaar na zijn dood is de Romeinse keizer Nero nog altijd berucht. Hij zou op zijn lier hebben gespeeld terwijl Rome brandde. En hij had naar verluid een relatie met zijn moeder die hij later liet vermoorden. Was Nero echt zo'n schurk, of is er sprake van geschiedvervalsing? Martijn Icks, o…

Met hetzelfde gemak, gooi je het in de afvalbakLuister  

Het zit in ons water, ons eten en ook in ons lichaam: microplastics. Daar kun je iets tegen doen: zorg dat er geen plastic in de natuur terecht komt. In opdracht van Rijkswaterstaat hebben wetenschappers hun krachten gebundeld om zwerfafval te voorkomen. Luuk Bos is gedragspsycholoog en verbonden aa…

Column #160 van Hens Zimmerman: Peta electronvolt fotonenLuister  

Deze aflevering gaat over peta electronvolt fotonen. Sinds kort kunnen deze deeltjes uit de verre uithoeken van ons melkwegstelsel niet alleen gemeten worden, maar weten we ook waar ze vandaan komen. A monumental particle accelerator in the Cygnus Cocoon: https://www.eurekalert.org/pub_releases/20…

"We moeten ons volgens Koopmans nu al voorbereiden op uitbraken na de zomer"Luister  

We moeten ons nú voorbereiden op uitbraken van het coronavirus na de zomer, zegt Wim Schellekens vandaag in het NRC. Schellekens is lid van het Red Team dat het kabinet vorig jaar ongevraagd advies gaf over het coronabeleid en hij vreest dat het kabinet denkt dat we na de zomer van het virus af zij…

Mensen onder de 44 jaar krijgen geen Janssen-vaccin meerLuister  

Met veel bombarie werd het Janssen-vaccin geïntroduceerd, maar nu lijkt het erop dat we het Nederlandse vaccin maar weinig zullen gebruiken. Nu we in een nieuwe fase van de epidemie zijn belandt, vindt de Gezondheidsraad dat we het vaccin van Janssen - dat een zeldzame maar ernstige bijwerking heef…

Wat maakte Spaans theater zo legendarisch in het Nederland van de 17e eeuw?Luister  

Vannacht duiken we in Focus in de wereld van het 17e eeuwse theater samen met historisch letterkundige Olga van Marion. Zij is onderzoeker en docent aan de Universiteit Leiden. Onlangs verscheen haar boek ‘Spaans Toneel voor Nederlands Publiek’ dat ze samen met collega Frans Blom schreef.  Daa…

Eindelijk een prik, maar dan wel kilometers van huis. Hoe zit dat?Luister  

De eerste dertigers kunnen vanaf vandaag een vaccinatie-afspraak maken. Maar wie online een afspraak wil maken krijgt soms opties voor kilometers van de eigen woonplaats. Daarnaast krijgt de één de mogelijkheid om over twee dagen geprikt te worden, de ander pas over twee weken. Hoe komt dat? Sjaak…

Maakt social media gelukkig?Luister  

Hoeveel uur per dag zit jij op Instagram, Twitter of Facebook? Social Media is niet meer weg te denken uit ons leven. Jongeren brengen gemiddeld 2 uur en 16 minuten per dag op Instagram door. Maar worden ze daar ook vrolijk van? Gedragswetenschapper Loes Pouwels doet onderzoek naar de effecten van h…

Proeven met je neus?Luister  

Smaak is een illusie: knijp je neus dicht en je proeft nauwelijks het verschil tussen wijn en koude koffie. Psycholoog Garmt Dijksterhuis is geur- en smaakwetenschapper en publiceert over de psychologie van ons eten. Hij verdiept zich in de eetbeleving. Hoe proeven we, wat vinden we lekker en hoe sp…

Column #159 van Hens Zimmerman: In gesprek met Marjolijn van HeemstraLuister  

In deze aflevering van Zimmerman in Space praat Hens met schrijver, dichter, journalist en theatermaker Marjolijn van Heemstra over haar nieuwe boek "In lichtjaren heeft niemand haast". En maakt u kans op een gesigneerd exemplaar van dit mooie boek over de kosmos en ons. https://www.marjolijnvanhee…

Heeft blockchain de toekomst?Luister  

Heeft blockchain de toekomst? Of is het slechts een technologische hype? Financieel econoom Dion Bongaerts van de Erasmus Universiteit Rotterdam is te gast in Focus. Hij onderzoekt waar blockchain allemaal voor gebruikt kan worden, in de financiële wereld, maar ook daarbuiten. Wat is blockchain pre…

Structureel racisme in de VS zorgt voor grotere kans op psychose
Luister  

Een grote, internationale onderzoeksgroep publiceerde begin deze maand een artikel waarin de invloed van sociale en omgevingsfactoren op het krijgen van psychose onderzocht werd in de Verenigde Staten.  Psycholoog en universitair docent aan de Vrije universiteit Els van der Ven was een van de onde…

Wat is het effect van diepzeemijnbouw?Luister  

Op de bodem van de Stille Oceaan liggen op kilometers diepte grondstoffen die we goed kunnen gebruiken in bijvoorbeeld de accu's van elektrische auto's. De afgelopen weken was een groep wetenschappers op expeditie om te onderzoeken wat het effect is van zogeheten diepzeemijnbouw, waarbij die metalen…

Wat is het nut van een gevangenisstraf?Luister  

Harry en Bram zitten al jarenlang in de gevangenis. Ze worden na hun vrijlating een jaar lang gevolgd door podcastmaker Marjolein Knol. Gaat het ze lukken om uit handen te blijven van justitie? De statistieken geven hen weinig kans. Maar liefst de helft van de ex-gevangenen vervalt in oude fouten. …

Column #158 van Hens Zimmerman: Het Carrington EventLuister  

In 1859 ging er iets goed mis op aarde, maar lang niet zo erg als vandaag de dag het geval zou zijn. Hoe zit dat? Je hoort het in deze aflevering.  https://en.wikipedia.org/wiki/Solar_cycle_10 https://ntrs.nasa.gov/citations/20050210157 https://www.yumpu.com/en/document/read/6975025/storms-from-…

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat jongeren geen draaideurcriminelen worden?Luister  

Harry en Bram zitten al jarenlang in de gevangenis. Ze worden na hun vrijlating een jaar lang gevolgd door podcastmaker Marjolein Knol. Gaat het ze lukken om uit handen te blijven van justitie? De statistieken geven hen weinig kans. Maar liefst de helft van de ex-gevangenen vervalt in oude fouten. …

Kunnen we onze gevaccineerde ouders weer knuffelen?Luister  

Vandaag werden de coronamaatregelen weer iets versoepeld, dus er kan weer meer. De meeste mensen zijn daar blij mee. Tegelijkertijd is het coronavirus nog niet weg, dus: wat is er nou verstandig? Wat kan er wel en wat moet je zeker niet doen? Het antwoord op die vragen komt van Alma Tostmann, epidem…

Vriendjespolitiek bij het Songfestival?Luister  

Hoe doorslaggevend is vriendjespolitiek bij het Eurovisie Songfestival? Al sinds de eerste editie van deze Europese liedjescompetitie klinkt de kritiek dat buurlanden elkaar elk jaar punten toeschuiven. Economisch geograaf Felix Pot van de Rijksuniversiteit Groningen doet onder andere onderzoek naar…

Hoe zorg je ervoor dat criminelen na hun vrijlating niet opnieuw de fout in gaan?Luister  

Harry en Bram zitten al jarenlang in de gevangenis. Ze worden na hun vrijlating een jaar lang gevolgd door podcastmaker Marjolein Knol. Gaat het ze lukken om uit handen te blijven van justitie? De statistieken geven hen weinig kans. Maar liefst de helft van de ex-gevangenen vervalt in oude fouten. …

Versoepelingen gaan door: 'Ik verwacht niet dat we teruggaan naar lockdowns'Luister  

Epidemioloog en kinderarts Patricia Bruijning van het UMC Utrecht reageert op de aangekondigde versoepelingen. Ze stelt dat het aantal besmettingen nog kan oplopen, maar verwacht geen nieuwe lockdowns meer.

Column #157 van Hens Zimmerman: NietsLuister  

"Niets" is een vreemder begrip dan u misschien in eerste instantie denkt. 

Wat aten ze in de prehistorie?Luister  

Nederland, 500 jaar voor Christus. We zien een open landschap, weinig bomen, wel lage bosjes. in de verte zie je een moeras waar je heel diep in weg kan zinken. Aan de andere kant staat een boerderij van leem met een dak van stro. Eromheen wat kleine akkers met een soort tarwe. Je ziet een paar hari…

Waarom eten we zo veel?Luister  

We weten dat die zak chips of cheeseburger niet gezond is. Maar de verleiding weerstaan is nog niet zo makkelijk. Nederland wordt steeds zwaarder. En dat brengt andere problemen met zich mee. Waarom stoppen we niet altijd als we genoeg hebben gehad? En waarom vinden we eten zo lekker? Hoogleraar Voe…

Column #156 van Hens Zimmerman: De ruimte loktLuister  

De ruimte lokt. Zeker sinds deze week, nu het eerste Starship van SpaceX een zachte landing wist te maken zonder te ontploffen. Durven we voorzichtig vooruit te kijken? En waar moeten onze (klein)kinderen slapen als ze op de maan gaan verblijven? https://en.m.wikipedia.org/wiki/David_A._Hardy http…

Zwanger of een kind uit een kunstbaarmoeder?Luister  

Het is bijna moederdag, hoelang vieren we dit nog? De ontwikkeling van een kunstbaarmoeder is in een stroomversnelling gekomen. Naar verwachting zal over een paar jaar, een te vroeg geboren baby in een kunstbaarmoeder verder kunnen groeien. Wat als deze ontwikkeling zich doorzet en een kind buiten h…

Wanneer pleeg je verzet?Luister  

Het vervalsen van persoonsbewijzen, voedselbonnen en het regelen van onderduikplekken. Dingen waar je meteen aan moet denken bij het woord verzet. Historicus Hinke Piersma is te gast bij Focus. Ze werkt al meer dan twintig jaar voor het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust - en Genocidestudies. V…

Terugkeer naar het oude oorlogsgebied helpt veteranen met het verwerken van de oorlogLuister  

Ben jij weleens naar de stranden van Normandië geweest? Of heb je Westerbork wel eens bezocht? Dan ben je een ‘oorlogstoerist’. Cultuurwetenschapper Siri Driessen deed onderzoek naar het oorlogstoerisme. Ze onderzocht alleen niet de typische oorlogstoerist, maar ze sprak onder andere met milita…

Hoe ontstaan nieuwe soorten?Luister  

Vannacht vanuit de buik van de Rijksuniversiteit Groningen. In het aquarium onder de universiteit ontmoet Mirthe van der Drift topwetenschapper bioloog Martine Maan. Ze doet fundamenteel onderzoek met Afrikaanse cichlide vissen naar diergedrag, ecologie en evolutie, met speciale aandacht voor biodiv…

Column #155 van Hens Zimmerman: TheiaLuister  

Theia. Dat is de naam van het rotsblok dat ooit aarde en maan van elkaar heeft gescheiden. Maar waar is dit rotsblok gebleven? En wat heeft het met virussen te maken?

Hoe betrouwbaar zijn gezondheidsapps?Luister  

Een fitness-app, stappenteller, meditatie- of burnout-app: meer dan de helft van de Nederlanders heeft inmiddels één of meer gezondheidsapps op zijn of haar telefoon staan. Hoe betrouwbaar zijn gezondheidsapps? Bieden ze ons echt de juiste hulp, of manipuleren ze ons bewust voor commerciële doele…

Hoe kunnen mentoren risicojongeren helpen?Luister  

Veel gemeenten zetten programma’s op waarin volwassen mentoren gekoppeld worden aan kinderen of jongeren. Kinderen die het thuis vaak niet zo makkelijk hebben. Vrijwilligers die kwetsbare jongeren een beetje op weg helpen: klinkt ideaal, maar is dat ook zo? Sociaal wetenschapper Loïs Schenk promo…

Waarom voelen wij ons Nederlander?Luister  

In deze Koningsdaguitzending praten we met neerlandicus en filosoof Lotte Jensen over de Nederlandse identiteit. Lotte Jensen werkt als hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze doet onderzoek naar de Nederlandse identiteit en de invloed van r…

Column #154 van Hens Zimmerman: 90 AntiopeLuister  

Asteroide 90 Antiope werd al in 1866 ontdekt. Inmiddels weten we veel meer over dit mysterieuze object, mede dankzij een techniek die bekend staat als Adaptive Optics. Maar hoe mysterieus is ons heelal eigenlijk?

De stiefmoeder komt er bekaaid vanaf in het samengesteldegezinLuister  

Berust het Assepoester-syndroom, het idee van de boze stiefmoeder dan toch op waarheid? Steeds meer mensen zijn opgegroeid met een of meer stiefouders. Hoe hecht is de relatie tussen volwassen stiefkind en stiefouder op de langere termijn, en hoe solidair zijn ze met elkaar? Familie socioloog Kirste…

De geheimen van de diepzeeLuister  

Wat valt er nog te ontdekken in de diepzee? En wie heeft er eigenlijk het meeste belang bij een complete kaart van de zeebodem? Oceanograaf Furu Mienis van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) spendeerde zo’n twee jaar van haar leven op verschillende schepen om onderzo…

Heb jij ook zo’n last van je rug?Luister  

Ieder jaar krijgen vijf op de tien Nederlanders te maken met rugpijn. Door het thuiswerken lijken nog meer mensen er last van te krijgen. Volgens de VU kost het ziekteverzuim door rugklachten onze samenleving jaarlijks 3,5 miljard euro. Veel problemen, maar zijn er ook oplossingen? In Focus praten w…

EMA over Janssen-vaccin: 'Voordelen wegen op tegen nadelen ondanks zeldzame bijwerking'Luister  

Het Europees Geneesmiddelenagentschap EMA erkent trombose in combinatie met een tekort aan bloedplaatjes als een zeer zeldzame bijwerking van het Janssen-vaccin en gaat dat toevoegen aan de bijsluiter. De medicijnautoriteit benadrukt dat de voordelen van het vaccin zwaarder wegen dan de nadelen. 'L…

RIVM: druk op de zorg blijft onverminderd hoogLuister  

Flink meer besmettingen dan vorige week en de ziekenhuizen melden de hoogste instroom van coronapatiënten sinds eind vorig jaar. Volgens cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding zijn het afgelopen etmaal 327 nieuwe patiënten met opgenomen. Zo'n hoog aantal werd in 2021 no…

Hoe kun je stotteren onder controle krijgen?Luister  

In Nederland stotteren er ongeveer 175.000 mensen. En het stotteren gaat veel verder dan het niet goed uit je woorden komen; het heeft een grote impact op iemands leven. Maar er zijn momenten waarop stotteraars plots vloeiend kunnen spreken. Tijdens het zingen of rappen bijvoorbeeld. Hoe kan dat? Da…

Column #153 van Hens Zimmerman: Linux op MarsLuister  

Jawel, het Linux operating system zit aan boord van de Mars helicopter Ingenuity. Hoe zit dat? Arduino (https://www.arduino.cc/) Bob Balaram over Ingenuity Creative Commons Homebrew voor MacOS Ingenuity NASA press kit NASA F' op GitHub Qualcomm SnapDragon 801 RAD750 microprocessor ZigBee Z…

Veroudering is een ziekteLuister  

Iedereen wil oud worden maar niemand wil oud zijn. Met botox en haarverf verzetten we ons aan de buitenkant tegen de tand der tijd. Maar wat gebeurt er in ons lichaam? Besteden we daar wel genoeg aandacht aan? Wat zien we als we kijken naar veroudering op celniveau? Hoogleraar Gerontologie en intern…

Algoritmes die muziek aanbevelen benadelen vrouwelijke artiestenLuister  

Veel mensen luisteren muziek via streamingplatforms zoals Spotify. Deze apps gebruiken algoritmes om muziek aan te bevelen gebaseerd op jouw luistergewoonten en die van andere gebruikers. Maar wat die algoritmes aanbevelen is niet altijd eerlijk voor vrouwelijke artiesten. Onderzoeker Christine Baue…

Het prinsdom Sealand: een bizar microstaatje in de NoordzeeLuister  

Nee. Vaticaanstad is niet het kleinste land ter wereld en ook San Marino niet. Het allerkleinste landje op aarde is; het Prinsdom Sealand, gelegen in de Noordzee, voor de kust van Engeland. Hoe ontstond het Prinsdom Sealand eind jaren 60? Waarom raakten Nederlanders betrokken bij een gijzeling op he…

Prikstop Janssen heeft voor Zuid Afrika desastreuze gevolgenLuister  

Het Janssen-vaccin werd gezien als dé oplossing in de strijd tegen de pandemie. Nu weten we dat het moederbedrijf Johnson & Johnson landen heeft gevraagd om het prikken met het vaccin te pauzeren. Die prikstop geldt niet alleen in Europa, maar ook in de rest van de wereld. Een land als Zuid Afrika …

Johnson & Johnson stelt levering Janssen-vaccin in Europa uitLuister  

Een nieuwe en flinke tegenvaller voor de vaccinatiestrategie hier in Nederland en de rest van Europa. Er zal in Europa voorlopig niet worden geprikt met het vaccin van de Leidse producent Janssen. Het Amerikaanse moederbedrijf Johnson & Johnson wil eerst het onderzoek in de VS naar mogelijke ernstig…

RIVM: aantal besmettingen afgelopen week gestegen, met name bij jongerenLuister  

De afgelopen week is het aantal positieve testen met 6 procent gestegen ten opzichte van de zeven dagen daarvoor. De toename volgt op een korte periode van dalende cijfers in aanloop naar het Paasweekeinde. Het aantal afgenomen testen was met 490.428 ongeveer gelijk aan vorige week. Dat blijkt uit d…

De Ramadan is begonnen! Hoe wordt dat gevierd?Luister  

Voor bijna een miljoen mensen in Nederland en een miljard wereldwijd staat deze maand in het teken van de Ramadan. Een maand voor bezinning en reiniging van lichaam en geest. En dat ook nog eens tijdens corona. Ebrar Kaya is te gast om alles te vertellen over de Ramadan. Hij studeert Midden-Oosten …

Zelftesten populair, maar niet altijd de beste keuzeLuister  

Arts-microbioloog Jan Kluytmans deed eerder onderzoek naar de coronazelftesten en vertelt wat de voor- en nadelen zijn van de zelftest.  

Waar blijft mijn tijd?Luister  

Heb jij het gevoel alsof je alleen maar achter jezelf aan moet rennen? Nou, je bent niet de enige! Ruim de helft van alle Nederlanders zegt daar ook last van te hebben. We hebben het allemaal Heel. Erg. Druk. Maar is dat wel echt zo? Waardoor komt dat dan? En kunnen we er eigenlijk iets aan doen? S…

Column #152 van Hens Zimmerman: Zodiakaal lichtLuister  

Dit verschijnsel is al eeuwenlang bekend, maar sinds vorig jaar weten we mogelijk wat het veroorzaakt. https://en.wikipedia.org/wiki/Pseudoscience (https://en.wikipedia.org/wiki/Pseudoscience) https://www.theguardian.com/science/2005/sep/19/ideas.g2 https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/ful…

De kabinetsformatie: een potje vrij worstelen om de machtLuister  

We zitten tot over onze oren in de kabinetsformatie. De formatie is nog geen drie weken aan de gang en we zijn al vier verkenners verder. Informateur Herman Tjeenk Willink moet alles weer op de rails zien te krijgen. Het nu al een bijzondere formatie. We praten erover met de directeur van het Centru…

Baanonzekerheid tijdens de coronacrisis: zo ga je ermee omLuister  

Corona zorgt bij veel mensen voor meer onzekerheid over hun carrière. Vooral jongeren vinden minder vaak een baan door de crisis. Dat kan veel stress en onzekerheid opleveren. Arbeids- en organisatiepsycholoog Jessie Koen (UVA) vertelt in Focus hoe je het beste met die baanonzekerheid om kan gaan. …

Column #151 van Hens Zimmerman: BLC1Luister  

In april 2019 werd een opmerkelijk signaal aangetroffen in de data van radiosignalen afkomstig van het Proxima Centauri stelsel. Het is uiteraard nooit buitenaardse intelligentie... tot het een keer buitenaarde intelligentie blijkt te zijn. https://en.wikipedia.org/wiki/BLC1 (https://en.wikipedia.o…

Kunstmatige Intelligentie weet het al: Mathieu van der Poel wint de Ronde van VlaanderenLuister  

Komende zondag wordt de Ronde van Vlaanderen verreden. Maar of het spannend wordt is nog maar de vraag, met kunstmatige intelligentie is al berekend wie er zondag gaat winnen. Volgens de computer zou Mattieu van der Poel moeten winnen. Steven Latré van de Universiteit Antwerpen maakte de berekening…

Gedragen wilde dieren zich anders in coronatijd?Luister  

Aan het begin van de coronacrisis bleven we veel thuis en daardoor bloeide de natuur op. Maar al snel trokken we er massaal op uit en liepen we in de file door het bos. Hoeveel last hebben de wilde dieren in de Nederlandse natuurgebieden van die drukte? In hoeverre verandert het hun gedrag? En hoe k…

Kun je een taal verstaan die je niet spreekt?Luister  

Er zijn duizenden talen ter wereld. Maar toch hoef je niet al die talen te kennen om met anderen te kunnen spreken. Hoe werkt dat nou precies, dat je een andere taal niet kent, maar dat je elkaar toch kunt verstaan? Professor Interculturele Communicatie Jan ten Thije aan de Universiteit Utrecht, doe…

Bestaat er buitenaards leven?Luister  

Bestaat er buitenaards leven? Of zijn wij alleen in dit enorme universum? Sterrenkundige Ignas Snellen heeft van jongs af aan al een fascinatie voor ons als mens in dit enorme universum. Hij doet onderzoek naar de mysteries van de ruimte aan de Universiteit van Leiden. Zorgt deze nieuwe informatie v…

Armband als vervanger voor coronatest? 'Hij kan tot wel twee dagen eerder het virus opsporen'Luister  

Een armbandje waarmee je corona tot wel twee dagen vroeger kunt opsporen. Dat zou toch mooi zijn. Op dit moment wordt het apparaatje getest. En daar worden nog vrijwilligers voor gezocht! Verslaggever Roel Pauw sprak erover met Rick Grobbee, hij is hoogleraar klinische epidemiologie UMC Utrecht. 

Column #150 van Hens Zimmerman: SophieLuister  

Sophie, een hoorspel in 1 deel. Oorspronkelijk geschreven door Bob Vielliers in 1975. Bewerking 2021: Hens Zimmerman en Wendy Ruijfrok. Sophie: Wendy Ruijfrok Hens: Hens (duh) https://www.instagram.com/wendyroxie_/

Focus met Hens Zimmerman in space-special met luisteraarsvragen én Kelly KlingenbergLuister  

De honderdvijftigste column van Hens Zimmerman in zijn podcast Zimmerman in Space. En naast honderdvijftig afleveringen, was er nog iets te vieren. Er is meer dan één miljoen keer geluisterd naar zijn podcast! Samen met master in Moleculaire levenswetenschappen Kelly Klingenberg, is space-geek Hen…

Studenten TU Delft bouwen revolutionaire maanrover Lunar ZebroLuister  

Een team van 65 studenten die keihard werken met maar een doel voorogen: een rover op de maan zetten. Niet één robot maar een de bedoeling is een groep zodat ze als een zwerm insecten met elkaar kunnen communiceren. Deze revolutionaire techniek is hier bedacht in het lab van het Science Center van…

Eerste prik AstraZeneca geeft relatief veel bijwerkingenLuister  

Dat blijkt uit onderzoek van bijwerkingencentrum Lareb. Directeur Agnes Kant licht het onderzoek toe. 

Onderzoekers CERN: mogelijke aanwijzing voor nieuwe natuurkrachtLuister  

Enthousiasme bij natuurkundigen. Wetenschappers van onderzoeksinstituut CERN hebben een ongebruikelijk signaal in hun gegevens opgemerkt dat mogelijk de eerste aanwijzing is voor een nieuwe natuurkracht. En dat is heel bijzonder. Sterker nog het kan ons helpen antwoord te geven op allerlei elementai…

RIVM ziet situatie verslechteren, besmettingen nemen toeLuister  

Het RIVM zag over de afgelopen week alle cijfers stijgen: niet alleen het aantal besmettingen en de opnames in de ziekenhuizen, maar ook het percentage positieve testen. Lange tijd gingen weliswaar de besmettingscijfers omhoog, maar dat leek voor een deel te verklaren door het feit dat ook steeds me…

Slaaf van de techniek?Luister  

We bestellen steeds meer online en de druk op distributiecentra is hoog. Meer dan ooit is er behoefte aan automatisering. Robots die foutloos, onvermoeibaar en snel werken. Maar wat betekent dat voor de mensen op de werkvloer? Worden onze werkzaamheden in de toekomst vervangen door robots? Arbeid- e…

De rol van modelleurs infectieziekten tijdens de epidemieLuister  

Hoe neem je beslissingen in deze ingewikkelde fase van de epidemie? Modelleurs infectieziekten spelen een belangrijke rol bij het voorspellen van het verloop van de corona-epidemie. De schattingen van RIVM-modelleur Jacco Wallinga en zijn team liggen mede aan de basis van het coronabeleid van het ka…

De week van AstraZeneca in Nederland: "Je kunt niet aan het opschorten blijven"Luister  

Het was een roerige week in de vaccinatiecampagne van de overheid. Zondag werden de vaccinaties met het AstraZeneca-vaccin tijdelijk stopgezet. Dat kwam nadat een aantal mensen in Scandinavië een gevaarlijke combinatie van trombose en een lager aantal bloedplaatjes kregen toen zij waren gevaccineer…

Gesloten scholen geeft meer ongelijkheidLuister  

Niet de leerachterstand is het probleem, maar de groeiende ongelijkheid. Dat vertel socioloog Thijs Bol in gesprek met Mirthe van der Drift. Als ieder kind net zoveel achter loopt, kun je daar wel wat op bedenken. Dan pas je bijvoorbeeld de normering aan. Maar hoe doe je dat als de achterstand enorm…

Column #149 van Hens Zimmerman: Heino Falcke en zwarte gatenLuister  

Waarin Hens met zijn dochter Gloria langsgaat bij Heino Falcke, de auteur van het boek "Licht in de duisternis" en het brein achter die beroemde eerste foto van een zwart gat. Heino Falcke: https://www.ru.nl/personen/falcke-h/ Interview met Heino Falcke door Mirthe van der Drift: https://www…

Toezichthouder EMA: het AstraZeneca-vaccin is veiligLuister  

De Europese toezichthouder EMA heeft zijn oordeel uitgesproken over de veiligheid van het AstraZeneca-vaccin. Daarover onstonden twijfels door meldingen van tromobose na vaccinatie. Het oordeel van EMA is duidelijk: het vaccin is veilig en effectief. In de EU en het Verenigd Koninkrijk zijn al z…

Focus verkiezingsnachttLuister  

Focus volgt de verkiezingen met politicoloog en psycholoog Roderik Rekker en politiek redacteur Malouke van Nunen. Roderik Rekker doet onderzoek naar het verschil in stemgedrag tussen generaties aan de afdeling politicologie van de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast laat hij zijn licht schijnen o…

Waarom we op thema’s stemmen en minder op ideologieLuister  

Vandaag gaan we massaal naar de stembus. Maar op basis waarvan baseren we onze stem? Elke verkiezing is de uitslag weer anders. Nederland is zelfs het meest veranderlijk in heel West-Europa! Doen we steeds maar wat? Politiek communicatiewetenschapper Alyt Damstra vertelt waarom deze schijn bedriegt …

Windmolens en ventilatoren mogelijk stiller door onderzoek naar kolibriesLuister  

Windmolens, ventilatoren en drones kunnen misschien stiller worden gemaakt door een onderzoek naar de vleugelslag van kolibries. Onderzoekers uit Eindhoven en de Verenigde Staten hebben gekeken waar het geluid bij de snelle vogels precies vandaan komt. 'Door goed te luisteren naar de kolibrie, kunne…

RIVM meldt weer toename aantal besmettingenLuister  

Het RIVM meldt afgelopen week 39.500 nieuwe bevestigde coronabesmettingen. Dat is een toename van 24 procent vergeleken met een week eerder, toen er bijna 32.000 coronabesmettingen werden gemeld. Tegelijkertijd is er ook veel meer getest. Wat betekent dit? Wij praten erover met Aura Timen van het RI…

Is beleggen niets meer dan een dure hobby?Luister  

Sinds corona lijkt het voor veel mensen een nieuwe hobby: beleggen. Na een dip aan het begin van de coronacrisis, zijn de aandelenkoersen juist gestegen. Maar is beleggen wel zo verstandig? En hoe doe je dat duurzaam? En wat gebeurt er als pensioenfondsen hun geld alleen maar in duurzame bedrijven…

Expert over stopzetten AstraZeneca-prikken: 'Ik heb daar veel moeite mee'Luister  

Een aantal landen was al gestopt met het Astra Zeneca-vaccin. Zondagavond laat werd bekend dat ook Nederland een pauze neemt. Saskia Middeldorp is hoogleraar interne geneeskunde en hoofd afdeling interne geneeskunde van het Radboud UMC en trombose-expert. Hoe kijkt zij naar het besluit van minist…

Column #148 van Hens Zimmerman: De Kosmische KomedieLuister  

In deze aflevering spreekt Hens met auteur Frank Westerman, van wie onlangs het intrigerende boek "De Kosmische Komedie" verscheen. http://www.frankwesterman.nl https://en.wikipedia.org/wiki/FIPS_140-2 https://www.nporadio1.nl/podcasts/zimmerman-in-space/4273-53-luister-vanuit-westerbork-na…

Medicijnautoriteit CBG: we kunnen veilig verder prikken met AstraZenecaLuister  

Veel aandacht voor het vaccin van AstraZeneca. Vanmorgen werd bekend dat Denemarken het gebruik van dat vaccin twee weken stil legt omdat er meldingen zijn van mensen die bloedstolsels ontwikkelden na vaccinatie. En een van die personen is ook overleden. Het Europees Medicijnagentschap EMA onderzoek…

Ook Janssen-vaccin goedgekeurd voor EULuister  

Het Nederlandse vaccin van Janssen is goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau EMA. Van dit Leidse vaccin heeft Nederland voor dit jaar 11,3 miljoen doses besteld. Demissionair minister De Jonge verwacht dat in april de eerste mensen in Nederland met het vaccin kunnen worden ingeënt. …

Een medicijn, hoe duur mag dat zijn?Luister  

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat meer landen in de wereld toegang krijgen tot betaalbare vaccins en medicijnen? Daarover praten we met arts-onderzoeker aan het UMC Utrecht Dave van der Kruijsen. Hij is voorzitter van het samenwerkingsverband License to Heal en is bezig met een promotieonderzoek naar …

Gaan we nu eindelijk donkere materie vinden?Luister  

Nog nooit heeft iemand donkere materie gezien, terwijl het overal om ons heen is. Binnenkort start een nieuw experiment om het te vinden. Maar liefst 85% van alle materie in ons universum is onzichtbaar en wordt daarom wel donkere materie genoemd. Als het gevonden wordt is dat meteen een Nobelprijs …

Zee-emancipatie: de Noordzee als rechtspersoonLuister  

Hoe kunnen we van de Noordzee een rechtspersoon maken? Een zee met eigen rechten, zodat de gezondheid en het welzijn moet worden gerespecteerd. Jurist en schrijver Laura Burgers werkt aan de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar klimaat-rechtszaken. Haar essaybundel ‘De stem van de Noo…

Gezondheidsraad: één prik volstaat voor mensen die covid hebben gehadLuister  

Mensen die maximaal een half jaar geleden covid-19 hebben gehad hebben genoeg aan één prik met een coronavaccin. En óók ouderen kunnen vanaf nu worden ingeënt met het AstraZeneca-vaccin. Dat stelt de Gezondheidsraad in een spoedadvies dat zojuist is verschenen. Wij praten erover met Bart-Jan Ku…

Column #147 van Hens Zimmerman: De vraag der vragenLuister  

Zimmerman in Space betreedt het gladde pad (en de glijdende helling) van de vraag der vragen. Het antwoord komt in de vorm van wat random wijsheden. https://www.youhavetoomuchshit.com/

Russisch Spoetnik-vaccin wordt versneld beoordeeld in EuropaLuister  

Het Europees Medicijnagentschap EMA is begonnen aan de beoordeling van het Russische coronavaccin Spoetnik. Wat weten we tot nu toe over de werking van het vaccin? En is het veilig? Daarover praten we met Dimitri Diavatopoulos, immunoloog van het Radboudumc.

Moet de overheid ingrijpen nu de besmettingen toenemen?Luister  

Op de dag van de versoepelingen van de coronamaatregelen is er ook minder goed nieuws. In heel Nederland, dus in alle 25 regio's, geldt sinds vandaag weer het hoogst mogelijke risiconiveau voor het coronavirus. Moet de overheid nu ingrijpen? We vragen het aan Amrish Baidjoe, veldepidemoloog en micro…

Onderzoekers lezen ongeopende brief uit 17de eeuw met scantechnologieLuister  

Negen jaar geleden ontdekte historici een kist met 17e eeuwse ongeopende brieven. Een postmeester uit Den Haag had de brieven nooit weten te bezorgen. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht, Radboud Universiteit en Universiteit Leiden is het nu gelukt om een aantal van deze brieven te lezen, zond…

Zorgen bij het RIVM: "Dit lijkt het begin van de derde golf"Luister  

In vergelijking met vorige week zijn er de afgelopen zeven dagen weer meer mensen besmet geraakt met het coronavirus. De afgelopen week zijn er 31.984 nieuwe positieve tests bij het RIVM gemeld. Een week eerder waren dat er 29.977 Dat is een toename van bijna 7 procent. Het RIVM maakt zich zorgen ov…

Column #146 van Hens Zimmerman: 2020 SOLuister  

Wat is 2020 SO? Een rakettrap? En zo ja, kunnen we dat met enige zekerheid weten? https://panstarrs.stsci.ed https://en.wikipedia.org/wiki/2020_SO http://iaaras.ru/en/observations/echo/2020so/

Is poëzie dood?Luister  

De poëzie is dood. Dat is de grootste onzin die letterkundige Kila van der Starre ooit gehoord heeft. Poëzie leeft. Kijk naar tatoeages, muren, rouwadvertenties en geboortekaartjes. Ook op sociale media is poëzie ontzettend populair. In haar proefschrift laat van der Starre je kennismaken met de …

Wanneer is een TBS’er er klaar voor om terug te keren naar de samenleving?Luister  

Rechters leggen steeds vaker TBS op. Maar hoe beslis je of iemand beter is, of nog een risico vormt voor de samenleving? Geef je hem of haar het voordeel van de twijfel, of sluit je hem of haar voor lange tijd op? Jurist Rozemarijn van Spaendonck deed onderzoek naar de verlenging van TBS en promovee…

RIVM: bijna 19 procent meer besmettingen, maar ook meer getestLuister  

Vanavond zal het kabinet een aantal versoepelingen aankondigen. Tegelijkertijd meldt het RIVM dat het aantal besmettingen geen geruststellende daling laat zien. "Het is een heel kwetsbare situatie", zegt Aura Timen, hoofd Landelijke Infectieziektebestrijding bij het RIVM.

Echt of nep? De groeiende dreiging van deepfakesLuister  

Bij een deepfake-video valt echt en nep nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Dat kan grappig zijn, maar het vormt ook een groeiende bedreiging. Door beeldmanipulatie kun je iemand iets laten zeggen, wat die persoon nooit gezegd heeft. Deepfakes zouden bijvoorbeeld de aanstaande verkiezingen kunne…

Welke rol gaan sneltests spelen in de heropening van de maatschappij?Luister  

De inzet van coronasneltesten en -thuistesten moet een belangrijk hulpmiddel worden bij de geleidelijke heropening van de maatschappij. Nu in onderzoek is gebleken dat de testen goed genoeg zijn, gaan op korte termijn tien grote pilots van start om te kijken of de testen in de praktijk bruikbaar zij…

Hooikoortsseizoen dit jaar extra ingewikkeldLuister  

De komende dagen wordt zonnig weer met zeer zachte temperaturen verwacht. Een cadeautje voor zonaanbidders, maar voor mensen die last hebben van hooikoorts is het geen pretje. Bovendien lijken de klachten van hooikoortspatiënten doorgaans veel op coronasymptomen. Huub Savelkoul, hoogleraar immunolo…

Hoe lang zijn we nog bereid ons te houden aan coronamaatregelen?Luister  

Het demissionaire kabinet zoekt naar manieren om mensen meer lucht te geven en kleine versoepelingen door te voeren, maar "de ruimte is beperkt". Veel ondernemers zijn de lockdown helemaal zat, de jongeren missen hun sociale contacten en nu met het mooie weer vragen steeds meer mensen zich af: hoe l…

Column #145 van Hens Zimmerman: De twee gezichten van MarsLuister  

Nu we allemaal weer rustig adem kunnen halen omdat de Perseverance rover netjes op Mars is geland, begint de zoektocht naar leven op onze rode buurplaneet. Maar begint daarmee misschien ook de zoektocht naar het leven op aarde? U hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://mars.n…

Britse onderzoekers: laat je ook testen bij hoofdpijn of vermoeidheidLuister  

Heb je hoofdpijn? Of ben je vermoeid? Dan is het misschien goed om even een coronatest te laten afnemen. Met die aanbeveling komen Britse onderzoekers in het vakblad Journal of Infection. Lara Rense praat over de voor- en nadelen van deze aanpak met onderzoeker en epidemioloog Alma Tostmann van het …

De Perseverance is succesvol geland op Mars. Maar wat gaat het karretje daar doen?Luister  

De Marsrover Perseverance heeft de krater Jezero op Mars bereikt. De krater waar eerst een rivier stroomde werd nu de landingsplaats voor de zeswielige wagen om onderzoek te doen naar de grote vraag: is er leven op Mars? Astrobioloog en planeetwetenschapper Inge Loes ten Kate is al haar hele leven g…

Hoe maak je jouw straat bestand tegen klimaatverandering?Luister  

Hoe maak je jouw straat, tuin of huis weerbaar voor klimaatverandering? Als het gaat om klimaatverandering gaat het vaak over hele grote zaken, waar we weinig invloed op lijken te hebben. Lector Klimaatadaptatie Floris Boogaard verbindt het grote met het kleine. Hij laat zien waarom het al helpt om …

Het werkt al bij fretten, maar kan neusspray ook ons beschermen tegen corona?Luister  

Een neusspray met daarin een nieuw ontwikkeld antiviraal middel beschermt fretten een etmaal tegen een infectie met het coronavirus. Dat schrijven wetenschappers van onder meer het Erasmus Medisch Centrum in Science. Ze bereiden nu onderzoeken bij mensen voor. Marc-Robin Visscher zocht viroloog Rory…

Hoe kunnen mens en dier in harmonie samenleven op de savannes van Afrika?Luister  

Langs de randen van de Afrikaanse Serengeti groeide de bevolking de afgelopen tien jaar met vierhonderd procent. Het aantal wilde dieren daarentegen nam drastisch af. Van sommige diersoorten bleven er minder dan een kwart over. Ecoloog Michiel Veldhuis onderzoekt of het tij nog te keren is. Hoe kunn…

Aantal besmettingen ongeveer gelijk aan vorige week, maar wat betekent dat?Luister  

Afgelopen week zijn er bij het RIVM ongeveer evenveel meldingen van positieve coronatests binnengekomen als de week daarvoor. Maar het is nog niet zo eenvoudig te zeggen wat dat betekent, omdat het winterweer het testen lastiger maakte. Wij praten erover met Aura Timen van het RIVM.

Kraamvisite werd raamvisiteLuister  

Het is de spannendste en vaak mooiste tijd van je leven: in verwachting zijn en een kindje op de wereld zetten. Maar tijdens de coronacrisis staat ook de geboortezorg in Nederland op zijn kop. En dat is voor de kersverse papa's en mama's best even wennen. Ontwikkelingspsycholoog Roseriet Beijers kon…

Britse variant van het coronavirus is dodelijkerLuister  

De Britse variant van het coronavirus zou niet alleen besmettelijker, maar ook dodelijker zijn dan de 'gewone' variant. Tot wel 70 procent, was afgelopen weekend te lezen in internationale media. Hoe zeker is dat? En wat zijn de consequenties? Daarover praten we met Alma Tostmann, epidemioloog bij h…

Met Pokemon GO! om je buren te leren kennenLuister  

Door de lockdown lijken meer mensen bereid te zijn hun mouwen op te stropen voor de eigen buurt. Allerlei bijzondere initiatieven komen als paddenstoelen uit de grond. Hoe zou je er voor kunnen zorgen dat deze initiatieven blijvend zijn? Dat bewoners zich voor meer verbonden gaan voelen en blijven m…

Column #144 van Hens Zimmerman: De maan erfenisLuister  

Moeten we de eerste voetstappen op de maan beschouwen als cultureel erfgoed? En zo ja, hoe voorkomen we dat ruimtetoeristen er met hun lompe gedrag overheen gaan walsen? U hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/spacelaw/treaties/introouterspace…

Is shanty hip?Luister  

Een 19e eeuws Shanty nummer ging via TikTok viral en zorgde ervoor dat een remix hoog binnen kwam in de Britse hitlijsten. Is Shanty weer hip aan het worden? Rose Heijnen reisde af naar Harkstede en dook in de wereld van shanty. Ze bezocht shanty-onderzoeker Evert Bisschop Boele en dirigent Klaas va…

RIVM: dal van het aantal besmettingen misschien wel bereiktLuister  

Het aantal mensen dat deze week positief testte op het coronavirus is iets gedaald ten opzichte van vorige week. Maar de teststraten waren zondag gesloten en ook maandag bleef een deel van de locaties dicht. Hoe gaat het nu dan met de verspreiding van het coronavirus in Nederland? Volgens RIVM-epide…

Koorddansen met milieu-onderzoeker Rik OldenkampLuister  

Antibiotica is hard nodig, want het doodt effectief bacteriën die ons ziek maken. Maar bacteriën kunnen ongevoelig (resistent) worden als we er te veel van gebruiken. Hoe vinden we de juiste balans? In Nederland doen we het best goed, maar elders in de wereld is er nauwelijks antibiotica of het is…

WHO-team: oorsprong corona-virus nog niet zekerLuister  

Het WHO-team dat in Wuhan onderzoek deed naar het coronavirus heeft de precieze oorsprong ervan nog niet vast kunnen stellen. Daarvoor is meer onderzoek nodig. ''We hebben gezien dat een deel van de vroegste gevallen niet met die markt contact hebben gehad. En dus moeten we nog steeds met een open m…

Eilanden zijn onze kanariesLuister  

Zoals kanaries een signaalfunctie hadden in de kolenmijnen, hebben eilanden dat voor de biodiversiteit, aldus biogeograaf Sietze Norder. Hij onderzoekt hoe de verspreiding van mensen, dieren en planten wordt beïnvloed door de geografie, het klimaat en de veranderingen in de zeespiegel. In zijn proe…

Vijftien ouderen overleden na coronaprik, onderliggende problemen waarschijnlijk de oorzaakLuister  

Bijwerkingencentrum Lareb heeft vijftien meldingen ontvangen over kwetsbare ouderen die zijn overleden nadat ze een coronavaccin hadden gekregen. In alle gevallen ging het volgens het bijwerkingencentrum om fragiele ouderen met meerdere ernstige onderliggende gezondheidsproblemen. We praten erover m…

Het gebruik van algoritmes door de overheidLuister  

De overheid die gebruikt maakt van algoritmes. Dat klinkt misschien wat eng. Maar volgens mediawetenschapper Maranke Wieringa zijn algoritmes niet eng en gebruiken we het al heel lang. Gemeentes doen dit bijvoorbeeld om fraude en criminaliteit op te sporen. Maar hoe leggen ze rekenschap en verantwoo…

Column #143 van Hens Zimmerman: Kosmische dradenLuister  

Lopen er echt één dimensionale draden door ons heelal? Nanograv: http://nanograv.org/ Artikel Maarten Verdult: https://webspace.science.uu.nl/~proko101/MaartenVerdult_cs2.pdf Cosmic String Interpretation of NANOGrav Pulsar Timing Data: https://arxiv.org/pdf/2009.06555.pdf Arti…

Gezondheidsraad adviseert: zet vaccin AstraZeneca eerst in bij 60- tot 65-jarigenLuister  

De eerste mensen die met het AstraZeneca-vaccin ingeënt moeten worden, zijn 60- tot 65-jarigen. Dat adviseert de Gezondheidsraad aan het ministerie van Volksgezondheid. Demissionair minister De Jonge noemde het gisteren al als een van de scenario's. Hij wil het liefst het vaccineren van 60-plussers…

Hoe een vlinder uit de jaren 70 ons helpt in de strijd tegen coronaLuister  

Sinds maart vorig jaar werken Nederlandse wetenschappers van de Wageningen Universiteit aan een corona vaccin, gemaakt met insectencellen. De onderzoekers gebruiken de cellen van nachtvlinders om een nep en onschuldig coronavirus na te maken, waarop het lichaam reageert met antistoffen. Althans, dat…

Hoe zet Rusland de wereld toch steeds op het verkeerde been?Luister  

Het Kremlin gebruikt de Olympische Spelen, complottheorieën en trollegers om voor verrassing en verkeerde beeldvorming te zorgen. Denk bijvoorbeeld aan de annexatie van de Krim. Wat weten we over Russische misleidings strategieën? Hoe zet Rusland de wereld steeds op het verkeerde been? Krijgsweten…

RIVM: Twee derde van besmettingen is Britse variantLuister  

Het aantal mensen dat de afgelopen week positief testte op corona daalde met 20 procent. Toch maakt het RIVM zich nog grote zorgen. En dat komt vooral doordat nieuwe varianten van het coronavirus oprukken. 'In het begin dachten we dat de Britse variant dertig procent besmettelijker zou zijn', vertel…

De onverwachte effecten van klimaatveranderingLuister  

Klimaatverandering veroorzaakt gekke dingen. Waar opwarming hier zorgt voor een zeespiegelstijging, is die in de Kaspische Zee juist aan het dalen. En hoewel wereldwijd het aantal soorten drastisch zal afnemen, zien we in Nederland juist meer soorten. Hoe kan dat? Aardwetenschapper Frank Wesselingh …

EMA keurt vaccin AstraZeneca goed, maar werkt het wel bij 55-plussers?Luister  

Wanneer de Europese Commissie het positieve advies van EMA over het AstraZeneca-vaccin overneemt, dan komt het in Europa op de markt voor iedereen boven de 18 jaar. Goed nieuws dus. Maar er is ook een kanttekening: er zijn te weinig gegevens om te zeggen hoe goed het werkt bij 55-plussers. We pr…

Column #142 van Hens Zimmerman: TrojanenLuister  

Trojanen zijn rotsblokken ergens in ons zonnestelsel. Wat deze objecten interessant maakt hoort u in deze aflevering van Zimmerman in Space. Lucy: http://lucy.swri.edu NASA SSD: https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2052246#content Trojanen: https://minorplanetcenter.net//iau/list…

Geen 'burgeroorlog' meer: over ongelukkig taalgebruik van burgemeesters rond rellenLuister  

De burgemeesters in het Veiligheidsberaad hebben gisteren afgesproken terughoudend te zijn met hun taalgebruik over de rellen. Woorden als 'burgeroorlog', uitgesproken door John Jorritsma, burgemeester van Eindhoven gaan in de ban. Zou de woordkeuze van de bestuurders kunnen helpen bij het de-escale…

Uitbraak Zuid-Afrikaanse variant van het coronavirus in GorinchemLuister  

Voor het eerst is er in Nederland een uitbraak vastgesteld met de Zuid-Afrikaanse variant van het coronavirus, die besmettelijker lijkt dan de 'gewone' variant. Dat meldt de GGD Zuid-Holland Zuid. Het gaat om een uitbraak bij een praktijk voor fysiotherapie in Gorinchem. Op dit moment is bij drie me…

Lareb: spierpijn en hoofdpijn veelvoorkomende bijwerkingen Pfizer-vaccinLuister  

Pijn, warmte en roodheid op de prikplek en spierpijn, hoofdpijn en een algeheel 'je niet lekker voelen'. Dat zijn de bijwerkingen van het Pfizer/BioNTech-vaccin waarover bijwerkingencentrum Lareb tot nu toe de meeste meldingen ontving. In zes gevallen is er sprake van klachten die kunnen passen bij …

KlimaatHelpdesk beantwoordt jouw vragen over klimaatveranderingLuister  

Ze willen een soort thuisarts worden voor vragen over klimaatverandering: de klimaathelpdesk. Of je nou wilt weten of scholieren mogen staken tegen klimaatverandering of wat de meest duurzame manier van koken is, wetenschappers zoeken het antwoord op jouw klimaatvraag. De desk is sinds eind oktob…

Column #141 van Hens Zimmerman: Een missend zwart gatLuister  

Een missend zwart gat. Waar zou het gebleven zijn? En weet Zimmerman er meer van? https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwart_gat https://arxiv.org/abs/2010.13980

Denken is verrukkelijk: Het leven van Paul Ehrenfest en Tatiana Afanassjewa door Margriet van der HeijdenLuister  

Deze aflevering staat in het teken van een bijzonder wetenschaps-duo: Paul Ehrenfest en Tatiana Afanassjewa. Hun liefde voor de natuurwetenschap bracht hen aan het begin van de twintigste eeuw bij elkaar. Ze kwamen in Leiden terecht en raakten bevriend met vele Nobelprijswinnaars waaronder Albert Ei…

De wereld van de wetenschap deel 3: wangedrag in de wetenschapLuister  

Van seksuele intimidatie, dreiging, en sabotage tot kleineren en uitsluiting. Het wetenschappelijk systeem lijkt misdragingen in de hand te werken. Vanuit het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren is er onderzoek gedaan naar wangedrag jegens vrouwen in de wetenschap. Dat onderzoek stamt uit 2019…

De wereld van de wetenschap deel 2 : Inclusiviteit kun je niet afdwingenLuister  

Wangedrag, ongelijkheid en onderlinge competitie. Bij ons hoor je iedere nacht verhalen uit de wereld van de wetenschap. Maar hoe is het als we even uitzoomen en die wereld van een afstandje bekijken? Aflevering 2 van een drieluik over werken in de wetenschap gaat over discriminatie. Hoe maken we he…

De wereld van de wetenschap deel 1: WerkdrukLuister  

In dit drieluik nemen we de wereld van de wetenschap onder de loep. Overwerk, grensoverschrijdend gedrag, racisme, iedere universiteit heeft ermee te maken. Vannacht zoomen we in op de werkdruk. Wetenschappers doen structureel onbetaald overwerk. Dat zorgt voor stress, vermoeidheid en druk op het so…

RIVM waarschuwt opnieuw voor Britse variant, ondanks dalende besmettingscijfersLuister  

Het aantal besmettingen met het coronavirus is in afgelopen week met zo'n 20 procent gedaald. Toch maakt het RIVM zich zorgen en dat komt vooral door de Britse variant van het virus. "De Britse variant is echt in opmars. We zien een nieuwe uitbraak ontstaan binnen een pandemie", zegt Chantal Reusken…

Column #140 van Hens Zimmerman: StarshipLuister  

Starship, een dikke logge raket. Zitten we daar nou op te wachten? U hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://www.spacex.com/vehicles/starship/ https://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ast/media/q22002.pdf

Hoe ook jij word gemanipuleerd door de grote techbedrijvenLuister  

Een berichtje via whatsapp, een foto op Facebook of instagram en navigatie via Google Maps. Dagelijkse handelingen maar ondertussen harken de “Big Five” (Google, Amazon, Microsoft, Facebook en Apple) gretig informatie over ons binnen. Dat is toch niet zo erg? Toch is privacy belangrijker dan je …

Waarom het taboe op de overgang doorbroken moet wordenLuister  

Over de overgang wordt vaak gezwegen. Spreekt men er wel over, dan wordt het voornamelijk beschouwd als een gezondheidsprobleem of een positieve rolverandering. Daar wil empirisch filosoof Marjolein de Boer van de Universiteit Tilburg verandering in brengen. Ze heeft een beurs gekregen om drie jaar …

Waarom de Britse variant tot zoveel zorgen leidtLuister  

De Britse variant van het coronavirus hangt als een donkere wolk boven ons land. Gisteren was die variant reden voor premier Rutte om niet te versoepelen maar zelfs extra maatregelen te overwegen. Vanmorgen zei Jaap van Dissel dat het Outbreak Management Team kijkt naar aanvullende opties om bet…

RIVM: effect van de lockdown wordt te langzaam zichtbaarLuister  

Voor de tweede week achter elkaar ziet het RIVM een daling van het aantal gemelde besmettingen: van 56.440 naar 49.398. Dat is een afname van 12 procent. We zien dat de daling doorzet', zegt Aura Timen, hoofd van het Centrum Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding bij het RIVM. 'Maar iede…

Heeft het zin om topsporters op (zeer) jonge leeftijd te scouten?Luister  

Als je vroeger als kind een beetje fanatiek gesport hebt weet je het misschien nog wel. Het moment dat de coach zijn boekje tevoorschijn haalde en een lijst met namen voorlas. De beste spelers zaten bij selectie. Haalde je dit keer de lijst wel of moest je weer een jaar wachten? Te gast is sportw…

Gemeente Lansingerland wil alle inwoners testen na opduiken Britse coronavariantLuister  

Bijna 63.000 inwoners uit Bleiswijk, Bergschenhoek en Berkel en Rodenrijs krijgen de oproep om zich allemaal te laten testen op het coronavirus, of ze nou klachten hebben of niet. Dit omdat de Britse variant in de gemeente Lansingerland is opgedoken. De GGD Rotterdam Rijnmond en het Erasmus MC hebbe…

Hoe ziet het huis van de toekomst er uit?Luister  

Bouwen we in Nederland onze huizen straks van hout, olifantsgras en lisdodde? Hoogleraar klimaatontwerp en duurzaamheid Andy van den Dobbelsteen, de duurzaamheidsprofessor van de TU Delft is al meer dan 20 jaar bezig met duurzaam bouwen. Hij won de prijs voor de beste online universitaire collegeree…

Column #139 van Hens Zimmerman: SnaartheorieLuister  

Waaruit bestaan de elementaire deeltjes? Is snaartheorie het ultieme antwoord? https://nl.wikipedia.org/wiki/Snaartheorie

Viroloog Koopmans bezorgd over Britse virusvariantLuister  

De Britse variant van het coronavirus komt al op veel plekken voor in Nederland én kan zich snel uitbreiden naar de rest van het land. Tot die conclusie komt viroloog Marion Koopmans, die de mutatie in Nederland bestudeert. We moeten serieus rekening houden met de besmettelijkheid van de Britse var…

Wat we weten over het onlangs goedgekeurde Moderna-vaccinLuister  

Vanmiddag keurde het Europees Medicijnagentschap EMA het Moderna-vaccin goed. De Europese Commissie heeft zojuist ook groen licht gegeven zodat de eerste 13.000 doses van het vaccin volgende week in Nederland aankomen. Daar kunnen dan zo'n 7000 mensen mee worden gevaccineerd... Wij spreken met ho…

Kan de politie delinquenten opsporen op basis van wat ze roken of eten?Luister  

Forensisch wetenschapper Ward van Helmond van het Nederlands Forensisch Instituut, zou het graag zien gebeuren! Criminelen laten steeds minder vaak DNA achter bij zedenzaken, wat de opsporing bemoeilijkt. Van Helmond promoveerde op onderzoek naar de samenstelling van zogenaamde ‘chemische vingersp…

Nieuwe populatie blauwe vinvissen gevonden met geluidLuister  

Spannend nieuws vanuit de onderzeewereld: er is een populatie blauwe vinvissen gevonden, op basis van geluidsfragmenten. De groep vinvissen heeft een apart lied, waardoor wetenschappers concluderen dat het een aparte populatie is, waarvan we niet wisten of ze nog leefden.

Column #138 van Hens Zimmerman: Wat gebeurt er in een jaarLuister  

Wat gebeurt er in een jaar? Net nou iedereen klaar is met de oliebollen en aanverwante ongein komt Hens nog eens met wat er verandert in een jaar in het heelal. Doe er uw voordeel mee. Of niet. Afstand aarde maan: http://curious.astro.cornell.edu/about-us/37-our-solar-system/the-moon/the-moon-…

Japanners willen satelliet van hout de ruimte in sturenLuister  

Ruimteafval wordt steeds een groter probleem - space junk kan dure apparatuur zoals satellieten beschadigen en alles wat terugvalt naar de aarde is erg milieubelastend. Wetenschappers van de Kyoto Universiteit hebben daar misschien een oplossing voor: een satelliet van hout!

