Podcast Zoeker

Nooit Geweten

Nooit Geweten

Geschiedenis  |  42 afleveringen

Nooit Geweten brengt verhalen uit de schatkamer van Wikipedia. Mooie verhalen, maar wel altijd met voetnoten en literatuurverwijzingen in de show-notes. Nooit Geweten is een hommage aan Wikipedia.

#36 De Olympische Kunst CompetitieLuister  

In het Olympisch stadion in Amsterdam werden veel medailles gewonnen, maar de architect van het stadion won zelf ook een medaille. In het onderdeel Architectuur. Voor Kunst kan je tegenwoordig geen medaille meer winnen. Maar waarom niet? Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Kunstwedstrijden…

#35 Het broertje van AlexanderLuister  

Alexander de Grote veroverde op jonge leeftijd een wereldrijk. Hij was een veroveraar zoals de wereld nog nooit had gezien. En dat rijk spatte ook bijna direct na zijn dood uit elkaar. Alexander had ook een zwakbegaafde halfbroer die een opmerkelijke rol speelde in het tumult na Alexanders dood. De…

#34 ChronostasisLuister  

Als je plotseling opkijkt van je werk naar een klok met een tikkende secondewijzer, dan lijkt het wel alsof de eerste seconde langer duurt dan die daarna. Hoe zou dat komen? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/9c/9cde8e07a0/index.html Leeslijst: - https://en.wik…

#33 Een kernoorlog door botte pechLuister  

Geen opwekkend verhaal, maar wel belangrijk: de grootste kans op een verwoestende kernoorlog in de 21e eeuw is er één die begint per vergissing. Daar moeten we toch wat aan doen? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/05/050cddf5d3/index.html Leeslijst: - https:/…

#32 De vleermuisbomLuister  

In de strijd met de Japanners probeerden de Amerikanen uit alle macht om aan een geheim wapen te komen. Dat lukte uiteindelijk met de atoombom, maar er werd aan veel meer potentiële genadeklappen voor de Japanners gewerkt. Zoals... de vleermuisbom. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https:…

#31 Public Key CryptografieLuister  

Inmiddels gemeengoed, maar in de jaren 70 was asymmetrische encryptie ofwel public key cryptografie zo spannend en nieuw dat onderzoekers die over hun eigen vindingen wilden publiceren door de Amerikaanse geheime diensten bedreigd werden. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.f…

#30 Leo BaekelandLuister  

Hoe een Gentse jongen van eenvoudige komaf, maar met een talent voor techniek en barstend van de ondernemingszin een beroemd uitvinder werd, waarvan de naam in ieder huishouden bekend was. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/f8/f86c3edf33/index.html Leeslijst: -…

#29 Internetfenomeen Joyce HattoLuister  

Aan het begin van de 21e eeuw werd op internet, in een discussiegroep over klassieke muziek, een klassieke pianiste herontdekt. Haar uitvoeringen waren van ongekende kwaliteit en ze was enorm productief. Ze was ook 74 jaar oud en leed aan terminale kanker. De fotopuzzel voor de volgende aflevering…

#28 Het domesticatiesyndroomLuister  

Waarom hebben zo veel van onze huis- en boerderijdieren toch vergelijkbare kenmerken, zoals kleinere bouw, slappe oren en witte vlekjes op de voeten en het puntje van de staart? Hielden onze verre voorouders van witte sokjes en hebben ze die kenmerken in bijna alle tamme dieren ingekweekt? De foto…

#27 De Craigslist bankroverLuister  

Een wat luchtiger onderwerp vandaag: een slimme bankroof met gebruikmaking van een hele groep medeplichtigen die zelf geen idee hadden wat er gebeurde. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/1e/1e1427085f/index.html Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Anthony…

