PodcastZoeker.nl

NRC Onbehaarde Apen

NRC Onbehaarde Apen

Wetenschap & Geneeskunde  |  213 afleveringen

Onbehaarde Apen is de wekelijkse wetenschapspodcast van NRC. Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen bespreken kleine ontdekkingen, wilde theorieën, wereldschokkende inzichten en alles wat daar tussenin zit.



Verras mij  

#199 Het weer: wat als bliksem je raakt?Luister  

Onweersbuien komen regelmatig voor in Europa, al worden heel weinig mensen daadwerkelijk geraakt door de bliksem. Maar wat gebeurt er in je lichaam als je toch wordt getroffen? En hoe blijf je veilig als je tijdens een bergwandeling wordt overvallen?Gast: Sander VoormolenPresentatie: Gemma Venhuizen…

#198 Het weer: heeft een storm weleens de geschiedenis bepaald?Luister  

De geschiedenis wordt gevormd door de mens, door heldendaden van Napoleon en Caesar en wetenschappelijke ontdekkingen van mensen als Newton en Oppenheimer. Dat denkt de mens graag, want zo staan wij in het middelpunt van de geschiedenis. Maar wat nou als die geschiedenis wordt bepaald door een storm…

#197 Het weer: moeten rechtse partijen hopen op regen?Luister  

Deze week aflevering 1 van onze zomerserie over het weer: In 2000 vond een bloedstollende eindsprint plaats in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, waarbij Bush nipt won van de Democratische kandidaat Al Gore. Als het die dag niet had geregend, had Al Gore dan gewonnen? Heeft het weer invloed op d…

#196 Wat gebeurde er allemaal toen de dino’s uitstierven?Luister  

Meer dan 65 miljoen jaar geleden sloeg eenplanetoïde van 12 km in op aarde. Met één klap stierven alle dinosaurussen uit. Kleine zoogdieren, vissen en vogels leefden wel voort. Waarom? En wat gebeurde er precies op de dag van de inslag?En niet onbelangrijk: hoe weten wedateigenlijk allemaal?…

#195 Is het tijd voor een nieuw Congres van Wenen?Luister  

Na twintig jaar Napoleontische oorlogen was Europa een rokende puinhoop. Tijdens het Congres van Wenen tussenseptember 1814 en juni 1815 trachtte men de schade te herstellen.De kaart van Europa werd hertekend en er kwam een nieuwe veiligheidsstructuur voor ons continent. Wat gebeurde er tijdens he…

#194 Taaislijmziekte te lijf met minidarmpjesLuister  

Taaislijmziekte is een ernstige erfelijke ziekte die lange tijd moeilijk te behandelen was.Maar door nieuwe medicijnen en de darm organoïde een in het lab gekweekt mini darmpje zijn er ineens mogelijkheden om patiënten makkelijker te helpen.Wat zijn deze organoïden precies? En hoe helpen ze…

#193 Hoe China bijna haar karakteristieke schrift verloor Luister  

Het lijken sierlijke tekeningetjes, maar in werkelijkheid vormt het Chinese karakterschrift een uitstekend schriftsysteem, waarvoor je wel veel tekens uit het hoofd moet leren. Al millennia lang wordt het gebruikt in Oost Azië. Toch had weinig gescheeld of de tekens waren in de vorige eeuw bij het…

#192 Gaan start-ups de wereld redden met kernfusie?Luister  

Kernfusie zou de mens in één klap van alle energieproblemen afhelpen. Grote overheidsprojecten proberen al tientallen jaren energie op te wekken met kernfusie, maar het einddoel is nog niet in zicht. Gaat het kleinere, commerciële kernfusiebedrijven lukken?Gast: Dorine SchenkHost: Lucas Brouwers…

#191 Tijgers in je achtertuinLuister  

De koning onder de katachtigen de tijger is bezig met een comeback in de Nepalese jungle.Een feest voor natuurliefhebbers. Maar wat vindt de lokale bevolking ervan?Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do not sell…