Taalwetenschapper Floris Roelofsen: leer dove kinderen en hun ouders gebarentaalLuister  

Nederlandse Gebarentaal (NGT) werd in oktober erkend als officiële taal. Maar, er moet volgens taalwetenschapper Floris Roelofsen van de UvA nog veel gebeuren. Hij werd een paar jaar geleden vader van een doof kind. Sindsdien verbaast hij zich erover hoe slecht het is geregeld voor dove kinderen en…

Wetenschapsjaar 2020 door de ogen van KNAW-president Ineke SluiterLuister  

Ook voor wetenschappers was 2020 een ongebruikelijk jaar. Een deel van de onderzoekers kwam om in het werk en de media-verzoeken. Voor anderen kwam het juist allemaal stil te liggen doordat hun laboratoria sloten vanwege de coronamaatregelen. We blikken we terug én kijken naar de toekomst van de…

Column #137 van Hens Zimmerman: The Christmas BurstLuister  

Kerstmis in space. In deze aflevering bezoeken we een gebeurtenis die plaatsvond tijdens kerstmis 2010. https://www.svom.eu/

Nog steeds overlijdt eenderde van de coronapatiënten op de ICLuister  

Wie in een ziekenhuisbed terechtkomt vanwege corona, heeft nu een grotere kans om beter te worden dan tijdens de eerste golf. Tenminste: zolang hij op een gewone verpleegafdeling blijft. Want op de Intensive Care is de situatie juist niet verbeterd sinds afgelopen voorjaar. Bijna een derde overl…

Is compassie cultureel bepaald?Luister  

De kerstdagen komen eraan. Een goed moment om eens stil te staan bij een bijzondere emotie: compassie. Is de manier waarop we compassie voelen universeel? Of speelt onze cultuur een grote rol in hoe we emoties ervaren? We gaan terug de geschiedenis in en kijken hoe het praktiseren van compassie vera…

Hersenpan van 205 miljoen jaar oude dino gereconstrueerdLuister  

Nieuws uit dinoland: Britse wetenschappers hebben de hersenpan van een 205 miljoen jaar oude dinosaurus weten te reconstrueren met moderne technieken. En daardoor hebben ze nieuwe inzichten opgedaan over de Thecodontosaurus. We praten erover met Anne Schulp, onderzoeker bij Naturalis en hoogleraar p…

De mogelijkheden van DNA, stamboomonderzoek en databanken met DNA-deskundige Lex MeulenbroekLuister  

Dit jaar is in Zweden een zestien jaar oude moordzaak opgelost door in commerciële DNA-databanken te zoeken naar verre familie van de dader. Deze nieuwe forensische opsporingsmethode is omstreden, maar tegelijkertijd zijn de resultaten zo spectaculair dat er ook in Nederland over deze toepassing na…

Britse variant coronavirus vastgesteld in regio AmsterdamLuister  

Bij twee mensen in de regio Amsterdam is de coronavariant vastgesteld die eerder opdook in het Verenigd Koninkrijk. En die mogelijk extra besmettelijk is. Het aantal testen dat wordt uitgevoerd op de Britse variant is verdubbeld. Dat vertelt Susan van den Hof, epidemioloog bij het RIVM, in Nieuws en…

Hoe zit het met de nieuwe variant van het coronavirus?Luister  

Het Verenigd Koninkrijk zit inmiddels op slot omdat daar een variant van het coronavirus rondgaat die veel besmettelijker lijkt dan het oorspronkelijke virus. Vandaag was er crisisoverleg in Europa en in Nederland was het Outbreak Management Team bijeen om te praten over wat er nu precies moet gebeu…

Pfizer-vaccin goedgekeurd door EMA; werkt het ook bij de nieuwe variant van het coronavirus?Luister  

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA heeft het coronavaccin van Pfizer en BioNTech goedgekeurd. Als de Europese Commissie het advies overneemt kan het vaccin toegelaten worden op de Europese markt. Het is het eerste coronavaccin dat beschikbaar komt voor de lidstaten van de Europese Unie. We praten…

Column #136 van Hens Zimmerman: U vraagt, wij antwoordenLuister  

In deze aflevering beantwoorden documentairemaker Kelly Klingenberg en wannabe astronoom Hens Zimmerman vragen van luisteraars. https://store.steampowered.com/app/517160/Richies_Plank_Experience/

Het Nederlandse bos heeft het zwaar: hoe overleven bomen de droogte?Luister  

Overal in Nederland sterven bomen door de aanhoudende droogte. Hoe maken we het bos weerbaar tegen de gevolgen van klimaatverandering? We praten erover met Bas Lerink, onderzoeker Europees bos aan de Wageningen Universiteit. Hij kijkt welke soorten we het beste kunnen aanplanten. Niet alleen om het …

Column #135 van Hens Zimmerman: De as van het kwaadLuister  

De as van het kwaad - Klinkt als een game of een horrorfilm, maar het is maar een malle naam die gegeven wordt aan een nog niet verklaard astronomisch verschijnsel. In deze aflevering van Zimmerman in Space hoort u hoe astronomen warm kunnen worden door een verschil van maar een paar micro Kelvin...

Paarse Vrijdag: homoseksualiteit en transgender van de 19de eeuw tot nuLuister  

In de tweede helft 19de eeuw ontstonden er steeds meer wetenschappelijke theorieën over wat nu homoseksualiteit en transgender genoemd wordt. Waarom waren er mensen die verlangden naar seks en liefde met iemand van hetzelfde geslacht? Deze baanbrekende ideeën werden niet juichend ontvangen. Hoe gi…

Nederlandstalige protestmuziek: zo veel meer dan Boudewijn de GrootLuister  

Op de vuist! Nederland kent een decennialange traditie van protestmuziek. Het begon in de jaren '60 met godfather Armand, kwam tot een hoogtepunt in de jaren '80 en is ook vandaag de dag zeker nog aanwezig. Letterkundige Laurens Ham van de Universiteit Utrecht schreef het boek: ‘Op de Vuist: v…

We kunnen niet zonder schimmelsLuister  

In Focus sprak Stephan Komduur met bioloog Peter Leenderste. Hij doet onderzoek naar schimmels. De meeste mensen vinden deze maar vies, maar zonder schimmels is er geen brood, kaas of bier. Schimmels zijn ook wel de schoonmakers van de aarde. Al vormen steeds vaker een gevaar voor de volksgezondheid…

Trippen als therapieLuister  

Trippen als therapie. Psychedelica wordt niet voor niets ‘geestverruimend’ genoemd. Sommigen gebruikers omschrijven zelfs een spirituele ervaring. Wat gebeurd er in precies in het brein tijdens een trip? Is het wel veilig om psychedelica te gebruiken? En in hoeverre kun je het effect van een tri…

Column #134 van Hens Zimmerman: Hoe ver reikt onze communicatiebubbel?Luister  

We beschikken al meer dan een eeuw over draadloze communicatie. Maar hoe ver reikt die communicatie werkelijk het heelal in? U hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://stars.chromeexperiments.com/ https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/status/#where_are_they_now

Vaccinatieplan is volgens RIVM 'wel ambitieus'Luister  

Het RIVM zegt dat "alles erop gericht" is om te beginnen met de vaccinatie in de week van 4 januari. Jaap van Delden, programmadirecteur vaccinatie covid-19 bij het RIVM, zegt erbij dat het "echt wel ambitieus" is.

Nieuw land met een dramatische geschiedenis: de Noordoostpolder en haar verdronken dorpenLuister  

Maritiem archeoloog Yftinus van Popta van de Rijksuniversiteit Groningen ontdekte vier verdronken dorpen in de Noordoostpolder. Tot voor kort was grotendeels onduidelijk wat zich daar zo’n duizend jaar geleden had afgespeeld. Nu blijkt dat in minder dan 300 jaar tijd, de mens de wildernis ontgon, …

Coronavaccin Pfizer-BioNTech goedgekeurd door Britten, maar kunnen huisartsen het vaccineren aan?Luister  

Het Verenigd Koninkrijk heeft nu als allereerste het coronavaccin van de Amerikaanse farmaceut Pfizer en het Duitse BioNTech goedgekeurd. De overheid zegt dat het vaccin volgende week beschikbaar is, dus dan kan het vaccineren beginnen. Daar hebben we het over met Marcel Levi, hij is directeur van z…

Alles moet elektrisch: hoe ziet de batterij van de toekomst eruit?Luister  

De kans dat je telefoon ontploft is klein, maar het kan wel. Dat laat zien dat batterijen niet altijd veilig zijn. De komende jaren moeten steeds meer apparaten elektrisch worden. Hoe gaan we op een veilige manier al die energie opslaan? In Focus duikt presentator Stephan Komduur in een nieuwe wer…

Hoe gaat de beoordeling van een coronavaccin in zijn werk?Luister  

Medicijnagentschap EMA is begonnen met de eerste officiële beoordelingsprocedures van coronavaccins. Het gaat om de vaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna. Het is de belangrijkste horde die nog genomen moet worden voordat de vaccins op de Europese markt kunnen komen. Als alle gegevens in orde zijn,…

Miljoenen nieuwe sterren in 1 klap ontdekt door Australische telescoopLuister  

De Australische telescoop ASKAP heeft in 1 klap miljoenen nieuwe sterrenstelsels waargenomen. Daardoor is er nu een soort kaart van het zuidelijke deel van de hemel ontstaan. We hebben contact met Dr. Lucas Ellerbroek, sterrenkundige aan de UvA.

Column #133 van Hens Zimmerman: VenusLuister  

Venus - die planeet, die we soms 's avonds of 's ochtends aan de hemel zien, blijkt misschien levende beestjes te herbergen. Hoe staat het met dat nieuws? In deze aflevering van Zimmerman in Space hoort u wat er zoal speelt op dit gebied. https://en.wikipedia.org/wiki/Pioneer_Venus_Multiprobe ht…

Waarom hebben sommige mensen geen ritmegevoel?Luister  

Muziek heeft effect op onze emoties, motoriek en cognitie. Hoe begrijpt ons brein muziek? En waarom verschillen mensen in ritmegevoel? Presentator Rose Heijnen gaat in gesprek met cognitief neurowetenschapper Fleur Bouwer van de Universiteit van Amsterdam. Zij onderzoekt hoe ons brein muziek verwerk…

Suriname: Land of Broken Dreams?Luister  

Dat vraagt historicus en Surinamer Hans Ramsoedh zich af. Vandaag is Suriname 45 jaar onafhankelijk. Ramshoedh komt er nog regelmatig in en geeft gastcollega's aan de Anton de Kom universiteit. We kijken terug op het begin van de onafhankelijkheid en de gevolgen voor het land Suriname. Hoe is het al…

Verspreiding van virus in gastheercel zichtbaar gemaaktLuister  

Wetenschappers van het Hubrecht Instituut en de Universiteit Utrecht hebben een techniek ontwikkeld die de verspreiding van een virus in een gastheercel zichtbaar maakt. Door de eiwitten van het virus te markeren met een fluorescerend label kunnen die zichtbaar worden gemaakt onder een microscoop. …

Column #132 van Hens Zimmerman: In een zwart gat lazerenLuister  

Iedereen droomt er wel eens van: in een zwart gat terecht komen. Maar hoe zou het echt zijn? En is het geschikt voor een kinderfeestje? U hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://www.nporadio1.nl/podcasts/dekennisvannu/376706-heino-falcke-superzware-zwarte-gaten-zijn-de-kerkho…

De wolf is terug in Nederland, wat nu?Luister  

De wolf is terug in Nederland, waarschijnlijk voorgoed. Wat heeft dat voor gevolgen voor ons landschap? Is er wel plaats voor zo'n wild dier in ons drukke landje? Milieufilosoof Martin Drenthen van de Radboud Universiteit houdt zich in zijn onderzoek bezig met de relatie tussen mens en natuur. Ook m…

Hoe gaat de nieuwe satelliet Sentinel-6 de zeespiegelstijging meten?Luister  

Steeds meer satellieten vliegen baantjes rond de aarde. Binnenkort komt daar weer eentje bij. Sentinel-6 zweeft straks op een flinke afstand van de aarde, maar kan jaarlijkse veranderingen van de zeespiegel tot op de millimeter nauwkeurig detecteren. Hoe dat kan vertelt prof. Pieter Visser van de TU…

Promovenda Jetske van der Schaar over leven met een erfelijk Alzheimer-genLuister  

Jetske van der Schaar is promovenda aan Amsterdam Universitair Medisch Centrum. Van der Schaar onderzoekt medisch-ethische dilemma’s in vroege stadia van Alzheimer. Daarnaast schrijft en spreekt ze openlijk over erfelijke dementie. Zelf is ze drager van het gen wat Alzheimer veroorzaakt. Ze weet d…

Column #131 van Hens Zimmerman: Welke kijker moet ik kopenLuister  

Regelmatig vraagt een luisteraar welke telescoop zij of hij het beste kan aanschaffen. Het antwoord hierop hoort u in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://chdk.fandom.com/wiki/CHDK http://www.te-les-koop.nl/ https://www.slooh.com/guestDashboard

Heino Falcke: 'Superzware zwarte gaten zijn de kerkhoven van ons heelal'Luister  

Zwaartekrachtmonsters, kosmische vreetmachines of gapende hellemuilen; sterrenkundige Heino Falcke van de Radboud Universiteit kan er niet over ophouden. Zwarte gaten grepen hem tijdens zijn studie en het ze weten hem 30 jaar na dato nog mateloos te fascineren. Vorig jaar is het hem dan eindelijk …

Een nieuwe soort, gelijk met uitsterven bedreigdLuister  

Goed nieuws! Wetenschappers hebben een nieuw diersoort ontdekt in Myanmar, een groep apen. Maar er zit wel een zorgelijk kantje aan dat nieuws: het is ook al direct een kritisch bedreigde diersoort.... In de uitzending spreken we met primatoloog Jorg Massen van de Universiteit Utrecht.

De beste wetenschapsfilms van 2020 op InScienceLuister  

De zesde editie van het InScience filmfestival is begonnen. Nu ook de filmhuizen dicht moeten, zit een fysiek filmfestival er dit niet. Maar de beste wetenschapsfilms die het afgelopen jaar verschenen, staan wel van 11 t/m 24 november online. Esther Thole, wetenschapsjournalist en lid van de select…

Hoe werkt ons afweersysteem?Luister  

De ontwikkeling van het corona vaccin gaat de goede kant op, zo werd bekend dat sommige in de laatste fase van testen zitten. Hoogleraar immunologie aan Amsterdam UMC Marjolein van Egmond doet onderzoek naar de rol van het afweersysteem bij auto-immuunziekten en kanker. Wat is het belang van het i…

Neurochirurg Saman Vinke plaatst elektrodes in het hoofdLuister  

Met een druk op de knop gelukkig worden, wie wil dat nou niet? In de jaren 60 plaatste neuroloog Robert Heath elektrodes in het brein van patiënten om ze gelukkig te maken. Zijn methodes waren controversieel. Tegenwoordig wordt 'diepe brein stimulatie' wederom gebruikt, maar alleen voor medische do…

Column #130 van Hens Zimmerman: Kwantum tunnelingLuister  

Kan iets sneller dan het licht door een barrière heen bewegen? En heeft dat überhaupt enig praktisch nut? Je hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space.

Wat je nog niet wist over paddenstoelenLuister  

Alleen al in Nederland zijn er ruim 7000 soorten paddenstoelen. Maar stikstof, wildplukken en klimaatverandering zitten de schimmels in de weg, steeds meer soorten hebben het moeilijk. Dat gaat mycoloog Machiel Noordeloos aan het hart. Al ruim 50 jaar heeft hij een passie voor paddenstoelen: als wet…

Kunnen we het tekort aan organen oplossen met deze baanbrekende machine?Luister  

Dat je als donor geregistreerd staat wil niet zeggen dat je ooit ook donor wordt, want maar een op de tweehonderd overledenen is nu geschikt als orgaandonor. Het grootste deel van alle beschikbare organen wordt afgekeurd voor transplantatie. Er worden nu nieuwe technieken ontwikkeld waardoor 'afgeke…

IC-nazorg: hoe kan het beter?Luister  

Op de intensive care wordt je dag en nacht in de gaten gehouden. Maar eenmaal weer thuis, sta je er plots alleen voor. Er bestaan wel ‘IC-nazorg poli’s’, maar niet elk ziekenhuis heeft dat. Het is ook niet duidelijk hoe die nazorg er het beste uit kan zien. Lise Beumeler, promovenda bij RUG/Ca…

Retorica bij de presidentsverkiezingen in de VSLuister  

Tijdens de campagnetijd horen en zien we veel speeches en debatten van en tussen Joe Biden en Donald Trump. Wat valt er te zeggen over de kandidaten als we hun taalgebruik onder de loep nemen? Be Breij, hoogleraar aan de Radboud Universiteit, en directeur van Peito, kenniscentrum voor retorica, weet…

Column #129 van Hens Zimmerman: Het WOW! signaalLuister  

In 1977 dook een vreemd signaal op in een verder bijzonder saaie waarneming. Aliens? Of toch een minder opwindende verklaring. Je hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. http://www.bigear.org/ https://www.seti.org/ http://planetary-science.org/wp-content/uploads/2016/01/Paris_D…

Analoog astronaut Thomas Wijnen gaat op marsmissie in de Negev woestijnLuister  

Wubbo Ockels vertrok 35 jaar geleden als eerste Nederlander naar de ruimte. In Focus is er aandacht voor een nieuwe generatie astronauten. Sterrenkundige Thomas Wijnen droomt er al zijn hele leven van om astronaut te worden. Hij is geselecteerd voor een analoge marsmissie van vier weken in de Negev …

Fake news en desinformatie: onderzoeker Pieter van Boheemen over digitale dreigingenLuister  

In Focus sprak presentator Stephan Komduur met onderzoeker van Rathenau Instituut Pieter van Boheemen. Hij schreef het rapport 'Digitale dreigingen voor de democratie' over de impact van desinformatie en nepnieuws op de samenleving.

Gemuteerde rivierkreeft terroriseert kerkhof in AntwerpenLuister  

Aandacht voor een bizarre situatie op een kerkhof in Antwerpen. In de grachten van de begraafplaats zit een bijzondere maar zeer schadelijke rivierkreeft. En ze zijn met z'n honderden en vreten alles wat los en vast zit. We praten met Bram Koese van EIS Kenniscentrum Insecten en Naturalis.

Welke parallellen zijn er tussen Corona en de Pest? Economisch historicus Joris Roosen geeft antwoordLuister  

Welke parallellen zijn er tussen Corona en de Pest alias de zwarte dood? En kunnen we iets leren van die gruwelijke pestpandemie, die eigenlijk alle latere pandemieën laat verbleken. Economisch historicus Joris Roosen studeerde geschiedenis in Gent en deed vervolgens vier jaar lang onderzoek aan…

Veel vraag naar nazorg bij langdurige corona-klachtenLuister  

Naar schatting kampen enkele tienduizenden Nederlanders met langdurige klachten nadat ze besmet raakten met het coronavirus. De Stichting C-support is opgericht om mensen bij te staan die in hun herstel vastlopen, maar C-support kan de hulpvraag op dit moment niet aan. Alfons Olde Loohuis, is …

Grootschalig onderzoek naar corona-antistoffen onder LimburgersLuister  

Tienduizend Limburgers kunnen de komende maanden laten onderzoeken of ze antistoffen hebben aangemaakt tegen het coronavirus. Het onderzoek ging vrijdag van start en moet ook meer inzicht bieden in hoe het virus zich onder de bevolking verspreidt. We praten met met Christian Hoebe. Hij is hoofd …

Column #128 van Hens Zimmerman: Het tijdprobleemLuister  

Is tijd iets van onze waarneming of bestaat er een fundamentele klok in het heelal? Of u het antwoord op deze vraag hoort in deze column van Zimmerman in Space, dat zal de tijd leren. https://www.bipm.org/fr/measurement-units/ https://www.gutenberg.org/files/26163/26163-h/26163-h.htm

Wat nachtvlinderseks ons leert over de evolutieLuister  

Seks is een belangrijk onderwerp in de onderzoekscarrière van evolutiebioloog Astrid Groot. Ze bestudeert de seksuele communicatie tussen nachtvlinders. Het vrouwtje lokt mannetjes met haar geur. Er zijn bizar veel soorten nachtvlinders, meer dan alle soorten zoogdieren wereldwijd bij elkaar. Hoe o…

Wat zijn de gevolgen voor baby's van het drinken uit plastic flesjes?Luister  

Baby's die met een plastic fles worden gevoed, kunnen dagelijks miljoenen microdeeltjes plastic binnenkrijgen. Dit is volgens Ierse wetenschappers veel meer dan dat eerder werd gedacht. Daarom willen de Ieren dat er goed onderzoek wordt gedaan naar de gevolgen van deze piepkleine plastic deeltjes op…

Is de macht en de daadkracht van de Verenigde Naties te beperkt? Joris Larik geeft antwoordLuister  

75 jaar geleden werd Nederland bevrijd. In datzelfde jaar werden de Verenigde Naties opgericht. Internationale solidariteit en een gezamenlijke inzet voor vrede en veiligheid zijn belangrijke idealen van de VN. Het begon om de vrede te bewaren. Inmiddels is de VN veel meer geworden. Is de macht …

Een wetenschappelijke tour langs Amsterdamse bezienswaardighedenLuister  

Amsterdamse wetenschappers lanceren de Science and Society tour: een audiotocht - ook beschikbaar als podcast - langs acht bezienswaardigheden in de hoofdstad, met een wetenschappelijk perspectief. Wat vertelt Amsterdam Centraal ons bijvoorbeeld over Alzheimer? Of het Rijksmuseum over de tandheelkun…

Column #127 van Hens Zimmerman: Zombie satellietenLuister  

Soms springen dood gewaande kunstmanen na lange tijd weer tot leven. Of zijn ze helemaal nooit overleden. De zogenaamde "zombie satellieten"... IMAGE: https://en.wikipedia.org/wiki/IMAGE_(spacecraft) LES-5: https://skyriddles.wordpress.com/2020/03/27/the-recovery-of-les-5/ https://deste…

Nobelprijs Natuurkunde voor onderzoeken naar zwarte gatenLuister  

De Nobelprijs voor natuurkunde wordt in december uitgereikt aan wiskundige Roger Penrose, astrofysicus Reinhard Genzel en astrofysicus Andrea Ghez. Zij krijgen de prijs voor hun onderzoek naar zwarte gaten. Hoogleraar astrodeeltjesfysica Heino Falcke is te gast bij Nieuws en Co en praat ons bij.

Nobelprijs Scheikunde voor mechanisme bewerken DNALuister  

De Nobelprijs voor de scheikunde gaat dit jaar naar de grondleggers van de techniek crispr-cas. Daarmee kan je DNA eenvoudig bewerken. Sam Riedijk, docent genetica en maatschappij aan het Erasmus MC, legt uit hoe revolutionair deze methode is.

Waarom lopen de corona-cijfers in Nederland zo snel op?Luister  

Het aantal coronabesmettingen loopt hard op. Begin september konden we onszelf nog vergelijken met veel omliggende landen. Maar inmiddels staat Nederland met onder meer Frankrijk en Spanje in de top van de landen met relatief de meeste besmettingen. Kunnen we reconstrueren hoe dat is gebeurd? …

Wat als een kind wordt geboren met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken?Luister  

Soms past een pasgeboren baby qua lichaam niet in het hokje ‘meisje’ of ‘jongetje’. Vaak worden zij direct geopereerd om er een man of een vrouw van te maken. Genderwetenschapper Marijke Naezer vraagt zich af of het niet beter is om te wachten tot het kind zelf kan beslissen welk geslacht di…

Als complottheorieën van alle tijden zijn, waarom maken we ons er dan steeds zo druk om?Luister  

De maanlanding is in scene gezet, de aarde is plat, de wereldmacht in handen van illuminatie en 9/11 is gepland door de Amerikaanse overheid zelf, al voor de Corona pandemie deden complotten de ronde. Is de komst van het internet en sociale media de drijvende kracht of is het denken in complotten …

Column #126 van Hens Zimmerman: LithiumLuister  

Lange tijd was de bron van lithium in ons heelal zoek. In tegenstelling tot de meeste astronomische puzzels is deze kwestie opgehelderd. Hoe dat zit hoor je in deze aflevering van Zimmerman in Space.

Lijkt ons brein op een computer?Luister  

In hoeverre lijkt ons brein op een computer? En wat kan een computer leren van ons brein? Fleur Zeldenrust is een computationele neurowetenschapper, ze bestudeert hoe ons brein informatie verwerkt door het na te bootsen in wiskundige modellen op de computer. Zo leert ze niet alleen ons brein beter t…

De rode lijn in de geschiedenis van KLM: staatssteunLuister  

KLM bestaat vandaag 101 jaar. Zo vanzelfsprekend was dat niet. Vorige maand ontving de luchtvaartmaatschappij nog miljarden euro aan staatssteun. In Focus praten we met bedrijfshistoricus Bram Bouwens van de Universiteit Utrecht over de geschiedenis van KLM. Hij schreef het boek Welcome Aboard - Een…

Nobelprijs voor de geneeskunde voor ontdekking Hepatitis C-virusLuister  

De Nobelprijs voor de geneeskunde gaat dit jaar naar de ontdekking van het Hepatitis-C-virus. Dat virus kan een chronische ontsteking van de lever veroorzaken. En die ontsteking kan vervolgens leiden tot leverkanker en levercirrose. Volgens het Nobelprijscomité heeft het werk van de drie Nobel-laur…

Column #125 van Hens Zimmerman: Dark flowLuister  

Wat ligt er buiten het voor ons zichtbare heelal? Zijn wij maar een druppel in een oceaan? En hoezo trekt er iets onzichtbaars aan de materie? Dit onaangename feit wordt weer op de gebruikelijk emotieloze manier uitgelegd in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://arxiv.org/abs/1303.5090 …

Het kabinet moet perspectief bieden en uitleggen waarom het welke maatregelen neemtLuister  

Sinds 30 september raadt het kabinet iedereen dringend aan om een mondkapje te dragen in publieke binnenruimtes. En die boodschap kwam op een opmerkelijke manier tot ons, live vanuit het debat in de Tweede Kamer. Er zijn nog veel vragen, er is best wat weerstand tegen die mondkapjes en ondertusse…

Wie wat bewaart... 200 jaar Naturalis met Menno SchilthuizenLuister  

Evolutionair bioloog en stadsecoloog Menno Schilthuizen werd als kind gegrepen door de kever, en het insect liet hem nooit meer los. Hij heeft zijn eerste 'opgeprikte' kever mee genomen naar de studio. Dagelijks worden nieuwe diersoorten ontdekt maar aan de andere kant sterven er ook dieren uit. Wa…

OMT-lid Koopmans vreest dat verkiezingen mee beginnen te spelen in corona-aanpakLuister  

Het rommelt in het Outbreak Management Team. Na de persconferentie van het kabinet op 28 september uitten verschillende leden van het OMT kritiek op de maatregelen. En in de Volkskrant zeiden OMT-leden anoniem dat in het Catshuis al was besloten wat de maatregelen moesten worden. Ze zouden moeten te…

Column #124 van Hens Zimmerman: Het overview effectLuister  

Slechts een enkeling heeft het voorrecht gehad de aarde te bezien vanuit de ruimte. Wat dit met een mens doet, hoort u in deze aflevering van Zimmerman in Space.

Hoe kunst helpt bij het beschrijven van de evolutionaire tijdlijn van plantenLuister  

Twee Belgische wetenschappers, een kunsthistoricus en een bioloog, hebben de handen ineen geslagen en combineren hun vakgebied op een bijzondere manier; ze gebruiken schilderijen om gaten in de evolutionaire tijdlijn van bloemen en planten op te vullen. Een reportage van verslaggever Roel Pauw

Uitgestorven gigaduif ontdektLuister  

Een nieuw dodo? Onderzoekers op een eiland in de Stille Oceaan hebben resten gevonden van een gigantische duif die tot wel 50 cm groot kon worden. Deze floreerde, totdat de mens arriveerde op het eiland en nieuwe dieren, zoals katachtigen, introduceerde. Te gast: paleontoloog Jelle Reumer.

Nederlandse namen worden almaar korterLuister  

Onze voornamen zijn door de jaren heen flink korter geworden; ieder decennium lijkt er gemiddeld een letter af te gaan. Taalwetenschapper dr. Gerrit Bloothooft, gespecialiseerd in de naamkunde, legt uit hoe dit komt.

Data-onderzoek naar verhaalstructurenLuister  

Elk verhaal, zowel in boeken als films, heeft dezelfde structurele elementen. Onderzoekers hebben dit wetenschappelijk onderbouwd door 40000 traditionele verhalen te analyseren. We praten met taalwetenschapper Kobie van Krieken van de Radboud Universiteit.

Mariene bioloog Jacqueline Stefels liet zich invriezen op de NoordpoolLuister  

Aan boord van het Duitse onderzoeksschip Polarstern hebben wetenschappers zich laten ‘invriezen’ voor de meest ambitieuze Noordpoolexpeditie aller tijden. Doel is het vergaren van kennis over het klimaat in het Arctisch gebied, dat sneller opwarmt dan het wereldwijde gemiddelde. Aan boord was…

Brabantse accenten gezocht!Luister  

Lubert Priems is op zoek naar Brabanders die in hun eigen taal, dialect of accent allerlei verschillende woorden uitspreken. Om ze vervolgens te gebruiken voor een klankkast die langs verzorgingshuizen in Brabant gaat touren. Maar wat is precies de bedoeling van het project? Meedoen kan via https:…

Nieuws Zeelandse plevier is ineens verdwenenLuister  

Wetenschappers staan voor een raadsel, doordat de Nieuw Zeelandse plevier ineens verdwenen lijkt te zijn. Van de vogelsoort zouden er nog 250 leven op een eilandengroep zo'n 800 km van de Nieuw Zeelandse kust, maar ze zijn ineens spoorloos. In de uitzending spreken we dr. Anouschka Hof.

Saskia Glas: 'Islam en feminisme kunnen samengaan'Luister  

Er wordt vaak gezegd dat de islam vrouwonvriendelijk zou zijn. Maar is dat wel zo? Socioloog Saskia Glas van de Radboud Universiteit promoveerde deze maand op een onderzoek naar de mening van Arabische moslims over vrouwenrechten.

Elke waarnemer ziet een object op een unieke manierLuister  

Wetenschappers in Berkeley, Californië hebben onderzoek gedaan naar hoe verschillende mensen naar hetzelfde voorwerp kijken. De resultaten zijn verrassend: al is het object hetzelfde, een observatie ervan is voor iedereen zo uniek als een vingerafdruk. We hebben contact met Iris Sommer, hoogler…

Mysterieuze bijensterfte in Noord-ItaliëLuister  

In een paar dagen tijd zijn miljoenen bijen doodgegaan in Noord-Italië. Niemand weet precies waardoor. Ingenieur en promovendus Bram Cornelissen is bijenonderzoeker van Wageningen University & Research en legt uit wat er mogelijk gebeurd is.

Amateur-astronoom ontdekt supernovaLuister  

Een supernova die is ontdekt door een amateur-astronoom, kan ons inzicht geven in de sterren en het leven op aarde. Zo is de supernova erg calciumrijk en is de calcium op aarde gedeeltelijk afkomstig van supernovae. Aan het woord is prof. dr. Floris van der Tak.

Zeldzame waterhoen gespotLuister  

Opnieuw is er een zeldzame vogel gespot. Ditmaal een klein waterhoen, die je nauwelijks ziet, doordat het beestje verscholen leeft. Aan het woord is Marco Glasstra, directeur van Groninger Landschap, die de vogel heeft gezien.

Alex van Silfhout: cowboy van de afvalscheidingLuister  

Hoe goed we ook scheiden, het hergebruiken van ons afval is nog niet vanzelfsprekend. Tot nu toe dan! Want dat kan gaan veranderen met de magnetische vloeistof ontwikkeld door onderzoekers van de Universiteit Utrecht. Het scheiden kan zo nauwkeurig dat hergebruik een stuk makkelijker gaat worden. Pr…

Column #123 van Hens Zimmerman: Hoe meet je je gewicht in het International Space Station?Luister  

Hoe meet je je gewicht in het ISS? Luisteraar Koen Wouters vraagt zich dat af. Waarom het antwoord op deze eenvoudige vraag maar liefst 11 minuten van uw leven rooft, hoort u in deze aflevering van Zimmerman in Space.

Kan VR ervoor zorgen dat we minder plastic gaan gebruiken?Luister  

Hoe kan Virtual Reality helpen bij het bestrijden van milieuvervuiling? En kan VR helpen om minder plastic te gaan gebruiken? Zeph van Berlo, communicatiewetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam, probeert het te ontdekken.

Kevers inzetten tegen hooikoortsLuister  

Een groot deel van de wereldwijde hooikoortsklachten wordt veroorzaakt door de plant 'alsemambrosia'. Door een zeer invasieve keversoort in te zetten, die bijna uitsluitend deze plant eet, verminderen de hooikoortsklachten aanzienlijk. Dr. ir. Suzanne Lommers van de Universiteit Leiden doet onde…

Nieuwe meetresultaten in zoektocht naar donkere materieLuister  

De Nikhef-groep Xenon1T doet onderzoek naar donkere materie en heeft in juni resultaten gepubliceerd die niet helemaal overeenstemmen met de bestaande theorieën. Te gast is promovendus Jaco Swart, onderzoeker naar de geschiedenis van donkere materie.

Kan je echt last hebben van wiskunde-angst?Luister  

Wiskunde-angst, het is iets wat veel mensen zullen herkennen, maar waar opmerkelijk genoeg nog weinig onderzoek naar is gedaan. Maar onlangs promoveerde Eva Schmitz op onderzoek naar dit fenomeen.

Bouw prototype Einstein-telescoop begonnen in MaastrichtLuister  

In Limburg is de bouw van de test-installatie voor de Einstein-telescoop begonnen. Het prototype van een instrument wat kilometers onder de grond zwaartekrachtgolven moet detecteren. In 2017 kregen de grondleggers van de meetinstrumenten de Nobelprijs voor de Natuurkunde. Gideon Koekoek is theoretis…

Hoe is het om hyperhoogbegaafd te zijn?Luister  

Femke Hovinga weet uit persoonlijke ervaring welke hindernissen hoogbegaafdheid met zich mee kan brengen. Ze heeft zich gespecialiseerd in hoogbegaafdheid en dan specifiek hyperhoogbegaafdheid, de zeldzame intelligentie van een IQ van 145 plus. Hovinga is de oprichter van Talentissimo het platform v…

Het afvalsysteem van Accra piept en kraaktLuister  

In het regenseizoen overstromen regelmatig delen van Accra, de hoofdstad van Ghana. Sociaal Geograaf Afra Foli is opgegroeid in de stad maar verhuisde als puber naar Nederland. Nu promoveert ze aan de Universiteit van Amsterdam. Ze onderzoekt hoe de inwoners van Accra omgaan met afval als een groeie…

Column #122 van Hens Zimmerman: Starlink internetLuister  

SpaceX lanceert een paar duizend satellieten in een lage baan om de aarde. Kan dat zomaar? En wat heeft u daar aan? Hoor het in deze aflevering van Zimmerman in Space.

De toekomst van electrische mobiliteit met TU/e onderzoeker Auke HoekstraLuister  

Hij 'popt' ineens overal op in de media, bij de NOS, het AD en de baas van Volkswagen noemt en roemt hem op zijn LinkedIN pagina. Te gast is Auke Hoekstra onderzoeker elektrische mobiliteit aan de TU Eindhoven. Met hem hebben we het over de toekomst van elektrisch rijden. Waar staan we en hoelang du…

Mogen we embryo's genetisch aanpassen?Luister  

Hoe denken wij in Nederland over het genetisch aanpassen van embryo's? Die vraag wordt steeds urgenter doordat er technologisch steeds meer mogelijk is. Zo blijkt ook uit de documentaire Unnatural Selection waarin 'biohackers' experimenteren met het aanpassen van DNA. Te gast is Sam Riedijk, medisch…

Zal de kale man uitsterven?Luister  

Als het kon, zou je dan voorkomen dat je zoon later kaal wordt? Of moet je niets hebben van veranderen van de genen van een mens? De ontwikkeling van het baanbrekende CRISPR-Cas maakt het knippen en plakken in het DNA van embryo’s technisch mogelijk. Met Marc van Mill, universitair hoofddocent…

Column #121 van Hens Zimmerman: Herkennen we buitenaards leven?Luister  

Herkennen we buitenaards leven wel als we het aantreffen? Die vraag beantwoordt space geek Hens Zimmerman vandaag aan de hand van een artikel uit 2006. Enne... pak het Binas-boek er maar bij! 🔭🧬 https://www.researchgate.net/publication/7252112_The_prospect_of_alien_life_in_exotic_forms_on_o…

Column #120 van Hens Zimmerman: Het Antikythera mechanismeLuister  

In 1901 werd een raar ding op de zeebodem gevonden. Een artefact met allerlei tandwielen en inscripties. Het blijkt meer dan 2000 jaar oud te zijn en duidt op verloren kennis over de astronomie. Hoe en wat hoor je in deze aflevering van Zimmerman in Space. https://stellarium.org/ https://en.wi…

Wat kunnen hommels betekenen voor slechthorenden?Luister  

Neurowetenschapper Martijn Agterberg doet op een bijzondere manier onderzoek. Voor zijn huis staat een mobiel laboratorium (lees: een trailer die nog het meest lijkt op een frietkraam) vol hommels. Op deze ongewone locatie probeert hij er achter te komen hoe het gehoor van hommels werkt, met als doe…

Column #119 van Hens Zimmerman: Het getal 137Luister  

Of eigenlijk 1/137. En ook niet precies 1/137. Wat heeft het getal 137 in vredesnaam met ons bestaan te maken? En geldt dat voor ons hele heelal of hoe zit dat eigenlijk? Je hoort het in de immer meer vragen oproepende podcast Zimmerman in Space. https://www.theatlantic.com/science/archive/2016/0…

Mysterieuze bijensterfte in Noord-ItaliëLuister  

In een paar dagen tijd zijn miljoenen bijen doodgegaan in Noord-Italië. Niemand weet precies waardoor. Ingenieur en promovendus Bram Cornelissen is bijenonderzoeker van Wageningen University & Research en legt uit wat er mogelijk gebeurd is.

Column #118 van Hens Zimmerman: Ulrich J. SchwarzLuister  

Wie was Ulrich Schwarz? En wat heeft hij met de radio-astronomie te maken? Je hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space.

Wat kan lepra ons leren over pandemieën?Luister  

Voor veel mensen is Lepra een ziekte uit de Middeleeuwen, maar nog steeds raken ieder jaar duizenden mensen besmet. Toine Pieters, hoogleraar wetenschapsgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht reisde af naar Suriname om lepralijken te onderzoeken. Zijn onderzoek werd op de voet gevolgd door camera'…

Column #117 van Hens Zimmerman: Space, the final frontierLuister  

Met de succesvolle landing van SpaceX Dragon Demo-2 is de vraag... wat nu? Gaan we naar de maan? Letterlijk? Of verder. Hens tracht wat duidelijkheid in deze kwestie te scheppen.

Column #116 van Hens Zimmerman: Artificiële stupiditeitLuister  

Eerder in deze reeks columns had Hens het al eens over artificiële intelligentie. Maar er zit ook een donkere kant aan AI. Hoe dat zit, hoort u in deze aflevering van Zimmerman in Space. Tenzij u natuurlijk denkt "geef mijn portie maar aan de hond" en naar iets vrolijkers gaat luisteren. Links: …

Rogier van Rossem over slangenbeten, de vele doden tot gevolg en de productie van tegengifLuister  

Jaarlijks overlijden bijna 130.000 mensen aan de gevolgen van een beet van een giftige slang. Vooral in Afrika zijn mensen slachtoffer van slangenbeten. Om hen te helpen is er behoefte aan tegengif. En daar is een groot tekort aan. Rogier van Rossem, voorzitter van stichting Herpetofauna is te gast …

De Hadj: 'Magischer dan Disneyland'Luister  

De Hadj, de religieuze bedevaart voor moslims, begint vandaag. Te gast is professor hedendaagse islam Marjo Buitelaar. Zij onderzoekt de betekenis van de bedevaart naar Mekka in de moderne tijd. Om achter die betekenis te komen interviewt ze Nederlandse moslims. Waarom gaan zij op bedevaart? Marjo l…

Column #115 van Hens Zimmerman: Een zwart gat in ons zonnestelsel?Luister  

Dat klinkt niet goed, een zwart gat in ons zonnestelsel. Alsof we niet genoeg problemen aan ons hoofd hebben. Tot we ons beseffen dat het maar om een hypothese gaat. En als er al een zwart gat gevonden gaat worden, dan is het geval mogelijk maar vijf centimeter in doorsnede. Hoe het zit, dat hoor je…

Alles wat je wilt weten over 5G met Bart Smolders hoogleraar elektromagnetisme (TU Eindhoven)Luister  

Het nieuwe mobiele netwerk 5G, bedoeld om supersnel te kunnen internetten, komt eraan. Maar de tegenstand is niet te missen. Niet alleen de brandstichters, maar ook veel andere mensen maken zich grote zorgen over de schadelijke effecten van 5G. Ondanks de zorgen is 5G techniek wel veelbelovend. Er …

Komt er ooit een kloppend hart uit de 3D-printer?Luister  

We kunnen al behoorlijk wat om kapotte onderdelen van ons lichaam te repareren of vervangen. Denk aan een nieuw knie of een heup, daar kijkt niemand meer van op. Toch zijn er onderdelen, het hart, je nier, een kapot bloedvat, die nog niet zomaar uit de printer rollen. Gaat ons dat ooit wel lukken?…

Column #114 van Hens Zimmerman: De kleuren van het poollichtLuister  

Lux wil graag weten hoe het poollicht aan die mooie kleuren komt. Hens legt het uit op een manier die hopelijk ook begrijpelijk is voor iemand van 9. U mag (uiteraard) zelf oordelen of hem dat gelukt is. Meer over het poollicht vindt u hier: https://nl.wikipedia.org/wiki/Poollicht

De (bijna onvoorstelbare) kracht van mieren met evolutiebioloog Aniek IvensLuister  

Over samenwerken in de natuur praten we evolutiebioloog Aniek Ivens. In Nederland is zij verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam en Rijksuniversiteit Groningen en eerder was ze verbonden in het buitenland aan The Rockefeller University in New York om onder andere veldwerk te doen en aan de uni…

Apollo-Sojoez: hoe twee vijanden elkaar in de ruimte de hand schuddenLuister  

Amerika en de Sovjet-Unie kwamen 45 jaar geleden samen in de ruimte. Deze bijzondere ruimtemissie begon op 15 juli 1975, toen de Sojoez en de Apollo gelanceerd werden. Twee dagen later koppelden de twee ruimteschepen aan elkaar en werden de handen tussen de Russische kosmonauten en de Amerikaanse as…

Column #113 van Hens Zimmerman: Magnetisme, het zit allemaal verdraaid verwarrend in elkaarLuister  

Magnetisme... we komen het in het heelal overal tegen. Hoe kan dat? En weten we eigenlijk überhaupt wat magnetisme is? Zoals wel vaker zit het allemaal verdraaid verwarrend in elkaar.

Filosoof René ten Bos over het boek De Coronastorm: Hoe een virus ons verstand wegvaagdeLuister  

Te gast is René ten Bos, hoogleraar filosofie aan de Faculteit der Managementwetenschappen van de Radboud Universiteit. Daarnaast ook columnist voor onder meer het Financiële Dagblad en Filosofie magazine. En auteur van meerdere boeken waaronder Dwalen in het antropoceen en Extinctie. René ten Bo…

Column #112 van Hens Zimmerman: Fascinatie voor QuarksLuister  

Kernfysici van onderzoeksinstituut CERN in Genève hebben weer een nieuw, onbekend deeltje ontdekt. Met deeltjesversneller LHC toonden ze een deeltje aan dat bestaat uit vier zogeheten quarks. en dat is bijzonder! Want quarks zijn normaal maar met z’n tweeën of drieën. Hens Zimmerman is gefascin…

De invloed van nieuwe media op onderzoek naar het brein met Flora LysenLuister  

Hersenwetenschappers treden op in televisieprogramma’s en 'theatercolleges' en verkopen in grote getallen populaire boeken over hersenfeiten. Is dit altijd al zo geweest? En hoe zat de relatie tussen hersenwetenschappers, de (nieuwe) media en het grote publiek vroeger in elkaar? Dat heeft Flora…

Musea willen kleur bekennenLuister  

Socioloog Aspha Bijnaar is directeur van de Educatiestudio en projectleider van Musea bekennen kleur. Met haar bespreken we hoe we het onderwijs en onze musea kunnen veranderen. Hoe zorgen we ervoor dat daar niet alleen maar witte verhalen worden verteld?

Wanneer komt dat vaccin?!Luister  

Naast het corona virus is er nog een ziekte die honderdduizenden slachtoffers maakt. Maar dan al decennia lang. Wat de Malariaparasiet en de het corona virus gemeen hebben is dat beide nog geen vaccin hebben. Internist-infectioloog bij het LUMC, Meta Roestenberg, werkt al jaren kei hard aan het m…

In tijden van Black Lives Matter is reggae ongekend actueelLuister  

De boodschap van reggae, de muzieksoort afkomstig van Jamaica, is in deze tijd weer ongekend actueel. "Het is muziek geweest die schreeuwt om gelijkheid, die de aandacht vestigt op ongelijkheid en onrecht en dat speelt zich overal op de wereld", vertelt zanger Mitchell Brunings.

Column #111 van Hens Zimmerman: Uw locatie in de ruimteLuister  

Hoe weten we waar we ons bevinden in die immer veranderende oneindige ruimte? Hoe krijg je een ruimteschip op Mars? Hoor het in deze aflevering van Zimmerman in Space. Links: https://stellarium.org/

Discriminatie in algoritmes en het opvallendste technieuws van juni met Tjitze ZijlstraLuister  

De afgelopen maand is er onder andere op social media volop aandacht voor racisme. Denk bijvoorbeeld aan Instagram dat door gebruikers letterlijk op zwart ging. Maar hoe zit het eigenlijk met discriminatie in algoritmes? Afgelopen weekend ging een foto viral waarop een lage resolutie foto van Barack…

Joodse muziekstijl ontdektLuister  

Amerikaanse wereldhits zoals Summertime en White Christmas vinden hun oorsprong in de joodse muziektraditie. Niels Falch ploos de muziekgeschiedenis uit in zijn promotieonderzoek onderzoek van ‘Oy to Joy: 1892–1945’. Grote Amerikaanse componisten werden gevoed door de Joodse muziek. Zodanig da…

Column #110 van Hens Zimmerman: Chriet TitulaerLuister  

Terug in de tijd naar 1977, het jaar van De Mens in het Heelal, GEOS en de eerste Landelijke Sterrenkijkdag. En de mens die het allemaal helder wist uit te leggen: Chriet Titulaer.

De mysteries van het Perzische Rijk, ontrafeldLuister  

Van de Middellandse Zee tot aan de oevers van de Amu Darja in Turkmenistan. Van de zinderende hitte in de Egyptische woestijn, tot aan de vrieskou in het Kaukasus gebergte. Het oude Perzische Rijk was immens. Toch bestaan er over de geschiedenis van dit vroege wereldrijk nog altijd veel onduidelijkh…

Botanisch filosoferen met Norbert PeetersLuister  

Een plant is niet zomaar een groen geval. Het lijkt misschien een saai en geworteld bestaan te leiden, maar niets is minder waar. Planten zijn veel complexer dan je misschien zou verwachten. In Focus vertelt botanisch filosoof Norbert Peeters over de bijzondere en geheime wereld achter planten...

Het misverstand psychotherapie ontmaskerd door Flip Jan OenenLuister  

Therapeuten ontwikkelen voortdurend nieuwe modellen en beloven daarmee hun resultaten te verbeteren, terwijl uit wetenschappelijk onderzoek al decennialang blijkt dat de nieuwe modellen niet effectiever zijn dan de oude, zo stelt systeemtherapeut Flip Jan van Oenen in zijn boek: ' Het misverstand ps…

Column #109 van Hens Zimmerman: Gravity assistsLuister  

Gratis versnellen door langs een planeet te reizen. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Hoe dat zit hoor je in deze aflevering van Zeemeermin eh... Zimmerman in Space. Links: https://academo.org/ https://www.kerbalspaceprogram.com/ https://www.pygame.org/

Kunstmatige Intelligentie in muziek met data scientist Vincent KoopsLuister  

Kunnen we muziek gemaakt door kunstmatige intelligentie net zo goed vinden als muziek gemaakt door de menselijke hand? We leggen het voor aan Vincent Koops gepromoveerd in Computer Science en werkt iedere dag met Artificial Intelligence (AI) voor RTL. In zijn vrije tijd experimenteert hij met nieuwe…

Paleontoloog Anne Schulp: 'Een mus is gewoon een soort mini-velociraptortje'Luister  

Dinosaurussen zijn misschien uitgestorven, maar in onze verbeelding zijn ze springlevend. Te gast is paleontoloog Anne Schulp, onderzoeker bij museum Naturalis in Leiden en hoogleraar aan de universiteit Utrecht. Schulp onderzocht dinosauriërfossielen in Oman, en dinosaurusvoetsporen in Jemen. Ook …

Kan geluid dodelijk zijn?Luister  

Geluidswetenschapper Tjeerd Andringa van de Rijksuniversiteit Groningen praat in Focus over geluid en stilte. Door Corona is het stiller op straat, maar horen we misschien wel meer dan ooit. Veel mensen ervaren veel overlast van bepaalde geluiden. Hoe komt dat? En waarom kan de een er beter tegen da…

Column #108 van Hens Zimmerman: Wat heeft Fuse met een tsunami te maken?Luister  

Astroseismologie: wat heeft Fuse met een tsunami te maken? Je hoort het in deze aflevering van de minst gediscontinueerde serie van NTR Focus Wetenschap, Zimmerman in Space.

De meest legendarische Nederlandse gamesLuister  

Onderzoeker Jasper van Vught (Universiteit Utrecht) heeft meegewerkt aan het opstellen van het Nederlands Games Canon van het Instituut voor Beeld en Geluid. Wat zijn de criteria om in het canon terecht te komen? En hoe groot is de Nederlandse gamecultuur? Van Vught houdt zich daarnaast bezig onderz…

Welke oplossingen zijn er voor het stikstofprobleem?Luister  

Ligt de verantwoordelijkheid bij de boeren of kan toch de wetenschap de oplossing bieden? Vannacht praten we over de oplossing van het stikstofprobleem met bioloog Henrik Barmentlo. Zijn onderzoek is zo beladen en politiek gevoelig dat we de locatie geheim moeten houden. Barmentlo legt uit welke s…

Column #107 van Hens Zimmerman: Wat is de essentie van wat er mis is?Luister  

Zimmerman in Space behandelt in deze column een netelige luisteraarsvraag, die uitmondt in een boze verhandeling over de valse dichotomie. En waarom is zelfs Dieuwertje Blok boos? U hoort het in deze aflevering.

Ik spreek Nederlands, ik luister DuitsLuister  

Gebruik luistertaal en mensen begrijpen je! Dat stellen Jan ten Thije, professor Interculturele Communicatie en onderzoeker Emmy Gulikers verbonden aan de Universiteit Utrecht. Luistertaal is een vorm van communiceren waarbij beide sprekers een andere taal gebruiken, maar elkaar toch prima versta…

Kan technologie fysiek contact vervangen?Luister  

Al meer dan twee maanden krijgen we geen handen meer, geen schouderklopjes en geen knuffels. Wat doet het gebrek aan fysiek contact met de mens? De 1,5 meter samenleving heeft er voor gezorgd dat veel meer mensen gedwongen ervaren hoe het voelt om fysiek contact te missen. Kan de wetenschap misschie…

Game of Thrones van de Lage LandenLuister  

De eerste bewoners van de Lage Landen kennen wij vooral door de ogen van de Romeinen. Archeoloog Alexander van de Bunt verzet zich tegen dat beeld in zijn boek ‘Wee de overwonnen: Germanen, Kelten en Romeinen in de Lage Landen'. Wat Van de Bunt betreft zit onze geschiedenis vol "epic stuff, spanne…

Koffie met cake op begrafenis karig? Nee, juist eeuwenlange traditie!Luister  

Culinair historicus Carolina Verhoeven is gefascineerd geraakt door eten in tijden van rouw. Waarom is een Nederlandse begrafenis onlosmakelijk verbonden met een plak cake met een kopje koffie? En wat eten mensen eigenlijk in andere landen tijdens een uitvaart? Carolina heeft de begrafenisrituelen o…

Column #106 van Hens Zimmerman: Hoe navigeren ruimteschepen in het vacuüm van de ruimte?Luister  

Terug naar de schoolbanken met Zimmerman in Space. Probeer niet teveel naar die leuke klasgenoot te gluren tijdens deze virtuele natuurkundeles, anders snapt u nog steeds niets van Newton's wetten.

Wat als ons internet het niet meer doet?Luister  

In de coronacrisis blijft één ding bijzonder goed werken: internet. Thuiswerken, sociale contacten, boodschappen laten bezorgen, het kan allemaal nog. Het gewone leven kan enigszins doorgaan dankzij onze snelle netwerken, die we eigenlijk nog maar kort hebben. Wat als ons internet uitvalt? En h…

Microplastics op je bord, echt niet zo erg!Luister  

'We worden sneller angstig van dingen die we niet kunnen zien', zegt toxicoloog en hoogleraar mariene ecologie aan de Wageningen universiteit Tinka Murk. Plastic op je bord hoeft niet je grootste zorg te zijn. 'Er is al veel verbeterd, waar vroeger de dooie vissen in de Rijn dreven heb ik er laatst …

Column #105 van Hens Zimmerman: Waarom luistert u hier überhaupt naar?Luister  

Columnist Hens Zimmerman buigt zich deze week over doelmatigheid en het waarom. Want als er iemand efficiënt werkt is het Hens wel. Dag en nacht repareert en monteert hij het geluid onder televisieprogramma’s, en tussendoor neemt hij ook nog eens een column op! Waarom? Die vraag staat centraal …

Tech moet kiezen: inspelen op corona of failliet?Luister  

De coronacrisis heeft grote impact op de economie. Een sector die dat het meeste merkt is misschien wel de technologie. Ten goede en ten kwade. Want terwijl Nintendo en Amazon weglopen met de winst, moeten giganten als Airbnb en Uber proberen te overleven in een wereld die ze niet meer nodig heeft. …

Deze songfestivals gingen de geschiedenis inLuister  

Het beloofde een groot feest te worden. Voor het eerst sinds de jaren '80 mocht Nederland gastheer spelen. Maar zoals bij alles gooit corona roet in het eten. Het Songfestival kan voor het eerst in 65 jaar niet gevierd worden. Bij Focus nemen we de gelegenheid terug te kijken op de momenten die h…

"Bij een pandemie is perfectie de vijand van het goede"Luister  

Terwijl in Nederland en de rest van Europa langzaamaan maatregelen worden versoepeld, dreigt het coronavirus vooral in armere landen een regelrechte ramp te worden. Veldepidemioloog Amrish Baidjoe maakt zich daar grote zorgen over. Vaccinatieprogramma's lopen vertraging op, distributiesystemen van m…

Operette: Temptation Island van de 19de eeuwLuister  

Walsjes, hoge pruiken en diepe decolletés. Operette, de lichte vorm van opera met meer ruimte voor ironie en erotiek! Vooral bij de Franse vliegen de schunnige grappen om je oren. Hoe kan het dat dit genre in de vergetelheid is geraakt na jaren van gigantisch succes in de 19de eeuw? Historica en…

Column #104 van Hens Zimmerman: Superclusters en superholtesLuister  

Superclusters. Behalve de vele melkwegstelsels, die we in het voor ons zichtbare heelal onderscheiden, blijkt het heelal ook superstructuren te bevatten. Met daartussen weer gebieden van relatieve leegte. Hoe zit dat?