#26 De ijshandelLuister  

Voordat we koeling op elektriciteit hadden, bestond er een wereldwijde handel in blokken ijs. De hele wereld werd van ijs voorzien vanuit de meren in het Noorden van de USA. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/af/af3c1acdf1/index.html Leeslijst: - https://en.wik…

#25 Een chromosoom meer of minderLuister  

Een patient met het Syndroom van Down heeft een chromosoom teveel. Maar er zijn ook mensen (of eigenlijk maar 1) met een chromosoom te weinig, waar niets aan lijkt te mankeren. Hoe kan dat? En wat is het verband met de Muntjak, het blaffende hertje in Zuid-Oost Azië? De fotopuzzel voor de volgende…

Trailer voor seizoen 3Luister  

Er komt weer een heel nieuw seizoen aan. Hier een tipje van de sluier en iets nieuws: de Wikipedia foto-puzzel. Het onderwerp van aflevering 25 is de oplossing van deze puzzel: https://wikipic.fun/puzzles/d8/d8ea9ff1fd/index.html Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitge…

#24 De Tweede SlaapLuister  

Waarschijnlijk is het natuurlijke slaappatroon van de mens niet "8 uur aan een stuk", maar twee blokken van 4 uur en midden in de nacht een tijdje wakker zijn. Raar verhaal, maar tot in de 18e eeuw kennelijk heel normaal: De Tweede Slaap. Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Biphasic_and_pol…

#23 Wie rent sneller, mens of paard?Luister  

Op pure snelheid is de mens een loser. Bijna alle dieren sprinten sneller dan wij. Maar het duurvermogen van de mens is onze super-power. Kunnen mensen op lange afstanden winnen van een paard? Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Renjacht - BBC docu over Renjacht bij de San: https://youtu.be…

Bonus: Gekke Zhang XuLuister  

De kalligrafen van de Tang dynastie waren rock 'n roll. Een mini-aflevering met een anecdote over de dichter en kalligraaf Zhang Xu. Voor contact of opmerkingen: - Twitter: @NooitPodcast - Email: nooitgeweten@duynstee.com ### Attributions #### Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod L…

#22 De RNA Tie Club vs. Marshall NirenbergLuister  

Toen de structuur van DNA was bepaald door Watson en Crick, begon meteen de volgende race: het uitpuzzelen van de genetische code. Een verhaal van hoogmoed en een verrassende winnaar. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/James_Watson - https://en.wikipedia.org/wiki/RNA_Tie_Club - https://en…

#21 Het 27e amendementLuister  

Het laatste amendement op de Amerikaanse grondwet werd pas 202 jaar na het indienen aangenomen. Door de bemoeienis van een tweedejaars student. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Zevenentwintigste_amendement_van_de_Grondwet_van_de_Verenigde_Staten - https://nl.wikipedia.org/wiki/Grondwet_v…

#20 De diamanten halsketting affaireLuister  

Door een affaire met veel list en bedrog kwam Marie-Antoinette onterecht bekend te staan als het gat in de hand van Frankrijk. Dat heeft haar tijdens de Franse Revolutie niet echt geholpen. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Diamanten-halssnoeraffaire - https://nl.wikipedia.org/wiki/Lodewi…

#19 Het Paleoceen-Eoceen Thermaal MaximumLuister  

Het Paleoceen-Eoceen Thermaal Maximum (of PETM) is de enige keer in de geologische geschiedenis dat eerder in zo korte tijd de temperatuur van de aarde zo snel steeg als nu. Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Paleocene%E2%80%93Eocene_Thermal_Maximum - https://nl.wikipedia.org/wiki/Kimberl…

#18 Steen-papier-schaarLuister  

Het bekende spelletje Steen-papier-schaar wordt tegenwoordig overal ter wereld gespeeld. Het komt oorspronkelijk uit het Verre Oosten. We duiken in de geschiedenis en strategie van het spel. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Steen,_papier,_schaar - https://en.wikipedia.org/wiki/Rock_pape…