#190 Met één druk op de knop van je dwangstoornis afLuister  

Veertig jaar lang lijdt Bart de Beurs aan een allesoverheersende angst en dwangstoornis. De kwelling wordt zo erg dat hij het leven niet meer ziet zitten. Totdat zijn psychiater met een laatste redmiddel komt: diepe hersenstimulatie. Kan een apparaatje in zijn brein hem verlossen?Gast: Niki Kortewe…

#189 Ode aan het onooglijke korstmosLuister  

Ze zijn geel of grijs of radioactief groen. Je ziet ze op bruggen, oude bomen,op het terrastegels en vervallen muren, maar het liefst boent de mens ze met een borstel weg.Korstmossen, de lelijke eenden van de openbare ruimte.Maar dit onooglijke organisme is bezig met een comeback, want het korstm…

#188 Hoe kan een robot nou zacht zijn?Luister  

Er komen nieuwe robots aan! En dan niet de harde, gemechaniseerde robots met schroefjes, boutjes en houterige bewegingen. De nieuwe robot is helemaal anders. Je vinger verdwijnt erin als in een pudding, hij manoeuvreert als de slurf van een olifant en kan voelen zoals je eigen handen. Althans: als d…

#187 Kansen: hoe je onzekerheid berekentLuister  

Hoe groot is de kans dat iemand twee keer de loterij wint? Best groot. We leven in een kansenmaatschappij, maar eigenlijk zijn we slecht in kansen begrijpen. Tijd om kansberekening onder de loep te nemen. Wat is een kans? En hoe bereken je die?Host: Gemma VenhuizenGasten: Alex van den Brandhof & Hen…

#186 De ongeziene vrouwelijke pioniers van de natuurwetenschapLuister  

Als we de geschiedenisboeken mogen geloven hebben vooral mannen het grondwerk gelegd voor het moderne wetenschappelijke systeem. Toch hebben er ook altijd vrouwen aan bijgedragen. Hoe komt het dat wij hun namen en revolutionaire ontdekkingen niet kennen? En hoe inclusief is de wetenschap van vandaag…

#185 Hoe Elon Musk met Starship de ruimtevaart wil transformerenLuister  

Het is de grootste, krachtigste en zwaarste raket die ooit is gebouwd: Starship. En als de aanstaande testvlucht om de aarde slaagt, dan kan dit een ware revolutie ontketenen in de ruimtevaart. De ambities van miljardair Elon Musk zijn kristalhelder: hij wil met dit pronkstuk van zijn ruimtevaartbed…

#184 Overleven op Antarctica: eet altijd de honden opLuister  

Op de bodem van de Wedellzee, diep onder het zee ijs van Antarctica, ligt de Endurance, het zeilschip van deontdekkingsreiziger Ernest Shackleton. Onlangs werd het scheepswrak teruggevonden. Hoe is het schip daar terecht gekomen? En hoe is het met Shackleton en zijn bemanning afgelopen?Host: Lucas…

#183 Is geld nog steeds macht?Luister  

Geld was altijd macht. Dat werd de afgelopen weken scherp zichtbaar met de bancaire sancties tegen Rusland. Maar tegelijkertijd verandert geld van gedaante. Verschuift daarmee ook de macht?Host: Lucas BrouwersGasten: Maarten Schinkel en Hendrik SpieringRedactie en montage: Céline Cornelis en Julia…

#182 Wat bomen ons over het klimaat vertellenLuister  

Witte bloesemsneeuw dwarrelt naar beneden, en de bloemen vanmagnoliabomen komen langzaam uit. 's Ochtends en 's avonds klinkt een koor van vogelzang en de winterjassen kunnen de kast in. Deze week is de astronomische lente begonnen en dat weet de natuur ook. Maar vorige eeuw vroor het eind maart no…

#181 Is het zeldzaamste plantje van Nederland nog te redden? Luister  

Aan een bergrots in Limburg bungelt de geelbloemige Berggamander, het zeldzaamste plantjevanNederland. De vraag is alleen: voor hoe lang nog? Één flinke regenbui ende soort gaat verloren.Twee biologen proberen daarom de plant te redden.Waaromzoveel moeitevoor één soort?Host: Lucas Brouwer…