Column #103 van Hens Zimmerman: Bucky balls in spaceLuister  

Buckminsterfullereen! Je zou bijna denken dat Zimmerman in Space moedwillig zoekt naar termen die op de radio niet uit te spreken zijn. Maar goed, het synoniem, C60, leidt ook weer tot een hoop verwarring onder de Generation X en oudere luisteraars. Hoe het ook zij, Buckminsterfullereen komt in ons …

De parallel tussen corona en het klimaatLuister  

Paleo-oceanograaf Peter Bijl bestudeert de ontwikkeling van het klimaat rond de poolkappen van miljoenen jaren terug. Daarvoor boort hij in Antarctica, maar ook in Australië. De millennia oude patronen die hij op die plekken aantreft doen hem niet alleen denken aan het klimaat van nu, maar ook aa…

In de schaduw van de nachtvlinderLuister  

De Tweede Wereldoorlog liet veel sporen na. Monumenten en getuigenissen houden herinneringen levend. Maar deze oorlog liet ook blijvende leegtes achter, waardoor we niet eens kúnnen herinneren of herdenken. Ivar Schute kijkt met een heel eigen blik naar het erfgoed uit deze periode. Zijn archeologi…

Game-muziek: meer dan deuntjes op de achtergrondLuister  

Space Invaders speelde je uren met een paar herhalende piepjes op de achtergrond, inmiddels nemen game ontwerpers hele orkesten in dienst om de soundtrack van een game in te spelen. De waardering voor gamemuziek is daarmee ook snel aan het veranderen. Zo spelen sommige grote Europese orkesten inmidd…

Column #102 van Hens Zimmerman: Zwarte Weduwe-pulsar: een vergrootglas midden in de ruimteLuister  

Vaak willen sterrenkundigen iets onderzoeken wat veel te ver weg is om met het blote oog te kunnen zien. Om dat op te lossen hebben we telescopen uitgevonden, maar die hebben zo hun limieten. De dichtstbijzijnde pulsar is bijvoorbeeld lichtjaren van ons sterrenstelsel verwijderd. Zou het niet handig…

Moet ik het er nou weer over mijn gender hebben?Luister  

Bij de geboorte is het meteen duidelijk: je bent een jongetje òf een meisje. En daar worden meteen allerlei conclusies aan verbonden; wat je interesses zullen zijn, welke kleren je waarschijnlijk gaat dragen, wat voor beroep je zal hebben. Maar wat nu als die genderrol echt niet bij je past? Je …

Kan muziek je het leven kosten?Luister  

Een overheersende kracht, die je helemaal kan overnemen en voor vrouwen levensgevaarlijk is... Zo ziet de Europese elite muziek in de negentiende eeuw. Dat levert heel wat dramatische taferelen op: flauwvallende meisjes, langdurige ziektebedden en noodlottige sterfgevallen, als je de bronnen mag gel…

Column #101 van Hens Zimmerman: Waarom klopt je horoscoop altijd (en nooit)?Luister  

Lees jij wel eens je horoscoop? Veel mensen geloven dat de stand van de planeten en sterren invloed heeft op het lot van ons mensen hier op aarde. Spacegeek Hens Zimmerman heeft daar een appeltje mee te schillen in de honderdeerste aflevering van de podcast Zimmerman in Space.

Bijenpoep op je schone was: kunnen mens en bij de stad delen?Luister  

Dit weekend trekken we allemaal onze tuin in om bijen te tellen: de Nationale Bijentelling gaat zaterdag van start. Zo helpen we onderzoekers om de staat van de bij te tracken. Maar waarom zijn bijen zo belangrijk? Stadsimker Dorinde de Tempe kent bijen als geen ander. Ze houdt ze op daken door h…

Deze astronoom wil verstorende zonnestormen voorspellenLuister  

Er hangt een ster vlakbij onze aarde. Het is een gigantische kernreactor die onophoudelijk enorme hoeveelheden energie de ruimte in blaast. Onze zon, het lichtpunt in onze wereld. Hij staat altijd op een afstand zo'n 150 miljoen kilometer van ons af. Om dichterbij te kijken moeten we gebruik mak…

Het hoorspel was de Netflix van de twintigste eeuwLuister  

Ook in de vorige eeuw genoot men van het weg zakken op de bank. Voor de komst van de tv waren er drie opties: de Bijbel, een goede roman, maar het allerspannendst was toch wel het hoorspel. Acteurs, speciale geluidseffecten en complete orkesten zorgden voor een spectaculaire luisterervaring. Gezinne…

Column #100 van Hens Zimmerman: Honderd!Luister  

Hens viert op zijn geheel eigenwijze zijn jubileum: de honderdste aflevering van Zimmerman in Space!

Column #99 van Hens Zimmerman: Waren de goden kosmonauten?Luister  

'Waren de goden astronauten?' Dat is de titel van een bedenkelijk boek. In deze 99e aflevering van Zimmerman in Space kijkt spacegeek Hens Zimmerman naar de zin en onzin van Ancient Astronauts. Oordeel zelf!

Zoals het klokje thuis tikt...Luister  

... Tikt het nergens. Dat spreekwoord krijgt een hele nieuwe lading in tijden van quarantaine. We werken thuis, het is videobellen wat de klok slaat vinden nieuwe hobby's om ons niet te hoeven vervelen. Organisatie-antropoloog en horlogemakersdochter Ida Sabelis ziet deze tijd als een vrachtwagen…

Infectieziektebestrijder Christian Hoebe over de verlengde coronamaatregelenLuister  

De maatregelen die hebben genomen in de strijd tegen het coronavirus blijven van kracht tot en met 28 april. Dat maakte premier Mark Rutte zojuist bekend. Wij praten erover door met Christian Hoebe, hoofd van de afdeling infectieziektebestrijding van de GGD Zuid-Limburg en hoogleraar infectieziekteb…

Hoe komen we aan 2400 IC-bedden binnen een week?Luister  

De Nederlandse Vereniging voor Intensive Care voorspelt dat er binnen een week 2400 bedden vrij moeten komen om de coronacrisis te kunnen bestrijden. Een behoorlijk zware tijd voor IC-personeel dus. We spreken met internist-intensivist Dennis Bergmans van het Maastricht Universitair Medisch Centrum …

Column #98 van Hens Zimmerman: Een mysterieuze brul in het oneindigeLuister  

Onze huiskosmonaut Hens Zimmerman spreekt graag over astronomische mysteries. Vannacht duikt hij in een nog altijd onopgelost raadsel van de radioastronomie. Tijdens een NASA-ruimtemissie in 2006 werd een vreemd geluid opgevangen: de zogenaamde space roar. Je favoriete spacegeek neemt je mee in een …

Het Paleis op de Dam: een monsterlijk groot gebouw met een macaber verledenLuister  

Het Paleis op de Dam: een gebouw dat we allemaal van de buitenkant kennen. Maar de macabere en bijzondere geschiedenis van het gebouw is voor velen minder bekend. Het monsterlijk grote gebouw bergt twintigduizend vierkante meter aan bijzondere verhalen. Friend of the show, historicus Sanne Frequin e…

Hebben we echt te weinig tests?Luister  

We horen het veel de laatste weken: er is onvoldoende capaciteit om iedereen op corona te testen. Maar is dat ook zo? Artsen in de noordelijke provincies denken van niet. In Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel is het testbeleid heel anders dan in de rest van Nederland. Hoe werkt dat? We spre…

Wat voor vrienden heeft de vleerhond?Luister  

Een symbool van dood en verderf. Zeker in deze woelige tijd zien we de vleermuis al snel als een slecht teken. Ze vormen vaak de schakel tussen virus en mens, omdat ze dicht op elkaar leven en zelf niet kwetsbaar zijn voor veel ziektes. 'Bat Girl' Annabel Dorrestijn doet normaal gesproken onderzo…

Zwart in Rembrandts tijdLuister  

Amsterdam is een van de meest cultureel diverse steden van het land. Die diversiteit gaat een stuk verder terug dan we soms denken. Zo woont er in de zeventiende eeuw al een zwarte gemeenschap rond het Waterlooplein. Rembrandt en andere kunstenaars maken kunstwerken met deze hechte groep in de hoofd…

Column #97 van Hens Zimmerman: Verdwaald in de ruimte in een spekglad spacepakLuister  

Dat ruimtewandelingen niet zonder risico zijn, dat bewijst de reis van Eugene Cernan wel. Hij probeerde een heuze jetpack aan zijn pak vast te gespen, maar kreeg geen grip op de aerodynamische buitenkant... Hij greep om zich heen, kreeg maar niks te pakken, en door al het werk besloeg zijn ruimtehel…

'Mij mankeert niets'Luister  

In crisistijden is het soms verleidelijk je verdriet weg te drinken. Maar drink je teveel, dan loop je het risico verslaafd te raken. En raak je verslaafd, vergeet je te eten en drink je grote hoeveelheden alcohol, dan krijg je problemen met je geheugen. Je kunt je niet herinneren wat er gisteren is…

Gaan orgaandonaties door in tijden van corona?Luister  

Viroloog Annemiek van der Eijk beantwoordt vragen over het corona-virus. Deze keer: Mensen met een hoge bloeddruk hebben meer risico om het virus te krijgen, hoe zit het dan met mensen met een lage bloeddruk? En gaan orgaandonaties nog wel door?

Waarom zijn er nog kapperszaken open?Luister  

Viroloog Annemiek van der Eijk beantwoordt vragen over het corona-virus. Deze keer: Nemen we in Nederland meer risico dan in andere landen? Waarom zijn er nog wel kappers open? En is het niet heel gevaarlijk om naar een opticien te gaan?

Het Corona-spreekuur, deel 4Luister  

Viroloog Annemiek van der Eijk beantwoordt vragen over het corona-virus. Deze keer: wanneer mag je weer het publieke leven in als je corona hebt gehad? Kun je testen of iemand het virus heeft gehad, maar nu weer genezen is? Kunnen mensen van boven de tachtig herstellen?

Het Corona-spreekuur, deel 3Luister  

Viroloog Annemiek van der Eijk beantwoordt vragen over het corona-virus. Deze keer: zou het beter zijn als jonge mensen zich laten besmetten om groepsimmuniteit op te bouwen?

Hoe de eerste ruimtewandeling bijna dodelijk afliepLuister  

De missie van de Russen was simpel: een man door de Ruimte laten zweven, met alleen een pak om hem te beschermen. Een ruimtewandeling. De ogen van de wereld waren op kosmonaut Aleksej Leonov gericht, toen hij in 1965 uit zijn ruimteschip gleed. Hij wist niet dat hij enkele minuten later in levensg…

Het Corona-spreekuur, deel 2Luister  

Medisch viroloog Mariet Feltkamp beantwoordt vragen over het corona-virus. Deze keer: Hoe onderdruk je corona-koorts het beste, met ibuprofen of paracetamol? En hoe werkt immuniteit eigenlijk met corona? Zijn we van dit virus af als we gewoon alle adviezen volgen?

Het Corona-spreekuur, deel 1Luister  

Medisch viroloog Mariet Feltkamp beantwoordt vragen over het corona-virus. Deze keer: mag je nog op je kleinkinderen passen als je zelf niet ziek bent? En werken die desinfectie-gels wel?

Column #96 van Hens Zimmerman: Het chaotische virus slaat toeLuister  

Chaos. We hebben er allemaal mee te maken. Maar zit er in die chaos een getal verborgen? Hens zoekt het uit in deze column van NTR Focus Wetenschap.

'Met zonder ouders, zo voelde opgroeien voor mij'Luister  

In Nederland zijn er zo'n 600.000 kinderen die opgroeien in een gezin waar een of beide ouders met psychische problemen kampt. Dat is 16% van alle kinderen jonger dan 18 jaar. Sandra Vermeulen is pedagoog en een volwassen KOPP-kind (Kind van Ouder met Psychische Problemen). Haar moeder heeft de pers…

Deze criminoloog neemt het op tegen illegale houtkap in de AmazoneLuister  

De Amazone loopt gevaar. Dit enorme bos is goed voor veertig procent van de zuurstof op aarde. Het staat in brand – afgelopen zomer verloren we soms wel vier voetbalvelden aan bos per minuut. De hitte vreet om zich heen, het vuur vernietigt niet alleen eeuwenoud oerwoud, maar ook het leven van de …

Hoogbegaafd: vloek of zegen?Luister  

Alleen maar tienen halen en op je twaalfde naar de universiteit. Zo zien we hoogbegaafdheid al snel. Maar dat is niet het hele verhaal: vaak lopen hoogbegaafden in ons onderwijs tegen talloze obstakels aan, waardoor ze gedragsproblemen ontwikkelen. Hoogbegaafden met een migratieachtergrond hebben ee…

Sla groeit prima in de ruimteLuister  

Goed nieuws voor toekomstige astronauten: zij hoeven niet alleen uit pakjes en zakjes te eten. Sla die astronauten in het internationale ruimtestation ISS kweekten, blijkt voedzaam en veilig om te eten.

Adviescommissie: stikstofberekeningen voldoende, maar ze moeten beterLuister  

De manier waarop in Nederland de verspreiding van de stikstof wordt berekend is van "voldoende tot goede" kwaliteit en vergelijkbaar met omringende landen. Dat stelt de commissie die in opdracht van minister Schouten van Landbouw en Natuur de stikstofberekeningen heeft onderzocht. In Nieuws en Co…

Zo werkt een corona-testLuister  

Alle hens aan dek bij het laboratorium van Micro Vida in Roosendaal. Materiaal uit de luchtwegen - slijm dus - gaat daar door de coronatest. De procedure neemt per patiënt zes uur in beslag. Hoogtijdagen dus, ook voor microbioloog Susanne Pas. Ze leidt verslaggever Maino Remmers rond door het lab.

Kan mijn hond corona krijgen?Luister  

Kunnen huisdieren het coronavirus krijgen? En is het virus ook gevaarlijk voor zwangere vrouwen? Onze luisteraars stellen deze en andere vragen live in de uitzending aan viroloog Mariet Feltkamp van het LUMC en huisarts Jaco Burgers. N.B. Dit gesprek is op 27 februari uitgezonden en gaat over de…

Viroloog Mariet Feltkamp beantwoordt jullie vragen over het CoronavirusLuister  

Hoe kan je zien dat iemand besmet is? En heeft het virus het moeilijker bij hogere temperaturen? Jullie hebben veel vragen over het coronavirus. Lara Rense stelde ze tijdens de uitzending allemaal aan Mariet Feltkamp van het LUMC. N.B. Dit gesprek is op 26 februari uitgezonden en gaat over de si…

Column #95 van Hens Zimmerman: Hoe komt onze planeet opeens aan een tweede maan?Luister  

Hoe komt onze planeet opeens aan een tweede maan? Was eentje niet al meer dan genoeg? Zimmerman in Space zoekt het uit, of nou ja, Hens zet zijn detective-pet op en speurt naar antwoorden.

Pornokijkende pubers: niks mis mee!Luister  

Porno is onrealistisch, vrouwonvriendelijk en schadelijk voor pubers. Tenminste, als je het aan de gemiddelde moeder vraagt. Maar klopt dat beeld wel? Marleen Klaassen onderzoekt de 400 populairste pornovideo's en ziet dat we ons beeld moeten bijstellen. Mannen komen er beter af dan vrouwen, maar vr…

Techno DJ Reinier Zonneveld speelt LIVE op NPO Radio 1Luister  

Deze week aandacht voor muziekgeschiedenis! En vannacht een van de belangrijkste exportproducten van Nederland: EDM: Electronic Dance Music. Eén van die EDM-stijlen is techno en daar gaan we het uitgebreid over hebben. Techno is met zijn hoge aantal beats per minuut erg populair bij de Nederlan…

Column #94 van Hens Zimmerman: Dit is de ster waar alles om draaitLuister  

De zon, onze ster. Het lijkt zo vanzelfsprekend dat 'ie 's ochtends opkomt en 's avonds weer ondergaat. Maar wat weten we eigenlijk van onze zon? En waarom wordt de zon voortdurend onderzocht? Je hoort het in deze aflevering van NTR's Zimmerman in Space.

Rapper Ray Fuego: "Ik probeer deze generatie te omschrijven als een boek"Luister  

Van de Bijlmer tot de Achterhoek, van de flat tot de villa: overal wordt hiphop geluisterd. Nederlandse hiphop is misschien wel populairder dan ooit. Rapper Ray Fuego staat er middenin. Met kunstenaarscollectief Smib maakt hij in Amsterdam Zuidoost muziek, design en kunst. Hiphop laat ons zien wat e…

Nol Havens van VOF de Kunst: ''Doe mij maar alles want je weet het maar nooit.''Luister  

De jaren tachtig zijn inmiddels al lang geleden, maar je zou het niet zeggen als je de radio aanzet. Talloze artiesten, van Carly Rae Jepsen tot The Weeknd, putten uit de bassige sound van de eighties. Te mooi om te laten liggen. Voor ons in Nederland betekende de jaren tachtig een bloeitijd van …

Hoe Calypso het volk een stem geeftLuister  

Het is alweer de tweede dag in onze week van de muziekgeschiedenis. Vandaag: Calypso. In Nederland kennen we calypso als tropische, vrolijke dansmuziek. Maar onder de oppervlakte gaat vaak maatschappijkritiek schuil. De roots van de calypso liggen bij de Trinidadiaanse slaven die in hun kaiso-muziek…

"Anton de Kom gaf zijn leven voor de vrijheid van zowel Surinamers als Nederlanders"Luister  

Het boek ‘Wij slaven van Suriname’ schudde het Nederland van de jaren ‘30 flink door elkaar. Het verhaal over de opstand van slaven in Suriname is op een indrukwekkende manier opgeschreven door Anton de Kom, zelf zoon van een voormalige slaaf. Op zaterdag 22 februari is het de geboortedag van…

Deze wetenschapper veroorzaakte een revolutie in het denken over ons immuunsysteemLuister  

Terwijl ze haar koffers aan het inpakken is om terug te gaan naar Nederland, bellen we Wakkere Wetenschapper Siroon Bekkering. We spreken Siroon over haar onderzoek dat ze doet aan het Royal Children's Hospital naar het immuunsysteem van kinderen met obesitas. Daarnaast vragen we haar naar het winne…

Er is meer beweging op Mars dan we dachtenLuister  

Spectaculair nieuws vanaf de rode planeet. Die blijkt namelijk minder dood dan we dachten. De Marslander Insight heeft er het afgelopen jaar namelijk 174 aardbevingen gemeten. Zojuist zijn de eerste onderzoeken van die missie gepubliceerd door NASA. Verslaggever Jeroen de Jager besprak de eerste …

Zes coronadoden in Italië, is het virus nog te beheersen?Luister  

Grote zorgen in Italië over het coronavirus. In een deel van het Noorden ligt het openbare leven plat door een uitbraak van het virus. Afgelopen weekend is het aantal gevallen in Italië sterk toegenomen. Inmiddels zijn 224 mensen besmet en volgens de Italiaanse media zes mensen overleden. Prese…

Het lijkt de goede kant op te gaan met de blauwe vinvisLuister  

Het lijkt de goede kant op te gaan met het grootste dier ooit: de blauwe vinvis. Bij het eiland Zuid-Georgië hebben wetenschappers 55 blauwe vinvissen tegelijkertijd waargenomen. Nu hopen ze dat dit het eerste teken is van een rentree. Zeebioloog Mardik Leopold van Wageningen Marine Research vertel…

Column #93 van Hens Zimmerman: Water, aarde, vuur, lucht en... ether!Luister  

Column 93. Waarin Hens de ether beschrijft en mogelijk niet geconcludeerd kan worden dat wat niet waargenomen kan worden ook niet bestaat.

Deze wetenschapper veroorzaakte een revolutie in het denken over ons immuunsysteemLuister  

Terwijl ze haar koffers aan het inpakken is om terug te gaan naar Nederland, bellen we Wakkere Wetenschapper Siroon Bekkering. We spreken Siroon over haar onderzoek dat ze doet aan het Royal Children's Hospital naar het immuunsysteem van kinderen met obesitas. Daarnaast vragen we haar naar het winne…

Papegaaien zijn panda's in een kooitjeLuister  

Honden, konijnen, vissen, schildpadden... Je kunt het zo gek niet bedenken of mensen hebben het in een kooitje, aquarium of hun huiskamer staan. Maar het populairst is de vogel. Babbelende papegaaien zijn de grote favoriet. Maar wist je dat papegaaien in het wild bedreigd zijn, in dezelfde categorie…

Column #92 van Hens Zimmerman: 11-jarige Zimmerman omver geblazen door maansverduisteringLuister  

Enigszins mistroostig bladert Hens door zijn persoonlijke archief en arriveert in 1978, de tijd van Grease, Luv' en metershoge sneeuw in december. Als jongetje van 11 aanschouwt hij voor het eerst een volledige maansverduistering.

'Spookpopulatie' van vroege mensengroep gevondenLuister  

Iedereen - ook u - draagt een een beetje Neanderthaler-dna bij zich. En nu hebben wetenschappers bij mensen die in West-Afrika wonen stukken genetisch materiaal gevonden dat afkomstig is van een oude mensengroep die we nog helemáál niet kennen. Wij praten erover met Wil Roebroeks, hoogleraar arche…

Nieuwe tyrannosaurus ontdekt, ouder dan de T. RexLuister  

In Canada is een nieuw soort dinosaurus ontdekt. We kennen natuurlijk allemaal de Tyrannosaurus Rex: de dino die het grote publiek leerde kennen door de film Jurassic Park. Veel minder bekend is de evolutionaire geschiedenis van de T. Rex, maar met deze nieuwe vondst wordt die puzzel een stukje comp…

Conny Braam streed met gevaar voor eigen leven tegen de apartheidLuister  

Dertig jaar geleden, op deze dag, 11 februari, werd strijder tegen de apartheid Nelson Mandela vrijgelaten uit zijn cel in Zuid Afrika. Anti-apartheidsactiviste Conny Braam maakte deze historische gebeurtenis van heel dichtbij mee. In het diepste geheim ondersteunde zij vanuit Amsterdam jarenlan…

Hoe een arme Noorse zeeman wakker werd als piraatLuister  

Piraten kennen we als de vrijgevochten zeerovers die op hun eigen houtje schepen kapen op zoek naar schatten. Maar het echte verhaal is anders, zegt historicus Erik de Lange. Hij promoveerde vorige week op een onderzoek naar piraterij op de Middellandse Zee in de 19e eeuw. De meeste mensen die we nu…

Column #91 van Hens Zimmerman: Hoe meet je de lichtsnelheid?Luister  

Deze keer bespreekt Hens (wat het Engels voor meerdere kippen blijkt te zijn) de lichtsnelheid op basis van enkele luisteraarsvragen. Dus pak uw TI er maar bij, en spoor eerst maar eens de sinh, cosh en tanh functies op, anders wordt het vandaag niks met die lichtsnelheid.

Met virusremmers was deze corona-uitbraak heel anders verlopenLuister  

Het nieuwe coronavirus is stabiel en verandert niet, verklaart de Wereldgezondheidsorganisatie WHO vandaag. Toch zijn de problemen rond de uitbraak van het virus nog lang niet voorbij. Inmiddels staat de teller op 425 doden en zeker 20.000 zieken. De uitbraak had heel anders kunnen verlopen als w…

De robot(r)evolutie is begonnen!Luister  

De relatie tussen mens en robot spreekt al jaren tot de verbeelding van Hollywoodregisseurs, maar een robotvolk is dichterbij dan je denkt! Er zijn al robots die zichzelf kunnen voortplanten. Ze kiezen zelf hun partner, wisselen genen uit en krijgen baby's. Is dat niet een beetje creepy? Voor hoo…

"Ik heb zo'n zeventig hulpverleners gehad, soms wel tien tegelijk"Luister  

Tienduizenden kinderen kunnen in Nederland niet thuis bij hun ouders wonen. Ze komen terecht in instellingen of pleeggezinnen en krijgen daar te maken met heel veel hulpverleners. Gemiddeld zijn dat er zo’n 64 maar soms zelfs nog meer. Neem je zo'n persoon nog in vertrouwen als je je verhaal voor …

Column #90 van Hens Zimmerman: Wat gebeurt er op de warmste planeet die we kennen?Luister  

Aan de dagkant is het er 4300 graden en daarmee is de exoplaneet KELT-9B de warmste planeet die we kennen! Door de hitte worden de moleculen op deze planeet volledig uit elkaar getrokken. De temperatuur op dit hemellichaam is zelfs warmer dan sommige sterren. In deze nieuwe aflevering van ‘Zimmerm…

Wat heb jij in je broek?Luister  

Masturbatie, penetratie, fetisjen maar ook ongemakkelijkheden zijn een onderdeel van seks. Daar praten we liever niet over. Seks is meer doen dan praten... Dat maakt het er allemaal niet gemakkelijker op. Hoe tevreden ben jij met je geslachtsdeel? En is je bedpartner het daar mee eens? Te gast zi…

“In de Cariben zijn we echt niet allemaal frauduleus en corrupt!”Luister  

Het witwassen van geld, omkopen van politici en vervalsen van geschriften zijn vormen van fraude en corruptie die overal ter wereld voorkomen. Zo ook in het Caribisch deel van ons koninkrijk. Maar wie zijn nou eigenlijk die corrupte mensen en wat drijft hun? Criminologe en onderzoeker Nelly Schot…

Hoe virussen zich kunnen verspreiden via Chinese marktenLuister  

In China heeft het nieuwe coronavirus een enorme impact op het dagelijks leven en het aantal besmettingen en doden blijft toenemen. Het virus werd ontdekt in de stad Wuhan, waar het vermoedelijk van dier op mens oversprong op een vismarkt. Reina Sikkema onderzoekt de verspreiding van virussen op …

Astronauten bakken koekjes in de ruimteLuister  

Tot nu toe eten astronauten in de ruimte vacuümverpakte kant-en-klaarmaaltijden. Maar met mogelijke toekomstige reizen naar Mars kan dat beter, vinden ze bij het internationale ruimtestation ISS. Bijvoorbeeld in de vorm van zelfgebakken chocoladekoekjes. Maar koekjes bakken in de ruimte is nog niet…

"We konden niet zwemmen, maar staken de zee over in een plastic bootje"Luister  

De oorlog in Syrië heeft een hoop families uit elkaar getrokken. Zo ook de familie van Mustafa Ali. Hij is samen met zijn broer naar Nederland gevlucht en moest zijn ouders en zussen achterlaten. Mustafa legde een gevaarlijke reis af en kwam in situaties terecht waarbij het ging om leven of dood. M…

Column #89 van Hens Zimmerman: Hoe spot je een satelliet? Hens legt het uit!Luister  

Sommige mensen verzamelen postzegels, houden van vissen of kijken het liefst de hele dag voetbal. Maar er zijn ook andere hobby's. In deze nieuwe column van onze vaste huiskosmonaut Hens Zimmerman legt hij uit hoe je op de beste manier satellieten kunt spotten. Het is namelijk niet alleen een enorm …

"Mensen wreven over onze armen om te zien of de huidskleur wel echt was."Luister  

De familie Wekker was een attractie in het Nederland van de jaren '50. Voorbijgangers plukte aan de haren van het gezin en voelde aan hun donkere huid. In 1951 kwam de familie per boot Amsterdam binnen. Eenmaal gesetteld in Nederland kwam er nog regelmatig een maatschappelijk werker over de vloer om…

Radicalisering, ook jij kan er iets tegen doen!Luister  

"We zitten nu de oplossing voor radicalisering in de weg door heel erg vanuit een hiërarchisch, geheime dienst-achtig gedachtegoed het probleem aan te pakken." Soms is luisteren al genoeg zegt Friend of The Show Karim Amghar. Hij schreef het boek van 'radicaal naar amicaal'. Samen mbo-docent en …

Hoe zorg ik ervoor dat Google Home mij begrijpt?Luister  

KITT uit de Amerikaanse show 'Knight Rider', waarin een ex-politieagent misdadigers bestrijd, is een zeer geavanceerde kunstmatig intelligente auto. Je zou hem kunnen vergelijken met de smart speakers van nu, alleen heeft de auto uit de jaren '80 meer menselijke trekjes dan de smart speaker. Een aan…

Column #88 van Hens Zimmerman: Hoe bescherm je spacecomputers tegen zonnevlammen en kosmische straling?Luister  

Huiskosmonaut Hens Zimmerman is weer terug met een nieuwe column. Dit keer behandelt hij een kijkersvraag getiteld: 'Wat is toch die ruimtetech?'. De vraag gaat over spacecomputers. Dit zijn computers die bestand zijn tegen straling, zoals zonnevlammen of kosmische straling. Wil je alles over de str…

"Ik kan wel genieten van een goede graftombe"Luister  

Een graftombe per dag, misschien niet het meest gangbare levensmotto maar het doet het hart van onze nieuwe Friend of the Show Sanne Frequin zeker sneller kloppen. Kunst, geschiedenis en alles wat macaber is spreekt haar aan. Achter elk object, hoe onbeduidend ook, ziet ze een boeiend verhaal. V…

Je huis of de school van je kinderen: Bram Martin kan het vinden en criminelen dus ook!Luister  

De serie Don't Fuck With Cats fascineert kijkers al weken op Netflix. In de serie traceren internetnerds de maker van een filmpje waarin katten op gruwelijke wijzen worden vermoord. Hoe kun je iemand traceren die onherkenbaar in beeld is? Je moet op andere dingen letten, bijvoorbeeld de stopcontacte…

Column #87 van Hens Zimmerman: De straling van de oerknal is nog steeds zichtbaar, hoe dan?!Luister  

In deze column van onze vaste spacegeek Hens Zimmerman behandelt hij een kijkersvraag. Wat is kosmische achtergrondstraling en hoe kan het dat wij deze nog steeds zien? Hens legt het uit door middel van sponzen, auto's en omvallende bomen!

Dit zijn de nieuwste trends op de grootste techbeurs ter wereldLuister  

Van een televisie zonder randen, tot een onzichtbare camera op de telefoon. Deze week vindt in Las Vegas de techbeurs Consumer Electronic Show (CES) plaats. Alle technologiebedrijven laten op deze beurs hun nieuwste uitvindingen zien. Techredacteur en Friend of the Show Tjitze Zijlstra gaat samen me…

Column #86 van Hens Zimmerman: Verdwijnt de oranjerode ster Betelgeuze uit onze hemel?Luister  

Bij de Ruimtefanaten is het waarschijnlijk al wel opgevallen: de oranjerode ster Betelgeuze schijnt minder fel dan voorheen. Op zich is het geen reden tot paniek als een ster even niet zo aanwezig is. Toch zien astronomen iets bijzonders: de ster scheen de afgelopen maand het zwakste in 25 jaar. Bet…

Column #85 van Hens Zimmerman: Is er een oorlog in de ruimte op komst?Luister  

De Amerikaanse president Donald Trump gaf afgelopen week het startsein voor 'Space Force', het buitenaardse en onbemande leger van de Verenigde Staten. De nationale veiligheid wordt volgens de Amerikaanse leider bedreigd en dus moeten de Amerikaanse communicatie- en bewakingssatellieten beter besche…

Sababank geeft nieuw geheim prijs: 'zuur meer' in zinkgatLuister  

Nederlandse wetenschappers hebben een soort van 'zuur meer' ontdekt in een zinkgat in de Sababank: een onderzeese verhoging in de Caribische Zee. Interessant, want dat meer kan ons inzicht geven in wat er met onze oceanen gebeurt nu die verzuren door de grote hoeveelheid CO2 in de atmosfeer. W…

De jaren 20: de periode van The Great Gatsby, jazz en vrouwen met korte kapsels!Luister  

Over een aantal dagen is het 2020, dat betekent dat we aan de jaren '20 van deze eeuw beginnen! Maar hoe verliepen die jaren vorige eeuw? Toen we tussen de twee grote wereldoorlogen in zaten. Wat gebeurde er in Nederland, en hoe zag het land er toen uit? We praten hierover met historicus Joris G…

Weg met de misvattingen: een meerkoet is géén waterhoentjeLuister  

Weg met de misvattingen! In de laatste dagen van dit jaar werken we in Nieuws en Co een paar misverstanden de wereld uit. Vandaag vertelt Auke-Florian Hiemstra, Bioloog aan het centrum voor milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden waar hij onderzoek doet naar plastic in vogelnestjes, over 'de …

Weg met de misvattingen: 'appels zijn gezond en pindakaas is ongezond'Luister  

Weg met de misvattingen! In de laatste dagen van dit jaar werken we in Nieuws en Co een paar denkfouten de wereld uit. Vandaag praten we over misvattingen rondom gezonde voeding. Wat is gezond en wat kun je beter links laten liggen? Daarover worden nog al tegenstrijdige berichten verspreid. Edith Fe…

'Blokfluit en gitaar in één' nieuwe instrumenten creëren met AILuister  

We dansen, zingen, tikken mee... Iedereen heeft wel iets met muziek. Tot en met de kerst praten we over wat muziek met ons doet. Vandaag vertelt Janne Spijkervet over het creëren van muziek door slimme algoritmes. Ze doet onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam naar hoe kunstmatige intelligenti…

Waarom muziek ons blij maaktLuister  

We dansen, zingen, krijgen er een gevoel bij.. Iedereen heeft er wel wat met muziek. Tot en met de kerst praten we over wat muziek met ons doet. Waarom worden we blij van muziek? En wat maakt een nummer 'catchy'? Daarover praten we met neuropsycholoog Rebecca Schaefer. Zij onderzoekt gezondheidstoep…

Bijbelwetenschapper Janneke Stegeman ontkracht vijf mythes uit de bijbelLuister  

Bijbelwetenschapper Janneke Stegeman ontkrachtte vijf mythes uit de bijbel. Zoals de mythe of de maagd Maria wel echt maagd was. En of Jezus eigenlijk wel met kerst is geboren... Janneke Stegeman was live met haar pasgeboren zoontje Omar in de studio.

Melodieuze West coast rap versus staccato East coast rapLuister  

We dansen, we zingen, we tikken mee... Iedereen heeft wel iets met muziek. Maar waarom heeft de een bijvoorbeeld meer ritmegevoel dan de ander? Tot en met de kerst praten we in Nieuws en Co over wat muziek met ons doet. Vandaag spreken we Steven Gilbers. Hij doet onderzoek naar rapstijlen aan de uni…

Het 2019 van zwartegatenfotograaf Heino FalckeLuister  

Volgens het prestigieuze vakblad Science is het dé wetenschappelijke doorbraak van 2019: de eerste foto van een zwart gat. U weet het waarschijnlijk nog wel, die rood-oranje donut die in april wereldnieuws werd. We blikken terug op een bewogen jaar met Heino Falcke, hoogleraar radioastronomie en…

Waarom wetenschappers dóórwerken in de kerstvakantieLuister  

De kerstvakantie staat voor de deur. Voor bijna iedereen betekent dat kerstdiners, oliebollen, tijd doorbrengen met vrienden en familie. Maar voor wetenschappers betekent het vaak óók: eindelijk tijd voor onderzoek. Wij spraken een universitair docent over zijn plannen voor de kerstvakantie en pra…

Boliviaanse boeren helpen kwetsbare vogels beschermenLuister  

De Nederlandse ecoloog en natuurbeschermer Tjalle Boorsma is genomineerd voor de Future for Nature Awards. Dat is een internationale prijs voor jonge natuurbeschermers. Tijdens een stage werd hij verliefd op Bolivia en sinds 2014 woont hij daar om de zogeheten blauwkeelara te beschermen.

Vetbollen mogen blijven hangen, ondanks pesticidenLuister  

In de vetbollen die wij voor mezen in de bomen hangen, zitten bestrijdingsmiddelen. In een kleinschalig onderzoek van Velt - de Vereniging voor ecologisch leven en tuinieren - bevatte één op de drie vetbollen een lage concentratie bestrijdingsmiddelen. Marc-Robin kocht een paar bollen en zocht gec…

Ongehoorde stemmen uit het verleden hoorbaar makenLuister  

Letterkundige Nadine Akkerman ontvangt een grote Europese onderzoeksbeurs waarmee ze de komende jaren een methode zal ontwikkelen die ons helpt om de geschiedenis beter te begrijpen. Met haar methode begrijpen we straks beter wie historische teksten hebben geschreven én wie er - naast de officiële…

Column #84 van Hens Zimmerman: M31 zie je bij uitstek in decemberLuister  

Hoe kun je M31 het sterrenstelsel het beste bekijken? Je hoort het in deze speciale december kerst column van onze huis-cosmonaut Hens Zimmerman. Trek je sneeuwschoenen vast aan, want hij neemt je mee naar buiten! Meer afleveringen van de column van Hens? Vul 'Zimmerman in Space' in als zoekte…

Een terugblik op een decennium aan tech; elektrisch rijden en de eerste IphonesLuister  

Met techredacteur Tjitze Zijlstra blikken we terug op 10 jaar technologie; over de opkomst van elektrisch rijden, social media, streamingsdiensten en uiteraard de smartphone.

Zijn wilde dieren nog wel wild?Luister  

Zijn wilde dieren nog wel wild? Als het aan de mens ligt bepalen dieren niet zelf waar ze gaan en staan. Deze relatie tussen mensen en 'wilde' dieren gaat historicus Raf de Bont aan de universiteit Maastricht onderzoeken in het onderzoeksproject 'Moving Animals', waarvoor hij een stevige beurs van 1…

Hoe we meer vrouwen de politiek in krijgenLuister  

Wat kunnen we in Nederland doen om meer vrouwen de politiek in de krijgen? Vandaag werd bekend dat Nederland elf plaatsen is gezakt op de ranglijst van genderongelijkheid van het World Economic Forum. En dat is deels te wijten aan het verschil in politieke invloed tussen mannen en vrouwen. We pra…

Exoplaneten krijgen meer smoel door ESA-missieLuister  

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA lanceert morgen haar eerste eigen exoplaneten-satelliet genaamd CHEOPS. U weet het misschien nog wel: exoplaneten zijn planeten die draaien om een ándere ster dan onze eigen zon. Michiel Min is leider van het wetenschappelijk programma voor exoplaneten bij rui…

Column #83 van Hens Zimmerman: niks niks niks niks niks niks niks BIG BANG niksLuister  

''Toeval is de buurvrouw van vrije wil en determinisme.'' Toeval bestaat niet. Of toch wel? Er bestaat bij mensen de neiging om verbanden te zien waar die niet bestaan: apofenie, of ook wel een type 1 error. Ook als het om het ontstaan van het heelal gaat zien we allerlei verbanden. Maar hoe gro…

Het onderwijs: "Er moet gewoon een bom op gegooid worden''Luister  

Zestien scholen in Nederland zijn deze week dicht. Zo'n 5400 leerlingen missen hierdoor een hele week onderwijs. Leraren gebruiken deze dagen om na te denken over een structurele oplossing voor het lerarentekort. "Het is nu echt crisis. Maar crisis betekent niet alleen gevaar, maar ook een kans." …

Studenten TU Delft presenteren eenpersoonsvliegtuigjeLuister  

Elektrisch vliegen komt een stapje dichterbij. Studenten van de TU Delft hebben nu een showmodel van een eenpersoons elektrisch vliegtuig dat écht kan vliegen. Team Silverwing, zoals de studenten zich noemen, won eerder de voorrondes en van de 700 teams zijn ze nu nog met vier andere overgebleven. …

Dean doet mee met dna-onderzoek naar stotterenLuister  

Waarom stottert de ene persoon wel en de andere niet? Om daar achter te komen start vandaag een grootschalig onderzoek naar de erfelijkheid van stotteren. Wij praten erover met onderzoeker Else Eising én met Dean. Bij Dean zit stotteren in de familie en hij mocht als allereerste in een buisje s…

Column #82 van Hens Zimmerman: op deze maan zouden we best eens buitenaards leven kunnen vindenLuister  

Deze week neemt onze huiskosmonaut Hens Zimmerman je weer mee op ruimte-expeditie. De eindbestemming? Titan: met een doorsnede van 5149 km de grootste maan van Saturnus. Titan is een bijzondere maan in ons sterrenstelsel. Het is de enige plek waar naast de Aarde ook oceanen, meren, rivieren en duine…

Wat zegt de vorm van je schedel over je persoonlijkheid?Luister  

Het verzamelen van hersenen klinkt als een hobby van iemand met een psychische aandoening. Maar Franz Joseph Gall verzamelde geen hersenen omdat hij alles niet op een rijtje had. Hij verzamelde hersenen om deze te onderzoeken en stond daarmee aan de basis van de frenologie. In deze aflevering van Le…

Leidse onderzoekers winnen wedstrijd snelste MRI-scannerLuister  

Hij maakt veel lawaai, is traag en sommige mensen krijgen het er erg benauwd van van: de MRI-scanner. Gelukkig hebben Leidse onderzoekers uitgevonden dat een MRI-scan véél sneller kan. Samen met fabrikant Philips deden ze mee aan een internationale wedstrijd en... ze wonnen! Marc-Robin Visscher gi…

'Alsof je voor het eerst een thermometer in de zon steekt'Luister  

Nog nooit kwam er een ruimtevoertuig zo dicht bij de zon als de Parker Solar Probe van NASA. Deze ruimtesonde heeft zo voor het eerst in detail kunnen meten wat er rond de zon gebeurt. En hoe de zonnewind daar ontstaat en de deeltjes bewegen, dat gaat anders dan gedacht. De eerste bevindingen zijn n…

"Musea hebben van oudsher hele witte verhalen verteld"Luister  

Welke verhalen vertellen wij in Nederland over onszelf? En welke verhalen besluiten wij juist niet door te geven? Zijn het vooral de witte verhalen, of durven we te erkennen dat bij de Nederlandse geschiedenis ook zwarte helden horen. Te gast is onderzoeker en curator Valika Smeulders. Vorige ma…

'Hitterecord' Deelen nog steeds een mysterieLuister  

Het mysterie rond het opmerkelijkste 'hitterecord' van deze zomer is nog steeds niet opgelost. U weet het misschien nog wel: op 24 juli sneuvelde het 75-jaar oude hitterecord toen het in Eindhoven 39,3 graden werd. Een dag later werd dat record alweer verbroken toen de thermometer in Gilze-Rijen…

Vogels zingen steeds hoger door herrie in de stadLuister  

Je denkt misschien dat ieder dier al eeuwen hetzelfde geluid maakt, maar niets is minder waar. Door het lawaai dat wij als mensen maken, gaan vogels anders zingen. Wat dacht je van een merel die een golfkarretje of een autoalarm imiteert? En die menselijke herrie dringt zelfs tot de grootste diepten…

Terug naar het 'terracottaleger' op de zeebodemLuister  

Een soort terracottaleger op de bodem van een zinkgat in de zeebodem... Dat ontdekten Nederlandse wetenschappers anderhalf jaar geleden tijdens een expeditie op de Sababank, in het Caribisch gebied. De vondst roept allerlei vragen op. Waar komen die pilaren op de zeebodem bijvoorbeeld vandaan? E…

Waarom een kwart eeuw aan klimaat-toppen te weinig heeft opgeleverdLuister  

Nog maar drie weken en dan wordt het Klimaatakkoord van Parijs van kracht. Alleen, over heel wat zaken is nog geen overeenstemming. Wereldleiders zijn in Madrid bijeengekomen om alles toch voor het nieuwe jaar rond te krijgen. Correspondent Rop Zoutberg is op de top en peilt het gevoel van urgentie.…

Koeien met minder klimaatimpactLuister  

Om broeikasgassen in de lucht aan te pakken, is het slim om naar het voer van koeien te kijken. Door daar een experimenteel poeder aan toe te voegen, produceren de koeien minder van het krachtige broeikasgas methaan. De Wageningen Universiteit zoekt op een testboerderij in Leeuwardenuit hoevéé…

Geld om Europese astronauten naar de maan te sturenLuister  

Europese astronauten naar de maan, een zwaartekrachtgolfdetector in de ruimte en meer satellieten die de aarde in de gaten houden... Voor deze en andere projecten ontvangt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA de komende vijf jaar 14,4 miljard euro van haar lidstaten. Volgens de ESA is dat de eerst…

Column #81 van Hens Zimmerman: wat doet een deeltjesversneller nou eigenlijk?Luister  

De Vlaamse luisteraar Rudi vraagt zich af waarom de massa van deeltjes niet evenredig toeneemt als ze worden versneld. Om die vraag te beantwoorden neemt je favoriete spacegeek Hens Zimmerman je deze week mee op een imaginair tripje naar de Large Hadron Collider: de wereldberoemde deeltjesversneller…

Kinderen voor Kinderen bestaat 40 jaar: tijd voor wetenschappelijk onderzoekLuister  

Als ik op een onbewoond eiland de baas zou zijn van het journaal dan wordt het presentatieteam een meidengroep en eet iedereen kip, patat met appelmoes, of is dat te waanzinnig gedroomd? Zomaar wat Kinderen voor Kinderen nummers verwerkt in één zin. Het overbekende televisieprogramma bestaat 4…

In 2021 hebben we een nieuw voedselkeuzelogoLuister  

Een groene A is goed voor je en een rode E is slecht. Na jaren gesteggel is er nu een nieuw voedselkeuzelogo. Over anderhalf jaar moet er op elk product in de supermarkt een stikker zitten die aangeeft of het een gezonde keuze is. Staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid prestenteerde het l…

Katten aan de lijn om vogels te beschermenLuister  

Katten mogen eigenlijk helemaal niet vrij buiten rondlopen, zeggen twee rechtswetenschappers van de Universiteit van Tilburg. Doordat katten en poezen jaarlijks tientallen miljoenen vogeltjes doden, zijn zij een gevaar voor de inheemse vogelpopulatie. Volgens Europese wetgeving moet die beschermd wo…

Onderbroekenlol is van alle tijden, poep- en pieshumor doet iedereen glimlachenLuister  

Schaterlachen deed je in de 16de eeuw om nonnen die scheten lieten en een vrouw die haar man onder poept. De moppen van vroeger zijn mogelijk niet geschikt voor de gemiddelde verjaardag maar er zijn zeker overeenkomsten, zegt Neerlandicus Bas Jongenelen. 'Denk bijvoorbeeld aan Geer en Goor.' Jong…

Nederlandse antennes achter de maan zijn eindelijk uitgeschovenLuister  

Het Nederlandse team dat meedoet met de Chinese ruimtemissie naar de achterkant van de maan heeft er even op moeten wachten, maar de antennes op de satelliet zijn uitgeschoven. Deze meterslange sprieten kunnen de wetenschappers nu gaan gebruiken om metingen te doen naar het ontstaan van het heelal. …

Ligt de oplossing voor kanker al 700 miljoen jaar onder water?Luister  

Het zijn de oudste nog levende dieren op aarde. Ze bestaan al zo'n 700 miljoen jaar en toch weten we er bar weinig over. Zonde! Want juist dit beest kan een oplossing bieden tegen kanker. Om die oplossing voor doodsoorzaak nummer 1 te vinden moet we afdalen tot ver onder het wateroppervlak naar d…

Wat moet je doen als je een wolf tegenkomt?Luister  

Er is nu één nestje wolven op de Veluwe, maar het is mogelijk dat dit er meer worden. Het is nu najaar, de tijd van het jaar dat jonge wolven opzoek gaan naar een plek om een eigen familie te beginnen. De komst van de wolf leidde eerder tot veel discussie: de een vindt wolven bij onze natuur horen…

143 mysterieuze Nazcalijnen ontdekt in PeruLuister  

Japanse wetenschappers hebben in Peru een groot aantal zogenaamde Nasca-lijnen ontdekt. Dat zijn gigantische tekeningen van meer dan tweeduizend jaar oud. Sommige lijnen zijn honderden meters lang. Dankzij satellietfoto's die bewerkt zijn in computers zien we vogels, vissen en ook mensachtige figuur…

Column #80 van Hens Zimmerman: een knallend einde voor stervende sterrenLuister  

Hoe zwaarder een ster, hoe korter hij leeft: "Een beetje als bij mensen. Als ik mijzelf vol stop met roomsoezen en snackproducten sterf ik waarschijnlijk op jonge leeftijd aan hartfalen", aldus onze huiskosmonaut Hens Zimmerman. Een groot verschil tussen mens en ster is dat een stervende ster zijn l…

Groot methaan-lek ontdekt vanuit de ruimte en aangepaktLuister  

Nederlandse en Noord-Amerikaanse onderzoekers hebben voor het eerst vanuit de ruimte een groot lek ontdekt van het broeikasgas methaan. Het gaat om een lek bij een installatie van de olie- en gasindustrie in Turkmenistan in Centraal-Azië. Nadat informatie over het lek werd gemeld aan het verantw…

Bevalling eerder inleiden kan levens reddenLuister  

Vanaf 41 weken zwangerschap moeten vrouwen automatisch het aanbod krijgen om de bevalling in te leiden. Langer wachten op een natuurlijke bevalling vergroot namelijk de kans op een dood kind, concluderen Zweedse wetenschappers. Wij praten erover met Jan Nijhuis, emeritus hoogleraar gynaecologie a…

Tentoonstelling: jij bent uniek, net als iedereenLuister  

Iedereen lust iets anders, houdt van andere muziek, is roodharig of juist donkerblond. En toch lijken we ook ontzettend op elkaar en stammen we van elkaar af. In de nieuwe expositie Humania in het Nemo Science Museum in Amsterdam komt de wetenschap oog in oog met de bezoeker zelf. Enkele van de 40 i…

Boeren presenteren eigen stikstof-maatregelenLuister  

Boeren en stikstof, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. En hoewel ze zelf vinden dat zij de stikstofcrisis niet veroorzaakt hebben, willen de boeren wel graag meedenken over de oplossing. In Den Haag presenteerden dertien boerenorganisaties hun actieplan Uit de gecreëerde stikstof-impasse. …

Is het einde van de spelcomputer in zicht?Luister  

"Vroeger had je Videoland, daar kon je video's huren. Tegenwoordig worden die video's gestreamd. De volgende stap is dat dit ook bij gaming gaat gebeuren." Afgelopen dinsdag lanceerde Google zijn eigen gameplatform Stadia. Maar hoe werkt gamen via internet? Is gamen wel mogelijk met een trage int…

Nieuwe tentoonstelling NemoLuister  

"Je komt in een tunnel terecht waar allemaal vragen aan je gesteld worden." Wie ben ik? Wat maakt mij bijzonder? Hoe ziet mijn toekomst eruit? Dat zijn de vragen die centraal staan in de nieuwe tentoonstelling 'Humania' die NEMO Amsterdam gisteren opende. Presentator Jacob de Vries belt met cons…

Het gaat goed met 'het luipaard van de Nederlandse moerassen': de otterLuister  

Er zijn steeds meer Europese Otters in ons land en de populatie spreidt zich ook steeds verder uit, dat blijkt uit onderzoek van de Wageningen Universiteit. En dat is bijzonder, want in 1988 waren ze uitgestorven in Nederland. Er zijn er nu ongeveer 360 weten we dankzij vrijwilligers die op zoek gaa…

Onderzoek naar ontwikkelen psychosociale hulpverlening voor kinderen met een oorlogstraumaLuister  

05:56 Er is nog maar weinig bekend over welke psychische hulpverlening kinderen met oorlogstrauma's het beste kan helpen. Het onderzoek van bijzonder hoogleraar psychosociale zorg Mark Jordans moet gaan uitwijzen wat werkt en wat niet. De bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam verte…

Leren reanimeren met een Virtual Reality cursus en een hoofdkussen: 'iets doen is beter dan niets doen'Luister  

Als je een reanimatiecursus hebt gedaan, moet je die kennis zo nu en dan opfrissen. Uit onderzoek van het Radboud Universitair Medisch Centrum blijkt dat zo'n cursus niet per se via een trainer hoeft, maar dat je de cursus ook met behulp van Virtual Reality kunt doen. Daarnaast kwam naar voren dat d…

Stapje dichter bij de oorzaak van Multiple Sclerose (MS)Luister  

Onderzoekers aan het Radboud Universitair Medisch Centrum zijn een stapje dichter bij de oorzaak van Multiple Sclerose. Alles wat er in onze hersenen gebeurt draait om goede communicatie tussen de miljarden neuronen waaruit die hersenen zijn opgebouwd. Bij mensen met de ziekte MS gaat er iets mis in…

Gekweekte 'mini-hersentjes' leggen verschil in communicatie bloot tussen hersencellen van mensen met en zonder verstandelijke beperkingLuister  

Onderzoekers van het Radboud UMC hebben een bijzondere ontdekking gedaan. Met behulp van stamcellen hebben ze zenuwcellen kunnen maken. Deze hebben ze op een elektrode gelegd en zo hebben ze hersenactiviteit kunnen meten. Bij mensen met een bepaalde genetische afwijking hebben ze op die manier in be…

Waarom we juist 's avonds 100 in plaats van 130 zouden moeten rijdenLuister  

Dat we juist overdag 100 kilometer per uur moeten gaan rijden en 's nachts 130 blijven rijden, dat is onlogisch volgens meteoroloog Bert Heusinkveld van de Universiteit Wageningen. In een mail aan ons legt hij zijn verbazing uit: Juist 's nachts komt er namelijk per auto meer stikstof in de natuurge…

Column #79 van Hens Zimmerman: de Amerikaanse geheimhoudingsgekte reikt tot in de ruimteLuister  

Dat Amerikanen dol zijn op mysteries is geen geheim. De CIA bewaart dan ook allerlei classified information in archieven: gevoelige informatie die niet bedoeld is voor simpele burgers. Dat deze geheimhoudingsgekte zelfs reikt tot in de ruimte vertelt onze favoriete spacegeek Hens Zimmerman in de col…

"Waarvan ik op dit moment echt in paniek raak, zijn piepende messen"Luister  

"Mensen met misofonie hebben echt ontzettend veel last van geluid en worden daarbij ook woedend", zo omschrijft psycholoog Inge Jager de nog relatief onbekende stoornis. Mensen met misofonie reageren reflexmatig op bepaalde geluiden. Dat gaat een stuk verder dan jouw irritatie om een klussende buurm…

In veel computers aanwezige processorchips zijn nog steeds kwetsbaar voor aanvallenLuister  

De processorchips van Intel, die in praktisch elke moderne computer zitten, zijn nog steeds kwetsbaar. Al meer dan een jaar geleden gaven onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam het lek voor het eerst aan Intel door, maar de computergigant heeft het nu nóg niet opgelost. Dat is een risico,…

Koolmezen niet massaal gestorven door bestrijding buxusmotrupsLuister  

Jonge koolmezen zijn niet massaal gestorven aan het gif dat wij gebruiken tegen rupsen in buxus-struiken. U weet het misschien nog wel, in het voorjaar startten wetenschappers een onderzoek omdat er opvallend veel jonge mezen dood gingen én omdat er steeds meer buxusmotrupsen zijn die we bestrijden…

UvA doet óók onderzoek naar het neerslaan van stikstofLuister  

Wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam gaan in opdracht van het Mesdag-zuivelfonds onderzoek doen naar de stikstofverbindingen die neerslaan in de buurt van melkveehouderijen. Het Mesdagfonds is de belangenorganisatie van de melkveehouders en wij praten over het doel en de werkwijze van he…

Natura 2000-gebieden schrappen is bijna onmogelijkLuister  

Het kwam maar kort ter sprake vanmorgen, maar in het pakket van maatregelen dat het kabinet wil nemen om Nederland uit de stikstofcrisis te krijgen staat iets opmerkelijks. Het wil onderzoeken of de status van kleine en structureel zwakke Natura 2000-gebieden moet worden aangepast. Met andere woorde…

Zweetafdruk van een vinger verraadt heroïnegebruikLuister  

En die vingerafdrukken van zweet die laten we overal achter... Britse onderzoekers van de Universiteit van Surrey is het gelukt om via de zweetafdruk van een vinger te bepalen of iemand heroïne ingenomen heeft, hoe goed de gebruiker zijn handen ook wast. Eerder lukte dit dezelfde Britse onderzoe…

Column #78 van Hens Zimmerman: de ruimteoverwinning van de DDRLuister  

De val van de Berlijnse Muur is deze week 30 jaar geleden, een perfect moment voor een lesje ruimtevaartgeschiedenis! Columnist Hens Zimmerman verdiept zich in de allereerste Duitse kosmonaut: de Oost-Duitse Sigmund Jähn. Hij verbleef twee jaar in het Russische Zvjozdny Gorodok, vertaald: het sterr…

Technische snufjes volstaan niet tegen stroperijLuister  

Een hoorn van een neushoorn, maar dan gemaakt van paardenhaar. Daarmee hopen Britse en Chinese wetenschappers de stroperij te verminderen. Mooi bedacht, maar erg realistisch is dat niet volgens Bram Buscher. Hij is hoogleraar ontwikkelingssociologie aan de Wageningen Universiteit en houdt zich onder…

100 jaar radio: "Dichterbij Idzerda dan we nu staan, kunnen we niet komen."Luister  

Het is 6 november 1919, Hanso Idzerda maakte als eerste Nederlander een radio-uitzending vanuit zijn huis in Den Haag. Precies 100 jaar later daalt Focus af naar de depots van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, om de geschiedenis van een eeuw Nederlandse radio te proeven. Hoe zag de eers…

5 miljoen voor onderzoek naar verticale landbouwLuister  

Sla, bessen en basilicum in lagen boven elkaar, dat zien we straks mogelijk in leegstaande kantoorpanden in de stad. Grootschalig onderzoek naar 'verticale landbouw' is een van de vijf projecten die vandaag een zak geld ontving van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek. Sande…

Film over crispr-cas gaat vandaag in Nederland in premièreLuister  

Topwetenschappers met nachtmerries, het wegknippen van ernstige genetische ziektes en een yoghurt-fabrikant die aan de basis stond van een wetenschappelijke revolutie. Ze komen allemaal voorbij in de film 'Human Nature': een film over crispr-cas. Crispr-cas is de technologie waarmee het kinderlijk e…

Onderzoek: is ADHD te voorkomen?Luister  

Is het mogelijk om te voorspellen welke kinderen ADHD zullen ontwikkelen? En kan ADHD voorkómen worden bij kinderen die veel risico lopen? Wetenschappers van onder meer het Radboudumc en het UMCG hebben net gehoord dat ze subsidie krijgen om dat te onderzoeken. Wij praten erover met Nanda Rommelse,…

Bonus-inzichten van de Voyager-ruimtesondesLuister  

We gaan naar de rand van ons zonnestelsel, naar de ruimtesondes Voyager 1 en Voyager 2. Zojuist heeft het vakblad Nature Astronomy namelijk vijf artikelen gepubliceerd over hun vertrek uit ons zonnestelsel. En dat levert nieuwe inzichten op over de verste plek in de ruimte waar onze technologie ooit…

Helpt autovrije zondag de bouwsector uit het slop?Luister  

In de Tweede Kamer gaan de meeste partijen er van uit dat het kabinet vrijdag met snelwerkende maatregelen komt om de stikstofcrisis aan te pakken. De meeste genoemde maatregel is het verlagen van de maximumsnelheid tot 100 kilometer per uur, maar ook wordt er gesproken over autoloze zondagen. Ha…

Diepvriespizza gezonder dan groene thee? Wetenschappers maken zich zorgen om nieuw voedingskeurmerkLuister  

Het nieuwe alomvattende keurmerk voor gezonde voedselkeuze leidt tot discussie. Logo's in vijf kleuren moeten ons gaan vertellen of een product gezond is of niet, maar welk product krijgt welke kleur? Citroenthee wordt door het nieuw keurmerk als ongezonder aangemerkt dan een diepvriespizza. En dat …

De cola, aanmaaklimonade en likeurtjes van de zeventiende eeuwLuister  

Presentator Mirthe van der Drift tovert ons programma voor een nacht om tot waar historisch kookprogramma. Historicus en schrijver van Punch, kandeel en clairet Mariella Beukers brengt je met zelfgemaakte historische drankjes terug naar de zeventiende eeuw. Tegenwoordig haal je gewoon cola, appelsap…

Het is beter om bloeddrukmedicatie in te nemen voor het slapengaanLuister  

Bloeddruk medicatie biedt betere bescherming tegen hartaanvallen en beroertes als de pillen voor het slapen gaan worden ingenomen. Dat suggereert een grootschalige Spaanse studie dat is gepubliceerd in de European Heart Journal. Onderzoekers denken dat dit te maken heeft met onze biologische klok, d…

Vliegensvlug een nieuwe omgeving verkennen met mini-dronesLuister  

Nederlandse onderzoekers hebben een hele zwerm kleine drones een onbekende omgeving laten ontdekken. Zelfstandig zonder navigatie een grote ruimte verkennen, is een hele klus voor een drone. Maar met een zwerm mini-dronetjes kan het in een paar minuten. Om de klus te klaren lieten de onderzoekers zi…

Column #77 van Hens Zimmerman: In de quantum mechanica kan een kat tegelijkertijd dood en levend zijnLuister  

Het is eindelijk tijd voor de langverwachte column over quantum mechanica. Wekelijks stellen luisteraars vragen over dit populaire onderwerp. Het is nogal wat, maar onze huiskosmonaut Hens Zimmerman deinst nergens voor terug. Hij waagt zich aan deze ingewikkelde materie en probeert deze wat helderhe…

Na mazelen is afweersysteem langdurig afgezwaktLuister  

Als het mazelenvirus het lichaam heeft verlaten dan laat het nog lange tijd zijn sporen achter... Het virus tast het afweersysteem hevig aan, wat patiënten langere tijd kwetsbaar maakt voor infecties. Gisteravond toonde zowel een Amerikaans onderzoek als een Engels onderzoek, beide in samenwerking …

Computerprogramma AlphaStar domineert strategisch videospelLuister  

Zo'n vijf-en-twintig jaar geleden hielden we het niet voor mogelijk dat een computerprogramma zou kunnen winnen van een schaakgrootmeester of een professionele go-speler. Maar de ontwikkelingen gaan snel, vandaag de dag is er een programma dat zelfs in staat was om grootmeester te worden in een veel…

InScience: gokken met genen en musicerende plantenLuister  

Genetische modificatie klinkt velen wat eng in de oren, maar zit er misschien ook een positieve kant aan? In Focus praat presentator Jacob de Vries met aankomend InScience-directeur Daisy van de Zande over de zin en onzin van genetische modificatie. Kunstenaar Mies Loogman maakte een genengokma…

Kerken lopen leeg doordat we steeds geleerder zijnLuister  

Steeds meer Nederlanders zijn hoog opgeleid en daardoor lopen de kerken leeg. Dat concludeert Joris Kregting, onderzoeker religiewetenschappen, in zijn proefschrift waarop hij net is gepromoveerd aan de Radboud Universiteit.