#17 NeusgatenLuister  

Waarom hebben we eigenlijk twee neusgaten? En waarom is het zo dat je, als je een beetje verkouden bent, altijd eerst je ene neusgat verstopt hebt zitten en dan na een tijdje je andere neusgat? Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Nasal_cycle - https://nl.wikipedia.org/wiki/Pranayama - https…

#16 Guillaume AmontonsLuister  

Een dove Franse wetenschapper die rond 1700 baanbrekend werk deed en als eerste bepaalde wat het absolute nulpunt van temparatuur is. En toch heb je waarschijnlijk nooit van hem gehoord. Errata: In deze aflevering heb ik het over "graden Kelvin". Dat moet natuurlijk "Kelvin" zijn. Ook spreek ik ov…

#15 Het mysterie Kaspar HauserLuister  

Een mysterieuze jongeman verschijnt uit het niets in het Nürnberg van 1828. Was het een wolvenkind? Slachtoffer van kindermishandeling? Bedrieger? Verwisseld prinsenkind? Een 19-eeuwse celebrity. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Kaspar_Hauser - https://en.wikipedia.org/wiki/Feral_child …

#14 De pornocratieLuister  

De 10e eeuw is een periode waarover we bijna nooit horen of leren. Palermo was de derde stad van Europa, op de Middellandse Zee voeren vikingschepen en in Rome was een familie in staat om volledige controle te krijgen over wie er Paus werden. Waarom heeft die tijd zo'n vreemde naam: De Pornocratie? …

#13 Arrows onmogelijkheidstheoremaLuister  

Over hoe een jonge promovendus tot zijn eigen verbazing een wiskundig bewijs vond dat eerlijke verkiezingen niet mogelijk zijn. Tenminste, als je zijn definitie van eerlijk gelooft. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Kenneth_Arrow - https://nl.wikipedia.org/wiki/Strategische_stem - https:/…

Trailer voor seizoen 2Luister  

Er komt een nieuw seizoen van Nooit Geweten aan. Met nieuwe verhalen die je kan vinden in Wikipedia. Hier een klein voorproefje. Voor contact of opmerkingen: - Twitter: @NooitPodcast - Email: nooitgeweten@duynstee.com ### Attributions #### Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link…

Bonus: Het maken van een podcastLuister  

Een aflevering over het maken van deze podcast. Een beetje zelfbevlekking, dus als je daar problemen mee hebt, weet je waar de skip-knop zit. Ik probeer in deze aflevering de vragen te beantwoorden die ik vaak van vrienden en bekenden krijg die naar deze podcast luisteren. Over het maken, hoeveel er…

Bonus: De makers achter WikipediaLuister  

Een extraatje. Hoe werkt die wereld van Wikipedia. Ik stelde een aantal vragen aan de harde kern van de Nederlandse wikipedia gemeenschap. Deze aflevering is een samenvatting van de antwoorden. Hoe werkt het achter de schermen? Hoeveel tijd besteden mensen hieraan? Wat zou je zelf kunnen bijdragen? …

#12 De optische telegraaf - een verhaal over latencyLuister  

Een enorme stap in de technologie om berichten te versturen was de optische telegraaf. Een merkwaardig systeem met beweegbare palen en telescopen bovenop kerktorens. Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Optical_telegraph#/media/File:Chappe_semaphore.jpg - https://krisdedecker.typepad.com/pho…

#11 Hoe Crassus zo rijk werdLuister  

De allerrijkste Romein was Marcus Licinius Crassus. Hij bezat half Rome. Hoe was hij zo rijk geworden? Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Marcus_Licinius_Crassus - https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Carrhae - https://en.wikipedia.org/wiki/Harran - https://en.wikipedia.org/wiki/Cataphr…

#10 De ultieme kalenderLuister  

Als je denkt dat het opdelen van de dag in 24 uur van 60 minuten een ongelukkige keuze is, dan is de kalender die wij gebruiken met al die maanden van verschillende lengtes en schrikkeldagen helemaal een idioot ontwerp. Toch doen we het er al heel lang mee. Er zal wel iets goed aan zijn. Maar het ka…