#180 Iedereen een trauma: worden we steeds gevoeliger?Luister  

Verwonding, dood, seksueel geweld, of een dreiging daarvan officieel kun je alleen van zulke extreme ervaringen een psychologisch trauma oplopen. Maar tegenwoordig wordt het begrip 'trauma' steeds vaker gebruikt. Ook wijst onderzoek uit dat elke nieuwe generatie meer risico loopt om een posttrauma…

#179 Wees niet bang voor de herwildernisLuister  

Het terugbrengen van echte wildernis in de natuur: herwilderen is dé rage in het Nederlands natuurbehoud, want: herwilderen zorgt voor meer biodiversiteit en een terugkeer van oude soorten. Maar naast het gejuich, is ook tegengeluid te horen. Wat is herwilderen precies? En waar zit de weerstand?Hos…

#178 De geschiedenis van Oekraïne en Rusland is als een gedwongen huwelijkLuister  

Oekraïne en Rusland zijn gedurende hun geschiedenis innig met elkaar verweven. Wat moet je daarvan weten om het conflict te begrijpen? Ruslandkenners Hubert Smeets en Bart Funnekotter duiken in de soms tragische geschiedenis van Oekraïne.Host: Lucas BrouwersGasten: Hubert Smeets en Bart Funnekotte…

#177 Hoe zagen de Azteken zichzelf?Luister  

Vijfhonderd jaar geleden komen in Midden Amerika twee werelden bij elkaar. De Spaanse conquistador Hernán Cortés staat oog in oog metMontezuma, heerser van de Azteken.Een paar jaar later ligt het Azteekse rijk in as. Bloeddorstige mensenofferaars: dat is het beeld van de Azteken dat vooral is bl…

#176 Wat heb je liever: een vieze regenjas of een jas met PFAS?Luister  

Ze zorgen ervoor dat je lippenstift blijft zitten, dat je biefstuk niet aanbakt en dat je droog blijft bij een hevige regenbui: PFAS. Maar voortschrijdend inzicht wijst uit: PFAS is gevaarlijker dan we dachten. Hoe groot is dit gevaar? En komen we ooit nog van PFAS af?Zie het privacybeleid op https:…

#175 Woke woorden: hoe taal mee-evolueert met de tijdLuister  

Non binair, tot slaaf gemaakt, mansplainer. De Nederlandse taal lijkt steeds ‘woker’ te worden. Er komen niet alleen nieuwe woorden bij, maar ze veranderen ook van betekenis. Waarom omarmen we woorden en spugen we ze daarna weer uit? En wat zegt dat over onze samenleving?Host: Lucas BrouwersGas…

#174 Is vogelgriep de volgende pandemie?Luister  

Europa kampt op dit moment met de grootste uitbraak van de vogelgriep ooit. Wat is vogelgriep precies, wat doet het voor vogels én wat is het risico voor mensen?Host: Lucas BrouwersGasten: Nienke Beintema & Gemma VenhuizenProducer & editor: Liz DautzenbergShownotes:Beluister hier de aflevering van…

#173 Moeten we een parasol in de ruimte bouwen om de aarde af te koelen?Luister  

Als het niet lukt de opwarming van de aarde te stoppen, zou een zwerm satellieten zonnestraling kunnen tegenhouden: een parasol tegen de hitte. Hoe zou dat werken? En is het niet slechts symptoombestrijding?Host: Lucas BrouwersGasten: Laura Wismans en Marcel aan de BrughProducer: Julia Vié en Rosa…

#172 Omikron: hoe krijgt de wetenschap grip op een wispelturige coronavariant?Luister  

De één is levensgevaarlijk, de ander verspreidt zich razendsnel: de coronavarianten.Hoekrijgt de wetenschap grip op deze varianten? En komen hun inzichten snel genoeg om nog op te kunnen reageren?Host: Lucas BrouwersGasten: Nienke Beitema & Sander VoormolenProducer & editor: Rosa Van ToledoOver…