Wordt radio leuker met een beetje drugs?Luister  

"Ik krijg er net een beetje zin in!" Presentator Steven Smit ervaart tijdens de uitzending hoe het is om een paar druppels ALD 52 te nemen (een soort LSD). Wat doet microdoseren met iemand? En kunnen mensen ook verslaafd raken aan microdoseren? Op deze vragen proberen microdoseerder Sjanett de Ge…

Dankzij evolutie kunnen trekvogels zich aan klimaatverandering aanpassenLuister  

Helemaal vanuit Afrika weten trekvogels precies op het goede moment onze kant uit te vliegen om te kunnen broeden. En dat niet alleen: ze weten zich zelfs aan te passen aan klimaatverandering door steeds eerder naar Europa te vliegen... Hoe trekvogels hiertoe in staat zijn bleek uit een bijzonder na…

'Kijk daar een... Hoe heet dit beest eigenlijk?!'Luister  

Kinderen zien nauwelijks nog het verschil tussen een mus en een merel. Zorgelijk denkt bioloog Michiel Hooykaas. Waarom? "Als je een soort leert kennen kan je meer waardering voor zo'n dier krijgen." Hoe zit het met jouw kennis van het Nederlandse dierenrijk? Bioloog en Friend of The Show Auke …

Column #76 van Hens Zimmerman: een aangevroten eikel is geen bewijs voor de aanwezigheid van een eekhoornLuister  

"Een aangevroten eikel is nog geen bewijs voor de aanwezigheid van een eekhoorn", aldus je favoriete spacegeek Hens Zimmerman. Indirect bewijs is in de wetenschap nooit genoeg. Hens stort zich op de vraag of er nou buitenaards leven is. Deze week werd bekend dat tijdens de Vikingmissie in 1976 al aa…

Techdeskundige Tjitze belt met een banaanLuister  

Het is techtober! Een perfect moment voor een nieuwe update van onze techkenner Tjitze Zijlstra. Hij vertelt alles over de nieuwste gadgets, de quantum supremacy van Google en als klap op de vuurpijl heeft hij een bijzondere verrassing mee voor presentator Jacob: een banaan om mee te bellen.

Dwangstoornis: "Ik loop met een boog om prullenbakken heen"Luister  

Je telt je eigen voetstappen op straat, je vermijdt openbare bankjes en prullenbakken of denkt na wat er zou gebeuren als je voor de trein springt. Wat nou als dit soort gedachten nooit ophouden en je leven gaan beheersen? Wetenschapsjournalist Pier Wouda en dwangstoornispatiënt Maaike van der Lind…

Zeeleven ook drastisch veranderd door meteoriet die dino's uitroeideLuister  

We gaan terug in de tijd. Zo'n 66 miljoen jaar geleden sloeg in Mexico een meteoriet in, waardoor onder meer de dinosauriërs uitstierven. Dat wisten we al. Maar diezelfde meteoriet veroorzaakte óók een snelle verzuring van de oceanen, met massale sterfte van het zeeleven tot gevolg. Dat stellen w…

Wat de quantum-doorbraak van Google voor u betekentLuister  

De geruchten gingen al ruim een maand rond, maar nu is het officieel: Google heeft een quantumcomputer zover gekregen dat die berekeningen uitvoert waar supercomputers op vastlopen. De computer zou in iets meer dan drie minuten een berekening uitvoeren waar supercomputers 10.000 jaar over doen. …

Hoe herstelt de zeebodem zich als vissers wegblijven?Luister  

Met een grote kaasschaaf over de bodem van de Noordzee, dat gaan onderzoekers de van het Nederlands instituut voor onderzoek der zee de komende week doen. Ze zoeken bijzonder bodemleven ten noorden van Texel. Er is namelijk een Noordzeeakkoord in de maak waarin waarschijnlijk wordt beslist dat ee…

75 jaar vrouwen in de krijgsmacht! (En nog steeds niet vanzelfsprekend)Luister  

"De Milva: een kamp voor vriendinnen!", aldus een wervingsbrochure van defensie uit de jaren '50. Inmiddels is het 75 jaar geleden dat vrouwen officieel onderdeel werden van de Nederlandse krijgsmacht. Historica Kim Bootsma vertelt dat het 75-jarig jubileum niet helemaal terecht is; al in de 17e eeu…

Boeren versus RIVM: waarom twijfelen we aan de wetenschap?Luister  

Het is waar, want het is wetenschappelijk bewezen! Is dat wel zo? De Nederlandse boeren denken daar bijvoorbeeld heel anders over... Zij trekken de stikstofmetingen van het RIVM in twijfel. Wetenschapsjournalist en hoofdredacteur van ScienceGuide Sicco de Knecht begrijpt de boeren wel. Een thermomet…

Column #75 van Hens Zimmerman: een mijlpaal voor je favoriete kosmonaut!Luister  

Wat zijn zware neutronensterren? Gelden er privacyregels in de ruimte? En is er leven op Mars? Al 75 weken beantwoordt onze huiskosmonaut Hens Zimmerman allerlei ruimtevragen in zijn column Zimmerman in Space. Om dit te vieren vandaag een extra lange aflevering! Hens Zimmerman verliet voor de 75…

Onze boeren voeden lang niet de hele wereldLuister  

Onze boeren voeden de wereld. Die claim horen we geregeld in de discussies over onze veestapel, de uitstoot van stikstof en onze natuurgebieden. Maar klopt dat wel? Produceren wij eten voor de hele wereld? En hoeveel voedsel halen we zelf van over de grens? Jeroen de Jager zoekt het uit. Samen met H…

Verbetert testosteron de sportprestaties van vrouwelijke atleten?Luister  

Zorgt een hoge natuurlijke testosteronspiegel voor oneerlijke concurrentie? Die vraag beheerst al jaren de atletiekcarrière van de Zuid-Afrikaanse topatlete Caster Semenya. Haar hoge testosteronspiegel zou haar volgens de mondiale atletiekfederatie IAAF een oneerlijk voordeel geven. Maar het wetens…

Huidige model van taal in de hersenen klopt nietLuister  

Wat u vroeger op school over taal heeft geleerd, dat klopt niet helemaal. Er zijn meer hersengebieden die zich met taal bezig houden dan eerder werd gedacht. Taal is dan ook een van de meest complexe cognitieve functies die we beheersen. Én uniek menselijk. Peter Hagoort, directeur van het Max Plan…

Zo lang hardlopen dat je gaat hallucineren: ultraracingLuister  

Dagen en nachten lang hardlopen door de bergen: Sommige mensen doen het voor de lol. Deze extreme sport wordt Ultraracen genoemd. Arjan van Binsbergen doet het ook: 170 kilometer stijgen en dalen zonder te slapen. Arjan en sportpsycholoog Ciska de Bruijn zijn vannacht te gast in Focus om over deze i…

De 19e eeuw: een inspiratiebron voor genderneutrale kinderkleertjes?Luister  

Herken je meisjes aan roze jurkjes en jongens aan hun stoere spijkerbroeken? Dat was vroeger heel anders, vertelt historicus Tirza Westland. Misschien denk je dat genderneutrale kleding echt een hype van nu is, maar al in de negentiende eeuw droegen zowel jongens als meisjes gewoon jurkjes. Probeer …

Nobelprijs Economie gaat naar armoedebestrijdingLuister  

Wat moet je doen om mensen uit de armoede te krijgen? De Nobelprijs voor de Economie gaat naar drie wetenschappers die hier concrete antwoorden op wisten te geven met een door hen ontwikkelde onderzoeksmethode, die nu de gouden standaard is binnen de ontwikkelingseconomie. Franziska Gassmann is hoog…

SolarRacers in Australië: 3000 kilometer op zonne-energieLuister  

3000 kilometer door Australië afleggen op niets dan zonne-energie: Het klinkt onmogelijk, maar tweejaarlijks gaan verschillende teams deze uitdaging aan. In 2019 doet voor het eerst het TopDutch Solar Racing team mee, een team uit Groningen. Focus belde met Eline Hesda om live updates te ontvangen …

Expeditie naar de zanger van de oceaan: de ijswalvisLuister  

Wie de Beste Zanger van Nederland is, daar verschillen de meningen over maar de oceaan heeft een overduidelijke winnaar: de ijswalvis. Het dier produceert complexe geluiden van vaak meerdere tonen tegelijk en kan meer dan 200 jaar oud worden. Onderzoekers willen dit bijzondere dier gaan opzoeken tus…

DNA-dialoog: Hoe denkt Nederland over het genetisch aanpassen van embryo's?Luister  

Hoe denken wij in Nederland over het genetisch aanpassen van embryo's? Die vraag wordt prangender doordat er technologisch steeds meer mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan de genetisch aangepaste tweeling die krap een jaar geleden plotseling in China opdook. Daarom is de zogeheten 'DNA-dialoog' van st…

Column #74 van Hens Zimmerman: hoeveel informatie kun je in een golfproppen?Luister  

Waar zou onze huiskosmonaut zijn zonder zijn trouwe luisteraars? Zijn mailbox stroomt over van enthousiaste vragen van fans. Deze week legt Hens niet alleen het verschil uit tussen AM- en FM-radio, maar ook wat DAB+ en morse met elkaar te maken hebben; en dat alles begint met een vraag over straling…

Waarom trappen we toch elke keer weer in de marketingtrucjes van bedrijven?Luister  

Vannacht ging Focus in gesprek met marketingspecialist Cor Hospes over zijn nieuwe boek. Je denkt misschien dat jij als consument volledig je eigen keuzes maakt, maar stiekem hebben influencers, reclamespotjes en marketingtrucjes meer invloed op je dan je denkt. Hoe kan dat nou eigenlijk? Presentato…

Stakingen, sluitingen en onderwijsproblematiek: wat kan er beter?Luister  

Het is de nacht van de leraar en de lerares! In de studio bij Focus zitten Jan Jaap Hubeek en Inge van Son, twee docenten die zich inzetten voor innovatief onderwijs. Klassikaal leren rekenen en schrijven via oude lesmethoden... Dat kan anders!

Nobelprijs voor batterij die iedereen in z'n broekzak heeftLuister  

In mobiele telefoons, elektrische auto's, laptops... Tegenwoordig zijn lithium-ion-batterijen óveral te vinden. De Nobelprijs voor de scheikunde gaat dit jaar naar drie wetenschappers die aan de basis stonden van die batterij. Wij praten over het 'temmen van lithium' met Petra de Jongh, hooglera…

Journalistiek kijkt bij wetenschappelijke artikelen vaak niet verder dan persberichtLuister  

Wanneer is een wetenschappelijk onderzoek nieuwswaardig en wanneer juist niet? Onderzoekers verschillen daarover hevig van mening. Friend of the show Rolf Hut belicht beide kanten van de discussie.

Deze planeetonderzoeker geloofde eerst weinig van Nobelprijswaardige ontdekkingLuister  

De Nobelprijs voor de natuurkunde gaat dit jaar naar twee sterrenkundige onderwerpen. Wij lichten er één uit: de ontdekking van de eerste planeet buiten ons eigen zonnestelsel die om een zon-achtige ster draait. Die ontdekking leidde tot een nieuw vakgebied, met als grote vraag: bestaat er buitena…

Onderwijspaard Faldo met pensioenLuister  

Vijftien jaar lang is merrie Faldo aan alle kanten bevoeld en bepoteld door studenten, want ze was een zogenaamd "onderwijspaard". Nu mag ze genieten van haar oude dag, met andere gepensioneerde paarden. De medewerkers van de Universiteit Utrecht missen haar wel een beetje, maar of dat andersom ook …

Betonnen gebouwen: onveiliger dan je denktLuister  

Een parkeergarage die uit het niets instort: hoe kan dat nou? Beton is toch hartstikke stevig? Helaas: betonnen gebouwen storten vaker in dan je denkt. Constructief ontwerper Sander Pasterkamp en wetenschapsredacteur Jeroen Koot leggen uit hoe dat kan, waarom het zelfs mag volgens de wet en wat we m…

Foute vrouwen - Wat deden Nederlandse verpleegsters aan het oostfront?Luister  

Vrouwen bleken veel meer te zijn in de oorlog dan broedmachine of troostvrouw. Zo ontdekte historica Sietske van der Veen. Zij raakte geïnspireerd door Hitler's Furies van Wendy Lower: een boek over Duitse vrouwen in de oorlog. Zij waren piloot, kampbewaker of verpleger. Hoe zou dat onder de Nederl…

Nobelprijs: zó past ons lichaam zich aan als we te weinig zuurstof krijgenLuister  

Zonder zuurstof kunnen wij niet leven. Maar soms is er minder zuurstof beschikbaar dan we zouden willen, en dan past ons lichaam zich aan. Hoe dat in onze cellen in z'n werk gaat, daarvoor hebben drie wetenschappers de Nobelprijs voor de geneeskunde gekregen. En Dorine Swinkels, hoogleraar experimen…

Vrouwen onvruchtbaar door topsport?Luister  

"Veel sporten werden gezien als een domein waarin vrouwen niet mochten infiltreren." Sporthistorica Elisa Rodenburg verdiepte zich in de positie van vrouwen in de sport, met name die van vrouwelijke roeiers in de periode voor 1976. Dat was het jaar dat vrouwen eindelijk mochten roeien op de Olympisc…

Column #73 van Hens Zimmerman: exotisch bezoek in ons zonnestelsel!Luister  

We hebben een bezoeker uit de interstellaire ruimte! Helaas, het gaat niet om een buitenaards wezen... Onze huiskosmonaut Hens vertelt deze week over een exotische komeet: 2I/Borisov. Het is het tweede object ooit ontdekt buiten ons zonnestelsel... Maar dat betekent niet dat er niet nog veel meer zi…

De wetenschap is diep verdeeld over nut en noodzaak van biomassacentralesLuister  

'Miljardensubsidies voor biomassa zijn weggegooid geld', kopte het AD vanmorgen op de voorpagina. Inmiddels is #biomassa trending op twitter. Zijn biomassacentrales echt zo'n slecht idee? De wetenschap is diep verdeeld over de kwestie vertelt Heleen Ekker, onze redacteur energie en klimaat.

Westnijlvirus nu ook in DuitslandLuister  

Voor het eerst is het Westnijlvirus in Duitsland aangetroffen bij een mens. Vorig jaar werden er in Europa ruim 2000 mensen ziek door het virus en stierven er 180 mensen aan de gevolgen ervan. Het virus rukt nu steeds verder op richting Noord-Europa en onze Nederlandse huismug kan het virus overdrag…

Onenigheid binnen de wetenschap: is het eten van vlees ongezond?Luister  

is vlees ongezond of valt het wel mee? Er is onduidelijkheid ontstaan nu een groep internationale wetenschappers concludeert dat het wel meevalt met bijvoorbeeld de risico's op kanker en hart- en vaatziekten. Dit gaat tegen de internationale en Nederlandse richtlijnen in. We vroegen Astrid Postma, o…

Hebben die grote paddenstoelen ook last van stikstof?Luister  

Gigantische witte bollen in weilanden, reusachtige elfenbanken.... Een beetje regen en het paddenstoelenseizoen is weer begonnen. Als je nu de bossen intrekt zie je de ene na de andere soort. Niets aan de hand, zo lijkt het. Maar hoe goed gaat het met de paddenstoel? En wat is de invloed van d…

'Promoveren moet ook aan hogescholen kunnen'Luister  

Promoveren moet straks ook aan hogescholen kunnen. Dat wil zeggen: studenten moeten daar straks óók een officiële onderzoeksgraad kunnen behalen. Niet voor fundamenteel onderzoek, maar juist voor praktijkgericht onderzoek. Dat bepleiten de Vereniging Hogescholen en de Vereniging van Universiteite…

Ziekmakende muggen rukken op; slapen we straks allemaal onder een klamboe?Luister  

"Door het steeds warmer wordende weer en de aanwezige hoeveelheid water in Nederland kunnen muggen in de toekomst problemen veroorzaken." Systeembioloog Maarten Schrama van de Universiteit Leiden en medisch entomoloog Marieta Braks van het RIVM zijn allebei gefascineerd door muggen. Ze bewonderen de…

Lab Leven #14: het Tilburgse stresslabLuister  

Zweethanden, een hogere hartslag en een steen in je maag... Stress kennen we allemaal wel. Verslaggever Dorien Rozing bezoekt deze week een lab waar proefpersonen expres in de stress worden gebracht! In deze serie bezoeken wij samen met De Universiteit van Nederland bijzondere laboratoria door hee…

Hoe krankzinnig was de zorg in de zeventiende eeuw?Luister  

De zorg in gestichten of dolhuizen in de zeventiende eeuw heeft een horrorimago. "Mensen hebben het idee dat de zorg van toen minimaal was en dat er af en toe alleen een hompje brood naar ze gegooid werd. Dat is niet waar." Aldus historicus Martje aan de Kerk. In de zeventiende en achttiende eeu…

Column #72 van Hens Zimmerman: is er spooky action at a distance?Luister  

Het onderwerp van deze week is fascinerend, maar ook een beetje moeilijk te begrijpen. Zelfs onze huiskosmonaut zelf vindt het wat ingewikkeld. Maar zoals altijd ben je ook na deze column weer een stukje wijzer over ons heelal. Hens combineert deze week moeiteloos twee luisteraarsvragen: benieuwd …

Focus gooit zaadbom op MediaparkLuister  

"We moeten ervoor zorgen met de goede wil de goede planten op de goede plaats te planten." Meer groen in de stedelijke omgeving, dat is het doel van Guerilla Gardening. Met het maken en vervolgens verspreiden van bloembommen zorgen guerilla gardeners voor meer bloemen in de stad. Want meer bloem…

Langzamer rijden, helpt dat de natuur écht vooruit?Luister  

De commissie Remkes adviseerde het kabinet gisteren hoe het de uitstoot van schadelijke stikstofverbindingen kan terugdringen. Dat riep veel vragen op. Helpt het bijvoorbeeld écht om minder hard te rijden? We leggen veelgestelde vragen voor aan Wim de Vries. Hij is hoogleraar integrale stikstof-…

Furby's nemen de Radio 1-studio overLuister  

kunstenaar en docent Creative Technology Edwin Dertien was te gast in Focus, maar hij kwam niet alleen hij heeft namelijk een paar robots en een deel van zijn furbycollectie meegenomen naar de studio. Presentator Mirthe van der Drift vraagt hem alles over de relatie tussen kunst en robotica. Je hoor…

Lab Leven #13: het Wageningse bananenlabLuister  

In de serie Lab Leven duiken we iedere week samen met de Universiteit van Nederland in een bijzonder laboratorium. In deze aflevering bezoekt verslaggever Dorien Rozing het bananenlab van Wageningen University & Research en vraagt buitengewoon hoogleraar tropische fytopathalogie Gert Kema alles over…

Friends is het comfortfood onder de seriesLuister  

"De spanning tussen wie je werkelijk bent en je ideale ego, dat maakt Friends zo'n goede komedie." Recent werd bekend dat Netflix 90 miljoen euro heeft geboden voor de rechten van Friends. Een hoop geld voor een serie van 25 jaar oud. Wat is het geheim achter het succes van de sitcom? En kunnen wij …

Poolonderzoek naar algen die 'wolken maken'Luister  

We nemen u mee naar de grote Noordpoolexpeditie waar we eerder in Nieuws en Co over spraken. Want de ijsbreker die zich een jaar laat 'invriezen' in het Noordpoolgebied is vrijdagavond vertrokken uit Noorwegen. Met de MOSAiC-expeditie willen wetenschappers beter begrijpen hoe het Noordpoolgebied…

Mag de TU Eindhoven anderhalf jaar lang alléén vrouwen aannemen?Luister  

De technische universiteit Eindhoven moet uitleg geven aan het College voor de Rechten van de Mens. In juni maakte de universiteit bekend dat ze de komende anderhalf jaar alleen nog maar vrouwen aan zullen nemen. Mannen maken alleen kans als er na zes maanden geen geschikte kandidaat is gevonden.…

Over wetenschappelijke feiten wordt niet onderhandeldLuister  

De hele komende week staat in het teken van het klimaat. Er zullen demonstraties zijn, aanstaande maandag is er in New York een klimaattop en komende woensdag publiceert het IPCC een speciaal rapport over zeespiegelstijging en de ijskappen. En vanaf vandaag onderhandelen wetenschappers en beleidsmak…

Duistere kant van data: "Algoritmes werken beter bij witte gezichten dan bij zwarte gezichten"Luister  

Een smartphone in je zak, een persoonlijke ov-chipkaart, je pintransacties: dagelijks laat je een gigantisch spoor aan data achter. Lector Maaike Harbers vindt dat mensen zich te weinig bewust zijn van alle cookies die ze achteloos accepteren en hun persoonlijke gegevens die voor grote bedrijven voo…

Column #71 van Hens Zimmerman: Zware neutronen-sterrenLuister  

Elke week vertelt Hens Zimmerman je een nachtelijk ruimteverhaal in de uitzending van Focus. Dit keer over subatomaire deeltjes en zware neutronensterren: Wat zijn dat eigenlijk voor een sterren?

Roetdeeltjes uit verontreinigde lucht aantegroffen in placenta'sLuister  

Onderzoekers hebben roetdeeltjes uit verontreinigde lucht teruggevonden in de placenta's van zwangere vrouwen. En hoe erger de lucht in de woonomgeving was vervuild, hoe meer roet de onderzoekers aantroffen. Wij spreken erover met Hannelore Bové. Zij is postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit…

Glutenintolerantie onderzoeken met mini-darmpjesLuister  

Het academisch jaar is begonnen en daarmee ook de nieuwe baan van Cisca Wijmenga. Zij is nu rector magnificus van de Rijksuniversiteit Groningen. Hoe gaat het dan met het wetenschappelijke project waarmee ze zoveel aandacht trok én bijna 19 miljoen euro subsidie binnenhaalde? Het project om de m…

Bang voor een man in de bosjes? Nergens voor nodig!Luister  

We horen bijna dagelijks over schietpartijen en moord. Wordt Nederland steeds onveiliger? Marieke Liem van de Universiteit van Leiden denkt van niet. Voor haar onderzoek schudde ze de hand van tientallen moordenaars in Nederland en de VS. Dat liet haar niet koud "Ik weet nog heel goed dat ik een moo…

Het verwoeste verleden van SyriëLuister  

In Syrië zijn de gevolgen van de oorlog immens. Het geweld heeft er al bijna een half miljoen mensen het leven gekost en de mensen die er nog zijn hebben het zwaar. Maar dat is niet het enige immense verlies. In Focus praten we over een heel ander soort schade dat er is aangericht. Het hele land li…

Lab Leven #12: Hoe word je zo gezond mogelijk oud?Luister  

Hoe kun je zo gezond mogelijk oud worden? In Ommoord, een wijk van Rotterdam, zoeken ze het uit. Met allemaal verschillende laboratoria, zoals een slaaponderzoek-lab, een dermatologie-lab en een bloedonderzoek-lab, brengen deze wetenschappers het totaalplaatje van het menselijk lichaam in kaart.

Wordt het reusachtige zwarte gat middenin onze Melkweg steeds hongeriger?Luister  

Wat is er aan de hand met het reusachtige zwarte gat middenin onze Melkweg? Een groep sterrenkundigen denkt dat het zwarte gat dit jaar veel meer materiaal opslokt dan anders. En als het over zwarte gaten gaat, dan denken wij natuurlijk aan Heino Falcke van de Radboud universiteit: de man die negent…

Column #70 van Hens Zimmerman: Objectieve waarheidLuister  

"Het 'nu' is gebaseerd op onze eigen back-up van informatie uit het verleden." Deze week kreeg Hens Zimmerman een mail van een luisteraar die alle ruimtevaart kennis die we nu hebben in twijfel trekt. Want, niet alle feiten die wij denken te weten zijn waar. Ook de objectieve waarheid kan er soms…

Acht bestrijdingsmiddelen in één Belgische koolmeesLuister  

In Nederland gaan veel jonge koolmezen dood. De vraag is of dat komt door het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Nu hebben we een paar maanden geleden verteld dat het centrum voor landbouw en milieu in Culemborg tientallen mezen in de vriezer had om dat te onderzoeken. De Belgen hebben een vergelijkb…

Massale sterfte: de Europese bossen staan onder drukLuister  

Er moet dringend nieuw Europees bosbeleid komen. Daartoe roepen wetenschappers op in het vakblad Nature Sustainability. Onze bossen staan namelijk onder druk, zeggen ze, doordat we er steeds meer van vragen én de bossen lijden door het opwarmende klimaat. Wij spreken erover met Gert-Jan Nabuurs. Hi…

Eerste spectaculaire momenten gereconstrueerd van meteorietinslag die dino's fataal wasLuister  

Er bestaat onder wetenschappers een grote eensgezindheid dat een meteorietinslag 66 miljoen jaar geleden naar alle waarschijnlijkheid* de belangrijkste oorzaak was voor de ondergang van dinosauriërs en het uitsterven van 75 procent van het leven op aarde. Maar vele vragen blijven nog onbeantwoord. …

"Dood muggen, maak een eind aan malaria"Luister  

Jaarlijks sterven 400.000 mensen aan malaria, waaronder vooral jonge kinderen. Ook in Burkina Faso ontkom je niet aan de malariamug. Er zijn klamboes en medicijnen, maar iedereen wordt altijd wel een keer geprikt. Nu hebben wetenschappers een muggenlab in Burkina Faso opgezet, waarin ze malariam…

Lab Leven #11: het dierenlab van Rijksuniversiteit GroningenLuister  

Dit lab ruikt niet naar alcohol of gekke stofjes, maar naar zaagsel. Verslaggever Dorien Rozing gaat op kraamvisitie in het dierenlab van de Rijksuniversiteit Groningen. De ratten hebben hebben baby's gekregen! Een ruimte van twaalf vierkante meter vol met rattenkooien... Het klinkt voor sommigen mi…

Vet raakt moeilijker uit ons vetweefsel wanneer we ouder wordenLuister  

Slecht nieuws voor diegenen die van lekker eten houden. Hoe ouder je wordt, hoe moeilijker je lichaam het krijgt om het vet uit je vetweefsel te verbranden. Dat is de conclusie van Zweedse onderzoekers nadat ze 16 jaar lang het vetweefsel van personen in allerlei soorten maten en gewichten hebben ge…

Wetenschappers laten zich 'invriezen' in NoordpoolgebiedLuister  

Honderden wetenschappers monsteren de komende maanden aan op een ijsbreker die zich laat 'invriezen' in het Noordpoolgebied. Het schip zal functioneren als een drijvend lab en er rukken ook drones en vliegtuigjes aan. Het doel: beter begrijpen hoe het Noordpoolgebied verandert door de opwarming v…

Column #69 van Hens Zimmerman: Maansteen Big BirthaLuister  

De Big Birtha-steen staat bekend als een van de grootste maanstenen die in de geschiedenis is meegenomen naar de aarde. Nu 48 jaar later blijkt dit niet zomaar een steen te zijn: de steen is hoogstwaarschijnlijk afkomstig van de aarde, wat als meteoriet op de maan is belandt tijdens het ontstaan van…

Ontstaan Middellandse Zeegebied nog nooit zo gedetailleerd gereconstrueerdLuister  

We gaan zo vaak op vakantie naar de landen rond de Middellandse zee, maar we staan er nauwelijks bij stil waar dat hele gebied eigenlijk vandaan komt. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht zijn er in geslaagd om het hele vormingsproces van het Middellandse Zeegebied op de meest gedetailleerde man…

Sikkelcelziekte verdient meer geld en aandachtLuister  

"Er is te weinig geld en aandacht voor sikkelcelziekte." Dat stelt hoogleraar inwendige geneeskunde Bart Biemond vandaag in zijn oratie. En dat terwijl er zo'n tweeduizend mensen in Nederland lijden aan de ziekte die de levensverwachting flink verkort. Het gaat dan vooral om mensen met wortels in Af…

Resultaten dna-onderzoek meer van Loch NessLuister  

Is het een zwemmende circusolifant? Is het een plesiosaurus? Of toch nog iets heel anders? Het verhaal van het monster van Loch Ness blíjft fascineren... Nieuw-Zeelandse onderzoekers presenteren vandaag de resultaten van een nieuw soort onderzoek. Ze analyseerden dna van huidschilfers, uitwerpse…

Langere rekentoetsen dichten de kloof tussen meisjes en jongensLuister  

Doorgaans scoren jongens gemiddeld beter dan meisjes op rekenen en bèta-testen. Maar econoom Matthijs Oosterveen (Erasmus University Rotterdam, Tinberg Instituut) ontdekte dat er iets opmerkelijk aan de hand is. Hoe langer je de testen maakt (lees: hoe meer vragen en hoe meer tijd je voor de test n…

Explosieve pakjes: postbodes in gevaar door illegaal vuurwerkLuister  

Al is het nog lang geen oud en nieuw, voor vuurwerkinspecteur Reinder Auwema is het al ontzettend druk. Het illegale vuurwerk-circuit ligt namelijk nooit stil. Nederlanders proberen ook vaak deze gevaarlijke knallers binnen te halen. Vanavond 4 september besteedt ook het wetenschapsprogramma De Kenn…

Lab leven #10: Het nanolab van TU TwenteLuister  

Het is een van de kleinste dingen van wat we ons kunnen voorstellen: nanotechnologie. Of zoals professor Wilfred van der Wiel van de Universiteit van Twente zeggen: "het is nog kleiner dan de doorsnede van je haar." Maar wat kunnen we precies met nanotechnologie? Verslaggever Dorien Rozing zoekt de …

Hondenrassen kennen aanzienlijk grote verschillen in hersenstructurenLuister  

Honden zijn er in allerlei soorten en maten. Maar de mens heeft de verschillen zo groot gemaakt dat zelfs de structuren van het brein van hondenrassen grote verschillen kennen. Dat blijkt uit onderzoek van het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Neuroscience, waarbij 62 huisdierhonden (goed voo…

Game of Drones: wint de journalistendrone het van de brandweerdrone?Luister  

De babi pangang thuis laten bezorgen door middel van een drone, de brandweer die een brand blust met drones, drones die planten bestuiven. In de toekomst zit onze lucht vol met deze onbemande mini-vliegtuigen. Maar hoe zorgen we ervoor dat het luchtverkeer veilig blijft? Het bedrijf Space53 doet o…

Vogels hebben óók een persoonlijkheidLuister  

De kanoet is een klein steltlopertje van gemiddeld 120 gram. Het vogeltje is in groten getale aanwezig op de Wadden en wordt al dertig jaar onderzocht. Bijvoorbeeld om te begrijpen waarom de een grotere afstanden aflegt dan de ander. Deze week zijn wetenschappers met een nieuwe reeks experimente…

Luid protest wetenschappers bij opening academisch jaarLuister  

Minister van Onderwijs Ingrid van Engelshoven opent vandaag een bewogen nieuw academisch jaar aan de Universiteit Leiden. Want letterlijk een paar meter van de Leidse Pieterskerk (waar de gebruikelijke opening plaatsvindt), wordt er als protest een alternatieve opening van het academisch jaar gehoud…

Column #68 van Hens Zimmerman: de Space Race herhaalt zichLuister  

De eeuwige strijd tussen grootmachten om ergens de eerste, de beste of de grootste in te zijn, lijkt nooit echt te stoppen. De ruimtewedloop uit de vorige eeuw was ook zo'n strijd. Op 4 oktober 1957 begon de jarenlange Space Race tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten met de lancering van Spoe…

'Homogen' en 'hetrogen' bestaan nietLuister  

"Homoseksueel gen bestaat niet", "Seksuele voorkeur deels bepaald door genen"en "Homoseksualiteit is wel erfelijk". Er is veel aandacht vandaag voor een grootschalig genetisch onderzoek dat in het vakblad Science is gepubliceerd. Wat leert dat onderzoek ons over homoseksualiteit? En waarom zoeken…

Bepaalt een robot straks wie het turnen wint?Luister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra is terug van vakantie. Hij praat ons bij over het laatste technieuws. Zo komt de Fairphone 3 op de markt, waarbij duurzaamheid centraal staat. Zo kan je zelf de onderdelen van deze telefoon kan vervangen. En geeft hij het antwoord op de vraag: zijn simkaarten st…

Opzienbarende schedel van Australopithecus anamensis gevondenLuister  

Paleontologen onthalen het als een van de grootste prehistorische ontdekkingen van de afgelopen decennia. De vondst van een bijna complete schedel van 3,8 miljoen jaar oud. Een Ethiopische herder ontdekte hem naar verluidt toen hij een kuil aan het graven was om zijn lammetjes te beschermen tegen de…

Ook niet-sporters lopen gevaar op oververhittingLuister  

Té weinig sporters weten wat ze moeten doen als ze met oververhitting te maken krijgen tijdens het trainen in hoge temperaturen. Dat meldt het Rode Kruis vandaag. Maar nu de zomers steeds warmer worden, lopen ook niet-sporters meer gevaar op oververhitting als ze zich erg inspannen. We vragen aan t…

"Everything has its jaguar"Luister  

Met de jaguar bedoelen we hier niet die dure auto. Dit indiaanse gezegde verwijst naar het dier, de grootste katachtige uit Zuid-Amerika. Archeoloog Eva Paulsen ontdekte waarom de inheemse bevolking van de kleine Antillen zoveel dieren afbeeldde op hun potten en schalen. Hoe kan het dat bepaalde di…

Lab Leven #9: het windtunnellab van TU EindhovenLuister  

In deze aflevering van Lab Leven gaat verslaggever Dorien Rozing op bezoek in een bijzonder lab: geen steriele omgeving waar wetenschappers in labjassen proefjes doen. In dit lab van de TU Eindhoven beoefent professor Bert Blocken de nobele kunst van de aerodynamica met een gigantische windtunnel.

Europeanen vernielden inderdaad (bijna) al hun oerbosLuister  

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro heeft geen behoefte aan de twintig miljoen dollar die door de G7 was toegezegd om de branden in het Amazonewoud te bestrijden. Bolsonaro (in feite zijn stafchef Onyx Lorenzoni) liet weten dat het geld beter kan worden besteed aan de 'herbebossing van Europa',…

Gezonde levenswijze tegen dementie helpt amper bij ouderen met hoge genetische aanlegLuister  

We dachten dat bewegen en gezond eten de kans op dementie verkleint. Maar zo simpel blijkt dementie niet te voorkomen. Want uit een pas verschenen onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Genetics van het Erasmus Medisch Centrum blijkt dat ouderen die een hoger genetisch risico op demen…

Formeren is dinerenLuister  

"Je kunt de verkiezingen winnen, maar de formatie verliezen." Van een diner tussen Wiegel en Van Agt in 1977, tot Samsoms dankwoord voor Rutte. Nog nooit is echt onderzocht hoe vriendschappen in de politiek werken. Tot nu. Frank Westhoek schreef een masterscriptie over de invloed van vriendschap …

'Straling bij mislukte Russische rakettest wellicht van experimentele radioactieve brandstof'Luister  

Er zijn toch verschillende radio-actieve deeltjes gevonden bij de mislukte en dodelijke Russische rakettest in Severodvinsk van twee en een halve week geleden. Dat heeft de Russische meteorologische dienst bekendgemaakt aan het Russische persbureau Interfax, nadat het testen in de omgeving uitvoerde…

Dit vind jij interessant aan het leven van Britney SpearsLuister  

Kim Kardashian, Britney Spears, en Taylor Swift … Dagelijks volgen we beroemdheden op de voet. Maar waarom vinden we het zo interessant om te zien dat Taylor Swift haar katten aait of wat Kim Kardashian eet als ontbijt? Celebrities zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Zelfs pol…

Column #67 van Hens Zimmerman: Gelden privacyregels ook voor satellieten in de ruimte?Luister  

Cookies, persoonsgegevens bij bedrijven, verborgen camera's… Terwijl wij ons druk maken over onze privacy op aarde, doorbreken satellieten alle privacymuren. Zonder dat wij het door hebben. Het aantal satellieten stijgt explosief en je kan waar en wanneer je maar wilt data opvragen over waar je…

Hoe ernstig is de achteruitgang van het Amazonewoud voor de wereld?Luister  

De wereldwijde verontwaardiging over de aangestoken bosbranden in het Amazonewoud neemt steeds verder toe. Onder andere de Franse president Macron dreigt het landbouwakkoord tussen de EU en Zuid-Amerika op te zeggen. En begin deze maand was er het verontrustende bericht van het Braziliaanse Ruimteva…

De WHO is wél bezorgd om microplastics in drinkwaterLuister  

'Microplastics in drinkwater vormen geen bedreiging voor de volksgezondheid', 'Microplastics in water niet schadelijk voor de mens, WHO: concentratie microplastics in drinkwater geen bedreiging voor volksgezondheid, 'De Wereldgezondheidsorganisatie WHO is niet bezorgd om microplastics'. Het zijn …

Ki ka koe ki - hoe ontstaat een taal?Luister  

Spreken is zilver, zwijgen is goud… Zo ontdekte verslaggever Mirthe van der Drift dit weekend op het muziekfestival Lowlands. Wetenschappers Martijn Wieling en Gregory Mills gebruiken festivalgangers als proefkonijnen voor een taalexperiment. Kun je jezelf verstaanbaar maken met slechts een paar n…

'Voor medicijngebruik zijn er op het internet miljoenen burentips'Luister  

Vier op de tien van de Nederlandse adviezen op sociale media, blogs en forums zijn onbetrouwbaar als het over veilig medicijnengebruik tijdens de zwangerschap gaat. Dat blijkt uit onderzoek van het Radboud UMC in het wetenschappelijke tijdschrift British Journal of Clinical Pharmacology. Ruud Coo…

Lab Leven #8: proeven in het Smaak Lab van Maastricht UniversityLuister  

In deze aflevering van Lab Leven krijgen we letterlijk een kijkje in de keuken van Maastricht University. Gedragswetenschapper Remco Havermans onderzoekt daar het menselijke eetgedrag. Want wat gebeurt er eigenlijk in je hoofd als je weer eens een hele reep chocola naar binnen werkt? En waarom kun j…

Sleutelen aan onze genen is nog riskanter dan gedachtLuister  

Mensen zijn genetisch voor 99 procent identiek aan elkaar. Maar binnen die resterende 1 procent (die mensen wel genetisch van elkaar doet verschillen) zitten minstens 11,544 genen die minstens bij 518 verschillende fysieke of psychologische eigenschappen van de mens betrokken zijn. En 67% van deze e…

'Spannendste dino-opgraving in decennia' lost de verwachtingen helemaal inLuister  

Het Naturalis Biodiversity Center is momenteel samen met Amerikaanse en Britse collega's in de Amerikaanse staat Wyoming een van de 'belangrijkste dino-vindplaatsen van de laatste decennia' aan het uitgraven. Honderden dinoresten uit het Jura-tijdperk moeten er onder de grond geconcentreerd liggen. …

Ben jij tevreden met je geslachtsdeel?Luister  

Afgelopen weekend was Focus op Lowlands, want het is meer dan zuipen, dansen en keihard meeblèren met je favoriete artiest. Op Lowlands wordt namelijk ook heus wetenschappelijk onderzoek gedaan. Verslaggever Rose Heijnen nam een kijkje bij een onderzoek van de Radboud Universiteit. Zo'n festival ma…

Opvoedingskwesties: waar ligt de grens tussen zelfvertrouwen en narcisme?Luister  

Als ouder wil je dat kinderen zich goed in hun vel voelen en zichzelf graag zien. Maar je hoort wel eens vaker dat we onze kinderen in deze tijden ook te narcistisch maken. Klopt dat? En we hoe vermijden we dat kinderen dat worden? In de laatste aflevering van onze driedelige serie over netelige …

Column #66 van Hens Zimmerman: hoe meet je iets oneindig groots?Luister  

Het heelal is gigantisch, geen wonder dat de trouwe fans van de column van onze huiskosmonaut zich afvragen hoe je dingen meet in de ruimte. Deze week vertelt Hens waarom centimeters en kilometers in de ruimte niet genoeg zijn en welke meeteenheid astronauten en sterrenkundigen dan wel gebruiken.

Opvoedingskwesties: hoe laat je je kind een gezonde seksuele ontwikkeling doormaken?Luister  

Zoon- of dochterlief wil het vaak niet van de mama of de papa horen. Maar ouders willen ook graag dat kinderen op het gebied van liefde, relaties en lichamelijk welbevinden op hun pootjes terechtkomen. Hoe pak je dat het beste aan? Zeker in een tijd waarin alles beschikbaar lijkt te zijn via sociale…

Opvoedingskwesties: als je kind opeens aangehouden wordtLuister  

We waren sowieso van plan om vandaag een driedelige miniserie te beginnen waarbij we deskundigen bevragen hoe je als ouder om kunt gaan met netelige opvoedingskwesties. En toen was er vannacht het bericht van de Telegraaf: de 15 jarige zoon van de burgemeester van Amsterdam Halsema is vorige maand a…

Nieuwe wespen- en keversoort ontdekt in het VondelparkLuister  

"Een van de nieuwe ontdekkingen is dat er behoorlijk veel soorten in het Vondelpark zitten." Een groep wetenschappers ging afgelopen zomer het Vondelpark in, op zoek naar nieuwe diersoorten in de stad. Dat zorgde in het O2-laboratorium aan de Vrije Universiteit in Amsterdam voor verrassende resu…

Lab Leven #7: het eyetrackinglabLuister  

In de zevende aflevering van de podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het eyetrackinglab van de Open Universiteit. Of nou ja, bezoeken... Het eyetrackinglab is niet zomaar een lab, het past op je neus en de experimenten vinden plaats in een klas vol pubers. Hoe dat zit? Je hoort het van Dor…

Ritalin zorgt voor hogere dichtheid witte materie in hersenen van jongens met ADHDLuister  

Methylphenidate (dat onder meer in Ritalin zit) is een veel gebruikt stofje dat als medicatie dient voor kinderen met ADHD. Een nieuw experiment van het Amsterdam UMC bij Nederlandse jongens en volwassen mannen met ADHD laat zien dat het stofje de ontwikkeling van het brein van jongens met ADHD beï…

Maar liefst tientallen vallende sterren te zien deze nacht!Luister  

"Dat stofdeeltje gaat met zo'n enorme snelheid door de dampkring, in dit geval 60 kilometer per seconde. Dat deeltje begint te wrijven met de moleculen van de atmosfeer wat een chemische reactie veroorzaakt en daardoor begint het te gloeien." Afgelopen en komende nacht zijn vallende sterren aan d…

Twee ongeschonden Griekse graftombes uit de Myceense periode ontdektLuister  

Als je de Ilias van Homerus leest of de movie Troy ziet, zou je denken dat de oude Grieken uit de Myceense periode hun doden op brandstapels cremeerden. Maar in werkelijkheid was dat een ritueel uit de IJzertijd en begroeven de echte Myceners (die in de Bronstijd leefden) hun doden. De Griek…

Column #65 van Hens Zimmerman: spacegeek kruipt in de huid van een confucianistLuister  

Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. Het is de gulden regel van het confucianisme, wat jarenlang een ethisch en filosofisch systeem was in Oost-Aziatische landen. Deze week kruipt onze spacegeek Hens Zimmerman in de huid van de confucianist om een vraag van een luisteraar t…

Kindervragen: Waar komt mijn steen vandaan?Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Theyl (9) uit K…

Kindervragen: Waarom komt regen als druppeltjes naar beneden?Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Eveline uit Hee…

Kindervragen: Hoe weten konijnen wanneer ze een nestje moeten maken?Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. De familie van …

Insectengif komt ook terecht in voedzame 'luizenpoep'Luister  

Wetenschappers hebben een nieuwe manier ontdekt waarop bepaalde bestrijdingsmiddelen insecten kunnen doden. Het gaat daarbij om zogeheten neonicotinoïden. Misschien heeft u daar weleens over gehoord als het ging over bijensterfte. Wij praten over het onderzoek met Marcel Dicke, hoogleraar entomolog…

Nieuwe soorten zoeken in het VondelparkLuister  

Om nieuwe diersoorten te ontdekken hoef je niet naar de Galapagoseilanden of naar Borneo. Evolutiebioloog Menno Schilthuizen denkt dat er zelfs in het drukbezochte Vondelpark in Amsterdam nieuwe diersoorten zijn te ontdekken en zette een expeditie op poten. Nieuwe vogels of zoogdieren hoeven we niet…

Lab Leven #6: het Cleverslab kweekt mini-orgaantjesLuister  

In de zesde aflevering van de podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het UMC Utrecht waar ze een heus organoïdenlab hebben waar mini-niertjes gekweekt worden.

Kindervragen: Kun je iemand doodkietelen?Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Robin (8) uit A…

Kindervragen: Waar zitten slakken als het warm is?Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Benthe (8) uit Al…

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: de grote elektriseermachineLuister  

In het Teylers Museum in Haarlem staat een heel bijzonder object dat een volledige zaal in beslag neemt. Het is de gigantische elektriseermachine van Van Marum. Museumdirecteur Martinus van Marum liet de machine in 1784 speciaal bouwen om onderzoek te doen naar een nieuw fenomeen: elektriciteit. En …

Column #64 van Hens Zimmerman: De Snoopy maanlander is na 50 jaar weer teruggevonden!Luister  

De Apollo 10 kan ook wel gezien worden als de generale repetitie voor de Apollo 11, waarmee in juli 1969 de mens voor het eerst in de geschiedenis voet op de maan kreeg. De Snoopy maanlander speelde daarin een belangrijke rol. Lange tijd was de Snoopy buiten beeld, maar 50 jaar later dook hij weer o…

Zo maak je huizen en steden beter bestand tegen toekomstige hittegolvenLuister  

Een nieuwe studie waar het KNMI aan heeft meegewerkt laat zien dat hittegolven zoals vorige week vrijwel onmogelijk zouden zijn geweest in het Nederland van een eeuw geleden. Aan NOS.nl laat KNMI-onderzoeker Geert Jan van Oldenborgh zelfs weten dat, als je de trend (gebaseerd op data uit het verlede…

Rekenraadsel zet internetfora in vuur en vlamLuister  

"Serieus, ga terug naar school", "Je bent het gewoon uit je duim aan het zuigen" "Ik word ziek van jullie allemaal". 'Mijn hoop in de mensheid is verdwenen'. Op twitter en andere internetfora is er een bijzonder heftige discussie bezig over één enkele kleine rekensom die een paar dagen eerder d…

Stress-serie deel 5: Helpt mindfulness tegen stress?Luister  

Vakantiestress, droogtestress, opvoedstress... Stress kennen we allemaal en deze week bieden we in Nieuws en Co een nuchtere kijk op het fenomeen. Vandaag onderzoeken we of mindfulness écht helpt tegen stress. We spreken erover met Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie en hoofd van het Centrum voor…

Stress-serie deel 4: Extra stresshormonen slikken voor je naar de tandarts gaatLuister  

Vakantiestress, droogtestress, opvoedstress... Stress kennen we allemaal en deze hele week bieden we in Nieuws en Co een nuchtere kijk op het fenomeen. Vandaag hebben we het over mensen met de zeldzame ziekte van Addison, die het stresshormoon cortisol niet of nauwelijks aanmaken. En dat klink mi…

Stress-serie deel 3: Stress bij kinderen: geef zelf het goede voorbeeldLuister  

Vliegstress, keuzestress, opvoedstress. Stress kennen we allemaal. Maar wat ís het nou precies? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan dit fenomeen. Vandaag onderzoeken we hoe we het beste kunnen omgaan met stress bij kinderen. We praten erover met Manon Hillegers, hoogleraar en ho…

Lab Leven #5: Quantum LabLuister  

In de vijfde aflevering van de nieuwe podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing de TU Delft, waar ze werken aan nog veiliger internet. In deze nieuwe podcastserie laten wetenschappers ons meekijken in het lab waar zij hun onderzoek uitvoeren. Je kan de podcast vinden op de site van Universitei…

Japan geeft toestemming voor geboorte dieren met menselijke organenLuister  

Jonge ratten of varkens die een menselijke maag of hart in zich dragen. In Japan heeft de overheid haar ethische richtlijnen over experimenteren met dierenembryo's recentelijk zo aangepast dat het binnenkort hoogstwaarschijnlijk geen fantasie meer is. De Japanse stamcelbioloog Hiromitsu Nakauchi kri…

De Pride en de kerk, gaat dat samen?Luister  

De Prideweek in Amsterdam is volop aan de gang. Zo kan je op zondag bijvoorbeeld een roze kerkdienst volgen. Nou kan het zijn dat je denkt; een roze kerkdienst? Christendom en homoseksualiteit gaan toch helemaal niet samen? "Mensen zijn er vaak te weinig bewust van dat LHBT-mensen ook behoorlijk wat…

Hoe voert Nederland oorlog in cyberspace?Luister  

Aanvallen uitvoeren met op afstand bestuurbare drones en computersystemen van verdachten hacken. "De aard van oorlogsvoering is aan het veranderen", aldus cyberspecialist Jelle van Haaster. Van Haaster promoveerde op de rol van digitale technieken in moderne oorlogvoering aan de Nederlandse Defensie…

Stress-serie deel 2: Laten we stoppen met stressen over stressLuister  

Hittestress, opvoedstress, deadlinestress... Stress kennen we allemaal. Helpt mindfulness daar nou tegen? En hoe gaan we het beste om met stress bij kinderen? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan stress. Vandaag onderzoeken we waar de grens ligt tussen gezonde en ongezonde stre…

Stress-serie deel 1: Dit gebeurt er in je lichaam als je stress ervaartLuister  

Vakantiestress, keuzestress, werkstress... Stress kennen we allemaal. Maar wat ís het precies? En is het handig als je lichaam géén stresshormonen aanmaakt? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan stress. Vandaag spreken we met Liesbeth van Rossum over wat er in je lijf gebeurt …

Stress-serie deel 1: Dit gebeurt er in je lichaam als je stress ervaartLuister  

Vakantiestress, keuzestress, werkstress... Stress kennen we allemaal. Maar wat ís het precies? En is het handig als je lichaam géén stresshormonen aanmaakt? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan stress. Vandaag spreken we met Liesbeth van Rossum over wat er in je lijf gebeur…

Column #61 van Hens Zimmerman: is er leven op maan Enceladus?Luister  

Iedereen was de afgelopen dagen in de ban van de Apollo 11 maanlanding. Maar space geek Hens Zimmerman kijkt verder dan onze eigen maan. Hij verdiept zich deze week in een van de 62 manen van Saturnus: maan Enceladus. Als er één plaats in ons zonnestelsel is waar we buitenaards leven kunnen aantre…

Het Zwarte Gat: het afvoerputje van het heelal in VRLuister  

Dit jaar is er voor het eerst een foto van een zwart gat gemaakt! Zwarte gaten spreken enorm tot de verbeelding. Uit berekeningen wisten astrofysica dat dit space-fenomeen wel moest bestaan, maar voordat de foto bestond bleef het vooral bij speculeren. Astrofysicus Jordy Davelaar komt vertellen over…

Zestig kilometer op een gebroken boot en toch wereldkampioenLuister  

Het zat ze niet mee, het TU Delft Solar Boat Team. Twee weken voor de wereldkampioenschappen verloor hun boot een vleugel op het IJsselmeer, en na de eerste race begaven de zonnepanelen het. Hoe heeft hun boot dan toch als eerste de 60 kilometer lange race in Monaco afgelegd? Alexander van Citters e…

Lab Leven #4: een biertje in het barlab van de Radboud UniversiteitLuister  

In de vierde aflevering van de podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het barlab van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Je leest het goed, dit lab is vermomd als jouw favoriete kroeg. Wat daar allemaal onderzocht wordt zoekt Dorien uit in Lab Leven. In deze nieuwe podcastserie laten wete…

Column #60 van Hens Zimmerman: zijn gaten in sterrenstromen zwarte gaten?Luister  

Sterstromen, prachtige stroken van sterren, worden veroorzaakt door verstoringen in de Melkweg... Nu kan zo'n stroom vervolgens weer verstoord worden waardoor er een gat in de stroom ontstaat. Maar hoe dat precies zit is een ingewikkelde kwestie. Onze eigen huiskosmonaut Hens Zimmerman zoekt deze we…

Hoe gaat het met de Nederlandse antenne aan de achterkant van de maan?Luister  

Het kan je haast niet zijn ontgaan: het is deze week vijftig jaar geleden dat de mens voet zette op de maan. Dit jaar, een halve eeuw later, hebben we eindelijk ook de achterkant van de maan bereikt. Een bijzondere prestatie waaraan astrofysicus Marc Klein Wolt een belangrijke bijdrage heeft gedaan.…

Je telefoon met een vuurtje opladen? Het kan!Luister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra schuift weer aan bij Focus en geeft je toffe tips voor op reis. Zo kun je je telefoon op de camping niet alleen met zonne-energie opladen, maar ook met vuur!