#9 MelkwitLuister  

Een koel glas pastis op een zonnig Zuid-Frans terras. Kan iets meer voelen als vakantie? En dan dat misterieuze verkleuren bij het mengen met water. Hoe werkt dat eigenlijk? Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Pastis - https://nl.wikipedia.org/wiki/Absint - https://en.wikipedia.org/wiki/Anet…

Bonus: Babylonische astronomieLuister  

Nog een paar leuke weetjes die overbleven. Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Enlil-bani - https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.2307/1359707 - https://www.metmuseum.org/blogs/now-at-the-met/2017/solar-eclipse-substitute-king - http://david-ancienthistory.blogspot.com/2011/11/gardener-wh…

#8 Babylonische astronomieLuister  

De oude Babyloniërs hadden een geavanceerde wiskunde en astronomie. Ze konden zelfs maansverduisteringen voorspellen. Indrukwekkend toch? Wat konden ze eigenlijk precies? Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Babylonian_astronomy - https://www.jstor.org/stable/542419?seq=1 (gratis te lezen…

#7 Het vierlandenpuntLuister  

Drielandenpunten, daarvan zijn er honderden. Niets bijzonders. Maar bestaan er ook vierlandenpunten? Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Drielandenpunt_(Vaals) - https://nl.wikipedia.org/wiki/Drielandenpunt vs https://de.wikipedia.org/wiki/Dreil%C3%A4ndereck - https://nl.wikipedia.org/wiki/…

#6 Dieren die mieren etenLuister  

Over de overeenkomsten en verschillen tussen Miereneters en Aardvarks. En hoe dat zo gekomen is. En over spiermagen, homologieën, convergentie en meer. Leeslijst: - Plaatje van miereneter en aardvark: https://podcast.nooitgeweten.net/s1/e6/episode_image.jpg - Plaatje 2, van de familiestamboom van…

#5 De revolutionaire decimale tijdLuister  

De decimalisering maakte een eind aan de onderverdeling van guldens in 20 stuivers van elk 8 duiten. De voet en de roede werden ingeruild voor meters, centimeters en kilometers. Maar tijdmeting werkt nog steeds heel onhandig met zestig minuten in een uur en 24 uren in een dag. Het is wel geprobeerd …

#4 De co-prinsen van AndorraLuister  

Waarom heeft dwergstaat Andorra twee staatshoofden? En waarom komen die staatshoofden bijna nooit in hun eigen land? Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Co-prins_van_Andorra - https://nl.wikipedia.org/wiki/Andorra - https://nl.wikipedia.org/wiki/Emmanuel_Macron - https://nl.wikipedia.org/wik…

#3 De posthume moordenaar van OrkneyLuister  

Het bijzondere moordverhaal van Sigurd, de eerste Jarl van Orkney. Een bizar verhaal over vikingen en mondhygiène. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Harald_I_van_Noorwegen - https://en.wikipedia.org/wiki/Sigurd_Eysteinsson - https://en.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1el_Brigte_of_Moray - https:…

#2 Artemisia GentileschiLuister  

Het opmerkelijke leven en werk van deze vrouwelijke topschilder uit de 17e eeuw. Haar verkrachting op haar 17e, de afschuwelijke rechtsgang daarna en hoe ze uiteindelijk moreel wraak nam op alle mannen met haar kunst. Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Artemisia_Gentileschi - https://en.wik…

#1 Kwik vertragingslijn geheugenLuister  

Het geheugen van de eerste computers was heel klein en gebruikte de raarste technieken. Bijvoorbeeld buizen vol kwik met luidsprekertjes en microfoontjes. Niet meer voor te stellen, maar in 1946 state of the art... Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/John_von_Neumann - https://nl.wikipedia.o…