Lab Leven #3 - Lekker zweten in het Human Perfomance LabLuister  

In de derde aflevering van de nieuwe podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het Human Perfomance Lab van de Vrije Universiteit, om te kijken hoe wetenschappers oplossingen zoeken voor oververhitte sporters. De Olympische Spelen in Tokyo van 2020 beloven namelijk de warmste spelen ooit te worde…

The Sims spelen met NeanderthalersLuister  

Vanwege archeologische opgravingen denken we veel over de neanderthalers te weten. Toch is er nog ontzettend veel onbekend. Archeoloog Fulco Scherjon, opgeleid als software-ontwikkelaar, heeft een simulatie gemaakt waarin hij gesimuleerde neanderthalers observeert. Voor zijn onderzoek bouwde hij dez…

Colum #59 van Hens Zimmerman: een enigmatisch onbemand ruimtevliegtuigLuister  

De x37B is een spannend ruimtevliegtuig. De Amerikaanse luchtmacht gebruikt dit onbemande vliegtuig voor een ultrageheime militaire missie. Hens Zimmerman probeert de geheimen rond dit kleinste ruimtevliegtuig te ontrafelen...

Dansende doden, graven en zombies: middeleeuwen niet zo duister als je denktLuister  

Als een detective speurt kunsthistoricus Sanne Frequin naar kleine details uit het verleden. Door allerlei kleine puzzelstukjes samen te voegen komt ze steeds meer te weten over onze geschiedenis. Helaas is dat puzzelen met stukjes uit het jaar 1400 nog niet zo eenvoudig. Er is namelijk ontzettend v…

Lab Leven #2: Buitenlucht-lab in de modderLuister  

Universiteit Leiden doet onderzoek naar bodem- en grondwaterverontreiniging. Voor het bezoek aan dit lab moest verslaggever Dorien Rozing haar regenlaarzen aantrekken: Het lab van eco-toxicoloog Martina Vijver bestaat uit 20 slootjes en staat midden in een weiland.

"Het tekent niet echt prettig als een soldaat meekijkt"Luister  

Tekenaar en archeoloog Theo de Feyter is net een maand terug uit Syrië. Met zijn tekeningen legt hij het oorlogsgeweld daar vast. "Het was allemaal veel erger dan dat ik gedacht had", legt hij uit. "Als je het ziet met je eigen ogen, zie je dat niet alleen de dingen kapot zijn waarvan je het al wis…

Voel jij je thuis in je eigen buurt?Luister  

Patricia Wijntuin promoveerde aan de Radboud Universiteit met onderzoek naar de buurtbinding van Marokkaans-Nederlandse jongeren in twee achterstandsbuurten in Utrecht. Dit onderzoek gaat in tegen drie heersende gedachten over Marokkaans-Nederlandse jongeren en achterstandsbuurten.

Column #58 van Hens Zimmerman: een spacegeek over spacepodcastsLuister  

Voor jou als podcastfan komt onze favoriete spacegeek Hens Zimmerman deze week met de ruimtepareltjes uit de podcastwereld. Zo raak je nooit meer uitgeluisterd in het universum van de spacepodcasts. Maar voor ons bij Focus Wetenschap blijft Zimmerman in Space toch nog altijd favoriet.

Protestacties boze wetenschappers tegen politieke herverdeling onderzoeksgeldLuister  

De Tweede Kamer heeft het omstreden plan van minister van wetenschap Ingrid van Engelshoven (D66) goedgekeurd om de universiteiten op een andere manier te financieren. Daarbij zal er meer overheidsgeld naar de bètawetenschappen, zoals fysica en techniek, gaan en minder naar andere wetenschappen. …

Update RoboCup: worden wij dit weekend driedubbel wereldkampioen?Luister  

Eerder deze week spraken we al met de teamcaptains van TU Eindhoven over de RoboCup: het wereldkampioenschap voor robots. Het Eindhovense team TechUnited staat daar met een voetbalteam en met zorgrobot HERO die zo een vuilniszak uit een bak kan trekken en drankjes kan serveren. Aartsrivaal China is …

NASA ontvouwt eerste deel nieuwe maanmissieLuister  

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft de eerste onderzoeksplannen bekend gemaakt die ze over anderhalf jaar op de maan wil gaan uitvoeren. De missie maakt deel uit van het zogenaamde Artemis-programma. De opvolger van het Apollo-programma waarmee bijna vijftig jaar geleden de mens voor he…

Hongaarse Academie van Wetenschappen verliest onafhankelijkheid aan de overheidLuister  

Met een ruime meerderheid gaat het Hongaarse Parlement in op een wetsvoorstel van de regering Orban om de Academie van Wetenschappen, de belangrijkste academische organisatie van het land, tot een nieuwe structuur om te vormen. In de nieuwe structuur worden de vijftien instellingen onder een raad va…

Winnen voetbalrobots in 2050 van de mens?Luister  

Dit jaar maken we niet alleen kans om met de leeuwinnen wereldkampioen te worden, in Sydney strijdt momenteel nog een ander Nederlands voetbalteam voor de wereldtitel: het robotteam van Techunited Eindhoven doet mee aan de RoboCup. Lijkt het een beetje op echt voetbal? Robots Sari van Veerenstaa…

Lab Leven #1: Het Robolab van de UvALuister  

Een kijkje achter de schermen in een echt laboratorium? Ontdek hoe je een ijzersterke keeper programmeert en hoe kunstmatige intelligentie uiteindelijk kan winnen van Ajax. In de eerste aflevering van de nieuwe podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het robotlab van de Universiteit van Amsterd…

Biodiversiteitstop: multinationals kritischer over eindeloze groeiLuister  

Nog nooit stierven plant- en diersoorten zo massaal uit als nu. En dat bedreigt ook de mensheid. Die boodschap ging in mei de hele wereld over. Eind 2020 wordt in China een nieuw akkoord gesmeed om de biodiversiteit te beschermen en in Rotterdam sorteren natuurorganisaties, overheden en wetenscha…

Bioloog Auke Florian Hiemstra maakt van de studio een mini-NaturalisLuister  

Bioloog en inktviskenner Auke-Florian Hiemstra neemt een tas vol bijzondere objecten uit zijn verzameling mee naar de studio. Een Noorse stormvogel die hij zelf heeft opgezet, een verzameling inktvissen op sterk water, een leeuwentong, de eerste plastic bekers ooit gemaakt en nog veel meer. Auke-Flo…

Universitaire wereld vreest bezuinigingen door financieringsplan Van EngelshovenLuister  

Er bestaat binnen de universitaire wereld grote ophef over de plannen van minister van wetenschap Ingrid van Engelshoven (D66) om de universiteiten op een andere manier te financieren. Het meest omstreden punt is dat er meer overheidsgeld naar de bètawetenschappen, zoals fysica en techniek, zal gaa…

Krioelende mieren determineren met nieuwe veldgidsLuister  

Was u altijd al benieuwd welke mieren u om u heen ziet? Dan is dit misschien iets voor u. Hij is vers van de pers, vertaald vanuit het Frans en rijk geïllustreerd: de Veldgids Mieren van Europa. Wij vroegen ons natuurlijk af: staan ze er allemaal in? Marc-Robin Visscher zocht het voor ons uit. Hij …

Eikenlanen zijn snelwegen voor eikenprocessierupsenLuister  

Brandharen, speciale stofzuigers, rode bultjes.. De eikenprocessierups rukt op en houdt de gemoederen flink bezig. Op diverse plekken in het land is het aantal rupsen verdrievoudigd ten opzichte van vorig jaar en de bestrijding is in volle gang. Wat voor effect heeft dat op de lange termijn? Jurr…

Zuipen in de zeventiende eeuw: drankspellen uit het verledenLuister  

Hoe je onder het mom van wetenschap een drankspelletje kunt doen in de radiostudio? Door historicus Adriaan Duiveman uit te nodigen! Inmiddels doet hij een PhD aan de Radboud Universiteit. Maar voor hij daaraan begon, specialiseerde hij zich in de drinkcultuur van de zeventiende eeuw. Bijzondere fei…

Column #57 van Hens Zimmerman: Bruine dwergen zijn failed starsLuister  

Vanuit een telescoop ziet het er uit als een "onbeduidende ster", maar een bruine dwerg is geen ster of een planeet. Space-columnist Hens Zimmerman legt uit dat bruine dwergen ontstaan als er te weinig massa aanwezig is bij een nucleaire fusie, als een soort van mislukte ster. Maar hoe werkt dat pre…

Deze kunstenaar blaast de Boog van Palmyra opnieuw opLuister  

Kunstenaar Lieke van der Made bivakkeert de hele week in een pipowagen op het Mediapark. Waarom? Zij bouwt daar een ruim twee meter hoge opblaasbare boog van vliegerdoek. De inspiratiebron van dit bijzondere project is de door IS verwoeste eeuwenoude boog van Palmyra. Veel cultureel erfgoed is de af…

Parkinson kan zich vanuit de maag naar de hersenen ontwikkelenLuister  

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij misvormde eiwitten in zenuw- en hersencellen samenklonteren en gezonde eiwitten aanzetten om hetzelfde te doen. Dit leidt tot een voorlopig ongeneeslijk proces waarbij zenuwcellen langzaamaan afsterven. Hoewel de oorzaken voor deze misvormi…

Begin van botsende kolossale groepen sterrenstelsels voor het eerst ontdektLuister  

Voor het eerst is het allereerste stadium van een botsing tussen twee grote groepen van sterrenstelsels geobserveerd. Zulke groepen of clusters van sterrenstelsels zijn de grootste objecten in het heelal die nog door de zwaartekracht samengehouden worden. Zulke botsingen zijn erg speciaal. Naast int…

De lange politieke arm van CiceroLuister  

Policiti als Thierry Baudet halen hun inspiratie uit de toespraken van de grote retoricus, senator en advocaat Marcus Tulius Cicero. Hij had overal informanten rondlopen en wist daarom dat er plannen waren voor een samenzwering tegen de Romeinse Republiek. Dus besloot hij met zijn collega's de samen…

Voor het eerst gaat een ruimtevaartuig zonne-zeilen om de aardeLuister  

Je voortbewegen met de lichtdeeltjes van de zon die op je zeil vallen. Het klinkt op aarde absurd, maar in de (bijna lege) ruimte kan het. Je moet er wel lang voor wachten, maar in theorie kunnen de zonnezeilen snelheden van tienduizenden kilometers per seconde halen zonder te moeten steunen op een …

Zwaardgekletter en hoefgetrappel - hoe waarheidsgetrouw is Game of Thrones?Luister  

Afgelopen maandag trad onze eigen koning toe tot de Orde van de Kousenband, de oudste ridderorde van Groot-Brittannië. Hij werd benoemd tot Stranger Knight. Vandaag de dag is zo'n gelegenheid vooral een grote verkleedpartij. Maar wie het woord ridder hoort denkt waarschijnlijk eerder aan zwaardgekl…

Column #56 van Hens Zimmerman: Wanneer kunnen we nou eindelijk eens tijdreizen?Luister  

In films, boeken en andere fictie kan men al decennia tijdreizen: terug naar het verleden of juist ver in de toekomst. Kunnen wij ons in de echte wereld ook vast gaan verheugen op een tripje naar ridders, de Romein of het jaar 2100? Deze week duikt Hens diep in de wereld van tijdreizen.

Amina Helmi wint SpinozapremieLuister  

Sterrenkundige Amina Helmi is een van de winnaars van de Spinozapremie. Zij ontvangt 2,5 miljoen voor nieuw onderzoek. Marc-Robin Visscher spreekt Helmi in haar eigen kantoor over deze prachtige prijs.

'Archeoloog van de Melkweg' wint belangrijkste Nederlandse wetenschappelijke onderscheidingLuister  

Het eerste bewijs voor de aanname dat onze Melkweg uit restanten van oudere sterrenstelsels bestaat. De ontdekking dat de Melkweg nog altijd natrilt omdat er in het verleden een ander sterrenstelsel langs scheerde. En dat de Melkweg bestaat uit een botsing tussen de voorloper van de Melkweg en een a…

European Inventor Award naar Nederlandse uitvindingLuister  

Materiaalwetenschapper Rik Breur heeft in Wenen een European Inventor Award gekregen. De prestigieuze award wordt als de grootste uitvindersprijs van Europa beschouwd en wordt uitgereikt door het Europese Octrooibureau. Breur zijn uitvinding is een folie van stekelige microvezels die je aan elk s…

De droom van Hans Clevers: Een stamcelbank vol gekweekte mini-longetjesLuister  

Het wordt steeds makkelijker om het juiste medicijn voor een specifieke ziekte te vinden. Hoe? Door zogenaamde mini-orgaantjes die gekweekt kunnen worden met slechts een stamcel. Op zo'n mini-orgaan kunnen wetenschappers testen welk medicijn de beste oplossing is voor de zeldzame ziekte van een pati…

Documentaire 'Ik Ben Er Even Niet' toont ervaringen absence epilepsie Luister  

De nieuwe documentaire "Ik ben er even niet" van filmmaker en kunstenaar Maartje Nevejan toont de ervaringen van kinderen en volwassenen die te maken krijgen met aanvallen van abscence epilepsie. Het is een vorm van epilepsie waarbij men vermoedt dat de persoon voor een aantal seconden het bewustzij…

In Leiden staat een gigantische zwarte toren vol opgezette dierenLuister  

Het Leidse Biodiversity Center Naturalis verzamelt alle levenssoorten. Wat dacht je van een kamer vol met hoefdieren, duizenden lades vol met insecten en dozen vol met gedroogde planten en wieren? Twee jaar lang mochten TV-makers Joost Engelberts en Siebren Hodes filmen in de mysterieuze collectieto…

Studenten en academici TU Eindhoven verdeeld over enkel aanwerven vrouwen Luister  

Het eerste anderhalve jaar zal de TU Eindhoven uitsluitend vrouwen aanwerven voor hun academische vacatures. Daarmee hoopt de universiteit dat de uiterst scheve balans in mannen en vrouwen minder onevenwichtig zal zijn. Verslaggever Jeroen De Jager merkt dat er zowel studenten als academici zijn a…

Die smekende hondenogen hebben we misschien aan onszelf te dankenLuister  

Hondeneigenaars kennen het maar al te goed: de schattige oogjes waardoor we smelten en onze trouwe viervoeter voor de zoveelste keer een dikke knuffel willen geven. Een nieuw Amerikaans onderzoek uit het wetenschappelijke tijdschrift PNAS suggereert dat dit eigenlijk gewoon onze eigen fout is. D…

Column #55 van Hens Zimmerman: Wat zit er onder dat gigantische gat aan de achterkant van de maan?Luister  

Uit de data van de GRAIL-Missie is gebleken dat er iets abnormaals aan de hand is met de zwaartekracht op de maan. Aan de achterkant van de maan bevindt zich een gigantische krater. Daaronder hebben onderzoekers iets heel groots waargenomen: een mysterieuze bel van dicht gesteente met een totale mas…

Hoe groen is de vegaburger?Luister  

Vegetarische hamburgers zijn een waar succes aan het worden, mede door hun groene imago. Maar sommige vleesvervangers zijn bijna net zo milieubelastend als kip, zie je in de tv-uitzending ‘Geen Spek maar Bonen’ van De Kennis van Nu. Hoogleraar duurzame eiwittechnologie aan de Universiteit Wageni…

Belangrijk mechanisme achter aderverkalking ontdekt Luister  

Naast problemen met de cholesterol, kan zogenaamde calcificatie of verkalking van onze aderen en andere bloedvaten een belangrijke (en versterkende) rol spelen in het ontwikkelen van hart- en vaatproblemen. En met het ouder worden krijgt iedere persoon (de een wat meer of minder dan de andere) met d…

Waarom worden Ebola-uibraken in Congo "het nieuwe normaal"?Luister  

Na een tijdje ogenschijnlijk weg te zijn geweest, is de zeer besmettelijke en dodelijke ziekte Ebola opnieuw volop in het nieuws. Sinds de uitbraak van de epidemie in augustus vorig jaar zijn bijna 2100 mensen ziek geworden, waarvan bijna 1400 mensen zijn overleden. Een vijfjarige Ugandese jongen di…

Met Govert Schilling naar de grenzen van het heelalLuister  

Iedereen kent het gevoel wel: je staart ‘s nachts naar de sterren en vraagt je af hoe groot het heelal wel niet is. Wat zal daar toch allemaal zijn? Sterrenkundigen buigen zich al jaren over allerlei vragen die te maken hebben met het heelal. Mirthe van der Drift spreekt wetenschapsjournalist en s…

Column #54 van Hens Zimmerman: Zo eindigt ons heelalLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij hoe ons universum zal eindigen...

Column #53 van Hens Zimmerman: UFO's gespot!Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week zijn UFO's ineens weer in het nieuws. Hens twijfelt of hij er aandacht aan moet besteden, maar doet het toch. Want waarom neigen we als mensen vaak …

Column #52 van Hens Zimmerman: Mysterieuze ruimtegeluidenLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Luister naar windvlagen op de planeet Mars, de altijd klinkende ruis in het ISS en 'the hum'.

Waar ligt de absolute grens van ons uithoudingsvermogen?Luister  

Grote sporters, grote eters. Dat idee is helemaal actueel met een nieuw onderzoek waaruit blijkt dat je bij de meest extreme sportprestaties maximaal 2.5 keer méér energie kunt verbruiken in vergelijking met de energie die je verbruikt wanneer je in rust-toestand bent. Daarna begint het lichaam de…

Verder leven zonder hand - de vele (on)mogelijkheden van armprothesesLuister  

Je veters strikken, een horloge omdoen of de was ophangen. Je doet het waarschijnlijk allemaal zonder erbij na te denken. Maar met een armprothese zijn deze simpele, dagelijkse handelingen een stuk minder eenvoudig. Armprotheses worden steeds beter, maar halen het nog bij lange na niet bij een echte…

Ontwikkeling hersenweefsels nagemaakt Luister  

Wetenschappers experimenteren tegenwoordig druk met zogenaamde organoïden, oftewel kleine weefsels (samenstelling van cellen) die typisch zijn voor de opbouw van een orgaan. Mini-versies zeg dus maar, van bijvoorbeeld gedeeltes van onze darmen, nieren, maag, of het brein. Dit stelt wetenschappers i…

Nederlandse astronomen leveren eerste directe bewijs voor geboorte planeten Luister  

Een jaar geleden werd bij de jonge ster 'PDS 70a' een planeet ontdekt die in een zogenaamde puinschijf (een grote schijf van puin en gas) om deze ster draait. Omdat er onder astronomen gedacht wordt dat planeten in zo'n puinschijf ontstaan* werd er al verondersteld dat deze planeet nog in zijn geboo…

'Echte dierenexperten" wisten het al langer': olifanten kunnen al ruikend hun eten 'tellen'Luister  

Voor het eerst hebben onderzoekers een dier gevonden dat enkel op basis van geur verschillende hoeveelheden eten van elkaar kan onderscheiden: de Aziatische olifant. Bij experimenten in Thailand lieten ze zes dieren ruiken aan ondoorzichtige bakken (met kleine reukgaatjes in het deksel) waarin zonne…

De kracht van muziek - wat muziek met je brein doetLuister  

Je hoort het wel maar je luistert niet, tenminste niet écht. Muziek is op allerlei plekken aanwezig op de achtergrond: in de supermarkt, in een restaurant of op een verjaardag. Overal is muziek. Je merkt het haast niet. Tot je plots dat ene nummer hoort, dat je terugbrengt naar je allereerste liefd…

Aanwijzingen voor prehistorisch bos in de Nederlandse NoordzeeLuister  

In de laatste ijstijd was Doggerland een landrug waardoor je van het Europese continent naar Groot-Brittannië kon wandelen. Sinds de laatste ijstijd is dat gebied overstroomd door de Noordzee. Maar dat het destijds door oermensen bewoond was lijkt wel vast te staan. In een gedeelte van het Doggerla…

De laptop van 1.3 miljoenLuister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles van de laatste ontwikkelingen in de techwereld. Vandaag besprak hij verkeerslichten die slimmer worden, de 60 satellieten van SpaceX, klachten over de AVG privacywetgeving en een laptop van 1.3 miljoen.

Column #51 van Hens Zimmerman: De radiotelescoop van Westerbork Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij een bijzondere plek: Westerbork.

Vrouwtjesdieren decennialang onnodig weggeselecteerd uit onderzoekLuister  

Het blijkt een lange traditie te zijn in wetenschappelijke disciplines zoals de geneeskunde of neurologie. Nieuwe medicijnen of ideeën worden in een eerste testfase uitzonderlijk vaak enkel op mannelijke proefdieren getest. Vrouwtjesdieren worden daarentegen gespaard vanuit het idee dat hun hormone…

Kweekvlees: oplossing voor het voedselvraagstuk?Luister  

De wereldwijde vraag naar vlees gaat de komende 30 jaar verdubbelen, vooral in landen als China, India en Zuid-Afrika. En dat terwijl intensieve veeteelt een van de grootste bedreigingen is voor ons klimaat. Daarom wordt er al jaren onderzoek gedaan naar alternatieven voor vlees of manieren om vlees…

Wie is de man anno 2019?Luister  

De rol van de man lijkt de afgelopen decennia veranderd. Sinds de jaren vijftig worden mannen en vrouwen steeds gelijkwaardiger. Maar de laatste tijd lijkt er sprake van een ommezwaai. Mannen als Donald Trump en Thierry Baudet richten zich op het onderbuikgevoel van mannen door te pleiten voor j…

Grote verschillen in lichtgevoeligheid biologische klokLuister  

Heeft u ook wel eens onenigheid met uw partner over de hoeveelheid licht in de slaapkamer? Nou dat is niet zo gek. Want hoe sterk kunstlicht onze biologische klok beïnvloedt, verschilt behoorlijk tussen mensen. Waar een kleine hoeveelheid licht de biologische klok van de ene persoon verstoort, …

Drugsafval in het riool: Is dat een probleem?Luister  

Het gebruiken van een pilletje lijkt soms onschuldig, maar die pillen worden wel door criminelen gemaakt in labs. Bij het produceren van pillen en andere drugs komt een hoop chemische afval vrij. Dit afval zet je niet zomaar neer op de stoep en het komt steeds vaker in het riool terecht. Is dit een …

Nieuwe barsten in het paleodieet: restanten zetmeelrijke voeding van 120.000 jaar oud Luister  

Granen, aardappelen, peulvruchten. Op de menukaart van mensen met een zogenaamd paleodieet komen ze niet voor. Want, zo luidt de klassieke redenering, producten met zetmeel, het type koolhydraten dat in deze voeding zit, werden vroeger in de prehistorie door de oermens niet of amper gegeten. Dat zou…

Waarom insecten zo ongelooflijk mooi zijnLuister  

Insecten verdwijnen in rap tempo uit Nederland. Hoe erg is dat en wat kunnen we eraan doen? We praten met insectenkenners en -liefhebbers Paul van Wielink en Theo Peeters. Zij hebben het insect in hun hart gesloten en leggen uit waarom insecten volgens hen de mooiste dieren op aarde zijn.

Column #50 van Hens Zimmerman: Platte aarde theorie symbool voor diepgewortelde onrust in de samenlevingLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij de platte aarde theorie. Is deze theorie lariekoek? En hoe is het ontstaan?

Studenten TU Delft willen beste huis van de toekomst bouwen Luister  

Terwijl op allerlei plekken in de wereld jongeren de straat op gaan om te demonstreren voor het klimaat van de toekomst, wordt in Delft gebouwd aan een huis voor de toekomst. Nederlandse en internationale studenten van de TU Delft hebben namelijk een woning ontworpen die meer energie oplevert dan er…

Plankton verandert door opwarmende aardeLuister  

Het plankton in onze oceanen verandert door de opwarming van de aarde. Dat stellen wetenschappers in het vakblad Nature. Plankton staat aan de basis van het oceaanleven en nu blijkt dat 'warme soorten' oprukken richting de poolgebieden. 'Koude soorten' trekken zich juist terug. Over de gevolgen d…

Hondentherapie voor autisme en downsyndroom beter onderzochtLuister  

Er moet meer onderzoek komen naar therapie met behulp van honden of andere dieren. Dat is een van de aanbevelingen van de Raad voor Dierenaangelegenheiden. Toevallig gaat er binnenkort in Groningen zo'n onderzoek van start. Orthopedagoog Steffie van der Steen zoekt uit of hondentherapie heilzaam is …

Gescheiden meerlingen voelen zich gebruikt als labrattenLuister  

Three Identical Strangers draait nu in de Nederlandse bioscopen. De documentaire vertelt het verhaal van een eeneiige drieling die na de geboorte is gescheiden. Negentien jaar later komen ze elkaar bij toeval tegen. Ze ontdekten dat ze onderdeel uitmaken van een verbijsterend wetenschappelijk experi…

Aladdin: een sprookje van duizend-en-één-culturen Luister  

Zoek vooral niet naar het historische waarheidsgehalte van Disney's nieuwe remake van het sprookje Aladdin. De gebouwen, de kledij, de namen van de personages, de sociale omgangsvormen. Ze ogen misschien Arabisch, maar in feite zijn ze een fictieve mengelmoes van verschillende soorten oude culturen …

De zoektocht naar een onuitputbare waterbron in de woestijnLuister  

Rond de 700 miljoen mensen hebben wereldwijd nog altijd geen toegang tot drinkwater. Vooral op warme plekken is weinig te halen. Maar wat als je water kunt maken in de woestijn? Beeldend kunstenaar Ap Verheggen bedacht het. Een woestijn, een plek waar het extreem droog is, gebruiken naar je voord…

Natuurimkeren: "Bijen hebben onze hulp nauwelijks nodig" Luister  

Natuur imkeren; is dat een stoer woord dat het vak imkeren weer hip probeert te maken of een nieuwe duurzamere manier voor het houden van bijenvolken? Geert van Kerckhove, natuurimker en oprichter van WellBeeing, nam een natuurlijke honingraat mee en laat een andere kant van het imkeren zien.

Veroudering of kanker: beschadiging uiteinden DNA plaatst cel gemakkelijk in kritieke toestand Luister  

Onderzoekers uit Pittsburgh (VS) zijn er voor het eerst in geslaagd om enkel schade te veroorzaken in de telomeren, de uiteinden van de chromosomen die een beschermlaagje vormen voor de rest van het DNA. Telomeren spelen een zeer belangrijke rol bij de veroudering van de cel. Per deling worden de te…

Een onverwoestbare 3D-geprinte gitaar?Luister  

3D-printen, veel mensen denken dan aan plastic kunstwerkjes of een product van hobbyisten. Maar de afgelopen jaren heeft deze technologie zichzelf stormachtig ontwikkeld. Van de medische wereld tot de ruimtevaart en van de entertainmentwereld tot sociale projecten. Wat kan er in 2019 allemaal gemaak…

Column #49 van Hens Zimmerman: Moet bijgeloof nou echt invloed hebben op ons leven? Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week neemt hij bijgeloof onder de loep.

Automatisch insecten herkennen en tellenLuister  

Er duiken steeds meer berichten op dat het slecht gaat met insecten. Daarom willen wetenschappers nóg beter weten met hoeveel ze zijn. Normaal gesproken tellen vrijwilligers de insecten met de hand, maar nu kan het volautomatisch, 24 uur per dag. Naturalis ontwikkelde daar een systeem voor same…

Hoe gooi je de perfecte honkbalworp?Luister  

Winnen door gebruik van data. Verliest de sport daarmee zijn charme of is het de enige kans om bij de top te horen? Erik van der Graaff is als bewegingswetenschapper verbonden aan de Koninklijke Nederlandse Baseball en Softball Bond en altijd op zoek naar vernieuwing en verbetering in de sport. H…

Keizer Nero en de Verborgen Kamer van de SfinxLuister  

Met een keizer die onder meer een 35 meter groot naakt standbeeld van zichzelf liet maken, is de geschiedenis niet zomaar klaar. De Domus Aurea (oftewel het Gouden Huis) van de keizer Nero heeft niet zo'n lang bestaan gekend na de dood van de megalomane Romein, maar is erg beroemd onder klassieke hi…

Katten: Schattige huisdieren of moordlustige jagers?Luister  

De huiskat heeft ons stevig in zijn klauwen. Weinig mensen zijn bestand tegen het charmeoffensief van de kat. Maar ze zijn ook een doorn in het oog van natuurbeschermers omdat ze jagen op beschermde diersoorten. Wetenschapsprogramma De Kennis van Nu onderzoekt de impact die onze huiskat heeft op de …

''Volgend jaar gaan de eerste toeristen de ruimte in!''Luister  

Wonen op de maan is nog geen realiteit maar de ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Amazon-topman Jeff Bezos onthulde een paar dagen geleden zijn maanlander Blue Moon. Ook Elon Musk, de man achter Tesla en SpaceX, is druk met de mogelijkheden van wonen in het zonnestelsel. En Israël was er…

Longen in droge lucht kwetsbaarder voor griepvirus Luister  

Griepvirussen doen het in de winter in onze streken beter dan in de zomer. En daar speelt de doorgaans drogere lucht een belangrijke rol in. Eerder werd in een studie met cavia's bijvoorbeeld al vastgesteld dat het griepvirus zich makkelijker verspreidt in een ruimte met een lage relatieve luchtvoch…

Bodemleven Noordzee beter in kaart met nieuwe techniekLuister  

Wetenschappers zijn naarstig op zoek naar nieuwe technieken om het leven op aarde goed in kaart te brengen. Belangrijk natuurlijk, want 1 miljoen planten- en diersoorten worden in hun bestaan bedreigd. Zee-onderzoekers zijn dolblij nu de goed ontwikkelde dna-analyse steeds goedkoper wordt. Met de…

Waterdiertjes vangen voor de wetenschapLuister  

Kikkervisjes, watertorren, slakken... Een jaar geleden lanceerden wetenschappers uit Wageningen een app waarmee iedereen kan aangeven welke waterdiertjes er in slootjes en vijvers in de omgeving zitten. Nu, een jaar later, blijkt dat die gegevens een betrouwbaar beeld geven van de kwaliteit van d…

Column #48 van Hens Zimmerman: Dino's, grote steen, einde dino's Luister  

Iedere week neemt columnist Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij het uitsterven van dinosaurussen.

Tijdmachine voor Europees cultureel erfgoed in de maakLuister  

We gaan tijdreizen! Een aantal politici doet het in gedachten en in woord: terugverlangen naar periodes in het verleden. Denk aan Thierry Baudet en Donald Trump. Maar straks kunnen wij het ook, virtueel. Het Europees tijdmachine-consortium - met onder andere het Louvre, het Rijksmuseum, gameontwe…

We moeten geïmporteerde honden óók op Brucella screenenLuister  

Bij een Nederlandse fokker zijn meerdere honden gevonden met een zeldzame ongeneeslijke ziekte. De ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Brucella canis en leidt onder meer tot onvruchtbaarheid en veel pijn bij honden. Tot 2016 was de bacterie nog nooit bij honden in Nederland vastgesteld. Het…

Waarom Bezos en Musk de ruimte in willenLuister  

Amazon-topman Jeff Bezos onthulde gisteravond zijn maanlander Blue Moon. Het is de eerste stap richting de kolonisatie van het heelal, liet Bezos weten. Een andere tech-tycoon, Elon Musk van Tesla en SpaceX, heeft ook al plannen om via Mars langzaam verder te gaan naar het zonnestelsel en daarbuiten…

Ontwikkelaarsconferenties: de Champions League van het technieuwsLuister  

Grote techbedrijven organiseren conferenties voor ontwikkelaars die werken met hun producten. Van Apple en Google tot Microsoft en Facebook. Op deze conferenties worden nieuwe producten en functies onthult tijdens een grote persconferentie. Maar wat gebeurt er nog meer op zo'n conferentie? En waarom…

Onhackbaar internet door een kwantumnetwerk?Luister  

We versturen massaal gevoelige informatie via het internet, terwijl we eigenlijk allemaal best weten dat criminelen en inlichtingendiensten mee kunnen kijken. Maar wat als je informatie kan versturen zonder dat het kan worden onderschept? Wereldwijd werken wetenschappers aan een onhackbaar intern…

Tas met hallucinerende middelen van 1000 jaar terugLuister  

Een tasje van drie aan elkaar genaaide vossensnuiten, een rijk gedecoreerde houten snuifpijp, resten van cocaïne... In het vakblad PNAS beschrijven wetenschappers een archeologische vondst die inzicht geeft in het drugsgebruik in Bolivia van duizend jaar geleden. Wij praten erover met Edward de Boc…

Voor de nazi's geen joodLuister  

Het is januari 1941 en iedereen met 1 Joodse grootouders moet zich aanmelden bij het lokale bevolkingsregister. Uit angst dat de aanmelding wordt vergeleken met het bevolkingsregister, lijkt knoeien niet raadzaam. Maar later dient toch ruim 3% van de Joodse bevolking bij de bezetter een herzieningsv…

Betere foto's van zwarte gaten vanuit de ruimteLuister  

De eerste foto ooit van een zwart gat was krap een maand geleden wereldnieuws. U weet het waarschijnlijk nog: de fluffy donut. Maar de wetenschappers willen méér. Ze willen foto's à la de science fiction film Interstellar. Daarom onderzocht hoogleraar Heino Falcke met collega's of hij telescop…

Biodiversiteitsherstel vereist radicaal andere economieLuister  

Planten- en diersoorten stierven nog nooit zó snel uit als nu, horen we vandaag. Dat uitsterven gaat tientallen tot honderden keren zo snel als de gemiddeld over de laatste 10 miljoen jaar. En het bedreigt het menselijk leven op aarde. Bovendien zijn wij verantwoordelijk voor die massale sterfte…

Biodiversiteitsverlies is levensbedreigend voor de mensLuister  

Wereldwijd sterven plant- en diersoorten sneller uit dan ooit en dat bedreigt het leven van de mens op aarde. Van de naar schatting 8 miljoen soorten, dreigen er één miljoen de komende decennia uit te sterven. Dat is één van de conclusies die wetenschappers trekken in een omvangrijk rapport d…

Het voedselbos: eten van de toekomst Luister  

Japanse walnoten, schijnaugurken, Nashiperen, Chinese mahonie, en mispel. Het groeit allemaal in ons land. Voedselbossen staan vol met fruitbomen, notenbomen en allerlei soorten eetbare planten en kruiden. Eten uit een bos, doen we dat straks allemaal? Madelon Oostwoud schreef er een boek over, …

Column #47 van Hens Zimmerman: De onthulling van het zwarte gat Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week gaat het over Katie Bouwman, het grote brein achter de foto van het zwarte gat.

Hoe archeoloog Ivar Schute vernietigingskamp Sobibor in kaart brachtLuister  

Met een klein team van archeologen ontdekte archeoloog Ivar Schute persoonlijke voorwerpen van mensen, barakken, en ontdekte hij de fundamenten van de gaskamers in Sobibor. Zo lukte het om te reconstrueren hoe het vernietigingskamp er uit heeft gezien en de massagraven te lokaliseren. Ivar Schute…

Niets zo paradijselijk als een tuinLuister  

Het Rijksmuseum van Oudheden organiseert samen met de Hortus botanicus in Leiden een nieuwe tentoonstelling: 'Middeleeuwse tuinen. Aardse Paradijzen in oost en west.' Aan de hand van talloze historische (kunst)objecten kunnen bezoekers er ontdekken waarom tuinen zowel in het Westen als het Oosten ti…

Leonardo Da Vinci: ook in wetenschap een wonderbaarlijk genie Luister  

Exact 500 jaar geleden overleed de wereldberoemde schilder en uitvinder Leonardo Da Vinci. Nieuwsverslaggeving over zijn nalatenschap focust al snel op onvergetelijke kunstwerken zoals de Mona Lisa of het Laatste Avondmaal. Maar ook op wetenschappelijk gebied was Da Vinci een absolute meester. Terwi…

Oermens leefde op het dak van de wereldLuister  

Door de vondst van een halve onderkaak moet een stukje geschiedenis worden aangepast. Want door deze ontdekking blijkt dat er ruim 160.000 jaar geleden al mensen leefden op de Tibetaanse hoogvlakte. De kaak is van een Denisovamens, een soort waar nog weinig over bekend is. De vondst is bekendgema…

'Pull Tab Archaeology' geeft archeologie terug aan de burgerLuister  

Contemporain archeoloog Jobbe Wijnen onderzoekt voorwerpen uit de moderne geschiedenis, in plaats van uit bijvoorbeeld de bronstijd of de prehistorie, zoals de meeste archeologen. En dat wordt hem door collega’s niet altijd in dank afgenomen. Met zijn bijzondere project "Pull Tab Archeology" pr…

Nemen robots ons werk over? Luister  

Een zelfrijdende auto, geen rijen meer in de supermarkt, een drone die je pakketje brengt en een robot die je kappersafspraak regelt. Is dit de toekomst? Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen. Hij sprak over de robotisering in verschillende secto…

Dna-test vindt bedreigde bruine beer in traditioneel geneesmiddelLuister  

Wageningse onderzoekers werken aan een dna-test waarmee douaniers bedreigde dier- en plantensoorten kunnen opsporen in bijvoorbeeld potjes en capsules met poeder erin. Want slagtanden en tijgerhuiden zijn prima te herkennen, maar vermalen planten en dieren een stuk lastiger. De wetenschappers lie…

De boer op de tractor wordt mogelijk verleden tijd Luister  

Weinig beelden zijn zo herkenbaar als de boer die op z'n zware trekker over het veld rijdt. En toch komt aan dat beeld in de toekomst misschien een einde. In Lelystad bijvoorbeeld experimenteert Wageningen University & Research met een kleine robot (de AgroIntelli Robotti) met ingebouwde gps die op…

Designerdrugs: zelfde recept, andere grondstofLuister  

Het kabinet wil de zogeheten 'designerdrugs' aanpakken. Dat zijn drugs die sterk lijken op illegale drugs zoals bijvoorbeeld xtc en amfetamine, maar die chemisch nèt iets anders in elkaar zitten en daardoor niet onder de Opiumwet vallen. Wij vroegen ons af: hoe worden die designerdrugs eigenlijk…

Keizerspinguïn verliet een van zijn belangrijkste broedplaatsenLuister  

's Werelds grootste pinguïns zijn zo goed als verdwenen uit een van hun belangrijkste broedplaatsen. De keizerspinguïns hebben drie jaar lang géén jongeren grootgebracht in 'Halley Bay'. En een groot deel van hen is vertrokken naar een broedplek zo'n 55 kilometer verderop op de Zuidpool. Dat …

Zelfrijdende auto's kunnen ook voor méér files zorgenLuister  

Het aantal files groeit flink in Nederland nu de economie draait als een zonnetje. Maar er wordt gezocht naar oplossingen. Misschien kan elektrisch rijden een handje helpen. Zo wordt onder meer in Delft gewerkt aan de zelfrijdende auto. Aan de TU in Delft hebben ze niet alleen een simulator, maar wo…

Sjaal af en pittig eten voor een gezond gewichtLuister  

Als we het over vet hebben, dan heeft u daar waarschijnlijk negatieve associaties bij. Teveel vet is inderdaad ongezond, maar vet heeft ook goede kanten. We kúnnen zelfs niet zonder. Over ons vet schreven Liesbeth van Rossum en Mariëtte Boon het boek 'Vet belangrijk'. Wij speken erover met Lies…

Column #46 van Hens Zimmerman: Medegeek Ana GimbrèreLuister  

Iedere week neemt vaste columnist Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week heeft hij een beetje een atypische column: het is een interview met medegeek, wetenschapsredacteur, wetenschapsjournalist en wetenschap…

De Hens Zimmerman SpecialLuister  

Als je vaker naar het programma Focus luistert, heb je hem ongetwijfeld al eens voorbij horen komen: Hens Zimmerman. De vriend van de show was te gast en niet zonder reden. Vannacht werd namelijk zijn 50e column uitgezonden en dat gaf een mooie aangelegenheid om deze zelfverklaard space-geek, eens w…

Voor het eerst is een 'Mars-beving' gedetecteerd Luister  

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA meldt dat de Mars-lander Insight na maanden lang wachten eindelijk voor het eerst een 'aardbeving' op de rode planeet heeft waargenomen. Zeg dus maar een Marsbeving. Het is de eerste keer dat er een beving op een andere planeet is gemeten. Arwen Deuss, f…

Vrouwen in de wetenschap: "Het kan en moet anders" Luister  

Denk eens aan een wetenschapper, een professor of een hoogleraar. Het zou zomaar kunnen dat er meteen een witte man met grijs haar die in je gedachte op popt. Dat kan anders en moet misschien wel anders anno 2019 vindt journalist Ingeborg van der Ven. Zij schrijft een boek over 10 vrouwen op steutel…

Het geheim van de frisbeeLuister  

Wie er in een lang weekend zoals dit Paasweekend op uit trekt, heeft genoeg tijd om zich van álles af te vragen. Waarom graven Duitsers kuilen in het strand? En waarom is de ondergaande zon eigenlijk rood? In hun boek 'Het geheim van de frisbee' geven Bram Vermeer en Gerald Maurice antwoord op 1…

''Mensen mogen niet meer klagen over muggen!''Luister  

Je kent het geluid vast wel. Je ligt in bed en er zoemt de hele tijd een vervelende mug rondom je hoofd. Nu zijn de muggen in Nederland niet zo gevaarlijk, maar in Afrikaanse landen leeft een levensgevaarlijke mug: de malariamug. Muggenexpert Jeroen Spitzen, van de Universiteit Wageningen, doet o…

Hoe leren kinderen lezen? Luister  

Aap noot mies wim zus jet. Iedereen leert lezen op de basisschool, Maar bij sommige kinderen gaat dat sneller dan bij anderen. Waar ligt dat aan? Orthopedagoge Sietske van Viersen doet onderzoek naar de manier waarop kinderen lezen en woorden begrijpen. Dat doet ze, aan de universiteit van Oslo,…

Column #45 van Hens Zimmerman: ZwaartekrachtLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Vannacht bespreekt hij de zwaartekracht.

Sjaal af en pittig eten voor een gezond gewichtLuister  

Als we het over vet hebben, dan heeft u daar waarschijnlijk negatieve associaties bij. Teveel vet is inderdaad ongezond, maar vet heeft ook goede kanten. We kúnnen zelfs niet zonder. Over ons vet schreven Liesbeth van Rossum en Mariëtte Boon het boek 'Vet belangrijk'. Wij speken erover met Lies…

Geen tijd voor het theater? Virtual Reality opera!Luister  

Stel je voor, je gaat naar de opera, of een theatervoorstelling. En in plaats van dat je naar de schouwburg afreist, ga je gewoon op je bank zitten en zet je een VR-bril op. Kunstenaar, filmmaker, interactief illustrator, Daniel Ernst maakte een opera in Virtual Reality met als titel Die Fernweh O…

Werden de dode varkenshersenen echt terug actief? Luister  

Zelfs bij vier uur na het overlijden er opnieuw in slagen om sommige hersencellen opnieuw actief te maken. Het is geen kleine prestatie dat Amerikaanse wetenschappers (dankzij hun 'BrainEx'-apparaat) voor elkaar hebben weten te krijgen. Hun onderzoek kwam terecht in het wetenschappelijke tijdschrift…

De verbeelding van de wetenschap: Hoe leg je een uitvinding uit?Luister  

Toen Antoni van Leeuwenhoek in zijn microscoop keek, zag hij dingen die nog niemand had gezien. Hoe moest hij dit uitleggen aan mensen die deze wereld nog nooit hadden gezien? Dat deed hij door middel van tekeningen. Door de hele geschiedenis van de wetenschap maakten wetenschappers gebruik van beel…

TU Delft brengt ontstaan nieuwe genen voor het eerst in kaart Luister  

Onderzoekers aan de Technische Universiteit Delft hebben tijdens hun experimenten met (bier)gisten voor het eerst een van de belangrijkste processen uit de evolutie van het leven geobserveerd: het ontstaan van nieuwe genen. Dat proces begint bij de poging van de cel om een beschadigd gen in het d…

Schat aan medische gegevens onbenutLuister  

We zitten op een schat aan digitale medische gegevens, maar we benutten die gegevens veel te weinig. Dat stelt onderzoekster Parisa Kamali. Door die gegevens wél te gebruiken kunnen we de zorg goedkoper en beter maken, is haar veronderstelling. Ze werkt als arts in Beverwijk en promoveert morgen aa…

Meer mazelen door meer reizenLuister  

Een kleine uitbraak van mazelen op een kinderdagverblijf in Den Haag, een veel grotere uitbraak in een Joodse gemeenschap in New York, en een docent in Zoetermeer die de ziekte misschien zou hebben opgelopen... Er is veel te doen om de mazelen. Maar moeten we ons nu ook direct acute zogen maken o…

E-Sports in een uitverkocht Ahoy Rotterdam: ''Een boxing arena in een digitale sfeer''Luister  

League of Legends, miljoenen mensen over de hele wereld spelen dit spel. De fantasy game is mateloos populair, maar wist je dat professionele gamers hun brood verdienen met het spel? Afgelopen weekend stond Rotterdam Ahoy in het teken van E-Sports. In het sportcomplex werden de finales van de Lea…

Zo uitzonderlijk is de Notre Dame ParijsLuister  

Een ramp voor Parijs en Frankrijk: de verwoestende brand in de Notre Dame. Frankrijk vindt dat Parijs diep in de ziel is getroffen. We praten over de waarde van de kathedraal met kunsthistorica Sanne Frequin, gespecialiseerd in de Middeleeuwen. Update: Tot zover we weten hebben de rozenramen de b…

'Voor de meeste mensen was de Gouden Eeuw niet welvarend'Luister  

Iedere week heeft een andere wetenschapper de macht over het twitteraccount van NL_Wetenschap. Sommige geven een kijkje op de universiteit en andere laten zien dat ze naast hun werk, ook nog gewoon een leven hebben. Deze week is het de beurt aan maritiem historicus aan de Universiteit Leiden, Suz…

'Amazon's Alexa is een inbreuk op je privacy'Luister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze een nieuwe concurrent van Netflix, Disney+. De nieuwe functie van Windows 10 voor het 'veilig' verwijderen van een USB-Stick. Luisteren Amazon medewerkers mee naar …

Column #44 van Hens Zimmerman: Magnetar Luister  

Elke week neemt columnist Hens Zimmerman ons mee ver de ruimte in en verwondert ons met een ander fenomeen. Dit keer introduceert hij de magnetar.

92% van de studies naar microplastics in drinkwater onbetrouwbaar Luister  

Van tijd tot tijd verschijnen er nieuwsberichten dat er in Nederland of in andere landen kleine stukjes plastics (zogenaamde micro-plastics) in het drinkwater zouden zitten. Maar de aanwezigheid van microplastics betekent nog niet hetzelfde als dat er gevaarlijk grote hoeveelheden microplastics in h…

Hoe worden we gezond oud?Luister  

Gezond oud worden, dat wil toch iedereen? Dat blijkt soms lastig te zijn, maar wat als we kleine dingen, zoals ons eetpatroon, dat kunnen veranderen? Epidemioloog Pauline Croll onderzoekt de relatie tussen eetpatronen en het brein om erachter te komen hoe we gezonder oud kunnen worden.

Spiegelneuronen voor pijn geïdentificeerd Luister  

Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut konden in de hersenen van ratten individuele hersencellen identificeren die een rat pijn doen voelen wanneer het een ander rat pijn ziet hebben. Hoewel eerdere regio's in het brein met plaatsvervangende pijn geassocieerd zijn, is het de eerste keer dat…

Kunnen kunstmatige cellen inzicht geven in het materiaal van levende cellen?Luister  

Het leven is al moeilijk genoeg, en dan denken we nog niet eens na over het ontstaan van het leven. Kleine cellen die zich vervormen en vermenigvuldigen en die ons maken tot de persoon die we nu zijn. Maar hoe ontstaan cellen? En uit wat voor materiaal bestaan ze? In de Paradiso-lezingen van dit …

Bedenker Heino Falcke leefde 19 jaar naar deze foto toeLuister  

Voor het eerst hebben wetenschappers een zwart gat op de foto gezet. Die wetenschappelijke doorbraak maakten ze zojuist bekend op zes persconferenties over de hele wereld. Wij spreken met de bedenker van dit project, die al 19 jaar naar deze foto toe leefde. Heino Falcke, hoogleraar radiosterrenkund…

Robbert Dijkgraaf geeft eerste foto zwart gat vijf sterrenLuister  

Het is wereldnieuws. Wetenschappers hebben zojuist de eerste foto ooit van een zwart gat gepresenteerd, op zes gelijktijdige persconferenties over de hele wereld. Marc-Robin Visscher was bij de persconferentie in Brussel en spreekt daar met natuurkundige Robbert Dijkgraaf, directeur van het Institut…

Werk-familie-beleid op het werk kan vaak beterLuister  

Hoewel Europese overheden vaak stimulerende maatregelen nemen om ook mannen vaker ouderschapsverlof te laten nemen, maken deze er maar in beperkte mate gebruik van. Leonie van Breeschoten, promovenda in de sociologie, wilde beter weten hoe dat komt. Daarom bevraagde ze de werknemers en werkgevers va…

De week van de overgangLuister  

Het is de week van de overgang. Je kent waarschijnlijk wel iemand die in de overgang is geweest of misschien wel op dit moment is. Je moeder, oma, vrouw, misschien jij zelf. Iedere vrouw gaat er doorheen. Er echt over praten? Dat doet men minder gemakkelijk. Liesbeth Josiassen, bedenker van de week …

Globale uitbraak van resistent en gevaarlijk gist Luister  

Voor een doorwinterd microbioloog is het eigenlijk geen nieuws. Maar bij het grote publiek is er wereldwijd veel belangstelling ontstaan voor een groot artikel van The New York Times over de globale uitbraak van de Candida Auris. Het is het eerste gist dat zich als een resistente bacterie gedraagt, …

Vervelende Whatsappgroepen? Verleden tijd!Luister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze de waarschuwing van de AIVD voor de Chinese 5G-apparatuur. De nieuwe functie van Whatsapp waarmee je uitnodigingen van Whatsappgroepen kunt weigeren. Opnieuw een fo…

Column #43 van Hens Zimmerman: Guided meditationLuister  

Columnist Hens Zimmerman doet een duit in het zakje voor de slaapspecial van Focus. Geheel in thema krijgen we van hem een heerlijke slaapmeditatie.

Kwetsbare oceanen verdienen bescherming van Verenigde NatiesLuister  

Overbevissing, verzuring en uitstervende diersoorten... Onze oceanen staan onder druk. Daarom hebben de Verenigde Naties besloten dat er een internationaal verdrag moet komen dat de open oceanen beter beschermt dan nu het geval is. En daar wordt druk over gepraat, óók met wetenschappers. Een va…

Kan Nederland leven van zijn eigen landbouw en voedsel?Luister  

Hoeveel koeien zijn er in Nederland? En hoeveel hectare landbouwgrond hebben we eigenlijk? Zomaar twee vragen die landbouweconoom Petra Berkhout de twitter-wereld ingooide deze week. Wat weten we nou eigenlijk van de agrarische sector in Nederland? Petra werkt bij het Wageningen Economic Research…

Trekvogels die 's nachts vaker tjilpen crashen veel vaker tegen gebouwen Luister  

Sms'en of bellen achter het stuur is zoals bekend gevaarlijk. Maar ook trekvogels die 's nachts vaker tjilpen hebben 's nachts een veel grotere kans om tegen gebouwen te pletter te slaan. Ook al is het een bizarre ontdekking, het is wel een vaststelling uit een zeer grote studie van het wetenschappe…

Oudste Nederlandse zeevarend schip ooit gevonden Luister  

Bergers die op zoek waren naar containers van het schip Zoe hebben een bijzondere vondst gedaan op de bodem van de Noordzee: een scheepswrak van rond 1540. Het schip verkeert nog in redelijk goede staat, en herbergt vermoedelijk honderden tot duizenden kilo's koper. Een deel ervan is eerder al naar …

'Te weinig slapen maakt je dik'Luister  

Slaappillen, slaap-apps of andere technische snufjes. Wat helpt er nou echt als je problemen hebt met slapen? En wat gebeurt er als je weinig slaapt? Neuroloog, Somnoloog en oprichter van het Amsterdam Slaapcentrum, dr. Hans Hamburger, sprak over de gevolgen van slaapproblemen en hoe je slaaptek…

Record aantal verminkte dolfijnen aan de Franse kust aangespoeld Luister  

Franse zeeonderzoekers zijn gealarmeerd over het aantal dode dolfijnen dat aanspoelt aan de kusten rond La Rochelle in Zuid West Frankrijk. Dit jaar (van 1 januari tot aan 18 maart) zijn er het al meer dan 1100. Daarmee is het record van 2017 volgens de wetenschappers al verbroken, terwijl 2017 mins…

Onderzoeken in de jungleLuister  

De droom van iedere ecoloog: onderzoek doen in het tropisch regenwoud van Zuid-Amerika. Ecoloog Masha van der Sande doet dat. Brazilië, Guyana, Bolivia, allemaal landen waar ze al geweest is om onderzoek te doen naar de geschiedenis van het tropisch regenwoud.

Overgewicht bij kinderen stap voor stap aanpakkenLuister  

Een op de zeven kinderen is te zwaar. Daarom starten in het hele land projecten om hen richting een gezond gewicht te krijgen. Centraal staat een coach die samen met het gezin kijkt wat er nodig is. En die in kleine stappen helpt om gezonder gedrag echt te integreren in het dagelijks leven. Limbu…

Hoe gaan informatica en klassieke muziek samen?Luister  

Op het twitteraccount @NL_Wetenschap neemt iedere week een andere wetenschapper je mee in zijn leven op de universiteit. Het account zit inmiddels over de 7500 volgers en deze week is het de beurt aan Cynthia Liem, universitair docent aan de faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica aan de …

Wat is de link tussen HIV en het criminele circuit?Luister  

Deze bijzondere modellen zien allerlei soorten verbanden. En dat kan van alles zijn: interacties tussen: mensen, tussen bacteriën maar ook bijvoorbeeld tussen criminele netwerken. Onderzoeker Peter Sloot doet in Singapore onderzoek naar allerlei soorten verbanden en legt uit wat complexe systeem mo…

Column #42 van Hens Zimmerman: Vragen van de luisteraar Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Dit keer beantwoordt hij de vragen van luisteraars over het heelal.

Kikkersoorten wereldwijd ongekend hard getroffen door schimmelziekte Luister  

Meer dan 500 soorten kikkers en andere soorten amfibieën (padden, salamanders) wereldwijd zijn door eenzelfde schimmelziekte (chytridiomycose) in aantal achteruit aan het gaan. Zo stelt een grote internationale studie (geleid door Australische en Belgische onderzoekers) in het wetenschappelijke tij…

Schimmels: ''Meer dan dood, bederf en ziekte''Luister  

Biotechnologie wordt steeds belangrijker, ook in ons dagelijks leven. Er is nauwelijks een gebied te noemen waar de biotechnologie geen rol zal gaan spelen. Van milieu en gezondheid tot wetenschap en economie. In de Paradiso-lezingen van dit jaar met als thema 'De nieuwe natuur', krijgen acht wet…

'Nobelprijs' voor computerwetenschap naar 'Deep Learning'-pioniersLuister  

Dit jaar gaat de Turing award, de officieuze Nobelprijs voor computerwetenschap, naar drie ingenieurs die aan de wieg hebben gestaan van de zogenaamde 'deep learning'-technologie: de Canadezen Geoffrey Hinton en Yoshua Bengio, en de Fransman Yann LeCun. Deep learning kent enorm veel toepassingen …

'Omstandereffect geen belemmering om mensen in nood te helpen' Luister  

Geraak je in nood in een drukbevolkte situatie? Dan luidt een welbekende stelling uit de psychologie (het omstander- of 'bystander'-effect) dat je wel eens minder op mensen hun hulp kunt rekenen dan je in eerste instantie zou denken. Met zo veel potentiële helpers zouden mensen ironisch genoeg aanv…

DNA-analyse identificeert onbekende soldaten WOII in Leusden Luister  

Op het Russisch Ereveld in Leusden liggen verschillende onbekende Sovjet-soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog in onze contreien sneuvelden. Onderzoeker en Oud-Rusland-correspondent Remco Reiding begon zich 20 jaar geleden in te zetten om hun identiteit te achterhalen en hun nabestaanden te vi…

''Het is een lang traject geweest, maar het heeft me erg veel voldoening gegeven''Luister  

Misschien ken je ze wel. Pensionado's die een achter de geraniums zitten en een kaartje leggen. Maar dit is niet weggelegd voor de 76-jarige Christine Schunck. Aanstaande donderdag promoveert ze aan de faculteit Filosofie, Theologie en Religie Studies van de Radboud Universiteit. Haar promotieond…

'Aanmaak nieuwe hersencellen minstens tot je 87ste'Luister  

Het is een bijzonder groot discussiepunt onder hersenwetenschappers. Eerst was de stelling dat de hersencellen in je brein afnamen na je 25ste. Dan ontstond er in navolging bij dieren, oplopend bewijs dat er bij volwassen mensen in een gebiedje in de hippocampus (de getande winding) toch nog nieuwe …

Techspecial met Tjitze: Hoe beveilig je je smartphone?Luister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Hij ging een uur lang in gesprek met presentator Jacob de Vries en hij beantwoordde de vragen van de luisteraars. In deze techspecial bespreekt Tjitze de nieuwe privacyproblemen van Facebook o…

Naturalis wil reusachtige langnekdino naar Nederland halenLuister  

Onderzoekers van Naturalis willen het skelet van een langnekdino naar Nederland halen. In 2013 legde het museum al de hand op een Tyrannosaurus Rex. En dit weekend is afgesproken dat Naturalis aanhaakt bij opgravingen in de Verenigde Staten waar botten van de aller grootste dino's ooit zijn gevonden…

Thuis op de bank je hoogtevrees te lijfLuister  

Thuis op de bank van je hoogtevrees af komen, zónder hulp van een therapeut. Onderzoeker van de Vrije Universiteit Amsterdam ontwikkelden een smartphone-app waarmee dat kan. En ze publiceren erover in het vakblad JAMA Psychiatry. Verslaggever Marc Hamer probeerde hem uit.

Nederlandse vrouwen ondervertegenwoordigd in de technische wetenschapLuister  

Een kaart met data over vrouwen in de technische wetenschap in Europa. In Oost-Europa is het percentage vrouwen 50/50, maar in Nederland valt wat op. Nederland staat namelijk onderaan met een schamele 25,4 procent. Hoe kan dit? Sicco de Knecht, hoofdredacteur van Science Guide kreeg deze week de …

78% van DNA-onderzoek deelnemers zijn westersLuister  

Onze genetische kennis is vooral gebaseerd op het dna van westerse mensen. In 2018 was het merendeel van deelnemers aan DNA-onderzoeken Europees of Noord-Amerikaans, blijkt uit een nieuw onderzoek dat verscheen in het blad Cell. Het onderzoek waarschuwt dat deze eenzijdige kennis kan ongelijkheid tu…

Column #41 van Hens Zimmerman: Tekenen van levenLuister  

Elke week neemt columnist Hens Zimmerman ons mee ver de ruimte in en verwondert ons met een ander fenomeen. Deze week gaat hij op zoek naar tekenen van leven.

De onheilspellende verhalen uit Mozambique na orkaan IdaiLuister  

Met bijna 3000 vierkante kilometer van het binnenland van Mozambique onder water, blijft nog altijd onduidelijk hoeveel mensen cycloon Idai niet hebben overleefd. Vluchtelingen die nu aankomen in de haven van Beira vertellen onheilspellende verhalen, hoorde correspondent Bram Vermeulen. We praten…

Gezondheideffecten microplastics onderzochtLuister  

Vandaag is in Den Haag een grootschalig onderzoek aangekondigd naar de gezondheidsrisico's van microplastics. Dat zijn microscopisch kleine plasticdeeltjes die overal in het milieu worden aangetroffen. Er wordt 1,6 miljoen euro vrijgemaakt voor onderzoek dat een jaar gaan duren.

Het verleden in om klimaatverandering in de toekomst te begrijpenLuister  

Klimaatverandering, we zitten er midden in, maar we weten eigenlijk weinig van de echte gevolgen af. Wat als je terug de tijd in kan reizen om uit te vinden wat de toekomst voor ons in petto heeft? Klimaatwetenschapper Willem van der Bilt is zo’n tijdreiziger. In Noorwegen onderzoekt hij klimaa…

'Inhoud retorica Baudet grijpt terug op neo-fascistische traditie' Luister  

'Onze boreale wereld wordt kapotgemaakt', 'we staan te midden van de brokstukken van de grootste beschaving die ooit alle uithoeken van de wereld bestreek', 'in deze crisis is de uil van Minerva toch opgestegen', 'wij zijn het product van 300.000 jaar evolutie'. Het zijn opmerkelijke citaten uit de …

Afrikanen profiteren minder van genetisch onderzoekLuister  

Mensen uit Afrika en Zuid-Amerika profiteren minder van genetisch onderzoek dan wij hier in Europa. Dat komt onder meer doordat ze nauwelijks aan dat soort onderzoeken deelnemen. Amerikaanse wetenschappers pleiten daarom in het vakblad Cell voor meer diversiteit. Wij praten erover met Martina Cornel…

'Stress kan zorgen voor hartziekten'Luister  

Op het twitteraccount @NL_Wetenschap neemt iedere week een andere wetenschapper je mee in zijn leven op de universiteit. Deze week is het de beurt aan Paula Mommersteeg, universitair docent Medische en Klinische psychologie aan de Universiteit van Tilburg. Zij doet onderzoek naar de relatie tussen s…

China heeft zijn eerste gekloonde politiehond. Heeft dat zin?Luister  

Vandaag is in China onder veel belangstelling een speciale puppy voorgesteld. Kunxun is de eerste gekloonde Chinese hond die de politie in de strijd tegen criminaliteit zou moeten helpen. Haar kloonmoeder, Huahuangma, wordt in de media als de Sherlock Holmes van de politiehonden neergezet, omdat ze …

Het voorspellende breinLuister  

Om de hoek hoor je een hond blaffen. Je brein weet dat blaffen bij een hond hoort en maakt de voorspelling dat er zich om de hoek een hond bevind. Hoe kan het brein dit voorspellen en in hoeverre zijn we hier bewust van? Hersenwetenschapper Erik Meijs heeft onderzoek gedaan naar de voorspellende …

'Nobelprijs voor de wiskunde' voor het eerst naar een vrouw Luister  

De Amerikaanse Karen Uhlenbeck is de eerste vrouwelijke winnaar van wat de ‘Nobelprijs* voor de wiskunde’ wordt genoemd: de Abel-prijs. Uhlenbeck deed onder meer baanbrekend werk op het gebied van geometrische analyse. Zo zou haar wiskundige beschrijving van de vormen van zeepsop(!) zowel wiskun…

World Wide Web is jarig!Luister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze de 30e verjaardag van het World Wide Web. De zoekmachine DuckDuckGo waarbij de nadruk ligt op privacy. Gaat Google concurreren met Playstation en Xbox, en gaat ook …

Nederland in 2025 voorloper proefdiervrije innovaties?Luister  

Proefdieren. Hier willen we in Nederland al decennia vanaf. De doelstelling is om in 2025 als land wereldwijd een voorbeeld te zijn op het gebied van proefdiervije innovaties. Hoe ver zijn we hiermee en waarom wordt het zo belangrijk gevonden om voorloper te zijn.? Sicco de Knecht, hoofdredacteur…

Hoe kan blockchain volwassen worden gemaakt?Luister  

Op dit moment is in Austin, Texas het tech-, muziek- en filmfestival “South by South West” in in volle gang. De hele week houden festivalgangers ons op de hoogte van de innovatieve en verrassende bands, films en technologische ontwikkelingen die je daar kan tegenkomen. Sophie Berns en Nannin…

'Donkere toekomstbeelden zorgen voor een grotere kans op een negatieve toekomst'Luister  

Co2 uitstoot, klimaatverandering en overbevolking, het klinkt als een ellendige toekomst. De nadruk ligt vooral op wat er allemaal fout kan gaan. Maar wat als we de toekomst meer vanuit een positief standpunt bekijken? Ecoloog Jan Kuiper doet onder onderzoek naar positieve toekomstscenario's in Z…

Column #40 van Hens Zimmerman: De lage tonen van het heelalLuister  

Elke week neemt columnist Hens Zimmerman ons mee ver de ruimte in en verwondert ons met een ander fenomeen. Dit keer verdiept hij zich in de lage tonen in ons heelal.

Oermensen spraken de 'F' en de 'V' amper uitLuister  

Vriend, familie, fun, voetbal. Woorden die allemaal beginnen met een 'F' of een 'V'. Groot multidisciplinair onderzoek bracht bijzonder veel aanwijzingen bijeen dat ze' zeer recent frequent gebruikte spreekklanken zijn. Ze zouden pas meer gangbaar in de taal zijn geworden over een periode van 8000 j…

Wanneer moet je aan de bel trekken bij menstruatieklachten?Luister  

Bijna 43.000 vrouwen reageerden op een enquête over menstruatieklachten, die het Radboudumc via Facebook en Twitter verspreidde. Een derde van de vrouwen die reageerde, kan tijdens de ongesteldheid niet optimaal functioneren, berichtten onze collega's van NOSop3. Dat maakt veel los, ook hier op de …

Wanneer mag een zorgverlener een verstandelijk gehandicapte vastbinden?Luister  

Onrustbanden, afzonderingscellen en vaste bezoektijden. Dagelijks worden verstandelijk gehandicapten beperkt in hun vrijheid. Maar hoe bepaal je als zorgverlener nou wanneer je over moet gaan op een vrijheidsbeperking? Baukje Schippers is promovenda aan de faculteit Gedrags- en Bewegingswetenscha…

Hoe leren kinderen woorden die ze leren?Luister  

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is het de beurt aan taalwetenschapper aan de Universiteit van Göttingen, Lena Ackermann. Zij doet onderzoek naar hoe kinderen de woorden leren die ze leren. Kinderen zouden bijvoorbeeld gemakkelijke…

"Pas als je mooi bent, wordt er van je gehouden"Luister  

Tientallen bedrijven voeren illegaal lipvergrotingen uit bij jongeren, ontdekten onze collega's van NOS Stories. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd is geschokt door deze bevindingen. Wij vroegen ons af: waarom zijn dit soort ingrepen zo populair en wat beweegt jongeren om hun lippen vol te lat…

Biologische Lariekoek - Paardenbloempluisjes veroorzaken hooikoortsLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Potentiële schade zonnestormen groter dan gedacht Luister  

Extreme zonnestormen komen gelukkig relatief weinig voor. Maar als ze plaatsvinden (en dat is moeilijk te voorspellen) kan de schade op aarde vele malen groter zijn dan we eerst dachten. Zweedse onderzoekers vonden door ijskernen uit Groenland te analyseren dat in 660 V.Chr. een zonnestorm de aarde …

Hoe is de bio-industrie ontstaan?Luister  

Gister begon de Nationale Week Zonder Vlees, bedoeld om mensen een week geen vlees te laten eten. Onze gigantische vleesconsumptie is mogelijk dankzij de bio-industrie. Maar hoe is die eigenlijk ontstaan? Wetenschapsjournalist Bouwe van Straten van NPO Focus sprak over de opkomst van de bio-indus…

Schimmels in zwembaden: is het zo erg?Luister  

Nederlandse media rapporteren dat een nieuw Nederlands onderzoek schimmel vond op de vloeren van de Nederlandse zwembaden. In feite is het geen nieuwe bevinding (zoals je bv. ook makkelijkere kans op wratten maakt op plaatsen waar mensen veel met blote voeten komen), maar de onderzoekers wilden bete…

Kunstmatige intelligentie in de journalistiekLuister  

In Austin, Texas, is het festival South by South West volop aan de gang. Een hele week vol met muziek, films en een conferentie over technologische innovaties. Focus is er de hele week bij en belt iedere nacht voor de nieuwste snufjes naar Amerika Jouke Algra, media-innovatie- consultant bij Year…

Kinderarts wil voedselallergie genezen bij peutersLuister  

Het Deventer Ziekenhuis start met nieuw onderzoek naar voedselallergie onder kinderen. Pinda, kippenei en bijvoorbeeld noten kunnen levensgevaarlijke reacties veroorzaken. Er wordt al langer geprobeerd daar iets tegen te doen, maar tot nu toe zonder blijvend resultaat. Dit keer gaan artsen hele jong…

Mohammed en Ouail ontdekten een nieuwe schimmelLuister  

Het Deventer Ziekenhuis start met nieuw onderzoek naar voedselallergie onder kinderen. Pinda, kippenei en bijvoorbeeld noten kunnen levensgevaarlijke reacties veroorzaken. Er wordt al langer geprobeerd daar iets tegen te doen, maar tot nu toe zonder blijvend resultaat. Dit keer gaan artsen hele jong…

''Religie maakt je een beter mens''Luister  

Of je nu in een volle trein stapt, door een winkelstraat loopt, of naar een concert gaat: de kans is groot dat de meeste mensen om je heen volslagen onbekenden voor je zijn. Je staat er misschien niet bij stil, maar eigenlijk is het een wonder dat je je veilig voelt tussen al die onbekenden. Hoe heb…

Virtual Reality waardoor je in de scene kunt stappen van een filmLuister  

Dit weekend ging in Austin, Texas, South by South West weer van start. Een hele week vol met muziek, films en een conferentie over technologische innovaties. Focus is er de hele week bij en belt iedere nacht voor de nieuwste snufjes naar Amerika. Gerda Bosman, wetenschapsjournalist van de NTR, sp…

Huawei wordt verdacht van spionageLuister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze de nieuwe focus van Facebook op privacy. De beschuldiging door de Amerikaanse overheid dat het Chinese telecombedrijf Huawei aan spionage doet. En een draadloze tel…

De link tussen scouting en wetenschapLuister  

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is het de beurt aan Ruud van Ommen, hoogleraar Chemical Enginering aan de TU Delft. Hij geeft een kijkje in zijn vakgebied en dagelijks leven.

Hoe is de maan ontstaan?Luister  

Het was vannacht Nieuwe maan. De schaduwkant van de maan was zichtbaar en hierdoor kon je de planeet niet zien. Wanneer de maan wel zichtbaar is heb je het jezelf misschien wel eens afgevraagd: waarom zitten er donkere vlekken op de maan? En hoe zijn deze vlekken ontstaan? Experimenteel petroloog…

Column #39 van Hens Zimmerman: Het OMG-deeltjeLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week vertelt Hens over een wel heel bijzonder stukje ruimte: het Oh My God deeltje.

Een bio-afbreekbare hartklep: Het lichaam verleiden tot zelfherstelLuister  

De Biomedische-technologie betekent het praktisch inzetten van de biologie en is breed te gebruiken. Van het maken van kaas tot het hightech laboratorium werk. En zeker ook in de gezondheidszorg liggen nog veel kansen. Aanstaande zondag 10 maart geeft Professor Carlijn Bouten een lezing over dit …

Flora Tristan: De vrouwelijke voorganger van MarxLuister  

Karl Marx wordt gezien als de grondlegger van het internationale socialisme en communisme, met zijn communistisch manifest in 1847. Maar feministe Flora Tristan schreef al veel eerder over dezelfde ideeën. Wie was zij en wat heeft ze dan betekent voor het socialisme? Politiek filosoof en histor…

Nieuw fonds voor 'risicovol' onderzoek gelanceerd Luister  

Minister van wetenschap Ingrid van Engelshoven en de Nederlandse Organisatie voor wetenschappelijk Onderzoek lanceerden vandaag in Den Haag de 'Ideeëngenerator' van de Nationale Wetenschapsagenda. Een fonds van drie miljoen euro dat Nederlandse wetenschappers nog beter in staat kan stellen om orig…

Biologische lariekoek - Cola helpt tegen diarreeLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Kan het WODC ooit helemaal onafhankelijk zijn?Luister  

Kamerleden debatteren over de toekomst van het WODC, oftewel het Wetenschappelijk Onderzoeks- en DocumentatieCentrum. Het is een instituut binnen het ministerie van justitie en veiligheid dat onafhankelijk onderzoek behoort te doen. Maar het tv-programma Nieuwsuur berichtte eind 2017 dat de leiding …

De studie Nederlands verdwijnt van de Vrije UniversiteitLuister  

Vorige week werd bekend dat de Vrije Universiteit stopt met het aanbieden van de bacheloropleiding Nederlands. Dit besluit volgde een paar maanden na het honderdjarige bestaan van de studie. Sicco de Knecht, hoofdredacteur van Science Guide, sprak over deze ingrijpende verandering.

Twee 'genezingen' helpen hiv niet direct de wereld uit Luister  

Het is wereldnieuws vandaag: de tweede en derde patiënt ooit zouden van hiv zijn genezen*. Wat betekenen deze twee patiënten voor de bijna 37 miljoen mensen wereldwijd die hiv hebben? En de ruwweg 23.000 mensen met hiv in Nederland? Wij praten erover met Theo Geijtenbeek. Hij is hoogleraar immunol…

Dit kan ook: Mini-'niertjes' uit je eigen urine Luister  

Onderzoekers van het Hubrecht instituut en het UMC Utrecht hebben menselijke mini-'niertjes' gemaakt uit de niercellen die je gewoon in je urine kunt terugvinden. In feite zijn het geen echte niertjes, maar zogenaamde organoïden (oftewel mini-orgaantjes) van nierbuisjes. Maar vergis je niet: deze n…

Hoe ontwikkelde de muziek zich in de Renaissance?Luister  

De Renaissance. Een periode vanaf 1400 waarin kunstenaars zich laten inspireren door de klassieke oudheid. De schilderkunst, architectuur en beeldhouwkunst bloeide weer op. Denk aan het beeldhouwwerk ‘David’ van Michelangelo. Maar hoe zat het met de muziek? Dina Titan is promovenda geesteswet…

Aanwijzingen voor ondergronds watersysteem over heel Mars Luister  

Bodemrestanten van opgedroogde bekkens en stroompjes aan de oppervlakte van de rode planeet waren al gevonden. Ook was er recentelijk nog een ondergronds meer met vloeibaar water op de Zuidpool gedetecteerd. Het is dus wel een uitgemaakte zaak dat er vroeger veel meer water aanwezig was op het nu wo…

Hardnekkige depressies bestrijden met werkzame stof paddo'sLuister  

Kan de werkzame stof uit paddo's mensen uit een depressie halen? Dat gaan het UMC Groningen en het UMC Utrecht uitzoeken. Deze maand starten ze een onderzoek waarin 216 mensen met een hardnekkige depressie psilocybine krijgen: de psychedelische stof uit paddo's. Doel is het doorbreken van negatie…

'Bijslapen in het weekend helpt niet'Luister  

Slaaptekort kan bijdragen aan allerlei aandoeningen, zoals diabetes of overgewicht. Veel mensen slapen doordeweeks heel weinig en proberen dat aan te vullen door in het weekend heel lang te slapen. Helpt dat of maakt het niks uit? Het blad Current Biology zocht het uit en wetenschapsjournalist Bo…

De grootste mobiele telefoonbeurs ter wereldLuister  

Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze het Mobile World Congress in Barcelona, de grootste mobiele telefoonbeurs ter wereld. De afgelopen dagen werden daar de nieuwste trends en mobieltje van 2019 en 202…

Religieuze tolerantie in de vroegmoderne Nederlandse tijdLuister  

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheert. We krijgen een kijkje in het vakgebied en dagelijks leven van de wetenschapper. Deze week is het de beurt aan Postdoc vroegmoderne Geschiedenis aan de Universiteit van Mainz, Jaap Geraerts.

Column #38 van Hens Zimmerman: De raadselachtige schoonheid van ons bestaan Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring en reflecteert hij op ons nietig bestaan.

Nauwkeurigste kaart ooit van broeikasgas methaanLuister  

Als we het over klimaatverandering hebben, dan gaat het vaak over CO?. Maar methaan is óók een heel belangrijk broeikasgas. Het zit bijvoorbeeld in de scheten en in de mest van koeien. En het stijgt massaal op uit moerasgebieden. Het is dus belangrijk om de uitstoot in kaart te brengen en dat d…

De strijd van ouders: kinderen naar bed brengenLuister  

Een glas warme melk, slaapliedjes, of een verhaaltje voor het slapen gaan. Als ouder doe je er alles aan, om te zorgen dat je kind gaat slapen. Maar wat als jouw kind niet in slaap valt? Kinderpsychologe aan de Brown University in Rhode Island, Elize Verhoeff, sprak over de relatie tussen slaap …

Kan de wetenschap echt de stem van Rembrandt reconstrueren?Luister  

In dit Rembrandtjaar heeft het Rijksmuseum in samenwerking met een Nederlandse bank en een reclamebureau een mooie stunt uitgevonden. Met de hulp van door hen geselecteerde experten hebben ze geprobeerd om de stem van Rembrandt zo goed als mogelijk te doen herleven. Vooral de reconstructie van de…

Eerste omstreden wereldwijde internetsatellieten gelanceerd Luister  

De eerste zes satellieten van het mediagenieke privé-bedrijf Oneweb zijn gisterenavond in Frans-Guyana met een Soyuz-raket gelanceerd. Met Oneweb probeert Amerikaans bedrijfsleider Greg Wuyler om in 2020 uiteindelijk 648 satellieten in omloop te brengen. Ze hebben als doel om heel de aarde (ongeach…

Een insectenburger en een sprinkhanenlollyLuister  

Gefrituurde krekels, meikeversoep of een broodje meelwormen. Veel mensen moeten er niet aan denken om insecten in hun mond te stoppen. Toch zijn er allerlei redenen om dat wel te doen. Hoe gezond en duurzaam is het om insecten te eten? De Kennis van Nu liet afgelopen week zien, hoe het kweken va…

Nieuwe behandeling tegen 'gekmakende' piep in je oor Luister  

Niet in paniek raken en in stapjes leren de piep in je gehoor te accepteren. Dat is kort door de bocht de nieuwe cognitieve gedragstherapie voor mensen met tinnitus (oorsuizen). De therapie werd ontwikkeld aan de Universiteit van Maastricht en blijkt zo goed te werken dat ze weerklank vindt bij ande…

Bibliodans: Dansen op bijbeltekstenLuister  

Dansen kan in veel verschillende vormen om je creativiteit te uiten, om jezelf te trainen, maar je kan het ook gebruiken om de bijbel beter te begrijpen. Theologe en onderzoeker Riette Beurmanjer bedacht een methode om bijbelteksten om te zetten in dans en deed promotieonderzoek naar de invloed van …

IJsbeer komt steeds vaker in aanraking met de mensLuister  

Het is vandaag de Internationale dag van de ijsbeer. Door klimaatverandering dringen ijsberen steeds vaker het leefgebied van mensen binnen. Maar gaan de mens en de ijsbeer wel samen? Iemand die daar alles van af weet, is Jouke Prop, onderzoeker aan het Arctisch Centrum Groningen en al vanaf de jare…

Unieke levenswijze bedreigde chimpansees in kaart gebracht Luister  

De zogenaamde 'Bili-apen' zijn chimpansees die in het noorden van de Democratische Republiek Congo wonen (in de zogenaamde Bili-Uéré-regio, het grootste beschermde gebied van het land). Ze zijn volgens de Amerikaanse primatoloog Cleven Hicks (Max Planck Instituut) de grootste chimpansee-populatie …

Nederlandse antennes achter de maan vandaag aangezetLuister  

De Nederlandse antennes die zich achter de maan bevinden zijn aangezet. Dat heeft China eerder vandaag gedaan. We volgen met Nieuws en Co de Nederlandse wetenschappers die bij dit ruimteproject betrokken zijn. Sterrenkundige Marc Klein Wolt en zijn collega's willen met de antennes straling opvang…

Biologische lariekoek: van korte rokjes krijg je blaasontstekingLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Bewijs voor klimaatverandering door mens bereikt de "gouden standaard" Luister  

Gisteren publiceerde het natuurwetenschappelijk tijdschrift Nature Climate Change een artikel waarin staat dat de 'gouden standaard' voor onderzoek naar klimaatverandering nu is bereikt. Minstens zo groot als de zekerheid waarmee het Higgs-deeltje in 2012 door fysici werd ontdekt. Zó zeker is de we…

Hoe zagen de eerste sportbiografieën er uit?Luister  

Glenn Helder, Wim Kieft en Thomas Dekker, zijn drie topsporters met een nogal opmerkelijke levensstijl. Drank, drugs, vrouwen, dingen die je niet verwacht bij topsporters. Hun biografieën werden een groot succes en de boeken werden meer dan honderdduizend keer verkocht. Maar hoe zagen de ?biografie…

Hersengebieden gelinkt aan chronische slapeloosheid geïdentificeerd #2Luister  

Een internationaal team van wetenschappers, geleid door Nederlandse onderzoekers, identificeerde 956 genen die een risico geven op chronische slapeloosheid. Dat deden ze na een genetische analyse van meer dan 1.3 miljoen mensen. Hoewel niet elke chronische slapeloze over al deze type genen beschikt …

Hoe is het om aan chronische slapeloosheid te lijden? #1Luister  

Een internationaal team van wetenschappers, geleid door Nederlandse onderzoekers, identificeerde 956 genen die een risico geven op chronische slapeloosheid. Dat deden ze na een genetische analyse van meer dan 1.3 miljoen mensen. Hoewel niet elke chronische slapeloze over al deze type genen beschikt …

Samsung komt met opvouwbare telefoonLuister  

Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij een opvouwbare telefoon van Samsung. Het Nest alarmsysteem waarvan niemand wist dat er een microfoon in zat. Raakt YouTube adverteerders kwijt door een pedofielennetwer…

Column #37 van Hens Zimmerman: Wat weten we nog van het leven op aarde?Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week neemt hij het leven op aarde onder de loep. Want wat weten we nog van het bestaan op deze aardbol?

De microben op Marc-Robins hand zijn geel, wit, mosgroen en donkergroen Luister  

Een presentator van het Amerikaanse Fox news beweerde onlangs dat hij al tien jaar lang zijn handen niet wast. Wij namen dat met een korrel zout, maar vroegen ons wel af hoe belangrijk handen wassen nou eigenlijk is. Marc-Robin Visscher heeft daarom vorige week een dag lang zijn handen zijn handen n…

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: Het Sterrenkundig ObservatoriumLuister  

Het Teylers museum in Haarlem heeft een prachtige tuin. In de tuin staat een klein gebouwtje dat een belangrijke rol heeft gespeeld in de geschiedenis van de wetenschap: Het Sterrenkundig Observatorium. Maar niemand weet eigenlijk echt waar dit oorspronkelijk voor bedoeld is. Hoogleraar van de Ge…

Ook Israël daagt de maan uit Luister  

Israël wil vannacht vanaf Cape Canaveral in Amerika een onbemande sonde (genaamd Beresheet) naar de maan sturen. Daarvoor maken ze gebruik van een Falcoln 9-raket, gemaakt door SpaceX, het bedrijf van ondernemer Elon Musk. Als alles goed verloopt zal Israël, na de Sovjet-Unie, Amerika en China, in…

Zeg eens zebra, waar dienen je strepen voor? Luister  

Zebra's zijn natuurlijk beroemd om hun strepen, maar evolutionaire biologen debatteren al jaren over de reden waarom ze die zwart-wit-patronen precies hebben. Een aantal ideeën luiden dat de strepen roofdieren in de war kunnen brengen als de zebra's in kudde staan, dat ze samen een ingebouwd koelsy…

Kinderen moeten de taal van de computer sprekenLuister  

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is dat Hoofddocent Computer Science aan de Universiteit Leiden, Felienne Hermans. Zij houdt zich bezig met programmeren en hoe kinderen dit het best kunnen leren.

Waarom hebben Zebra's strepen?Luister  

Waarom is een Zebra zwart wit gestreept? Wetenschappers breken zich daar al jarenlang het hoofd over. Nu is er een nieuwe theorie. We bespreken deze theorie met wetenschapsjournalist Bouwe van Straten.

Controversiële viking in krijgersgraf was wel degelijk een vrouw Luister  

Het was een prestigieus Viking-graf dat al op het einde van de 19de eeuw was gevonden op het Zweeds eiland Björkö. Naast het lichaam vond men er onder meer de overblijfselen van twee paarden en een zeer uitbundige collectie oorlogswapens. Het idee was daarom dat dit graf wel van een grote mannelij…

'Fun'-analyses DNA zijn niet onschuldig Luister  

Op de nieuwste editie van de Negen-maandenbeurs hebben ze een speciaal nieuwtje: een DNA-test voor baby's. Daarmee claimen de makers van Analyse Me dat je er mee te weten kunt komen welke kleur ogen je kind krijgt, en of dat hij of zij later een denker of een doener wordt. Gewoon even wat wangslijm…

Kenia aan de krekelsLuister  

Een krekel burger en een salade met een topping van meelwormen. Loopt het water je al in de mond? De kans dat dit op het menu komt, wordt groter en groter. Krekels en andere insecten worden steeds meer gegeten. In Kenia zijn sprinkhanen al een echte delicatesse. Nu wordt er geprobeerd om ze aan de k…

70 procent van de adolescenten met astma vergeet zijn medicijnen in te nemenLuister  

Maar 1/3 van de pubers neemt zijn medicijnen op de juiste manier. De jongeren tussen de 12 en 18 jaar denken weinig na over de gevolgen en ouders zitten juist minder op de huid van deze groep. Wat is de oplossing voor dit probleem? Richelle Kosse is promovenda Pharmacie aan de Universiteit Utrech…

Nederlandse astronomen ontdekken honderdduizenden sterrenstelsels Luister  

LOFAR - het Europese netwerk van radiotelescopen onder leiding van Nederlandse astronomen van ASTRON - heeft letterlijk een gigantische ontdekking gedaan. Maar liefst honderdduizenden nieuwe sterrenstelsels werden in kaart gebracht. De totale verzamelde data is zo groot dat je tien miljoen dvd's nod…

Ook in de middeleeuwen was er weinig eerbied voor grijze haren Luister  

Heb je al wat rimpeltjes en denk je dat de jeugd van tegenwoordig geen respect meer voor je heeft? Bedenk dan dat het vroeger helaas ook niet altijd beter was. Hypocriete mannen die opeens diepgelovig werden omdat het einde naderde, ouderen die het kind uithingen. Ouderdom stond in de ogen van de vr…

Biologische Lariekoek: Een op de tien kinderen is onechtLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Hersenen jonge kinderen hebben moeite om rumoer te filteren Luister  

Het cocktail-party-effect is een bijzonder leuke naam voor het vermogen van onze hersenen om in een rumoerige omgeving (zoals dus op een feestje of een receptie) de woorden van de persoon tegenover ons uit andere stemmen te filteren. Kinderen kunnen dat desondanks minder goed dan volwassenen, ble…

Kan je ziek worden van stress? Luister  

Een presentatie, ruzie of gepest worden. Het zijn allemaal stressvolle situaties en stress is niet goed voor ons, dat weten we allemaal, maar het blijkt dat je er zelfs ziek van kan worden. Ontwikkelingspsycholoog Marieke de Bruine, onderzoekt in Durham, Amerika hoe dat kan.

Autobedrijf Ford gaat ervoor zorgen dat je niet meer uit bed valtLuister  

Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij het autobedrijf Ford, dat een prototype bed heeft ontwikkeld waardoor je niet uit bed kunt vallen. Een campagne om jongeren bewust te maken van internetcriminaliteit. En ve…

'Uhh', 'ohh' en 'uhumm' zijn heel belangrijke woordjesLuister  

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is dat taalwetenschapper van de Radboud Universiteit in Nijmegen, Mark Dingemanse. Hij houdt zich onder andere bezig met veelgehoorde woordjes als: 'uhh', 'ohh' en 'uhumm'. En met ideofonen...

Column #36 van Hens Zimmerman: De eerste Nederlander in de ruimteLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week heeft hij het over de eerste Nederlander die ooit in de ruimte kwam; Wubbo Ockels.

Kwantumbits kunnen nu ook elektrisch gelezen worden Luister  

Kwantumcomputers zouden veel grotere en krachtige berekeningen kunnen maken in vergelijking met gewone computers. Maar als je ze op grote schaal wilt uitbouwen bestaan er onder meer nog praktische problemen met de temperatuur. Eerst konden wetenschappers de technologie enkel in extreem koude tempera…

Massale sterfte onder Zeekoeten Luister  

Meer dan 100 dode zeekoeten liggen op de snijtafel in de Utrechtse Faculteit Diergeneeskunde. De afgelopen weken zijn er misschien wel twintigduizend dode Het is een zwart-witte vogel, een centimeter of veertig groot en leeft op zee. Onderzoekers willen graag weten waarom er zoveel zijn doodgega…

'Mannen van de microscoop' onder de loepLuister  

In de 19 de eeuw veranderde er een hoop op het gebied van wetenschap in Nederland. Er kwamen vakgebieden bij, de microscoop was niet meer alleen voor de scheikundige weggelegd en biologen gingen het laboratorium in en de natuur in. Het Nederlandse en Indonesische wetenschapslandschap, hebben we …

Wat gebeurt er als je 10 jaar je handen niet wast?Luister  

‘Handen wassen na het plassen’, leren we als kind. Maar hoe belangrijk is dat handen wassen? Fox News anker Pete Hegseth zei onlangs live op tv dat hij zijn handen al 10 jaar niet had gewassen. Het inspireerde verslaggever Marc-Robin Visscher van Nieuws&CO om het eens uit te proberen. Hij sto…

Nederlandse keepers kunnen beter anders leren duikenLuister  

Nederlandse keepers hebben jarenlang niet de juiste technieken aangeleerd om ballen tegen te houden. Dat blijkt uit onderzoek, uitgevoerd bij Ajax door de Libanese onderzoeker Rony Ibrahim. Hij deed dit onderzoek samen met Vosse de Boode, de speciaal aangestelde sportwetenschapper bij Ajax. Het NTR …

Liefde van toen: Nette weduwnaar zoekt R.K. huishoudsterLuister  

Tegenwoordig kun je heel makkelijk via Tinder of andere websites je toekomstige liefde ontmoeten. Vroeger ging dat heel anders, dan schreef je bijvoorbeeld een huwelijksadvertentie en stuurde je die naar de krant. Vervolgens moest je vol verwachting afwachten of mensen terug zouden schrijven. Pa…

Hoe data-analyse steeds belangrijker wordt voor sportersLuister  

Het leven van een topsporter draait om sport. Dat betekent alles om nog net die ene procent beter te worden. Data-analyse wordt daarin steeds belangrijker. Het verzamelen en analyseren van grote hoeveelheden data kan helpen blessures te voorkomen, tactiek te verbeteren en prestaties bij te schaven. …

Biologische lariekoek - Luizen verspreiden zich via jassenLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

De biologie achter Kim Kardashian haar psoriasis Luister  

Beroemd en rijk zijn is geen garantie tegen het hebben van gevoelige lichamelijke aandoeningen. Tegen haar eigen wil en dank is Amerikaans reality-ster Kim Kardashian hier een perfect voorbeeld van. Kardashian worstelt al een tijdje met de huidziekte psoriasis, een auto-immune aandoening waarbij er …

Fake News in de Gouden EeuwLuister  

Valse beschuldigingen, scheldpartijen en 'Fake News', dit lijkt op een omschrijving van het huidige social media landschap. Niks is minder waar, want dit gebeurde ook al in de Gouden Eeuw. Regenten deden er namelijk alles aan om de publieke opinie te beïnvloeden. Hoe gebeurde dit en op welke wijze …

Het stereotype wetenschapper is een man met een witte jas en een brilLuister  

Het is vandaag de internationale dag voor vrouwen in de wetenschap. Wanneer ik wetenschapper zeg, denk je waarschijnlijk aan een man met een dikke bril en een lange witte jas, niet aan een vrouw. Waar worstelen vrouwen in de wetenschap mee en hoe overkomen ze die? We spreken met Hanneke Takkenbe…

Waar halen apothekers grondstoffen voor zelfbereide medicijnen vandaan?Luister  

Het Amsterdam UMC krijgt vijf miljoen euro om de komende jaren zelf geneesmiddelen te maken. Het gaat dan bijvoorbeeld om middelen die extreem duur zijn. De afgelopen tijd horen we vaker over apotheken die het heft in eigen hand nemen en wij vroegen ons af: waar halen die apotheken hun grondstoffen …

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: De Würzburger LügensteineLuister  

In het Teylers Museum in Haarlem liggen een aantal aparte stenen. Het zijn fossielen, maar er staan fantastische afbeeldingen op en Hebreeuwse letters. Deze Lügensteine blijken onderdeel te zijn van de allereerste wetenschapsfraude ooit. Maar hoe? Hoofdconservator van het Teylers museum Trienke va…

Poetslipvis 'herkent' zichzelf in de spiegel: hebben vissen een bewustzijn?Luister  

Er zijn maar weinig dieren die zichzelf in de spiegel kunnen herkennen. Behalve de mens kunnen sommige apensoorten het, en dolfijnen, eksters en sommige olifantensoorten. Een bewijs van zelfbewustzijn, dachten wetenschappers lang. Of is het toch niet zo bijzonder? Op internet circuleren filmpjes …

'Een wetenschapper is geen Iron Man'Luister  

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is het de beurt aan Roelof Rietbroek, post-doctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Bonn. Hij geeft een kijkje in zijn vakgebied en dagelijks leven.

Column #35 van Hens Zimmerman: Het Apollo project en de maanlandingLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij het Apollo project en de landing op de maan.

Hoe leer je een kind meer water te drinken?Luister  

Frisdrank, chips, snoep en koek. Kinderen zijn er gek op! Ouders doen er alles aan om juist al deze zoetigheden bij kinderen weg te houden. Ook scholen zetten zich in om kinderen gezonder te laten eten en drinken. Maar dat gaat niet vanzelf. Hoe leer je een kind te kiezen voor water in plaats van…

Bijna een kwart van de ouders volgen hun kind via GPSLuister  

Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij de nieuwe Europese copyrightregels, die grote gevolgen zullen hebben voor YouTube. Blijkt dat veel ouders hun kinderen in de gaten houden door middel van technologie. En ge…

Waar blijven de PrEP-pillen?Luister  

In 2019 zou PrEP in Nederland beschikbaar komen: het medicijn dat besmetting met hiv voorkomt. Het is inmiddels 2019, maar er is nog niets geregeld. Tientallen mensen staan op de wachtlijst voor het middel en anderen experimenteren zelf met het medicijn. Wij praten erover met Mark Vermeulen, directe…

Het brein verandert als je kinderen krijgtLuister  

Wanneer vrouwen zwanger worden en kinderen krijgen, lijken ze andere mensen te worden. Maar veranderen vrouwen echt als ze kinderen krijgen? Vanavond in het televisieprogramma De Kennis van Nu, zoeken Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen uit wat er gebeurt in de hersenen van prille ouders. Wi…

Nieuwe aanpak tegen obesitasLuister  

Als je kinderen met overgewicht wilt helpen, dan moet je veel verder kijken dan naar de weegschaal. En dan moet je bijvoorbeeld ook niet zeggen dat ze 'overgewicht' of 'obesitas' hebben. Dat is de kern van de nieuwe aanpak die de Vrije Universiteit Amsterdam heeft ontwikkeld en die vanaf vandaag in …

Is het een piep, bonk of suis?Luister  

Stel je eens voor dit je dag in dag uit, een vervelende piep of suis hoort. Overal om je heen is het stil, maar deze piep houdt je de hele nacht wakker. Vandaag begint de week van het oorsuizen. Hierin wordt aandacht gevraagd voor mensen die last hebben van oorsuizen. Rose Heijnen sprak over oors…

Smeltende gletsjers in Himalaya veel erger voor Pakistan dan voor India en BangladeshLuister  

Wat er ook gebeurt om de klimaatverandering tegen te gaan, de gletsjers in de Himalaya zullen hoe dan ook flink krimpen. Eén derde zal sowieso wegsmelten, en dat heeft gevolgen voor de rivieren die erdoor gevoed worden. En dus ook voor de landbouw in de omliggende gebieden. Hester Biemans is onderz…

Biologische Lariekoek: Hak een worm in tweeën en beide delen leven verderLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Dit keer nemen ze d…

Hoe laat je uitgeputte grond weer leven?Luister  

Stel je voor; je bent een boer in Kenia en de grond waarop je al jaren hebt gewerkt, is uitgeput. De planten groeien niet meer zoals ze horen en kunstmest toevoegen helpt ook niet. Wat doe je dan? Ecoloog Jasper Wubs onderzoekt aan de universiteit in Zürich de relatie tussen ‘Bodem Gemeenschappen…

Hubrecht Instituut haalt verborgen darmcellen tevoorschijn Luister  

Je zou het niet zeggen, maar onze darmen zijn de grootste hormonenfabriek van ons lichaam. Ons hongergevoel, de spiersamentrekkingen van de darm, het stimuleren van de alvleesklier voor insuline (relevant voor diabetes type 2), de opname van voedingstoffen: het zijn allemaal processen waarbij onze d…

De krachtigste radiotelescoop ooit Luister  

Het moet de krachtigste radiotelescoop ooit worden, waarmee de verste uithoeken van het heelal kunnen worden gemeten. Hij heet S-K-A-, wordt gebouwd op twee continenten en bestaat uit vooral heel veel antennes. Maar wat houdt de SKA precies in? Verslaggever Jeroen de Jager ging voor Nieuws en Co o…

De vallende ster: Space Shuttle ColumbiaLuister  

Op 1 februari 2003 keerde de Space Shuttle Columbia terug naar de aarde. Deze terugkeer verliep echter anders dan verwacht. Vijftien minuten voor de verwachte landing verloor Nasa het contact met Columbia. De Space Shuttle, met daarin 7 astronauten, brak op grote hoogte in delen uiteen. Ruimtevaa…

Een week uit het leven van wetenschapper: Louis AtesLuister  

Sinds een aantal weken is het twitteraccount @NL_Wetenschap in de lucht. Iedere week heeft een andere wetenschapper het beheer over het account. In 140 tekens worden we op de hoogte gebracht van het dagelijks leven van deze wetenschapper en van wat er zich afspeelt binnen zijn of haar vakgebied. …

Column #34 van Hens Zimmerman: RuimtetijdLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij de ruimtetijd. Waarom kunnen we niet sneller dan het licht?

Als 'Planet Nine' bestaat, waarom zien we hem dan niet?Luister  

Mercurius, Venus, onze Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus Uranus en Neptunus. Dat zijn de acht oude vertrouwde planeten die om onze zon draaien. Maar de vraag is: is er nog een negende planeet? Daarover is nogal wat discussie. Canadese sterrenkundigen zijn er heilig van overtuigd dat hij bestaat. Andere…

De Amerikaanse held 'Ham'Luister  

Dit jaar is het 50 jaar geleden dat de eerste maanlanding plaatsvond. Echter werd 8 jaar eerder, in 1961, de Amerikaanse Chimpansee 'Ham' al de ruimte in gelanceerd. Rob van den Berg is directeur van het ruimtevaartmuseum Space Expo in Noordwijk en sprak met presentator Jacob de Vries over deze b…

Gaan we echt richting een burn-out-'epidemie'? Luister  

Het nieuwe TNO-rappoort over welzijn op de werkvloer wordt in de media breed opgepakt. De grote blikvanger zijn de groeiende cijfers van het aantal burn-out-klachten bij werknemers. Deze steeg van 11.3% in 2007 naar 16.1% in 2017. Het was genoeg voor een Nederlandse krant om te koppen dat de 'groeie…

Extreem koud weer in de VS en de 'polaire vortex'. Hoe zit dat nu? Luister  

Nederlander Ron Cune in Chicago laat ons weten dat het er momenteel -28 graden Celsius is. Dat is zo koud, zoals Ron op twitter aantoont, dat je van warm water in de lucht meteen sneeuw kunt maken. Amerikaanse media berichten massaal dat een groot deel van het land zo sterk onder de koude lijdt omwi…

Graf Koning Toetanchamon gerestaureerd Luister  

De tombe van de legendarische Egyptische farao Toetanchamon is het meest bezochte graf van Egypte. De ontdekking van de drieduizend jaar lang onaangetaste tombe veroorzaakte in de jaren twintig een echte hype. Geholpen door de vloek die zogezegd over het graf hing en de wondermooie objecten die men …

Hoeveel cm sneeuw is er gevallen? Vraag het de weeramateur!Luister  

Vandaag bestaat het KNMI 165 jaar. In al die jaren dat ze bestaan zijn er natuurlijk veel ontwikkelingen geweest in de technologie rondom het meten van het weer. Toch maken ze nog steeds gebruik van de gegevens van de zogeheten weeramateurs. De voorzitter van de weeramateurs, De Vereniging voor W…

Nieuwe ontwikkelingen in het lezen van gedachtenLuister  

tephen Hawking, kon alleen op een ingewikkelde manier via zijn spraakcomputer met de wereld communiceren. Zou het niet veel handiger zijn geweest als we gewoon zijn gedachten hadden kunnen lezen? Wetenschappers hebben nieuwe stappen gezet in de richting van gedachten lezen. Zij hebben signalen uit h…

Biologische lariekoek - Het maagdenvlies is een vliesLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Hoe makkelijk deel jij je gegevens? Luister  

Mensen delen maar wat graag hun gegevens, vooral als ze het gevoel hebben dat ze daar iets voor terugkrijgen. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Jouw Buurt, Jouw Data’, uitgevoerd door het Centre of BOLD Cities. Zij maakten een game, waarbij er werd getest hoe makkelijk jij jouw persoonlijke gegevens…

Tarwe met 'veilige gluten' in de maakLuister  

Geen glutenvrije producten, maar tarwe met gluten die wél veilig zijn voor mensen met coeliakie, oftewel een glutenintolerantie. Dat zou volgens de Wageningen Universiteit een mooie oplossing zijn. Want voor mensen met deze ziekte is het lastig om gevarieerd en gezond eten te vinden. Het ontwikk…

De wetenschapsbrief: Een politiek toneelstukje? Luister  

Afgelopen dag presenteerde minister van Engelshoven van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, de Wetenschaps-brief in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden. De titel van de brief klinkt veelbelovend: “Nieuwsgierig en betrokken – de waarde van wetenschap”. Maar wat stond er precies in deze brief? En wat …

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: de FonautograafLuister  

De allereerste geluidsopname ooit werd gemaakt door een Fransman: Édouard-Léon Scott de Martinville. In 1857 vond hij de fonautograaf uit. Een apparaat waarmee je voor het eerst geluid kon vastleggen. Verslaggever Rose Heijnen ging naar het Teylers museum in Haarlem om, samen met hoofdconserva…

Kabinet presenteert nieuwe wetenschapsbeleid Luister  

Ingrid van Engelshoven, de minister voor onderwijs, cultuur en wetenschap, presenteert vandaag het wetenschapsbeleid van het kabinet voor de komende vier jaar. Onder het motto 'Nieuwsgierig en betrokken' maakt het kabinet veel geld vrij voor SKA, het grootste telescoopproject in de wereld, en de ont…

Hoe kan je eigen lichaam tumorcellen vernietigen? Luister  

De wakkere wetenschapper van vannacht is Elien Doorduijn. Na haar opleiding Biomedische wetenschappen verliet ze Nederland voor een postdoc in Houston. Daar doet ze nu onderzoek naar hoe tumoren aan het immuunsysteem ontsnappen en hoe ze dat kunnen verbeteren.

Met de vliegende taxi van A naar BLuister  

Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week een vliegende taxi, nieuwe ontwikkelingen in de betalingsapp Tikkie en een Netflix documentaire over het Fyre festival op de Bahama's.

Column #33 van Hens Zimmerman: De afwezigheid van het nuLuister  

Deze week houdt Hens Zimmerman zich bezig met het nu. Maar het nu is nu al weer voorbij. Hoe lang duurt nu? Hoe lang duurt het heden? Hens Zimmerman legt het ons uit.

Middeleeuwse oorkonden vanuit de luite stoel te doorzoekenLuister  

Zin om eens lekker te grasduinen in middeleeuwse oorkonden? Dat kan vanaf vandaag gewoon thuis, vanachter uw computer. Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis bracht meer dan 150.000 middeleeuwse oorkonden bij elkaar in de Digitale Charterbank Nederland. Onderzoekers zien hun werk een st…

O-benen door vitamine-D-tekort kwamen óók in Nederland veel voorLuister  

O-benen, kromme rug, een slecht gebit... Het zijn allemaal symptomen van de zogeheten 'Engelse ziekte'. Die aandoening dankt zijn naam aan de geïndustrialiseerde wijken in het 18e en 19e-eeuwse Londen. Daar vingen mensen weinig zonlicht en liepen ze een vitamine-D-tekort op. Met alle gevolgen van d…

Traumachirurg meet handletsel met VR-handschoenLuister  

We gaan naar een interessante nieuwe ontwikkeling. In de medische wereld is de VR-bril, de virtual-reality-bril, inmiddels redelijk ingeburgerd. Specialisten gebruiken hem bijvoorbeeld om complexe operaties voor te bereiden. In het Diakonessenhuis in Utrecht experimenteren ze met ander VR-attribuut:…

Poolonderzoek gehinderd door shutdown VSLuister  

De gevolgen van de shutdown in de Verenigde Staten zijn na dik vier weken ook voelbaar voor poolonderzoekers. Zelfs hier in Nederland. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA verzamelt dit voorjaar namelijk minder gegevens over het smeltende poolijs, vertelde een medewerker aan Science. In de …

Virtual Reality verbetert sportprestaties en fysiotherapieLuister  

Virtual Reality, je kunt het misschien kennen van games. Maar Virtual Reality wordt ook gebruikt in de wetenschap, bijvoorbeeld voor psychologisch onderzoek. Ineke van der Ham is neuropsycholoog aan de Universiteit van Leiden. Zij doet onderzoek naar Virtual Reality en hoe VR, sportprestaties en fys…

Laat Whatsappen jongeren beter schrijven? Luister  

Heeft het velen Whatsappen invloed op taal? Leidt de taal die gebruikt wordt in Whatsapp niet tot taalverloedering? Taalonderzoeker Lieke Verheijen deed hier onderzoek naar aan de Radboud Universiteit en promoveert morgen. Zij stelt dat hoe meer jongeren Whatsappen, hoe beter de schrijfvaardigheid w…

Bestaat er een 'God-spot' in je brein?Luister  

Zit religie in je brein? Is er een ‘God-spot’? Een 'God-spot' zou een plekje in de hersenen zijn, dat verantwoordelijk is voor onze spiritualiteit. Michiel van Elk is neuropsycholoog en universitair docent aan de UvA. Hij was te gast en sprak over de mogelijke 'God-spot' in ons brein.

Virtual Reality verbetert sportprestaties en fysiotherapieLuister  

Virtual Reality, je kunt het misschien kennen van games. Maar Virtual Reality wordt ook gebruikt in de wetenschap, bijvoorbeeld voor psychologisch onderzoek. Ineke van der Ham is neuropsycholoog aan de Universiteit van Leiden. Zij doet onderzoek naar Virtual Reality en hoe VR sportprestaties en fysi…

Biologische lariekoek: Planten verbranden als je ze water geeft in de zonLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Nieuwe syndromen ontdekt na onderzoek naar DNA-foutenLuister  

In Nederland en in de rest van de wereld zijn er veel kinderen en volwassen met ontwikkelingsproblemen. Denk bijvoorbeeld aan autisme, ADHD of een verstandelijke beperking. Dit zijn stoornissen die wij kennen. Toch zijn er ook nog veel aandoeningen waar nog geen verklaring voor is. Margot Reijnde…

Duurzame bakstenen, gemaakt van schimmelsLuister  

Je hebt ze liever niet in huis, maar er komen langzaam producten op de markt die gemaakt zijn van schimmels. Aan de Universiteit Utrecht werken ze bijvoorbeeld aan materialen voor de bouw: van isolatiemateriaal tot bakstenen. Vanaf morgen is er een Italiaans bedrijf dat in samenwerking met Utrech…

Hoe onze hersenen vloeiende beelden maken van onze omgevingLuister  

We staan er zelden bij stil, maar je zou het bijna een wonder kunnen noemen dat onze hersenen vloeiende filmpjes maken van alle beelden die op ons netvlies vallen. Onze ogen schieten voortdurend heen en weer: van links naar rechts, recht vooruit, van het beeldscherm naar de koffie en terug. En dat a…

Sterrenwacht Overijssel klaar voor maansverduisteringLuister  

Vannacht was er om 4:00 een maansverduistering te zien. Presentator Stephan belde hierover met Arnold Tukkers van de Cosmos Sterrenwacht in Overijssel. Zij spraken over wat we van de maansverduistering konden verwachten en of de maan goed te zien zou zijn.

Een week uit het leven van wetenschapper: Remco KokLuister  

Sinds een aantal weken is het twitter account NL_Wetenschap in de lucht. Iedere week heeft een andere wetenschapper het beheer over het account, en in 140 tekens worden we op de hoogte gebracht van het dagelijks leven van deze wetenschapper en van wat er zich afspeelt binnen zijn of haar vakgebied. …

Column #32 van Hens Zimmerman: Nieuwe inzichten met oude informatieLuister  

Deze week houdt Hens zich bezig met oude informatie. Met de nieuwe technologieën is er veel meer informatie te halen uit bijvoorbeeld oude muziek en sterrenkundige data.

Hoe voorspel je morele keuzes bij andere mensen?Luister  

De wakkere wetenschapper van vannacht is Jeroen van Baar. Hij is in Rhode Island, in de Verenigde Staten en doet daar onderzoek aan de Brown University. Hij doet onderzoek naar hoe we morele keuzes van iemand anders kunnen voorspellen. Door elkaar beter te leren kennen, kun je voorspellen wat voor …

Alle bloemen helpenLuister  

We gaan naar de bloemen en de bijen. In Nieuws en Co volgen we de ontwikkelingen rondom biodiversiteit en bijvoorbeeld insectensterfte nauwlettend. En vandaag hebben we góed nieuws. Wetenschappers hebben in Engeland onderzocht hoe aantrekkelijk parken, begraafplaatsen, tuinen en dergelijken zijn vo…

Aardmagnetisch veld onmisbaar voor leven op aardeLuister  

De Noordpool is aan het verschuiven. Tenminste, de magnetische Noordpool. En dat met een snelheid die niet eerder is gemeten: 55 kilometer per jaar. Hierdoor ontstaat het gevaar dat piloten de weg kwijt raken omdat hun kompas niet meer accuraat is. Het is onduidelijk waardoor die verschuiving zo sne…

Wilde neefjes van de koffie zijn hard nodig, maar ernstig bedreigdLuister  

Wereldwijd bestaan er meer dan honderd wilde soorten koffie. En meer dan de helft daarvan wordt met uitsterven bedreigd. Dat kan óók uw probleem worden. Want ondanks alle bijzondere buitenlands namen op de verpakkingen, drinken wij maar twéé soorten koffie. Coffea arabica en Coffea canephora. …

De vreselijke reis van Kapitein Robert Falcon ScottLuister  

Het is vandaag 17 januari en dat betekent dat het 107 jaar geleden is dat ontdekkingsreiziger Robert Falcon Scott de geografische Zuidpool bereikte. Na een loodzware en maandenlange reis had dit de gebeurtenis van zijn leven moeten worden, maar het werd uiteindelijk zijn grootste teleurstelling. Het…

Vluchtelingen in de wetenschapLuister  

Grootheden als Freud en Einstein moesten allemaal ooit als gevluchte wetenschapper hun weg vinden in een nieuw land. Wetenschapsfinancier NWO is dit jaar begonnen met een nieuw experiment, waarbij 12 wetenschappers met een vluchtelingenstatus worden aangesloten bij een Nederlandse onderzoeksgroep. C…

Bouwe van Straten over genetische manipulatieLuister  

In 'Nature Human Behavior' is recent een onderzoek gepubliceerd over genetische manipulatie. In de studio is wetenschapsredacteur van de NTR Bouwe van Straten. Hij praat ons bij over het onderzoek.

Gezonder leven dankzij gadgets?Luister  

Heb je wel een het gevoeld dat je te snel eet? Misschien is een trillende vork dan wel iets voor jou. Elke keer dat je te snel een hap neemt, gaat de vork trillen en een irritant rood lampje seinen. Er komen steeds meer van dit soort gadgets op de markt, die ervoor moeten zorgen dat we gezonder gaan…

Moestuintjes op een ruimtekolonie Luister  

De race om de ruimte is terug van weggeweest. Verschillende ruimtevaarbedrijven willen een ruimtekolonie stichten op Mars en op de Maan. Maar hoe kom je daar aan eten? Kunnen planten daar groeien? Ecoloog en exobioloog Wieger Wamelink van de Wageningen Universiteit doet onderzoek naar moestuintj…

Biologische Lariekoek: homoseksualiteit komt in de natuur niet voorLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Wat je moet weten over taalontwikkeling bij kinderenLuister  

Hoogleraar Pedagogiek aan de Universiteit van Utrecht Elma Blom houdt vanmiddag haar oratie aan de Universiteit van Utrecht. Met de titel "Wat iedereen moet weten over taalontwikkeling bij kinderen" ontkracht ze 2 mythes.

Een week uit het leven van wetenschapper: Edwin van MeerkerkLuister  

Sinds een aantal weken is er een nieuw twitteraccount. Iedere week neemt een andere Nederlandse Wetenschapper het account over, en tweet over zijn of haar werk en vakgebied. Het account: NL_Wetenschap. Deze week is cultuurwetenschapper Edwin van Meerkerk de twitteraar van NL_Wetenschap.?

Column #31 van Hens Zimmerman: uitbreiding van het heelalLuister  

Deze week beantwoord onze space-geek Hens Zimmerman een luisteraarsvraag. Willy Kaijser vraagt zich af hoe het komt dat het heelal steeds maar groter en groter wordt. En waar naar toe breid het universum zich dan uit? Ook geeft Hens Zimmerman ons een update over het laatste ruimtenieuws.

Mannelijke grasparkieten aantrekkelijker als ze slimmer wordenLuister  

Uit onderzoek van het wetenschappelijke tijdschrift Science blijkt dat er iets bijzonders aan de hand is met het liefdesleven van grasparkietjes. Vrouwelijke parkieten vinden hun mannelijke soortgenoten namelijk aantrekkelijker als de mannetjes voor hun ogen puzzels weten op te lossen. Na de testjes…

Update: Grootste Techbeurs ter wereld in Las VegasLuister  

Aan de andere kant van de wereld vindt in Las Vegas deze week de grootste consumentenelektronicabeurs van de wereld plaats. Ook wel CES genoemd, en is de plek waar grote merken als Google, LG en Samsung hun nieuwste producten tonen. Aan de vooravond van de laatste beursdag krijgen we een update van …

Biologische Lariekoek: veel vitamine c voorkomt verkoudheidLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Pigment in middeleeuws tandsteen suggereert dat óók vrouwen boeken overschreven Luister  

We gaan terug in de tijd. In het tandsteen van een middeleeuwse vrouw is namelijk het kostbare blauwe pigment ultramarijn gevonden. De archeologen vermoeden dat de vrouw een non was en dat zij boeken overschreef en illustreerde. Interessant, want we hebben lang gedacht dat dit werk vooral door manne…

Depressie onder ouderen door verwaarlozing of mishandeling in de jeugdLuister  

Door negatieve ervaringen als verwaarlozing of mishandeling tijdens de jeugd, kunnen ouderen last hebben van depressie. Psycholoog Ilse Wielaard deed 6 jaar parttime onderzoek naar depressie onder ouderen.

Onderzoek naar plasticvervuiling van containers MSC Zoe Luister  

Een week geleden sloegen bijna 300 containers overboord ten Noorden van de Waddeneilanden. Met een enorme plastic troep die vervolgens aanspoelde op de eilanden. Alle zichtbare rotzooi is de afgelopen dagen wel zo'n beetje opgeruimd, maar er liggen nog een heleboel zogeheten microplastics. Daar gaat…

Rituelen: Waarom we niet zonder kunnenLuister  

Vuurwerk afsteken bij Oud en Nieuw, de trouwring als symbool van eeuwige liefde en liefdesslotjes aan bruggen. Mensen zijn gek op rituelen. Maar waarom eigenlijk? Herman de Dijn is Emeritus hoogleraar aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. In het boek 'Rituelen: Waarom we ni…

Zijn er echt meer actieve muggen in de winter?Luister  

Verschillende media berichten dat Nederland in januari een opstoot van muggenoverlast kent, terwijl het winter is. Hiervoor baseren ze zich op de muggenradar, een website waarbij mensen in Nederland kunnen aangeven hoeveel last ze van muggen hebben. En deze website meldt in januari inderdaad een ver…

Hoe kunnen kinderen goed samenwerken?Luister  

De Wakkere Wetenschapper van vannacht is psycholoog Lisette de Jonge-Hoekstra. In Connecticut (VS) doet zij onderzoek naar hoe kinderen samenwerken. Samenwerken is voor volwassenen lastig, maar hoe gaat dit bij kinderen? Welke rol neemt een kind aan? Welke bewegingen maken ze? Gaan ze luider spreken…

Wetenschapper wil samenwerken met vissers die My Little Pony's vangenLuister  

De My Little Pony's, de zeecontainers en de brokken piepschuim verdwijnen langzaam van de stranden. Maar in zee dobberen nog volop spullen die de MSC Zoe vorige week verloor. Die spullen vormen een bedreiging voor de natuur, maar ze bieden óók kansen voor wetenschappelijk onderzoek. Erik van Sebil…

Biologische Lariekoek: mensen raken resistent tegen antibioticaLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Klimaatverandering verandert geslacht zeeschildpaddenLuister  

De temperatuur stijgt en er valt meer neerslag en ook de zeeschildpadden hebben daar last van. Want door de klimaatverandering worden er bijna alleen nog maar vrouwtjes zeeschildpadden geboren. Marien ecoloog Marjolijn Christianen onderzocht de gevolgen van klimaatverandering op zeeschildpadden. Wat…

Column #30 van Hens Zimmerman: De nieuwe bewoner van marsLuister  

Het fenomeen Hens Zimmerman neemt ons elke week mee naar de ruimte. Op geheel eigen wijze onthult hij de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week praat hij ons bij over de nieuwste bewoner van Mars.

Gezonder eten? Vermijd de supermarktLuister  

Gisteren hadden we het over hoe je met kleine stapjes kan toewerken naar een gezonder eetpatroon. Maar dan moet je natuurlijk wel bestand zijn tegen alle verleidingen die je tegenkomt in de winkel. Hoe bereik je dat? Dat is het vakgebied van Reint-Jan Renes. Hij is lector aan de Hogeschool Utrecht, …

Het gevaar van man-vrouwstereotypen in kinderboekenLuister  

Stereotypen over mannen en vrouwen zijn alomtegenwoordig. Ze komen ook veel voor in moppen en kinderboeken. Die stereotypen brengen ook verwachtingen met zich mee, ook bij jonge kinderen. Ervaringsdeskundige Fiore Nicolai praat met Professor Judy Mesman van de Universiteit Leiden en stelde acht tips…

Van wie is de maan eigenlijk, waarop de Chinezen net wereldnieuws maakten?Luister  

China mag nu helemaal meepraten als het om de ruimte gaat. Het onbemande ruimtevaartuig Chang'e 4 landde vannacht op de achterkant van de maan en gaat daar de komende maanden onderzoek doen. Nu er naast Amerika en Rusland een derde macht in de ruimte is, roept dat de vraag op wie daar de baas is.…

De Nederlandse taalwetenschapper die indianen hun verloren taal leertLuister  

In de studio is Taalwetenschapper Leo Wetzels. In Brazilië leert hij verloren, inheemse talen aan indianen. De indianen krijgen stukken land terug van hun voorouders en daar hoort ook de moedertaal bij. Taalwetenschapper Leo Wetzels werd gevraagd om de structuur van deze talen de documenteren en aa…

Hoe gezond was Lara's ketogeen dieet?Luister  

Heeft u ook goede voornemens dit jaar? Bijvoorbeeld om gezonder te eten? Lara wilde ik een paar kilo kwijt om beter te kunnen klimmen en volgde in december het ketogeen dieet. Daarbij eet je heel weinig koolhydraten en juist veel vetten. Lara at geen brood meer, dumpte haar fruit op de redactie e…

Eerste beelden van 'sneeuwpop' Ultima Thule in de kuipergordelLuister  

Gisteravond gaf NASA een persconferentie over de eerste resultaten van de 'speeddate' tussen het NASA-ruimtevaartuig New Horizons en de dwergplaneet Ultima Thule. Wij praten met Daphne Stam - planeetonderzoeker aan de TU Delft - over de eerste beelden van de 'sneeuwpop'.

Chinese maanlander landt op de 'donkere kant' van de maanLuister  

Afgelopen nacht is de Chinese maanlander Chang'e 4 succesvol op de achterkant van de maan geland. Het was lange tijd onduidelijk hoe laat de Chang'e 4 precies zou gaan landen. Astrofysicus en directeur van het Radboud Radiolab, Marc Klein Wolt, ontwikkelde met het Radiolab de antenne voor het Ch…

Biologische Lariekoek: muggen komen op het licht afLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

China koopt overal kennis om wetenschapstop te bereikenLuister  

Gekloonde aapjes, muizen met twee biologische moeders, de genetisch gemodificeerde tweeling én morgen waarschijnlijk de landing op de achterkant van de maan. Afgelopen jaar kwam er verrassend veel spectaculair wetenschapsnieuws uit China. Maar hoe ziet de wetenschapsagenda van de Chinezen er eigenl…

Groenten niet per definitie duurder door deltaplan biodiversiteitsherstelLuister  

Ernstige insectensterfte in Nederland, trekvogels die in het nauw zitten en wilde dieren waarvan er wereldwijd steeds minder zijn... Ze kwamen in 2018 allemaal voorbij in Nieuws en Co. Net als gesprekken over het herstel van de biodiversiteit. Met als sluitstuk het deltaplan dat krap twee weken gele…

Speed date in de ruimteLuister  

Rond deze tijd moet er een 'meet en greet' plaatsvinden op zo'n 6,6 miljard kilometer hiervandaan. Niet eerder gebeurde dat op zo'n afstand. In ieder geval niet met een vaartuig van aarde. De ontmoeting is namelijk tussen het NASA-ruimtevaartuig New Horizons en de dwergplaneet Ultima Thule. Wij prat…

Close-up foto's in de maak van het verste object ooit: Ultima ThuleLuister  

Als alles goed gaat dan hebben we binnen een etmaal de eerste foto's van het verste object dat ooit van dichtbij is gefotografeerd. NASA's ruimtesonde New Horizons vliegt morgenochtend rond half zeven Nederlandse tijd langs Ultima Thule. Ultima Thule behoort tot de Kuipergordel: de band van ijsachti…

Betere IVF veel relevanter dan genetisch gemanipuleerde baby'sLuister  

Gekloonde aapjes, muizenbaby's met twee biologische moeders en de genetisch gemanipuleerde baby's van vorige maand... 2018 was een interessant jaar voor de voortplantingsgeneeskunde. Hoe gaan we nu verder in 2019? En hoe verhouden die opzienbarende experimenten zich tot de kern van het vakgebied? Wi…

Wat brengt de wetenschap ons in 2019?Luister  

Het is net 2019, een jaar vol nieuwe ontdekking en kansen, zeker in de wetenschap natuurlijk. Wat kunnen we het komende jaar verwachten? We praten erover met Bouwe van Straten, wetenschapsjournalist bij de NTR.

Een wetenschappelijke kerst op AntarcticaLuister  

Wakkere Wetenschapper Ella Wesdorp viert deze kerst op het meest zuidelijke puntje van onze wereld. Zij doet onderzoek naar algen en bacteriën, die de basis vormen van de voedselketen. Ze onderzoekt wat de effecten zijn van een virus op deze micro-organismen.

De receptie van de Eerste Wereldoorlog in de Nederlandse bioscopenLuister  

Hoewel de Eerste Wereldoorlog bekend staat als de eerste mediaoorlog in de twintigste eeuw, is er nog weinig bekend over de manier waarop film als nieuws- en propagandamiddel in neutrale landen als Nederland functioneerde. Welke titels waren er in ons land te zien en welke reacties riepen zij op? Da…

Column #29 van Hens Zimmerman: Het mysterie van donkere materieLuister  

Het grootste deel van ons heelal is misschien helemaal niet zichtbaar. Wetenschappers vermoeden dat zo'n twee derde van het heelal bestaat uit donkere materie. Columnist Hens Zimmerman legt uit waaruit die donkere materie zou bestaan en waarom we die nodig hebben om te verklaren hoe sterrenstelsels …

Kindervragen: Waarom begon het heelal met de oerknal?Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Coen (8) uit Leersum heef…

Zo overleeft je kerstboom de kerstLuister  

De kerstboom die op dit moment prachtig opgetuigd in jouw huis staat, die staat er waarschijnlijk al meer dan twee weken. En als je dan zoveel moeite hebt gedaan om dat boompje drie trappen op te zeulen, wil je toch eigenlijk ook wel dat je spar het na kerst nog even uithoudt. Hoe zorg je ervoor …

Kindervragen: Kan een kwal ons onsterfelijk maken? Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag is het de beurt…

Biologische Lariekoek: kwispelende honden zijn blij je te zienLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Kindervragen: Waarom zijn oosterse draken goed en westerse draken slecht? Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag krijgen we bezo…

Kerst column van Hens Zimmerman: De sterLuister  

Deze week een extra column in deze podcast van onze ruimtefan Hens Zimmerman. En geheel in kerststijl. In deze aflevering gaat Hens op zoek naar de zin en de onzin van de ster van Betlehem, de kerstster.

Kindervragen: Waar komt de taal vandaan? Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag is het de beurt…

Wat doet de visserij met de bodem van de Noordzee?Luister  

Vissers weten precies waar ze heen moeten varen om zo veel mogelijk vis van een bepaalde soort te vangen. Daar kunnen wetenschappers nog wat van leren. Dat dacht waarschijnlijk ook marien-bioloog Karin van der Reijden. Voor haar net gepubliceerde onderzoek keek ze waar vissers op de Noordzee het vaa…

Kindervragen: Hebben mensen die hetzelfde eten ook dezelfde poep? Luister  

In in de zomer hebben we wetenschappers met veel plezier laten vertellen welke vragen ze ooit in hun leven van een kind kregen. Nu is het nu de beurt aan de kinderen zelf. Begin december konden ze hun eigen vragen aan Nieuws en Co opsturen. Deze week zullen we er vijf aan bod laten komen. We begin…

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: SnelkookpanLuister  

Het is 1815 en zeer koud in Haarlem. Maar in de gaarkeukens worden de arme bewoners voorzien van voedzame, goedkope soep. Een soep gemaakt van gort, rapen en uitgekookte runderbeenderen. Voor de bereiding van deze soep was een hogedrukketel nodig, maar de huidige ontwerpen bleken niet veilig. De…

Biologische Lariekoek: Spinazie bevat extreem veel ijzerLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Column #28 van Hens Zimmerman: Een ruimtelijke paradoxLuister  

Spacegeek Hens Zimmerman behandeld in deze column een schijnbare tegenstelling. Kunnen we ons echt verplaatsen in de ruimte? Of is dat maar een illusie? Schrijf mee, let goed op en probeer het raadsel te ontrafelen.

Zo lieten dino's hun pootafdrukken al 100 miljoen jaar achterLuister  

Het is erg mooi nieuws uit de dino-wereld. Wetenschappers hebben in het zuid-oosten van Engeland (East-Sussex) tientallen gedetailleerde voe..euh pootafdrukken gevonden van verschillende dinosauriërs. Bij sommige pootafdrukken kun je er de afdruk van de schubben zelfs nog in zien. En dat is natuurl…

Wat doet antibiotica met ons afweersysteem?Luister  

De Wakkere Wetenschapper van vannacht, Sanne de Jong, doet onderzoek in Stanford. Steeds vaker gebruiken we een antibiotica kuurtje, maar hoe gaat ons lichaam hier eigenlijk mee om?

Polyoxybenzylmethylenglycolanhydride!!!!!!!!!!Luister  

Liefhebbers van de originele Mary Poppins-film herkennen het musicalnummer Supercalifragilisticexpialidocious vast. Het woord zelf betekent zo iets als 'mega-fantastisch', maar in werkelijkheid is het natuurlijk een verzinsel dat speciaal voor de film bedacht is. Met het verschijnen van de nieuwste…

Basisschoolleerlingen maken ruimtereis met André KuipersLuister  

Op het Mediapark is zojuist de SpaceBUZZ onthuld. Dat is een model van een raket waarmee je virtueel de ruimte in kunt. De raket is onderdeel van een nieuw project voor basisschoolleerlingen. Doel daarvan is om kinderen te laten zie hoe mooi én hoe kwetsbaar de aarde is. Marc-Robin Visscher vloog m…

Eten uit de BeerputLuister  

Bio-archeoloog Merit Hondelink onderzoekt toiletten uit de 18de en 19de eeuw. In de beerput zoekt ze naar etensresten om te weten te komen wat de mensen vroeger aten. Om alle etensresten te kunnen herkennen, kookt Merit Hondelink zelf de gerechten uit deze tijd na. Deze oude recepten zijn te horen i…

Waar we heen gaan? Jelle zal wel zienLuister  

Elke week geven we het podium aan een jonge wetenschapper die na jaren eindelijk klaar is met een promotieonderzoek. Deze week is historicus Jonne Harmsma bij ons. Hij schreef een biografie over oud-politicus Jelle Zijlstra. De titel van zijn promotieonderzoek 'Jelle zal wel zien' heeft hij te danke…

Nature's 10: erkenning voor de man die open access moet forcerenLuister  

Wetenschappelijke artikelen die met publiek geld zijn betaald, moeten voor iedereen gratis toegankelijk zijn. Dat is het idee achter 'open access'. Maar in de praktijk zitten nog veel artikelen achter een betaalmuur. Robert-Jan Smits moest als speciaal gezant bij de Europese Commissie een doorbraak …

Waarom de Chinezen zo lang onderweg zijn naar het maanoppervlakLuister  

Anderhalve week geleden lanceerde de Chinese ruimtevaartorganisatie een sonde die op de achterkant van de maan moet landen: dáár waar nog nooit iets of iemand is geland. Waarom is die sonde zo lang onderweg? En hoe gaat het met de Nederlandse antennes die op de communicatie-satelliet zitten? Vlak …

Waarom Saqqara nog nieuwe Oud-Egyptische schatten in petto heeft Luister  

De ontdekking van een meer dan vierduizend jaar oude grafkapel van een hogepriester in Saqarra (Egypte) was afgelopen weekend groot nieuws. Op de hiëroglyfen in de kamer staat dat de man, genaamd Wahtye, inspecteur van de 'heilige boot' was. Dat betekent dat hij er met rituelen en offers voor moest…

Maakt tweetaligheid je slimmer?Luister  

Krijgen kinderen die naast hun moedertaal ook Spaans OF Chinees leren, een beter geheugen? Of kunnen zij hun aandacht beter verdelen? Naar tweetaligheid wordt tegenwoordig steeds meer onderzoek gedaan en de conclusies lopen uiteen. Presentator Rob Bruins Slot belt met San Francisco, waar taalwete…

Column #27 van Hens Zimmerman: Kunstmatige intelligentie in de ruimteLuister  

Nu al kan kunstmatige intelligentie ons helpen bij het herkennen van afbeeldingen. Dat gebeurt met behulp van deep learning. Is deze techniek ook nuttig voor het besturen van ruimteschepen? Hens Zimmerman onderzoekt deze vraag met de hulp van Alexa, de intelligente Amazon-computer.

Plattere vorm mensenschedel gelinkt aan Neanderthaler-genen Luister  

De moderne mens (en meer bepaald mensen uit het Westen en Azië) draagt een aantal genen van de Neanderthaler met zich mee, doordat onze verre voorouders zich van tijd tot tijd met de Neanderthaler voortplantten. Nieuw onderzoek uit Current Biology vindt nu sterke statistische verbanden dat een aant…

Nubië: Land van de zwarte Farao’sLuister  

Ze bouwden meer piramides dan de oude Egyptenaren, stichtten een van de oudste koninkrijken van Afrika, schreven in een schrift dat door niemand ontcijferd kan worden en heersten over een rijk van de zuid oevers van de Nijl tot de grenzen van het huidige Libanon. Toch hebben weinig mensen van dit vo…

Zonne-auto Lightyear One rijdt in 2020 door de stratenLuister  

Naast auto's met stekkers en auto's met benzinetanks zullen we vanaf 2020 ook auto's met zonnecellen op straat zien. We hebben er in Nederland namelijk een nieuw automerk bij: Lightyear. Vandaag werd de productiehal in Helmond geopend en LeasePlan heeft al 20 auto's besteld. Jeroen de Jager reed in …

De oorsprong achter de jaarlijks vallende 'wintersterren'Luister  

Vannacht en de nacht van vrijdag op zaterdag is het weer zo ver. Dan vallen de jaarlijkse Geminiden, een gordijn van 'vallende sterren', weer over de aarde heen. Vanaf 20 uur kun je al twintig vallende sterren per uur zien, en elk uur worden het er meer en meer. Met een maan die 's nachts al snel on…

Leerlingen kunnen heel goed zelf bedenken wat ze willen lerenLuister  

Vannacht doen we het Lekenpraatje met Jeroen Bron. Hij promoveerde op 26 november aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Hij onderzocht hoe leerlingen invloed kunnen hebben op hun eigen curriculum.

Universiteit Wageningen oogst eerste 'Nederbananen' Luister  

Vandaag worden aan de Universiteit Wageningen de eerste Nederlandse bananen geoogst die niet op de volle grond, maar op kunstmatige bodems van steenwol en kokosvezel in kassen zijn geteeld. Via dit project hoopt bananen-expert Gert Kema de bananensector op te schudden en de strijd aan te gaan met ve…

Commerciële dna-tests hebben onverwachte 'bijwerkingen'Luister  

Van placebo-effecten bij medicijnen heeft u waarschijnlijk wel gehoord: we kunnen ons beter of juist slechter voelen door een pilletje dat geen enkele werkzame stof bevat. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat de uitslag van een dna-test ons gedrag kan veranderen. Proefpersonen die tijdens een experimen…

Vrijheid en gelijkheid: De idealen van de Atlantische RevolutiesLuister  

Op vrijdag 7 december houdt professor Annelien de Dijn haar oratie aan de Universiteit van Utrecht over "Vrijheid en gelijkheid: De idealen van de Atlantische Revoluties". Wat is de definitie van vrijheid? Hoe gaat dat samen met gelijkheid? Annelien de Dijn geeft antwoord op deze vragen en legt …

Zo loopt de superheld van de dierenwereld over water Luister  

Gekko's zijn kleine reptiel-achtigen die dingen kunnen doen die een superheld niet misstaan. Tot hun kunstjes behoren onder meer over het plafond lopen, met een gigantische snelheid wegschieten, én (last but not least) over water rennen. Sommige soorten kunnen ook hun huid (die overigens waterafsto…

Heeft de bubbel waar wetenschappers in zitten invloed op hun onderzoek?Luister  

Hoe doe je als wetenschapper goed, degelijk en onafhankelijk onderzoek? Naar aanleiding van recente discussies over fraude, onjuist gebruik van statistiek en belangenverstrengeling maakte Focus een drieluik over de stand van de wetenschap. Afgelopen nacht het derde en laatste deel. Verslaggever L…

Hoe worden herinneringen opgeslagen in het brein?Luister  

Herinner jij je nog de laatste keer dat je uit eten ging? Weet je nog met wie je was en naar welk restaurant je ging? Hersenwetenschapper Silvy Collin onderzoekt hoe herinneringen opgeslagen worden in het brein. Ze werkt bij het geheugenlab van de prestigieuze Amerikaanse universiteit Princeton.

Column #26 van Hens Zimmerman: space warpsLuister  

Hens Zimmerman neemt ons wekelijks mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt Hens de invloed van Amerikaanse presidenten op de astronomie in de VS.

China lanceert historische lander naar achterkant maanLuister  

Vandaag lanceert de Chinese ruimtevaartorganisatie een lander die de achterkant van de maan moet bereiken. Als alles volgens plan verloopt dan schrijven de Chinezen binnenkort geschiedenis. Want hoewel er beelden van zijn, is nog nooit iets of iemand op de achterkant van de maan geland. Ook qua …

Biologische Lariekoek: haren en nagels groeien door na de doodLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze we…

Huidig smelttempo ijskap Groenland in eeuwen niet geëvenaard Luister  

Dat de ijskap op Groenland door klimaatopwarming snel smelt en de zeespiegel doet stijgen weten we al langer. Maar een team van klimaatwetenschappers, waaronder polair meteoroloog Michiel van den Broeke (Universiteit Utrecht), ontdekte dat de huidige smeltsnelheid in vergelijking met de afgelopen ee…

De klimaatgezant van KatowiceLuister  

De klimaatgezant van Katowice. Het klinkt als een krimi, met een langzaam ontvouwend plot. En dat is het misschien ook wel. Afgelopen maandag is de klimaattop begonnen, in Katowice, Polen. Een enorme conferentie met twintigduizend deelnemers. Ons land wordt daar vertegenwoordigd door Marcel Beukeboo…

Bijwerkingen van medicijnen verminderen via scheikundig onderzoekLuister  

Vandaag hebben we nieuws uit de scheikunde. Het malariamedicijn Lariam staat erom bekend dat het flinke bijwerkingen kan hebben. Van draaierigheid en hoofdpijn tot hallucinaties, angsten en depressies. Scheikundigen van de Radboud Universiteit Nijmegen hebben nu een techniek ontwikkeld waarvan ze ho…

De intrede van de Nederlandse taal op de lagere schoolLuister  

In het lekenpraatje is Promovendus Bob Schoemaker te gast. Hij hoopt op 6 december te promoveren aan de Universiteit van Leiden op het onderwerp: Het onderwijs in de Nederlandse taal op de lagere school van 1750 tot 1850. Hoe deed de Nederlandse taal zijn intrede op de lagere school? En hoe verander…

Succesvolle teamdynamiek geeft echt grotere kans op nieuwe overwinningLuister  

Never change a winning team luidt een bekend gezegde, maar misschien is het toch meer dan dat. Een nieuwe Amerikaanse studie uit het tijdschrift Nature Human Behaviour laat namelijk zien dat dezelfde teamspelers die in het verleden gezamenlijk succes hebben gekend, ook in de toekomst een grotere kan…

Asteroïdenjager OSIRIS-Rex zoekt bouwstenen van het levenLuister  

Vandaag arriveert NASA's ruimtesonde OSIRIS-Rex bij asteroïde Bennu. OSIRIS-rex moet een monster van de asteroïde nemen en het materiaal in 2023 hier op aarde afleveren. Daarmee kunnen we meer te weten komen over de oorsprong van het leven hier op aarde. Wij praten erover met Fred Jansen. Hij leid…

De invloed van commerciële bedrijven op de wetenschapLuister  

Kun je als wetenschapper nog onafhankelijk onderzoek doen als dat gefinancierd is door een bedrijf met eigen ideeën en belangen? Verslaggever Laura Molenaar praat met Jeroen de Ridder, die aan de Vrije Universiteit onderzoek doet naar de wisselwerking tussen bedrijf en universiteit.

Column #25 van Hens Zimmerman: Oumuamua Luister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult op geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij het object Oumuamua. Een mysterieuze rode steen die door ons zonnestelsel zoeft.

Spannende kaart Londen laat je middeleeuwse moorden ontdekken Luister  

Niet alleen in het Victoriaanse Londen van Jack the Ripper kwam moord al regelmatig voor. Dat maakt een nieuwe fascinerende kaart over het middeleeuwse Londen (de 14de eeuw) duidelijk. Het is een creatie van Manuel Eisner (een criminoloog uit Cambridge) en je kunt erg makkelijk mee kijken in welke L…

Vinden Europarlementariërs hun politieke kleur óf hun nationaliteit belangrijker?Luister  

Politiek wetenschapper Harmen van der Veer promoveerde onlangs aan de Universiteit van Amsterdam. Hij onderzocht wat voor een Europarlementariër belangrijker is: partijbelang of landsbelang. Duizendenen en nog eens duizenden documenten van het Europees parlement heeft hij daarvoor doorgespit. En me…

Vanuatu: een stabiele democratie in een verdeeld landLuister  

Hoe opereert de democratie in een land met meer dan honderd talen, tachtig eilanden en zeventien politieke partijen? Ondanks de verdeeldheid is de democratie op de archipel Vanuatu, gelegen naast Australië, bijzonder stabiel. Wouter Veenendaal onderzoekt hoe het kan dat kleine staatjes vaak juist e…

Voor het eerst echt gevonden: genetische risico's op ADHDLuister  

Een zeer groot internationaal team van wetenschappers heeft voor het eerst duidelijk een aantal genen gevonden die een verhoogd risico op ADHD met zich mee brengen. Dat is interessant, omdat wereldwijd 5 procent van de kinderen en 2.5 procent van de volwassenen de diagnose krijgen. Maar hoewel een s…

Gebeten door een slang - en dan?Luister  

Gemiddeld eens per vier minuten overlijdt er iemand aan een slangenbeet. Hoe verkrijg je antigif tegen een slangenbeet? En hoe komt het dat er nog steeds zo veel mensen overlijden door slangengif? We spreken presentatrice Elisabeth van Nimwegen en regisseur Dirk de Bekker over de uitzending van Focu…

'Een van de Chinese baby's heeft onbedoelde genetische mutatie'Luister  

De wetenschapper die claimt dat hij baby's genetisch heeft gemanipuleerd, heeft zijn werk na een oorverdovende radiostilte toegelicht. Hij gaf een presentatie op de International Summit on Human Genome Editing en kon vervolgens rekenen op een stortvloed aan kritische vragen. Maar klopt zijn claim…

De man achter de 'genetisch gemanipuleerde baby's' Luister  

We gaan naar China, naar het nieuws dat zo enorm veel stof heeft doen opwaaien.. De Chinese wetenschapper Jiankui He claimt dat hij de eerste genetisch gemodificeerde baby's de wereld in heeft geholpen. Jiankui He heeft met de relatief nieuwe techniek Crispr-cas9, direct na een aantal ivf-bevruch…

De echte eenhoorn leefde nog ten tijde van de mensheid Luister  

Het is nu officieel door de wetenschap vastgesteld. De moderne mens heeft in het verre verleden in dezelfde tijdsperiode geleefd als dé echte eenhoorn. Geen elegant wit paard met een klein sierlijk hoorntje op het hoofd, maar wel de Siberische eenhoorn: een harige kolos zo groot als een olifant, me…

Wat hebben koningin Wilhelmina, Adolf Hitler en Jack Kerouac met elkaar gemeen? Luister  

Wat hebben koningin Wilhelmina, Adolf Hitler en Jack Kerouac met elkaar gemeen? Ze gebruikten alledrie een vorm van crystal meth. Ook wel bekend als speed. Dat was in de tijd dat die drug gewoon legaal verkrijgbaar was. Over de geschiedenis van het drank- en drugsbeleid hield Gemma Blok afgelopen vr…

UMC Groningen start muziektherapie bij te vroeg geboren baby'sLuister  

In het Universitair Medisch centrum van Groningen startten ze vandaag met een bijzonder experiment. Te vroeg geboren baby's zullen er worden blootgesteld aan muziektherapie in de hoop een aantal lichamelijke en psychologische nadelige effecten van deze vroeggeboorte te behandelen. En dat is opmerkel…

Biologische lariekoek: Je wordt verkouden van de kouLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze we…

Een nieuwe geschiedenis van CuraçaoLuister  

Hoe bepaal je wat hoort bij het nationaal erfgoed? Curaçaoënaars worstelen daar al decennia mee. Margo Groenewoud is als historicus verbonden aan de Universiteit van Curaçao en doet onderzoek naar hoe monumenten en archieven op Curaçao vorm hebben gekregen in de afgelopen eeuw. Margo wil de gesc…

Column #24 van Hens Zimmerman: De Fast Radio BurstLuister  

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week vertelt hij over het mysterie rondom de Fast Radio Burst.

Nieuwe vorm van prostaatkanker ontdekt Luister  

Jaarlijks krijgen tienduizend mannen in Nederland de diagnose van prostaatkanker. En hoewel het in de meeste gevallen lukt om de ziekte te bestrijden door de prostaat te verwijderen, komt de kanker meestal gelukkig niet terug. Maar in het geval dit wel zo is, wordt de kanker verder bestrijden moeili…

Hoe kunnen we voor eeuwig jong blijven?Luister  

In goede gezondheid 120 jaar oud worden, dat is voor veel mensen een droom. Maar is het ook haalbaar? Verouderingsbioloog Peter de Keizer van UMC Utrecht werkt al jaren aan manieren om het leven langer te laten duren. In onze podcastbooth op het Betweterfestival in Tivoli Vredenburg gaf hij antwoord…

Virtuele tour langs zwart gat in het centrum van onze MelkwegLuister  

We gaan vandaag op reis naar een zwart gat. Dat wil zeggen, dat doen we met virtual reality. In het echt zijn er namelijk nog wat praktische uitdagingen. Behalve dat we het niet zouden overleven, is het ook nog eens enkele tienduizenden lichtjaren reizen. Om toch een beeld te krijgen hoe het er in z…

Superstil en zonder kerosine: hoe haalbaar is duurzame luchtvaart?Luister  

Een superstil vliegtuigje zónder kerosine en zónder propellors. Amerikaanse wetenschappers hebben er voor het eerst eentje laten vliegen. Met die innovatie hopen zij de luchtvaart duurzamer te maken. Ze publiceerden hun bevindingen in het prestigieuze blad Nature. Joris Melkert, luchtvaartdeskundi…

Slechts enkele farmaceuten steken geld in ontwikkelen noodzakelijkste medicijnenLuister  

Er zijn maar vijf grote internationale farmaceutische bedrijven die veel geld en energie steken in de ontwikkeling van medicijnen waarop vooral arme landen zitten te wachten. En het meeste geld gaat naar maar vijf ziekten terwijl er 45 ziekten staan op de prioriteitenlijst van de Wereldgezondheidsor…

De nieuwe maatschappelijke rol van de kunstenaar Luister  

Rina Visser is onlangs gepromoveerd op een nieuwe vorm van kunstenaarschap: de participatieve kunst. Tegenwoordig gaan sommige kunstenaars samen met wijkbewoners aan de slag om maatschappelijke kwesties op te lossen. Kunstenaars kunnen bijvoorbeeld helpen bij de ontwikkeling van een wijk in Den Haag…

Unieke databank brengt vegetatie over de hele wereld in kaart Luister  

Een groot internationaal netwerk van biologen en ecologen slaagde er in 2016 voor het eerst in om een gedetailleerde database van de vegetatiesamenstelling over heel onze aardbol te maken. sPlot heet die databank. Maar liefst 1.1 miljoen onderzochte gebiedjes en 26.000 planten, grassen en boomsoorte…

Wat kan er misgaan bij het interpreteren van data?Luister  

Wetenschappers gebruiken vaak grote hoeveelheden data voor hun onderzoek. Maar hoe zorg je ervoor dat je uit die data ook de juiste conclusies trekt? Jan-Willem Romeijn doet onderzoek deze problematiek. Hij is hoogleraar wetenschapsfilosofie in Groningen, en hij legt uit waarom het zo belangrijk is …

Mislukte Sojoez-lancering als schoolvoorbeeld van risicomanagementLuister  

Zelfrijdende auto's die ongelukken veroorzaken, het ongeluk met de Stint in Oss en stroomstoringen die grote chaos veroorzaken... Technologie dringt steeds verder door in ons dagelijks leven en dat brengt risico's met zich mee. Met die risico's moeten we op een andere manier omgaan dan we nu doen, b…

Wat is het effect van overdreven taalgebruik?Luister  

Op het Betweter Festival stapte taalwetenschapper Christine Liebrecht van Tilburg University in onze Podcast-booth. Daar gaf ze een mini-college op over het effect van overdreven taalgebruik. Hoe kun je met taal voortaan altijd gelijk krijgen? Deze aflevering is gemaakt in samenwerking met de Un…

Biologische Lariekoek: lemmingen plegen massaal zelfmoord Luister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week h…

Column #23 van Hens Zimmerman: Hoe repareer je een ruimtestation?Luister  

Hens Zimmerman vertelt over een spannende Sovjetmissie naar de Saljoet-7. Daar was namelijk een sensor kapot gegaan waardoor geen contact meer met het ruimtestation gemaakt kon worden. De Russen zetten alles op alles om in de space race voor te blijven.

Bruin vet speelt rol in verzadigingsgevoel Luister  

Heb je wel eens van bruin vet gehoord? Misschien denk je dat het je ergste vijand is, maar dat is niet zo. Eerder was al bekend dat het (in combinatie met de koude of bepaalde hormonen) kan helpen om af te komen van wit vet ('het slechte vet'). En een nieuwe studie uit het prestigieuze wetenschappel…

Woonden er giganten op de Cariben?Luister  

In 1499 komt Amerigo Vespucci aan op de Cariben. Hij beschrijft de oorspronkelijke bewoners als woeste giganten. Archeologisch onderzoek wijst echter uit dat de bewoners van de Cariben helemaal niet groter waren dan andere volkeren. We praten met Luc Alofs van de Universiteit van Aruba over de mythe…

Óók bestrijdingsmiddelen verstoren het leven in slootjesLuister  

In Leiden ligt al anderhalf jaar een mini-poldertje met 38 slootjes. Het is het domein van hoogleraar Martina Vijver. Ze onderzoekt met haar studenten de invloed van vreemde stoffen op de natuur. Belangrijk, want we introduceren steeds weer nieuwe stoffen in de zonder dat we de gevolgen volledig ove…

Is wat we zien ook wat we horen?Luister  

Zoals elke week geven we het podium aan een promoverende wetenschapper. Na jarenlang gezwoegd te hebben op een onderzoek, is het dan nu eindelijk klaar. Tijd om de resultaten aan het grote publiek te laten horen. Claudia Lüttke onderzocht aan de Radboud Universiteit, de visuele invloed bij luis…

Waterreservoirs maken ons lui en kwetsbaar in tijden van droogteLuister  

Nog altijd is er sprake van droogte in Nederland, we zouden het bijna vergeten nu het herfst is. En door klimaatverandering krijgen steeds meer gebieden te maken met langere periodes van watergebrek. Vorig jaar nog was het extreem droog in Zuid-Europa. In 2015 werd Californië geteisterd door de erg…

Op zoek naar het verdwenen plasticLuister  

Schokkende hoeveelheden plastic komen jaarlijks in zee terecht. De enorme hoeveelheid afval die zich in de vorm van plastic soep verzamelt, is maar een fractie van al het plastic afval in het milieu. Maar waar blijft de rest? Focus TV gaat vanavond, om 20:45 uur op NPO 2, op zoek naar het verdwe…

Het Latijn in de spreuken van Harry Potter Luister  

Vanavond gaat in Nederland de film Fantastic Beasts and Where to Find Them: The Crimes of Grindelwald in première. Het is de nieuwste film die zich in het universum van Harry Potter afspeelt en ook door JK Rowling geschreven werd. Maak je dus vooral klaar voor een tsunami aan spreuken zoals Accio!,…

Waarom pop-stemmen tegenwoordig een robot-achtige kant hebbenLuister  

Het is 20 jaar geleden dat het nummer Believe van zangeres Cher doorbrak in de Nederlandse hitlijsten. En dat is een muzikale mijlpaal, omdat dit het eerste popnummer was dat overdreven veel gebruik maakte van 'Auto-tune'. De techniek werd oorspronkelijk ontwikkeld in de olie-industrie om olieveld…

De officiële kilo wordt gedegradeerdLuister  

We staan er niet bij stil, maar als we zeggen dat een voorwerp 1 kilo weegt, vergelijken we het eigenlijk met een voorwerp dat al meer dan een eeuw in Parijs ligt, dé kilo ('Le Grand K') heet, en de maatstaf van gewicht (of wetenschappelijk correcter: massa) is. Er bestaat zelfs een internationale …

Nederlands leren door buiten te spelen, mét een taalhuisjeLuister  

In Nijmegen is vandaag een taalhuisje geopend. Het huisje staat op het schoolplein van basisschool De Bloemberg. Op die school zitten kinderen die net in Nederland wonen en nog geen Nederlands spreken. Het Taalhuisje kan hen daarbij helpen. Hoe? Dat vroeg verslaggever Karin Alberts bekijken aan Paul…

De computer als adviseur bij duurzaam bouwenLuister  

Professor Jan Hensen is in Sydney om de afwegingen te onderzoeken die komen kijken bij het duurzaam maken van huizen. Kun je beter zonnecellen nemen of toch je spouwmuren isoleren? Hensen rekent dit door met behulp van computermodellen. Hij vertelt over zijn bezigheden in Sydney en zijn onderzoek aa…

Biologische Lariekoek: de tong heeft smaakzones Luister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze we…

Column #22 van Hens Zimmerman: Is er leven op Mars?Luister  

Is er leven op Mars? Lijkt Mars op onze Aarde? Waar komt het methaan rond Mars vandaan? Onze space-geek, Hens Zimmerman, zoekt deze week naar leven op Mars.

Nieuwe Thatcher nodig om de aarde te reddenLuister  

Een president met huidkanker op zijn neus, een televisieserie die leidde tot een massale boycot van spuitbussen en wetenschappers die hun carrière in de waagschaal legden om de aarde te redden... Ze komen allemaal voorbij in de documentaire 'Ozone Hole: how we saved the planet'. Die film laat zien …

De waarde van muziek voor kinderen in het ziekenhuisLuister  

Kan muziek gebruikt worden om kinderen gerust te stellen bij een pijnlijke behandeling? Dat heeft Marianne van der Heijden onderzocht tijdens haar promotieonderzoek in Rotterdam en Kaapstad. Wat voor muziek werkt het beste? En helpt live muziektherapie beter dan opgenomen liedjes?

Is de magnetron het ultieme anti-afluister-middel? Luister  

In het Verenigd Koninkrijk, het land van James Bond, is er iets merkwaardigs aan de hand. Het lijkt op een 1 april grap, maar de Britse krant The Sunday Times meldt dat sommige Conservatieve politici uit het Brexit-kamp elkaar sterk aanraden om magnetrons in hun kantoor te installeren als beschermin…

#4 InScience: kunstmatige intelligentieLuister  

Op het InScience filmfestival in Nijmegen zijn vanaf vandaag tientallen prachtige wetenschapsfilms te zien. Bijvoorbeeld de film waarin een robot voor het eerst de allerbeste alpha go speler ter wereld verslaat. Collega Gerda Bosman blikt samen met programmeur van het festival Daisy van de Zande en …

Zwarte schimmels beschermen houtwerk, met hulp van olijfolieLuister  

Schimmels die houten schuttingen, gevelplaten en meubels in de tuin beschermen tegen houtrot. Klinkt nog wat vreemd, maar het zou zomaar werkelijkheid kunnen worden. Aan de TU Eindhoven promoveert Elke van Nieuwenhuijzen morgen op een studie naar deze nieuwe manier van houtbescherming. Voor haar ond…

Biologische Lariekoek: apen ontvlooien elkaarLuister  

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze we…

De vele gezichten van de sfinxLuister  

Half leeuw, half mens, met of zonder hoofddeksel, liggend of staand... Sfinxen zijn er in alle soorten en maten. En ze kwamen niet alleen tussen de Egyptische piramides voor. Maar wat betekenden de standbeelden en afbeeldingen van die mythische wezens? En welke functie vervulden ze in het dagelijks …

"Overheid betrekt burgers niet genoeg bij plaatsen windmolens" Luister  

De aarde warmt op en daarom wil de overheid overschakelen op groene energie in plaats van fossiele brandstoffen. Maar de plannen die de overheid maakt kunnen botsen met de plannen van de burgers. In september was er bijvoorbeeld nog een grote petitie in Rosmalen tegen de komst van een windmolenpark.…

Zijn er ook glazen plafonds in de wetenschap? Luister  

orden vrouwen en mensen die behoren tot een etnische minderheid, minder vaak aangesteld als hoogleraar? Bas Hofstra is in Stanford om onderzoek te doen naar de glazen plafonds in de wetenschap.

Waarom zijn doemscenario's over robots die de wereld overnemen onzin?Luister  

Het is zo'n beetje HET doemscenario in menig science-fiction film: robots worden slimmer dan mensen en nemen uiteindelijk de wereld over. Maar is dit een realistisch scenario? Chide Groenouwe van Universiteit Utrecht stelt je in deze podcast gerust: zo ver zal het niet komen. Op het Betweter Festiva…

Column #21 van Hens Zimmerman: Tabby’s sterLuister  

Is Tabby's ster gebouwd door aliens? Wat zijn de lichtschommelingen rondom de ster? Hens Zimmerman bespreekt verschillende theorieën om de mysterieuze ster te kunnen verklaren.

Hoe historisch correct is Assassin's Creed Odyssey? Luister  

Een jaar geleden gingen we na hoe historisch correct 'Assassin's Creed Origins' is, een avonturengame waarbij de makers het oude Egypte van Cleopatra deden herrijzen. Nu een jaar later is er met 'Odyssey' een nieuwe game uit die zich afspeelt in het Oude Griekenland ten tijde van de Peloponnesische …

Dansen op algoritmesLuister  

Heb je zin om aanstaande zaterdag lekker te gaan raven? Maar heb je dit keer geen zin in die vaste DJ die alleen maar plaatjes van andere artiesten staat te draaien? Dan moet je misschien eens gaan dansen op algoritmes. Zaterdagnacht kan dat tijdens een Algorave in de Ekko in Utrecht. We spreken met…

Griepprik vermindert maatschappelijke ontwrichtingLuister  

Het is november en daarmee is het weer tijd voor de griepprik. Huisartsen roepen patiënten die in een risicogroep vallen op om een spuit te komen halen. Desondanks daalt de vaccinatiegraad al jaren achter elkaar. Vanmorgen liet staatssecretaris Blokhuis zich inenten in de hoop dat velen zijn voorbe…

#3 InScience: Behind the Curve Luister  

Volgende week gaat het wetenschapsfilmfestival InScience van start. Bij Focus blikken we alvast vooruit. Gerda Bosman bespreekt de bijzondere film ‘Behind the Curve’ met gasten Daisy van de Zande, programmeur van het festival en wetenschapsfilosoof Tim Michels.

Nationalisme: the American way Luister  

De Amerikaanse president Donald Trump heeft het recentelijk verschillende keren gezegd en verdedigd: hij beschouwt zichzelf een nationalist. Daarmee is hij de eerste Amerikaanse president in de geschiedenis die hier openlijk voor uitkomt. Nationalisme bestaat in meerdere vormen. Maar als het om …

Is het gebruik van proefdieren noodzakelijk?Luister  

Volgens veel wetenschappers is het gebruik van proefdieren onvermijdelijk bij bepaalde onderzoeken. Maar is het noodzakelijk? Of zijn er alternatieven? We praatten hier over met professor Maarten Kamermans van het Nederlandse Herseninstituut. Hij deed met proefdieren onderzoek naar de aandoening …

Biologische lariekoek: Kun je blind worden als je op je stuitje valt?Luister  

In de rubriek Biologische lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Samen schreven ze het boek Plassen over Kwallenbeten. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze we…

Aantal wilde dieren wereldwijd met 60 percent afgenomen Luister  

Het Wereldnatuurfonds kwam vandaag met een alarmerend rapport over de toestand van de dieren op onze planeet. 60 percent van de wilde dieren op aarde zijn in aantal achteruit gaan in vergelijking met 1970. En dat nieuws slaat wereldwijd opnieuw in als een bom. Desondanks is dit niet de eerste kee…

Chocolademelk verbindt ons met het Zuid-Amerika van 5 millennia geledenLuister  

Met slagroom, met hazelnotensmaak, met een beetje chili of kardemom... Chocolademelk is er tegenwoordig in allerlei smaken en ligt in praktisch alle supermarkten. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat mensen zo'n 5300 jaar geleden ook al cacao-drank maakten. Dat is zo'n 1500 jaar eerder dan gedacht. Het…

Onze manier van praten draagt bij aan polarisatieLuister  

Willen we het hoofd bieden aan problemen zoals klimaatverandering, de afname van de biodiversiteit of de vluchtelingenproblematiek? Dan moeten we beter leren praten met mensen die anders denken dan wijzelf. Dat stelt Noelle Aarts, hoogleraar socio-ecologische interacties aan de Radboud Universiteit …

Vloggen als leerstrategie voor kinderenLuister  

Vloggen is mateloos populair, vooral onder jongeren. Social media staat bol van de filmpjes over make-up, computerspellen en de online levens van supersterren. Maar kan het maken van vlogs ook helpen bij het leren op school? Stephanie Wassenburg zoekt dat uit aan de Carnegie-Mellon universiteit in P…

#2 InScience: Earthrise en BecomingLuister  

Over twee weken gaat het wetenschapsfilmfestival InScience weer van start. Bij Focus blikken we alvast vooruit. Te gast zijn Daisy van de Zande, programmeur van het festival en filmmaker Jan van IJken, van wie de prijswinnende film 'Becoming' te zien zal zijn.

Uit de gevangenis, en dan?Luister  

Het overgrote deel van de criminelen is man. Criminoloog Elanie Rodermond is gepromoveerd op onderzoek naar vrouwelijke daders, en waarom sommige vrouwen na vrijlating uit de gevangenis wel stoppen met criminaliteit en andere niet. We spreken haar over de bevindingen en het doen van onderzoek naar z…

Graven naar oude teksten in nieuwe databank NederlabLuister  

Nooit meer stapels boeken doorspitten of online databases doorploegen voor je onderzoek. Want er is voortaan een databank waar je al je benodigde teksten kunt vinden: Nederlab. Met meer dan 41 miljoen teksten en 18 miljard woorden, terug te halen tot en met de 13de eeuw. We spreken Katrien Depuydt v…

Column #20 van Hens Zimmerman: Het ontstaan van allesLuister  

Waarom is er iets en niet niets? Hoe kunnen atomen ontstaan zijn uit de lege ruimte? Hens bespreekt verschillende theorieën en komt erachter dat deze vragen misschien wel de verkeerde zijn, wanneer we praten over ons heelal.

Voor het eerst een wetenschappelijke atlas van Belgische bieren Luister  

Boeken over de beroemde Belgische bieren zijn er al in overvloed verschenen. Maar als het over de ingrediënten en smaakbeschrijving van deze bieren gaat baseerden de auteurs hun kennis vaak op hun eigen (subjectieve) ervaring of wat algemeen geaccepteerd is onder kenners. Niet zo met het boek 'B…

Tbc-diagnose bij kinderen wordt veel gemakkelijkerLuister  

Ze noemen het een doorbraak: een eenvoudige tbc-test waarmee je niet met slijm maar met poep kunt aantonen of iemand tbc heeft. Belangrijk, want nu is het nog moeilijk om kinderen te testen, waardoor veel kinderen onnodig aan de ziekte sterven. Een Nederlandse wetenschapper ontwikkelde de test. D…

Bezorgde wetenschappers spreken koning over brexit Luister  

De naderende brexit zit wetenschappers dwars. Gisteravond nog stuurden 29 Nobelprijswinnaars brieven naar Theresa May en Jean-Claude Juncker. Daarin dringen ze aan op een zo nauw mogelijke samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Óók na de Brexit. Vlak voor het staatsbezoek was hie…

De gevolgen van nachtwerkenLuister  

In Nederland werken zo'n 1,3 miljoen mensen 's nachts. Focus TV maakt een aflevering over de gezondheidsrisico's die te maken hebben met nachtdiensten en ze komen bij ons op bezoek. We praten met presentator Diederik Jekel en chronobioloog Roelof Hut. Verder vragen we aan nachtwerkers hoe zij hun di…

Hoe je met statistiek levens kunt reddenLuister  

Statistiek saai? Daniel Oberski denkt van niet. Hij legt zelfs uit dat je met statistiek levens kunt redden, aan de hand van het waargebeurde verhaal van koning Henk III en zijn gouden munten. Oberski doet onderzoek naar statistiek aan de Universiteit Utrecht en gaf tijdens het Betweterfestival e…

Wanneer kun je soorten succesvol in de natuur brengen? Luister  

Misschien heb je ooit het bekende filmpje gezien van wolven die in het Amerikaanse Yellowstone National Park terugkeren en zo het hele natuurgebied tot een waar paradijs maken. Zelfs rivieren deden ze van koers veranderen. Het is het ultieme voorbeeld van wat, 'trophic rewilding', oftewel het verbet…

Kun je de tering krijgen?Luister  

Het lijkt een gelopen race: de uitbanning van de tuberculosebacterie in Nederland. Toch is het gevaar niet helemaal geweken. We reizen namelijk steeds meer de wereld over, en kunnen de bacteriën daar tegenkomen. En bacteriën kunnen resistent worden voor antibiotica. Hoe lossen we dat probleem op, …

Nobelprijswinnaars bezorgd over BrexitLuister  

De naderende brexit zit wetenschappers dwars. Maandagavond nog stuurden 29 Nobelprijswinnaars brieven naar Theresa May en Jean-Claude Juncker. Daarin dringen ze aan op een zo nauw mogelijke samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Óók na de Brexit. De Nederlandse Nobelprijswinnaar Ger…

Nederlandse doorbraak in tegengaan psychologisch bevriezen Luister  

We hadden het eerder al in Nieuws en Co over 'psychologisch bevriezen': het aan de grond aan de grond genageld staan wanneer je schrikt of opeens met gevaar geconfronteerd wordt. Net zoals de vecht of vlucht-respons is het een miljoenen oude reactie die zowel dieren als mensen vertonen. Hoe dit p…

ASMR: Orgastische geluidenLuister  

Hoe kan het dat hetzelfde geluid bij de ene persoon irritatie opwekt en bij de andere een heel ontspannend gevoel geeft? Mensen die ASMR hebben krijgen bij specifieke geluiden, zoals het borstelen van haar en mensen die fluisteren, een heel prettig, bijna orgastisch gevoel. Anouk Keizer van de Unive…

Schrijven over je eigen depressieLuister  

Depressie wordt ook wel volksziekte nummer één genoemd. De afgelopen tijd zijn er een aantal autobiografieën verschenen over depressie, zoals die van Mike Boddé en Maarten van Buuren. Anne Fleur van der Meer is gepromoveerd op zulke autobiografieën. Hoe beschrijven mensen hun depressie? Van der…

Column #19 van Hens Zimmerman: SteveLuister  

Misschien heeft u het wel eens gezien op vakantie, het noorderlicht, ook wel het poollicht genoemd. Of anders wel op foto’s, van die prachtige groene en paarse luchten. Onze space geek en geluidstechnicus Hens Zimmerman heeft het vannacht over een mysterieus verschijnsel dat hierop lijkt, maar …

Belangrijke ruimtemissie naar Mercurius van start Luister  

In de vroege ochtend (03.45) lanceert de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) twee satellieten richting Mercurius. De missie, genaamd BepiColombo, is 14 jaar lang voorbereid en wordt als erg belangrijk beschouwd. Mercurius is de planeet die in ons zonnestelsel het dichtste bij de zon staat en waar…

De belofte van waterstoffabriekenLuister  

Het moet de grootste groene waterstoffabriek van Europa worden, in IJmuiden. Vanmorgen maakten de gemeente Amsterdam en de bedrijven Nouryon en Tata Steel bekend dat ze de mogelijkheden daartoe gaan onderzoeken. Het doel? De staalproductie verduurzamen en daarmee de Nederlandse klimaatambities onder…

Moordenaars opsporen via commerciële dna-databankenLuister  

Hij wordt verdacht van tientallen moorden en verkrachtingen en van meer dan honderd inbraken: de zogeheten 'Golden State Killer' die in de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw de Amerikaanse staat California terroriseerde. Decennialang bleef hij uit handen van justitie, maar afgelopen april bleek …

Komt levertraan echt uit walvissen?Luister  

In de rubriek Biologische lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Samen schreven ze het boek Plassen over Kwallenbeten. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze we…

Octopus komt zich vol vreten in de NoordzeeLuister  

Bijzondere beelden uit de Noordzee, misschien heeft u ze wel gezien: duikers maakten een filmpje van een rondzwemmende kleine achtarm-octopus. Die was in onze Noordzee nog nooit eerder op video vastgelegd. Maar wat doet het beest hier? Is het verdwaald? Of op het warme weer af gekomen? Wij praten er…

Waddenzee onmisbaar voor rosse grutto in het nauwLuister  

Onze Waddenzee is essentieel voor de rosse grutto. Het beestje moet zich daar volvreten met wadpieren om vervolgens in één ruk naar zijn broedgebied in Siberië te vliegen. Maar door het veranderende klimaat neemt de rosse grutto steeds minder tijd om kracht te verzamelen. Dat blijkt uit onderzoek…

Heel Nederland aan de gebarentaalLuister  

We zijn in Nederland over het algemeen best goed in de talen, maar er kan er altijd eentje bij. Dat vindt Onno Crasborn, hoogleraar Nederlandse gebarentaal in Nijmegen. Eigenlijk zouden alle kinderen vanaf de basisschool al gebarentaal moeten leren, vindt Crasborn. Vandaag was er een proef ter geleg…

Hebben emoties invloed op je politieke opvattingen?Luister  

Beïnvloeden emoties je politieke opvattingen? We praten erover met Bert Bakker, die net terug is uit Pittsburgh waar hij dit vraagstuk heeft onderzocht. Hij vergelijkt Nederlandse en Amerikaanse reacties op politieke boodschappen. Reageren Amerikanen emotioneler dan wij? En is het beeld van de boze…

FocusTV: Begrafenis voor de wetenschapLuister  

in centraal Texas heeft funerair archeoloog Hayley Mickleburgh een openluchtlaboratorium. In de ‘bodyfarm’ doet ze onderzoek naar de ontbinding van het menselijk lichaam. Door het nabootsen van historische grafrituelen wil Mickleburgh onderzoeken hoe men vroeger met de doden omging. Focus TV re…

#1 InScience: The Serengeti Rules & WAD Luister  

InScience, het filmfestival voor de wetenschap. Samen met Daisy van de Zande, programmeur van het festival en met Melchert Meijer zu Schlochtern, cameraman en editor bespreekt Gerda Bosman de films WAD en The Serengeti Rules, die op het InScience filmfestival te zien zijn.

Aanwijzing voor neergang insecten door klimaatopwarming Luister  

"Hyper-alarmerend." "Een van de meest verontrustende studies die ik ooit gelezen heb."Het zijn enkele commentaren die wetenschappers aan de Amerikaanse krant Washington Post gaven als reactie op een nieuw alarmerend insecten-onderzoek uit het Wetenschappelijk tijdschrift PNAS. De auteurs uit deze…

Is er een verband tussen DNA en hoe kanker zich ontwikkelt?Luister  

De Wakkere Wetenschapper, Marleen Balvert, doet onderzoek in Boston naar het verband tussen DNA en de ontwikkeling van kanker. Door wiskunde te gebruiken zoekt ze naar foutjes in het DNA en verschillende ontwikkelingen van kankercellen om zo in de toekomst kanker effectiever te kunnen behandelen.

Televisieseries als moreel laboratorium Luister  

De televisie en streamingdiensten zoals Netflix, zijn een belangrijke verhalenverteller in onze samenleving. In moderne series worstelende hoofdpersonages met een moreel probleem, waar de kijker in het echte leven ook mee te maken kan krijgen. We herkennen ons in hoofdpersonages en hun keuzes zetten…

Column #18 van Hens Zimmerman: Van Allen-gordelsLuister  

Elke week neemt Hens Zimmerman je mee naar de ruimte. Deze week vertelt hij over de Van Allen-gordels. Twee gordels van geladen deeltjes die bij de polen van de aarde het prachtige noorder- en zuiderlicht veroorzaken.

Het kan voortaan: gezonde babymuisjes uit twee moeders Luister  

Het is niet de eerste keer dat wetenschappers er in slaagden muizen te creëren met de genen van twee vrouwtjesmuizen. Maar in dit geval lukte het Chinese onderzoekers om een techniek te ontwikkelen waarbij de nakomelingen ook nog eens gezond bleven én zich verder (op een normale manier) konden voo…

Spectaculaire én realistische film over de eerste man op de maanLuister  

Het was een wetenschappelijke mijlpijl van wereldformaat: in 1969 zette de Amerikaanse astronaut Neil Armstrong als eerste mens een voet op de maan. Vandaag gaat de Hollywoodfilm 'First Man' in première, over het leven en de ruimtemissies van Armstrong. Planeetonderzoeker Edgar Steenstra bezocht de…

Geen paniek, wel zorgen om slapende HubbleLuister  

Ruimtetelescoop Hubble zit in de problemen. U weet het misschien wel, dat is de telescoop die de prachtigste plaatjes maakt van ons heelal. Hubble heeft een technisch probleem en staat nu in de 'veilige modus'. Wat betekent dat? En hoe schadelijk is dit voor het onderzoek? Wij praten erover met Selm…

Au! Hoe verleg je je pijngrens?Luister  

Waar ligt je pijngrens? En kun je deze verleggen? Op het Betweterfestival onderzocht neurowetenschapper Marijtje Jongsma waar je pijnsgrens ligt en hoe het pijnstillende systeem van het lichaam werkt. Een reportage van Rose Heijnen vanaf het Betweterfestival.

Grote onderzoeksbeurs naar rol darmen bij autisme Luister  

Zou autisme kunnen ontstaan door problemen in de darmen? En kun je het misschien verhelpen? Het lijkt in eerste instantie ver gezocht voor zo'n complexe diagnose. Maar een groot internationaal onderzoeksconsortium, genaamd GEMMA, heeft een onderzoekssubsidie van wel liefst 14 miljoen euro gekregen v…

Focus TV: Gokken, de verborgen verslavingLuister  

Wat gaat er mis in het gokverslaafde brein? Ex-verslaafde Feite Hofman bracht een groot deel van zijn tijd door achter de fruitautomaat. FocusTV besteedt in 'Gokken: de verborgen verslaving' aandacht aan het gokverslaafde brein. Feite Hofman is in de studio en vertelt over zijn tijd als gokverslaa…

Nobelprijs Economie 2018: groei en klimaatdoelstellingen zijn geen tegenstrijdigheden Luister  

Dit jaar gaat de Nobelprijs in de economie naar de Amerikanen William Nordhaus en Paul Romer. Het zijn twee economen die aantonen dat duurzame groei (door de strijd tegen klimaatopwarming en innovatie) economische groei niet in de weg staan en economische groei zelfs op lange termijn kan versterken.…

Hoe verminderen we de bijwerkingen van een medicijn tegen kinderkanker?Luister  

De Wakkere Wetenschapper van deze week is Mirjam van de Velde. Zij doet in Memphis onderzoek naar de bijwerkingen van het medicijn Vincristine. Vincristine wordt gebruikt bij de behandeling van veel verschillende soorten van kinderkanker.

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: een oer-Hollandse kleibak Luister  

Verslaggeefster Rose Heijnen dook in de depots van Museum Boerhaave. Op zoek naar voorwerpen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de wetenschap. Vandaag bekijken we een voorwerp waarmee God naar de reservebank werd verwezen in de natuurkunde. Het bewijs daarvoor werd gel…

Column #17 van Hens Zimmerman: ExoplanetenLuister  

Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week: Exoplaneten.

Vogels geven ook in het wild kunstmatige liedjes doorLuister  

Kettingzagen, fototoestellen, een autoalarm... Niets is vogels te gek. Ze zijn meesters in het imiteren van geluiden. Uit Canadees onderzoek blijkt nu dat vogels aangeleerde geluiden ook kunnen doorgeven aan hun nageslacht. Wij praten erover met bioloog en vogelaar Camilla Dreef.

Focus Radio gaat naar het Betweterfestival Luister  

Vanavond, vrijdag 5 oktober, word er in Tivoli Utrecht het Betweterfestival georganiseerd. Wij, Focus Radio, zijn daar bij met een podcast booth! We spreken projectleider Jessie Waalwijk en nemen het programma alvast door.

Wetenschappers schreven op wat tijdschriften wilden horenLuister  

Opschudding in de wetenschappelijke wereld. Drie onderzoekers hebben het voor elkaar gekregen om nep-artikelen in wetenschappelijke tijdschriften te publiceren. En zij claimen nu dat de wetenschap corrupt is. Dat ligt toch iets genuanceerder, meent Daniël Lakens. Hij is universitair docent aan de T…

Bewijs voor bestaan eerste exomaan stap dichterbijLuister  

Een maan die om een planeet buíten ons eigen zonnestelsel draait, oftewel een exomaan. Amerikaanse wetenschappers denken dat ze het eerste exemplaar ooit hebben gevonden. En dat zou een belangrijke stap zijn in de zoektocht naar buitenaards leven. Wij praten erover met Daphne Stam, planeetonderzoek…

Focus TV: Onkruid als reddende engelLuister  

De kroosvaren Azolla blijkt niet alleen maar onkruid. Het plantje heeft wondere verricht voor ons klimaat. Focus TV heeft een aflevering gemaakt over het plantje Azolla. Met presentatrice Elisabeth van Nimwegen en Ellen de Bruin, schrijfster van het boek 'Onder het ijs', die over de expeditie gaat w…

De Nobelprijs voor Chemie 2018: Spelen met evolutie Luister  

Het klinkt wat vreemd. Enzymen planten zich niet voort en leven ook niet. En toch zijn enzymen (indirect) onderworpen aan evolutie. Enzymen zijn complexe moleculen die levende wezens aanmaken zodat ze chemische processen op gang brengen. Talloze processen in ons lichaam, waaronder bijvoorbeeld het v…

Sylvia Holla onderzocht wat het betekent om model te zijnLuister  

De rol van modellen is aan het veranderen. Schoonheid wordt steeds belangrijker, onder andere door social media. Sylvia Holla promoveerde onlangs aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar 'Het werkende leven van modellen' in de fashion-industrie.

De Nobelprijs voor Fysica 2018: Baanbrekende laser-innovaties Luister  

In science-fiction-films worden lasers vaak domweg ingezet om de wereld te vernietigen. Maar de Nobelprijzen voor Fysica laten vandaag goed zien dat lasers in de realiteit veel nuttiger en cooler kunnen zijn dan dat. De Canadese Donna Strickland (na 55 jaar nog eens een vrouw die in de Fysica-cat…

Datawandeling met minster Van EngelshovenLuister  

Er hangen overal camera's. Iedereen kan op ieder moment van de dag in de gaten gehouden worden. Niet alleen door die camera's maar ook door ons gedrag op internet, door de bonuskaarten die we hebben, door de poortjes op het station. Professor Liesbet van Zoonen van het Centre for Bold Cities wil …

De Nobelprijs voor Geneeskunde 2018: Immuuntherapie Luister  

Het is opnieuw zover. Vanaf deze week worden de winnaars bekendgemaakt van de Nobelprijzen, de meest prestigieuze prijs op aarde. In de categorie Geneeskunde zijn twee immunologen de gelukkige winnaars: de Amerikaan James P. Allison en de Japanner Tasuku Honjo. Beiden staan aan de basis van de im…

Nieuwe integriteitscode voor wetenschappersLuister  

Diederik Stapel zoog onderzoeksresultaten uit zijn duim. De Amerikaanse voedingspsycholoog Brian Wansink verloor onlangs zijn hoogleraarschap omdat hij goochelde met getallen. En gisteren kondigde de universiteit Tilburg een onderzoek aan naar een omstreden promotie naar salafisme. Het doet het vert…

Hoe kunnen we Alzheimer eerder ontdekken?Luister  

Zoals elke week geven we het podium aan een gepromoveerde wetenschapper. Na jarenlang gezwoegd te hebben op een onderzoek, is het dan nu eindelijk klaar. Tijd om de resultaten aan het grote publiek te laten horen tijdens de rubriek Het Lekenpraatje. Te gast vandaag is Sander Verfaillie. Eerder d…

De toekomst van kunstmatige intelligentieLuister  

We praten met Jane van Laar, maakster van het programma Nieuwsuur over hun nieuwe serie over de toekomst van kunstmatige intelligentie. Wat gebeurt er wanneer robots onderdeel van ons dagelijks leven uit gaan maken? En hebben wij daar nog iets over te zeggen?

Column #16 van Hens Zimmerman: Voyager ruimtesondesLuister  

In zijn wekelijkse column neemt ruimtefanaat en geluidstechnicus Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Met deze week: de Voyager ruimtesondes. Deze ruimtesondes hebben platen aan boord met allerlei soorten geluiden en muziek, bedoeld voor buitenaardse beschavingen...

Mensen en wilde dieren gaan wél samenLuister  

Je tuin ligt overhoop of je koelkast is leeg: het is een van de risico’s als je in de buurt woont van wilde dieren. Susan Boonman is vorige week gepromoveerd aan de Wageningen universiteit op de vraag: Hoe kunnen mensen nou het best samenleven met wilde dieren? Ze onderzocht het beleid voor he…

Unieke Nederlandse doorbraak in zelfvouwend materiaal Luister  

Een landkaart of servet juist opvouwen. De laatste restjes vla of tandpasta uit het pak of tube krijgen. Het gaat allemaal niet vanzelf. Je moet het een aantal keer achter elkaar doen, en ook nog eens op de goede manier. We staan er vaak niet bij stil. Maar materiaal dat vanuit zichzelf netjes meerd…

Kweekvlees moet zónder kalverbloed worden gemaaktLuister  

Het zou veel diervriendelijker en duurzamer zijn dan gewoon vlees. En tegemoet kunnen komen aan wereldwijd groeiende vraag naar vlees. We hebben het over kweekvlees. Over stamcellen van koeien, eenden of andere dieren, die in het lab zijn opgekweekt tot bijvoorbeeld hamburgers. In mei hadden we h…

Sebastiaan Krijt over het ontstaan van planetenLuister  

Sebastiaan Krijt is onderzoeker aan de Universiteit van Arizona en onderzoekt het ontstaan van planeten. Hoe kan het dat planeten zo van elkaar verschillen, en hoe ontstaan ze?

Wat doen we met ons radioactieve afval?Luister  

Kerncentrales en ziekenhuizen produceren heel veel radioactief afval. En de afvalberg wordt de komende jaren alleen maar groter, en de al bestaande opslagplekken verouderen in rap tempo. De Nederlandse overheid zit met dat gevaarlijke afval in haar maag. Want hoe bewaar je radioactieve stof als die…

Omstreden onkruidverdelger vermindert weerstand bijenLuister  

In tegenstelling tot wat er soms geroepen wordt is er geen wetenschappelijk bewijs voor de claim dat glyfosaat, een herbicide (product om planten te verdelgen), bij de mens kanker zou veroorzaken. Maar dat betekent nog niet dat het product geen andere effecten op het milieu kan hebben. Een nieuwe…

Jongeren weerbaarder maken en ze uit de jeugdzorg houdenLuister  

Hoe gaat het met de Nederlandse jeugd? Uit onderzoeken komt zowel naar voren dat jongeren meer prestatiedruk en stress ervaren als dat de Nederlandse jeugd het gelukkigst van Europa is. Hoe valt dat met elkaar te rijmen? Welke jongeren ontwikkelen zich goed óndanks de druk? En wie lopen het risico …

Kunstmatige menselijke eicellen stap dichterbijLuister  

Eicellen uit het lab die met een zaadcel erbij uit kunnen groeien tot een levensvatbaar en gezond embryo: dát is de heilige graal van het voortplantingsonderzoek. Bij muizen is het al gelukt en wetenschappers zijn nu hard op weg om dit ook bij de mens mogelijk te maken. Wij praten erover met Sjo…

Voorspellen hoe snel je oud wordt Luister  

Kun je voorspellen wie er over tien jaar niet meer zelf boodschappen kan gaan doen? Andrea Maier denkt van wel. Zij doet in Australië onderzoek naar de bestrijding van lichamelijke achteruitgang. Want hoe kan het dat sommige mensen al op hun zestigste met een rollator lopen, en anderen van negentig…

FocusTV: Als je stinkt en niets meer ruikt Luister  

Wat voor invloed heeft geur op je leven? Als je niet meer kunt ruiken of stinkt, kijk je dan anders tegen geur aan? In deze aflevering van FocusTV praten we met Kirsten Jaarsma, die niet meer kan ruiken, en met Dirk de Bekker, die een tv-uitzending maakte over het fenomeen geur.

Column #15 van Hens Zimmerman: Turen in de diepteLuister  

Hens Zimmerman vertelt over hoe we terug in de tijd kunnen kijken door naar sterrenstelsels te kijken die heel ver van ons af staan. Zien we het licht van alle objecten in het heelal? En wat zien beschavingen aan de rand van het zichtbare heelal? Verder kijken we naar het begin van het heelal: de Bi…

1000 voorwerpen: een honderd jaar oud wiskundemodel Luister  

Deze week duiken we de krochten van museum Boerhaave in, op zoek naar een bijzonder wiskundemodel. Zulke modellen werden vorige eeuw gebruikt bij het wiskundeonderwijs aan de universiteit. Dit model, van een ontwikkelbaar schroefoppervlak, is door een student aan hoogleraar Pieter van Geer geschonke…

Vormen 'zombiecellen' de heilige graal in de strijd tegen Alzheimer? Luister  

Onderzoekers van de Amerikaanse Mayo Clinic (Minnesota) hebben voor een belangrijk inzicht gezorgd in de strijd tegen Alzheimer en en de ziekte van Pick, een speciale vorm van dementie. Door bij muizen zogenaamde senescente cellen (ook wel zombiecellen genoemd) in het brein te verwijderen, konden de…

Heeft piekeren invloed op je lichaam?Luister  

In de rubriek het Lekenpraatje krijgen recent gepromoveerde wetenschappers de ruimte om hun onderzoek aan het grote publiek te presenteren. Deze week spreken we Caroline Schlinkert. Zij promoveerde eerder deze maand in de klinische psychologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Het onderzo…

Ook deze prinsjesdag blijft wetenschap zwaar ondergefinancierd Luister  

Het klinkt als een fors bedrag. 248 miljoen euro dat het kabinet extra aan wetenschappelijk onderzoek voorziet. Toch klagen de de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten (VSNU) en het Rathenau Instituut in de Volkskrant dat dit opnieuw ruim onvoldoende is. Er bestaan inderdaad een groot aantal…

Islamitische Boybands, ja ze bestaanLuister  

In onze rubriek 'De Wakkere Wetenschapper' bellen we Antropoloog Bart Barendregt. Hij doet onderzoek naar de Islam en populaire cultuur, en is daarvoor nu in Indonesië. Hij in onder andere geïnteresseerd in islamitische boybands.

Ingenieuze robot DelFly Nimble imiteert vlieg met grote precisie (en schoonheid)Luister  

Na er meer dan drie jaar aan gewerkt te hebben pakken de TU Delft en Wageningen University uit met de DelFly Nimble, een klapwiekend dronetje dat de vliegmechanismes van de fruitvlieg kan nabootsen (en die laatste is 55 keer kleiner). Het is niet enkel om de schoonheid dat hij op de cover van het pr…

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: De oogmodellen van ThibertLuister  

Iedere week gaan we op zoek naar een voorwerp dat van belang was in de geschiedenis van de wetenschap. We gaan naar het jaar 1844. Het jaar dat Fransman Felix Thibert gipsmodellen maakten van afschuwelijke oogziektes. Handig voor studenten, die konden zo de ziektes bestuderen, ook als ze die niet in…

De Mexicaanse drugsoorlog: 'Een van de bloedigste en wreedste conflicten die ik heb gezien'Luister  

Teun Voeten is al dertig jaar oorlogsfotograaf, van Bosnië tot Rwanda, Syrië tot Irak. Hij fotografeerde ook de Mexicaanse drugsoorlog, een van de bloedigste en wreedste conflicten van deze tijd. Sinds 2006 kostte de Mexicaanse drugsoorlog bijna 200.000 mensen het leven. Hij vond dit conflict als …

Column #14 van Hens Zimmerman: Waarnemen in de achtertuinLuister  

Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week alles over sterren kijken vanuit je eigen achtertuin. Hens neemt ons mee op een van zijn eigen nachtelijke waarnemingen vanuit zijn vakantieadresje in Zuid-Frankrijk.

Dit zijn de (maffe) winnaars van de Ig Nobelprijzen 2018 Luister  

Achtbanen die goed zijn tegen nierstenen, menselijk speeksel als boenmiddel, impotentie detecteren met postzegels. Het was opnieuw een rijke oogst dit jaar bij de uitreiking van de Ig Nobelprijzen, de jaarlijkse parodie op de Nobelprijs, waarbij prijzen worden uitgereikt voor onderzoeken die eerst g…

Wie stopt de vechtrobot?Luister  

Er zijn drones die zelf doelwitten uitkiezen en beslissen wie ze moeten doden. Er zijn op afstand bestuurbare mini tanks. Raketten op basis van kunstmatige intelligentie. Eigenlijk allemaal robotwapens, waarbij niet de mens, maar de robot de keuze maakt of iemand dood moet of niet. Dit wordt ook …

Dit is de oudste tekening ooit gevonden Luister  

In een grot in Zuid-Afrika is een steen ontdekt met daarop de oudste tekening die ooit gevonden is. Meer dan 70.000 jaar oud is hij. En wat opvalt, verschillende media zien in die tekening een hashtag, oftewel het hekje dat je op je telefoon kunt vinden en ook veel op social media gebruikt wordt. …

Radiotelescoop Westerbork bestaat 50 jaarLuister  

De radiotelescoop van Westerbork is de grootste van Europa en bestaat deze week 50 jaar. Donderdag was er een feestje waarbij ook de vernieuwde 'lens' van de telescoop werd onthult. We bellen met sterrenkundige Tom Oosterloo. Hij werkt al 20 jaar met de radiotelescoop.

Je lichaamsklok meten wordt makkelijker Luister  

We staan er niet altijd bij stil. Maar naast het gewone uur, heeft ons lichaam ook een eigen klok, het zogenaamde circadiane ritme. Voor deze ontdekking werd vorig jaar nog de Nobelprijs voor geneeskunde uitgereikt. Want onze lichaamsklok bepaalt niet alleen mee wie een nachtraaf of een vroege vogel…

Anna Akhmanova en Marileen Dogterom ontvangen SpinozapremieLuister  

Vier wetenschappers ontvangen vandaag de Spinozapremie, de hoogste Nederlandse onderscheiding in de wetenschap. Alle winnaars krijgen voor hun onderzoek 2,5 miljoen euro. Twee van de winnaars zijn de Utrechtse celbioloog Anna Akhmanova en de Delftse bionanowetenschapper Marileen Dogterom. Ze doen…

Miljoenen mensen horen stemmenLuister  

Vandaag gaat in Den Haag het 10e Internationale Congres Stemmen Horen van start. Met dit congres willen de organisatoren aandacht geven aan mensen die stemmen in hun hoofd horen. En dat zijn er meer dan u denkt. Zo’n 13% van alle Nederlanders heeft namelijk wel eens stemmen gehoord. We bellen hie…

Boren naar gezonken continent ZeelandiaLuister  

Een internationaal team van wetenschappers heeft boringen uitgevoerd naar het 'gezonken continent' Zeelandia. Bij de boringen werden gesteentes boven water gehaald van het continent, dat ongeveer twintig miljoen jaar geleden afbrak van Australië en in zee zonk. Door de gesteentes te bestuderen …

Een beetje bloed kan het huidherstel op gang brengenLuister  

Een opmerkelijke studie uit het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. Onderzoekers van de TU Eindhoven zijn er samen met Noorse wetenschappers uit Oslo in geslaagd om een cruciaal deel van het herstelmechanisme van de huid op gang te laten brengen zonder een wonde te maken. Daarvoor w…

Praten leerkrachten anders tegen eentalige kinderen, dan tegen meertalige?Luister  

De Wakkere Wetenschapper van deze week is Annegien Langeloo. Op dit moment zit zij in de VS voor onderzoek naar de interactie tussen leraren en tweetalige kinderen. "Ik wilde graag weten of leerkrachten tegen eentalige kinderen anders praten dan tegen meertalige kinderen.”

Strijd tegen arme biodiversiteit duinenLuister  

Beschadigde duinen zijn in tegenstelling tot sommige andere ecosystemen niet makkelijk te herstellen. Dat is niet onbelangrijk, aangezien ze vooral in natuurgebieden garant staan voor een rijke biodiversiteit. Om deze grote kwetsbaarheid tegen te gaan, probeert het nieuwe onderzoeksplatform TERRA…

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: een magische kegelLuister  

Voor de rubriek 'Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen' gaan we deze week terug naar de 18e eeuw; de tijd waarin wetenschappers in fysische kabinetten allemaal spectaculaire natuurkundige en scheikundige proefjes demonstreerden. Conservator Bart Grob laat een van die proefjes zien en demonstree…

Wat moet je doen als het bliksemt?Luister  

Voor de een is bliksem prachtig, voor de ander angstaanjagend. Kunnen we ons wapenen tegen dit indrukwekkende, ontzagwekkende - en steeds vaker voorkomende - natuurfenomeen? Wat weten we al en vooral: wat weten we nog niet? Bliksemboer Erik Sijbring vertelt: "Ik ben er niet bang voor, maar heb er we…

Column #13 van Hens Zimmerman: raadselachtige planetenLuister  

Elke week neemt Hens Zimmerman je mee naar de ruimte. Deze week bespreekt hij de verschillende mysteries rondom planeten in ons zonnestelsel en daarbuiten.

Waar staat Nederland in het maken van robotwapens?Luister  

Robot-raketten die zelfstandig vijanden opsporen en zich erop storten, autonome vliegende handgranaten en computergestuurde richt-systemen... Op het slagveld is de robot in opmars. Het NTR-wetenschapsprogramma Focus (NPO2) deed onderzoek naar de ontwikkeling van automatische wapens en de rol van de …

Raar maar waar: muzikanten die elkaar allemaal horen, spelen makkelijker te snel Luister  

Toch is het elkaar opjutten geen fenomeen dat enkel beperkt is tot de muziek. In situaties zoals sport, verkeer, of dans gebeurt het regelmatig dat de acties van een groep het individu sneller willen doen bewegen. Denk bijvoorbeeld aan het dwingende gevoel dat je krijgt wanneer een andere auto je op…

Chauffeurs wensen gezondere levensstijlLuister  

Vrachtwagenchauffeurs staan niet echt bekend om hun gezonde leefstijl. Je denkt eerder aan een buik en een bal gehakt dan aan sportende chauffeurs met gezonde salades. Maar wat blijkt nu uit een promotieonderzoek van de Radboud universiteit: chauffeurs willen wel graag gezond leven maar het wordt ze…

Wie o wie zorgde voor een lek in het Internationaal Ruimtestation?Luister  

Het Internationaal ruimtestation ISS, de allerhoogste plek waar je nog levende mensen vindt, is de afgelopen dagen een plaats vol mysterie geworden. Een aantal dagen geleden kreeg de bemanning te horen dat er ergens een lek aan boord van het ruimtestation moest zijn, en dat dankzij dit gat zuurstof …

Ecolution wordt vlaggenschip van waterstof-campagneLuister  

Aankomend weekend beginnen de Wereldhavendagen weer in Rotterdam. Tijdens het hele weekend krijgt het publiek een kijkje achter de schermen. En daarbij is er ook plaats voor wetenschap. Bijvoorbeeld op de Ecolution; een schip dat astronaut Wubbo Ockels nog heeft ontworpen en waarop duurzame techniek…

Eerste biologische aanwijzing voor werking ogentherapie?Luister  

EMDR is een therapie waarbij patiënten met hun ogen moeten bewegen terwijl ze aan een traumatische gebeurtenis terugdenken. Hoewel veel therapeuten de techniek enthousiast toepassen en veel patiënten aangeven dat ze zich beter voelen na EMDR, is het wetenschappelijk omstreden. Want voorlopig was e…

Ritalin geen effect op schoolresultaten kinderenLuister  

In Nederland slikken 125.000 kinderen ritalin, omdat ze bijvoorbeeld ADHD hebben. Het pilletje zou onder andere helpen bij de concentratie van het kind. Maar nieuw onderzoek laat zien dat ritalin geen enkel effect heeft op de schoolresultaten van kinderen. Te gast is Anne-Fleur Kortekaas. Over tw…

Amper verschillen in navigatievermogen Nederlandse mannen en vrouwen Luister  

Wie kan het beste de weg vinden? Waarschijnlijk schieten er nu meteen een aantal ideeën over mannen en vrouwen of jongeren en ouderen bij je te binnen. Maar uit eerdere studies (die vaak wat beperkingen kenden inzake leeftijd en aantal proefpersonen) was er niet een eenduidig resultaat te merken. …

Verschillen tussen China en het Westen zijn helemaal niet zo groot als we denkenLuister  

Over het algemeen gaat men er vanuit dat de manier van denken in China totaal verschillend is van de onze. Zo zouden Chinezen bijvoorbeeld minder op het individu gericht zijn, terwijl in de westerse samenleving het individu juist centraal staat. Dascha Düring promoveerde in juni op haar onderzoe…

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: AtlantropaLuister  

In 1929 vat de Duitse architect Herman Soergel een bijzonder plan op: hij wil de Middellandse Zee droog gaan leggen. Volgens hem zou dat de enige oplossing zijn om wereldvrede te kunnen bereiken. In onze serie 1000 voorwerpen besteden we aandacht aan de collectie bijzondere voorwerpen van het Bo…

Stijve bloedvaten kunnen lijden tot hartfalenLuister  

Bart Spronck werkt aan de Amerikaanse universiteit Yale en doet onderzoek naar de stijfheid van bloedvaten. Want hoe ouder we worden, hoe stijver onze bloedvaten. En dat kan gevaarlijk zijn...

Column #12 van Hens Zimmerman: Special Space SoundsLuister  

Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week laat Hens de geluiden van de ruimte horen: het geruis van een langsrazende meteoor, straling van de zon en telefoonverkeer via satellieten.

'Het is onduidelijk of koolhydraatarme diëten helpen om af te vallen' Luister  

Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag beantwoorden we de vraag wat koolhydraten nu eigenlijk zijn. Dat doen we met universitair docent m…

Coralita houdt onze Caribische eilanden in een roze wurggreepLuister  

Het lijkt een onschuldig roze plantje, maar het houdt Saba en St. Eustatius in een wurggreep. Coralita is een invasieve exoot en overwoekert de oorspronkelijke planten op de eilanden. Milieuwetenschapper Jetske Vaas onderzoekt de effecten van de verspreiding van de plant, en wat er mogelijk tegen te…

Ziekmakend eten herken je lang niet altijd Luister  

Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag hoe je erachter komt of je eten nog goed is. Wij spreken erover met Wieke van der Vossen,…

Waarom gele tomaten toch rijp én voedzaam kunnen zijn Luister  

Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag of de kleuren van groente en fruit iets zeggen over de voedingsstoffen die erin zitten. H…

Landbouwcultuur indianen werd meteen na aankomst Columbus verwoestLuister  

Bodemarcheoloog Menno Hoogland deed onderzoek naar de directe gevolgen van de landing van Columbus op het eiland Hispaniola, tegenwoordig Haïti en de Dominicaanse Republiek. Hij deed dat door de lagen in de bodem te analyseren. Menno Hoogland is te gast en legt uit hoe dat in zijn werk gaat.

Chagrijnig van de honger? Gezond eten helpt!Luister  

Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag waarom sommige mensen agressief en chagrijnig worden als ze trek hebben. Het antwoord komt van Liesbeth van Rossum,…

Speel hints met een robotLuister  

Lowlands draait lang niet alleen maar om muziek. Het festival besteedt ook aandacht aan de wetenschap: bezoekers kunnen meedoen aan een aantal wetenschappelijke experimenten. Zo is er aandacht voor robots, en kunnen bezoekers de oermens in zichzelf loslaten. Verslaggever Rose Heijnen was op Lowla…

Voeding met minder suiker kan nét zo lekker zijnLuister  

Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag waarom rode limonade zoeter smaakt dan gele limonade. Het antwoord komt van Jaap Seidell,…

Hoe werken de hersenen van honden?Luister  

In de rubriek De Wakkere Wetenschapper bellen we wekelijks met wetenschappers die in andere tijdzones bezig zijn de grenzen van onze kennis te verleggen, terwijl in Nederland de meeste mensen op één oor liggen. Deze week bellen we naar Nieuw-Zeeland. Frederique Derks doet daar zijn researchmast…

De Nederlandse platte oester keert terug dankzij invasieve exootLuister  

Meer dan een eeuw was de Nederlandse platte oester verdwenen uit de Noordzee. Door overbevissing kon de oester, die ooit 20% van de Noordzeebodem bedekte, niet langer overleven. Maar vorig jaar bleek dat de platte oester weer terug is. Voor de Zeeuwse kust werd een aanzienlijk rif gevonden. De r…

Column #11 van Hens Zimmerman: Olbers' paradoxLuister  

Waarom is de nachtelijke hemel donker, en niet helder verlicht? Als het oneindige heelal helemaal gevuld is met sterren, moet de hemel toch verlicht worden? Hens Zimmerman praat u bij over de Olbers' paradox en de redenen waarom de sterrenhemel 's nachts donker is.

Vergeet die hongerige ijsbeerLuister  

De beelden van afbrokkelende ijsmassa's en hongerige ijsberen kennen we allemaal. Veel mensen weten wel dat de aarde opwarmt, maar daar iets tegen doen is niet altijd makkelijk. Want waar moet je dan beginnen? En wat werkt echt? Pieter Boussemaere is docent geschiedenis en klimaat aan de Vives hoges…

Wakkere wetenschapper: Op zoek naar moderne kunst in TibetLuister  

Tibet kent een rijke cultuur, maar tijdens de culturele revolutie van Mao is er veel Tibetaanse oude kunst verloren gegaan. Maar, gelukkig zijn er nu weer jonge Tibetanen die een nieuwe invulling geven aan de traditionele kunst. Hoogleraar Aziatische Religies Paul van de Velde is net terug uit Ti…

De Trans-Atlantische Slavenhandel begon 500 jaar geleden Luister  

Vandaag is het de Internationale Dag ter Herinnering aan de Slavenhandel en de Afschaffing ervan. Een dag die door de UNESCO in het leven werd geroepen ter gedachtenis van de Trans-Atlantische Slavenhandel: De drie eeuwen durende handel waarbij Europa miljoenen tot slaaf gemaakte Afrikanen kocht en …

Kunnen emoties in het brein gemeten worden?Luister  

Emoties zijn lastig te begrijpen. Soms is het onverklaarbaar waarom we ineens blij, verdrietig of boos zijn. Hoe kun je emoties dan het beste onderzoeken? Lukas Snoek is cognitief neurowetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam en probeert daar emoties in het brein te meten met de nieuwste mach…

Deze revolutionaire satelliet zal weer en klimaat veel voorspelbaarder maken Luister  

Vandaag is het een zeer spannende dag voor de Europese ruimtevaart. Na er zestien jaar aan gewerkt hebben zal vanuit Frans-Guyana vanavond eindelijk de zogenaamde Aeolus-satelliet gelanceerd worden. Met de allernieuwste technologie aan boord zal Aeolus de eerste satelliet in de geschiedenis zijn die…

Hoe olifanten zichzelf tegen kanker beschermenLuister  

Het klink heel logisch. Hoe meer cellen je in je lichaam hebt, hoe groter de kans dat een van die cellen tot een kwaadaardige tumorcel ontwikkelt, en er zo kanker kan ontstaan. Maar als je naar de dierenwereld kijkt, lijkt dat bij grote dieren zoals de olifant niet zo te zijn. Hoewel ze naar schatti…

Véél meer tijd nodig voor gesprekken over bevallenLuister  

Bevallingen zijn er in alle soorten en maten. Met of zonder pijnstilling. In bed, op een baarstoel, of zelfs in bad. En het kan niet alleen thuis, maar ook in het ziekenhuis of een bevallingscentrum... Door de opkomst van het internet kunnen we nu bevallingsverhalen en -adviezen van over de hele …

#Faces of Science: Marij SwinkelsLuister  

Toen Griekenland in 2009 haar schulden niet meer kon betalen, was de Eurocrisis een feit. Een enorm politiek probleem, maar hoe werd het opgelost? Marij Swinkels doet onderzoek naar de rol van politiek leiders tijdens de Eurocrisis, en vooral naar wat er gebeurde in de achterkamertjes. Faces of …

Welke rol hadden vrouwen in het verzet tijdens WO II?Luister  

Bij verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog denk je misschien aan grote stoere gewapende mannen. Maar er zaten wel degelijk vrouwen in het verzet. In Kamp Vught is op dit moment aan die vrouwen een tentoonstelling gewijd: ‘Vrouwen in Verzet’, over drie verzetsvrouwen: Hannie Schaft en de zusjes…

Column #10 van Hens Zimmerman: RuimteschrootLuister  

Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week: Ruimteschroot, over menselijk afval in de ruimte, met André Kuipers.

Zo klinken scheurende houtvaten in bomen met droogtestressLuister  

Vorig jaar bezochten we een populier in Wageningen die twittert. Dagelijks laat de boom weten hoe het met 'm gaat. Het is een project van boombioloog Ute Sass. Tegenwoordig pakt zij het groter aan. Ze ontfutselt wekelijks een schat aan informatie aan een groepje beuken, ergens in een bos. Marc-Robin…

Hoe schadelijk is schermverlichting nu voor onze ogen? Luister  

Een nieuw Amerikaans onderzoek over het effect van blauw licht op onze ogen, zorgt momenteel voor heel wat ophef op het internet. Dat blauwe licht, dat onder andere door mobieltjes en computerschermen uitgestraald wordt, zou je ogen beschadigen en je gezichtsvermogen sneller doen verslechteren. Alth…

Kunnen allergieën straks genezen worden?Luister  

Het aantal allergieën stijgt de laatste paar decennia sterk, maar een therapie om mensen te genezen bestaat nog niet. Binnenkort misschien wel: voor haar promotie deed Marlotte Vonk onderzoek naar hoe bepaalde vezels kunnen helpen bij het verbeteren van immunotherapie; een therapie waarbij het immu…

Decennia oud spaghetti-mysterie opgelost! Luister  

Neem een ongekookt spaghetti-stokje aan beide uiteinden vast en probeer het te breken zonder daarbij extra stukjes te maken. Je zult merken dat het je maar heel zelden zal lukken. Het klinkt heel banaal, maar wetenschappers hebben zich decennialang bezig gehouden om een techniek die te vinden waarbi…

Varkens overleven met een in het lab gemaakte long Luister  

Na vijftien jaar lang proberen, zijn Amerikaanse wetenschappers uit Texas er voor het eerst in geslaagd om bij vier varkens een in het lab gemaakte long te transplanteren. En die longen leken ook nog eens perfect in het lichaam te zitten. Ook al konden de varkens met de long nog niet ademen, toch ka…

We moeten niet ál onze energie aan één dode orka bestedenLuister  

Misschien heeft u de beelden wel gezien: in de Stille Oceaan heeft een orka haar overleden jong zeker twee weken lang al zwemmend voor zich uit geduwd. Op die manier legde ze zeker 1600 kilometer af. Afgelopen zaterdag werd de moeder voor het eerst zonder haar jong gezien, dat nu waarschijnlijk n…

Brabantse nostalgie: Vluchten in een onjuist beeld van het verledenLuister  

Iedere week geven we het podium aan een wetenschapper die jarenlang heeft gezwoegd op een promotieonderzoek. Vandaag is dat Olivier Rieter. Hij is cultuurhistoricus en hij promoveerde op een onderzoek naar nostalgie in Brabant aan de Tilburg University.

Wakkere wetenschapper: Christine KooiLuister  

Vannacht bellen we met hoogleraar Christine Kooi. Zij werkt aan de Louisiana State University in Baton Rouge en geeft daar college over en doet onderzoek naar Nederlandse geschiedenis.

Column #9 van Hens Zimmerman: Sterrenkijken in de vakantieLuister  

In Nederland is zoveel lichtvervuiling dat er nog maar weinig sterren te zien zijn. Maar misschien gaat u wel op vakantie naar een plek waar de Melkweg nog wel te zien is. Hens Zimmerman geeft u deze week tips voor het sterrenkijken op vakantie.

Zomerstorm: takken breken gemakkelijker van bomen door droogteLuister  

Bij een flinke storm gaan er altijd bomen tegen de vlakte. Hoe zit dat nu? Zijn bomen extra kwetsbaar door de droogte van de afgelopen periode? Wij praten erover met Hans Kaljee, bomenconsulent bij de Gemeente Amsterdam

Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoortenLuister  

Olifanten, apen, zwanen, flamingo's. Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoorten. Tijdens de Pride Week in Amsterdam organiseerde Artis een speciale rondleiding door hun dierentuin met als thema homoseksualiteit in het dierenrijk. Onze verslaggever Rose Heijnen kreeg een rondleiding van bio…

Kindervragen: Moet je nu warm of koud water drinken bij warm weer? Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Vandaag beant…

Hoe helpen handgebaren ons met praten?Luister  

Linda Drijvers onderzoekt gebaren in taal aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hoe helpen handgebaren ons met praten? Wij spreken haar in de rubriek Faces of Science. Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs waaronder ook die van Saskia van der Boor zijn …

Kindervragen: Hoe kan het geluid van een echo een plaatje worden? Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Vandaag beant…

Nederlandse onderzoekers in neptijdschriftenLuister  

'Nederlandse academici ook in neptijdschriften', kopte de Volkskrant vanmorgen op de voorpagina. Honderden onderzoekers publiceerden hun werk in tijdschriften met een twijfelachtige reputatie. Hoe kán dat? Wij praten erover met Daniël Lakens. Hij is universitair docent aan de Technische universite…

Waarom is er nog geen vaccin tegen malaria?Luister  

Muggen zijn de dodelijkste dieren op aarde, ieder jaar sterven er bijna een half miljoen mensen aan malaria. Arts-onderzoeker Saskia van der Boor van het Radboud UMC is bezig met het ontwikkelen van een vaccin tegen malaria. We spreken haar in de rubriek Faces of Science. Faces of Science is een…

Kindervragen: Waar komt de maan vandaan? Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Vandaag beant…

Kindervragen: Kun je zien of een dino een jongen of een meisje was? Luister  

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Dino's zijn m…

Geen docent? Dan maar leren door te gamen in SudanLuister  

In Sudan is een project opgezet waarbij kinderen leren rekenen met behulp van een game. Onderwijskundige Hester StubbÉ-Alberts ontwikkelde deze game. Zij promoveert volgende maand aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek naar game-based learning in Sudan. Kinderen die niet kunnen lezen of schri…

Is ons hetzelfde lot als de Maya's beschoren? Luister  

Een samenleving die door de droogte ten onder gaat. Het klinkt in deze periode snel verleidelijk om dit over onszelf te zeggen, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat langdurige droogte door klimaatverandering (naast oorlogen, overbevolking en milieudegradatie) echt een belangrijke rol speelde in…

Column #8 van Hens Zimmerman: Missende materieLuister  

Al jarenlang zoeken wetenschappers naar het ontstaan van het heelal. Hoewel ze steeds nieuwe en verfijndere theorieën ontwikkelen, blijven er ook altijd nog grote vraagstukken staan. Onopgeloste raadsels zoals antimaterie houden de gemoederen nog altijd bezig. Hens Zimmerman neemt u mee naar de wet…

Wetenschappers en wereldproblemen: antibioticaresistentieLuister  

Over de hele wereld sterven mensen aan infecties die niet meer reageren op antibiotica. Tegelijkertijd dumpen fabrieken in India en China massaal antibiotica in het oppervlaktewater en zijn er talloze artsen die hun patiënten niet zónder antibiotica naar huis sturen. Inmiddels bestempelt de WHO an…

Komt het Zika-virus naar Nederland nu het steeds warmer wordt?Luister  

Chantal Vogels is net begonnen bij de Amerikaanse universiteit Yale aan een onderzoek naar het Zika-virus. Twee jaar geleden was er een grote uitbraak van Zika in Zuid- en Centraal Amerika. Besmetting met het virus heeft vooral ernstige gevolgen voor ongeboren baby’s. Het Zika-virus wordt onder an…

Wetenschappers en wereldproblemen: de obesitas-epidemie Luister  

We worden steeds zwaarder met zijn allen. Vorige maand maakten het CBS en het RIVM bekend dat het aantal Nederlanders met morbide obesitas nog nooit zo hoog was. En inmiddels is de helft van de Nederlanders te zwaar. Ook wereldwijd ziet het plaatje er niet fraai uit: zo'n 2 miljard mensen zijn te zw…

Wetenschappers en wereldproblemen: smeltende ijskappen en gletsjersLuister  

Afgelopen juni bereikte de hoeveelheid zee-ijs rond Spitsbergen een historisch dieptepunt. Tegelijkertijd werd bekend dat het ijsverlies op Antarctica in tien jaar is verdríevoudigd. En een zeespiegelstijging van 1,8 meter aan het eind van deze eeuw is niet uitgesloten. We worden om de haverklap ge…

Wanneer spreken we van 'leven'?Luister  

Van diepzeebacterie tot dolfijn en van bakkersgist tot Nobelprijswinnaar - onze wereld zit vol zeer verschillende vormen van leven die eigenlijk ontzettend veel op elkaar lijken. Want in de kern bestaat alles wat leeft uit flexibele zakjes vol moleculen die samen werken aan één taak: in leven blij…

Wetenschappers en wereldproblemen: De kelderende biodiversiteitLuister  

De Noordelijke Witte Neushoorn is zo goed als uitgestorven, het aantal insecten in Nederlandse natuurgebieden holt achteruit en als we niet oppassen zijn we binnen 30 jaar alle koraalriffen kwijt. Het zijn voorbeelden die passen binnen een wereldwijde trend: de biodiversiteit holt achteruit. In d…

Astrologen: "meer dan een obscuur volk dat horoscopen maakt"Luister  

Horoscopen zijn nog steeds in veel kranten en tijdschriften te vinden. Maar horoscopen en daarmee de astrologie, is geen officiële wetenschap. In de 17e eeuw was dat nog wel het geval. Waar kwam de omslag vandaan Wetenschapsfilosoof Rienk Vermij doet onderzoek in Oklahoma naar de manier waarop astr…

Hoe verspreidt Alzheimer zich over de hersenen?Luister  

Onderzoek laat ziet dat Alzheimer zich binnen een klein gebied van de hersenen ontwikkelt, maar vervolgens ook andere delen gaat aantasten. Kerensa Broersen onderzoekt of eiwittransport in kleine blaasjes in de hersenen hiervan de oorzaak is. Broersen is werkzaam binnen de biochemie en de celbiologi…

Column #7 van Hens Zimmerman: Margaret HamiltonLuister  

Deze week vertelt Hens Zimmerman over het bijzondere levensverhaal van Margaret Heafield Hamilton. Voor velen een onbekende naam, maar ze is een van de belangrijkste computerpioniers en ontwikkelde de software die werd gebruikt bij het Apollo-ruimteprogramma. En dat in een tijd waarin mannen de dien…

Nieuwe, werkende organen construeren met een 3D-printerLuister  

Het klinkt als verre toekomstmuziek: het printen van nieuwe organen. Maar er wordt al aan gewerkt, onder anderen door Dan Jing Wu. Zij is biomedisch ingenieur en ze ontwikkelt beweegbaar biomateriaal. In de toekomst moet dat materiaal gaan helpen om ernstige wonden te gaan genezen met behulp van een…

Medische experimenten op mensen waren niet altijd met toestemmingLuister  

Voordat een nieuw medicijn op de markt gebracht kan worden, moet het eerst door proefpersonen getest worden. Daar zijn tegenwoordig strenge regels voor, maar dat is niet altijd zo geweest. Noortje Jacobs deed haar promotieonderzoek naar medische experimenten in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Z…

De kracht van 'serious gaming'Luister  

Games kunnen zo ontwikkeld worden dat ze mensen laten nadenken over controversiële onderwerpen. Hoogleraar Mediatheorie Joost Raessens vertelt vanuit de VS over zijn onderzoek naar dit soort 'serious games'; spellen met een ander primair doel dan puur vermaak. Raessens vertelt onder andere over …

Afvallen door je eetsnelheid te veranderenLuister  

De één eet binnen vijf minuten een bord leeg, terwijl de ander er een half uur over kan doen. Maar als je langzaam eet, zit je eerder vol en eet je minder. Dus waarom gaan mensen die willen afvallen niet gewoon langzamer eten? Volgens promovenda van de Universiteit van Wageningen Janet van den Boe…

Waar bevindt zich het graf van graaf Adolf van Nassau?Luister  

In het vierde couplet van het Wilhelmus is te horen: "Graaf Adolf is gebleven, in Friesland in den slag". Maar klopt dat wel? Graaf Adolf van Nassau, broer van Willem van Oranje, sneuvelde in de slag bij Heiligerlee. Zijn definitieve rustplaats blijft echter een raadsel. Maar recentelijk histori…

Waarom showworstelen in Nederland nooit groot is gewordenLuister  

Historicus Mark van de Logt is gespecialiseerd in de geschiedenis van de Amerikaanse Indianen en stuitte tijdens zijn onderzoek naar de Pawnee-indianen op de beroemde showworstelaar 'Pawnee Bill', die in vele Wilde Westen-shows speelde. Het onderwerp greep hem aan en inmiddels onderzoekt hij de gesc…

Column #6 van Hens Zimmerman - Vallende sterren en ruimtepuinLuister  

Vallende sterren zijn voor veel mensen een fascinerend verschijnsel. Zo doen we een wens als ze een vallende ster zien. En astronomen doen er er graag onderzoek naar. In zijn zesde column bespreekt Hens Zimmerman vallende sterren en allerlei andere soorten ruimtepuin waar we op aarde mee geconfronte…

Aids-onderzoekers blikken terug op de grote HIV-crisis van de jaren 80Luister  

De RAI in Amsterdam wordt deze week overspoeld met Aids onderzoekers. Ze komen af op de grote internationale conferentie Aids 2018. Dat Aids veroorzaakt wordt door een virus, was niet duidelijk toen in de jaren tachtig, vooral in Amsterdam de eerste patiënten opdoken. De oorzaak van de ziekte w…

Hoe werd het machtige Spaanse koninkrijk bestuurd?Luister  

Historica Lisa Kattenberg deed haar promotieonderzoek naar het bestuur van het Spaanse koninkrijk in de zeventiende eeuw. Dit enorme rijk was verspreid over heel Europa. Hoe oefende de Spaanse koning zijn macht uit over dat hele gebied in een tijd waarin het nog een maand duurde voordat een brief ui…

Europese grenzen in het Midden-OostenLuister  

Vanaf 18 juli zendt de NTR vier weken lang elke woensdag de documentaireserie Hoop en Wanhoop in het Midden-Oosten uit. Floris-Jan van Luyn maakte de eerste aflevering, die vanavond om 21.15 uur op NPO 2 te zien is. Focus belt met hem om te praten over deze eerste aflevering. De aflevering gaat …

Ook last van pijnlijke botten tijdens en na de overgang?Luister  

Dat er voor een vrouw veel verandert na de overgang is voor velen wel bekend. Onderzoek laat zien dat de botten van vrouwen vaak brozer worden, maar ook dat vrouwen vaak sneller aankomen. Wat daar precies de oorzaak van is, nog niet helemaal duidelijk. Lang werd gedacht dat het veroorzaakt werd door…

Risico op overstromingen door klimaatverandering. Wat betekent dat voor de prijs van je huis?Luister  

Door klimaatveranderingen neemt het risico op overstromingen toe. Koen de Koning onderzocht de invloed van overstromingsrisico en klimaatverandering op de huizenmarkt aan de hand van wiskundige modellen. Worden risicovolle kustgebieden straks gemeden, of willen de mensen toch graag mooi aan zee wone…

Middeleeuwen waren echt niet zo smerig als gedachtLuister  

Ons beeld van de Middeleeuwen is dat van een tijd waarin hygiëne nog praktisch niet bestond. Er waren nog geen riolen, de mensen dumpten hun afval op straat en ze wasten zichzelf niet. Maar klopt dit beeld wel? Historica Janna Coomans promoveerde recentelijk op haar onderzoek naar de manier waarop …

Is muzikaliteit enkel een eigenschap van de mens, of van álle dieren?Luister  

In essentie is de mens een muzikale diersoort, en waarom zou hij de enige zijn? Is muzikaliteit niet juist een eigenschap van álle dieren? Een vermogen met een duidelijke biologische basis, zoals Charles Darwin al vermoedde. Hoogleraar muziekcognitie HenkJan Honing schreef het boek 'Aap slaat maat'…

Column #5 van Hens Zimmerman - Zwarte GatenLuister  

Zwarte gaten zijn een mysterieus fenomeen en blijven de sterrenkundige gemoederen bezighouden Ze klinken spannend en kinderen zijn er misschien zelfs wel bang voor. Maar wat is een zwart gat eigenlijk? Hoe ontstaan ze? En zijn ze echt zwart? In deze column neemt Hens Zimmerman u weer mee naar de wet…

Angststoornissen behandelen door middel van virtual realityLuister  

Frans Verstraten is waarnemingspsycholoog aan de Universiteit van Sydney in Australië. Hij doet daar onderzoek naar de effecten van beweging op de mens en daarvoor gebruikt hij de modernste bewegingssimulatoren. Aan zijn universiteit wordt er ook volop gewerkt aan manieren om mensen psychologische …

Wil jij in gesprek met een robot?Luister  

Door de verbetering van kunstmatige intelligentie worden pratende robots steeds geavanceerder. In de toekomst worden de robots misschien wel zo slim dat we gesprekken met ze kunnen voeren. Maar willen we dat ook? Te gast zijn twee ontwerpers die werken aan dit soort sociale robots. Wang Long Li ma…

Sociale media en seks: wat spoken jongeren allemaal uit?Luister  

Elkaar een sexy foto sturen of samen lachen om een dickpic. Veel volwassenen maken zich zorgen over wat jongeren allemaal uitspoken op sociale media. Marijke Naezer doet onderzoek naar jongeren en seksualiteit aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In de podcastserie Faces of Science vertelt Marij…

Wetenschapsgebied Atlantische Geschiedenis nog in de kinderschoenenLuister  

Waar denkt u aan bij Atlantische Geschiedenis? Misschien aan de West-Indische Compagnie, de kolonisatie van Amerika of de slavernij? Volgens hoogleraar Wim Klooster van de Clark University in Worcester, werd er voordat hij in 1995 naar de Verenigde Staten verhuisde inderdaad vooral onderzoek gedaan …

Klimaatramp treft Noorse SpitsbergenLuister  

Nergens is de klimaatverandering duidelijker te merken dan in de poolgebieden. Dat ervaart ook poolonderzoeker Maarten Loonen, die al meer dan 25 jaar onderzoek doet op Spitsbergen. Hij vertelt over de hevige invloed van klimaatverandering op de flora en fauna van het Noorse eiland.

Nieuw onderzoek naar in Nederland gevonden Romeinse beeldjesLuister  

Er zijn in Nederland in de loop van de tijd talloze Romeinse beeldjes gevonden. Maar, zo viel archeologe Christel Veen op, er wordt vrijwel geen onderzoek naar gedaan. Want wat deden mensen vroeger met die beeldjes? Wie worden er afgebeeld? En wat zeggen de beeldjes over ons land in de Romeinse tijd…

Column #4 van Hens Zimmerman - Leven we in een simulatie?Luister  

Is wat je om je heen ziet wel de werkelijkheid? Of leven we in een soort Matrix: een computersimulatie waardoor alles om ons heen echt lijkt? Het lijkt voer voor sciencefiction-series (en dat is het ook). En toch zijn er wetenschappers die hier serieus over nadenken. En niet uitsluiten dat we werkel…

Recycled Park drijft in de Rotterdamse havenLuister  

In de Rijnhaven in Rotterdam is het 'Recycled Park' geopend. Dit park is gebouwd op drijvende eilanden die zijn gemaakt van gerecycled plastic. En niet zomaar plastic: de organisatie heeft het materiaal zelf uit de Maas gefilterd met behulp van speciale plasticvangers. Hiermee wordt voorkomen dat he…

De gevaren van multi-resistente schimmelsLuister  

Wanneer je aan schimmels denkt, denk je waarschijnlijk aan schimmel op je brood, onder je teennagel of in je badkamer. Maar er zijn veel gevaarlijkere schimmels in de wereld. En deze schimmels zijn vaak resistent tegen anti-schimmelmiddelen. Op dit moment vindt in Nederland het grootste schimmelc…

Ook bij extreem zware sterren krijgen Galileo en Einstein gelijk Luister  

Het is een van de meest beroemde experimenten uit de natuurkunde. Laat een zware bal gelijktijdig met een lichte bal van een toren vallen, en ze zullen tegelijkertijd op de grond vallen. Dat voelt intuïtief altijd een beetje vreemd aan, maar het is iets wat Simon Stevin in de 16de eeuw al aantoonde…

Lise Koning verkozen tot Jonge Historicus van het Jaar 2018Luister  

Tijdens ‘De Nacht is Jong’ op donderdag 28 juni is Lise Koning verkozen tot Jonge Historicus van het Jaar 2018. Na lang beraad wees de jury, bestaande uit Esther Captain, Ad van Liempt en Maartje van de Kamp, Lise aan als winnaar en kreeg ze de trofee overhandigd door haar voorganger Kayleigh Go…

Diana Scherer vervlecht wetenschap met kunstLuister  

Lopen we over een aantal jaar rond in kleding gemaakt van plantenwortels? Als het aan kunstenares Diana Scherer ligt wel. Zij houdt zich bezig met het ontwikkelen van textiel onder de grond. Ze zoekt naar manieren om plantenwortels uit zichzelf te laten weven en werkt daarvoor samen met de Radboud U…

Hoe ernstig zal de droogte onze land- en tuinbouw aantasten?Luister  

Misschien is het gras bij u in de tuin ook al flink geel geworden. Maar vooral voor de akkerbouw betekent de toenemende droogte een probleem. En klimatologen verwachten dat langdurige droogtes in deze tijd van het jaar steeds vaker zullen voorkomen in Nederland. Hoe hard moeten consumenten en boeren…

Worden hartpatïenten gezonder door cadeautjes te geven?Luister  

Hartpatiënten krijgen na hun operatie of behandeling nog een tijdje begeleiding, maar daarna moeten ze zelf verder werken aan hun herstel. En dat valt niet altijd mee. Het Tergooi Ziekenhuis en het Leids Universitair Medisch Centrum starten daarom een project om daar meer inzicht in te krijgen. …

#6 Faces of Science - Sybren SpitLuister  

Op zeer jonge leeftijd leer je zonder al teveel veel problemen een taal. Het oppikken van nieuwe woorden en maken van goede zinnen lijkt als vanzelf te gaan. Maar is dat wel zo? Taalkundige Sybren Spit van de Universiteit van Amsterdam onderzoekt of kinderen zich bewust zijn van de regels van een ta…

Proefschrift Femke Bakker laat theorie over democratische vrede wankelenLuister  

Hoe landen in een conflict staan heeft alles te maken met het regimetype van dat land. Politicologen beredeneren dat democratische landen in een escalerend conflict niet in oorlog gaan met een andere democratie, terwijl ze dat vaker wel doen bij een niet-democratisch land. Maar is het écht zo dat d…

Ziekmakende blauwalg bedreiging voor Caribische koraalriffenLuister  

Blauwalgen zijn vooral in de zomermaanden een bedreiging voor het Nederlands zwemgenot. Veel stilstaande wateren worden afgekeurd om in te zwemmen vanwege de aanwezigheid van blauwalgen. Maar ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan zijn blauwalgen te vinden, hoewel ze net iets anders zijn. …

De vergeten slavenhandel in blanke zeevaardersLuister