#171 Westers slapen is slapen onder drukLuister  

We drinken thee, gebruiken oordopjes en kopen een duur matras. We doen alles voor een goede nachtrust. Maar wat gebeurt er precies in onze slaap? En is die 8 uur eigenlijk wel nodig?Host: Lucas BrouwersGasten: Hendrik Spiering en Gemma VenhuizenProducers: Celiné Cornelis en Rosa van ToledoShownotes…

#Herhaling: Bier, oerdrank en genetisch experimentLuister  

Onbehaarde Apen is deze week nog met winterslaap. Gemma Venhuizen zocht haar favoriete Onbehaarde Apen aflevering uit.Onbehaarde Apen LIVE. Bier: oerdrank en genetisch experimentVan Mesopotamische bierwetten tot gistcellen die zich als diva gedragen: in deze tweede liveshow van Onbehaarde Apen duike…

# Herhaling: Wat kinderen doen als niemand kijktLuister  

Onbehaarde Apen is op winterslaap. Daarom deze lievelingsaflevering van Hendrik uit het archief. Wat kinderen doen als niemand kijktBen je eenkutkindof eenkeizerkind? Wie dit raadsel snapt, hoort zichzelf "ik ben een kutkind" zeggen, en gaat tóch niet af. In kindercultuur spelen kinderen met mac…

#170 Nóg dichter bij de oerknal: de James Webb RuimtetelescoopLuister  

Na 30 jaar uitdenken, meten en bouwen, is het eindelijk is het zover: op eerste kerstdag wordt de James Webb Ruimte telescoop gelanceerd. Deze origami telescoop kijkt naar de eerste sterren. Maar waarom heeft de bouw zo lang geduurd? En wat staat er komende tijd allemaal te gebeuren?Host: Hendrik Sp…

#169 Waarom zijn we bang voor kernafval?Luister  

Kernenergie staat weer op de agenda. Maar hoe zit het met kernafval? Hoe pakt Nederland dat aan? En heeft kernafval last van een imagoprobleem?Host: Lucas BrouwersGasten: Dorine Schenk & Karel KnipProducer: Julia ViéZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Cali…

#168 Hoe een oermonster uit Maastricht een revolutie veroorzaakteLuister  

Op eenoktoberdagin1778 vonden arbeiders in een groeve in Maastricht een kaak met tanden zo scherp als priemen. Welk beest was dit? De natuuronderzoeker Cuvier zag met de vondst zijnrevolutionaire idee van de eindigheid van soorten eindelijk bevestigd.Gast: Gemma VenhuizenHost: Lucas BrouwersCo h…

#167 Transplanteren we straks organen van dier naar mens?Luister  

In een lab in München leven varkens die ooit het tekort aan menselijke donororganen moeten oplossen.Biologen doen hier onderzoek aan xenotransplantatie:het transplanteren vaneenorgaanvan diernaardemens.Wat gaat er goed en wat gaat er mis? En zijn er niet makkelijkere oplossingen dan xenotr…

#166 Waarom koffie de slaap na 12u nog verstoortLuister  

We drinken het om wakker te worden, te concentreren én omdat het ontzettend lekker is: koffie! Maar koffie heeft ook een keerzijde:hoofdpijn, onrust en misschien zelfs een verstoorde slaap wanneer je er te veel van drinkt.Tijd om uit te zoeken: wat doet koffie nu precies met ons en hoe heeft onsz…

#165 Er is meer tussen man en vrouwLuister  

Je geslachtis niet altijd hetzelfdeals je gender.Datoudeinzichtuitdegenderwetenschappenisde afgelopen jarenzichtbaargeworden.VanTikToktot de Tweede Kamergaat het er​overwat het betekent omtransgender, genderqueer ofnon binairte zijn.Op welke manierschoptgenderdenkenbestaand…

#164 Kunnen we vulkanen temmen?Luister  

De vulkaan op La Palma spuwt al maandenvuur, maargelukkigzijnergeen doden gevallen.Dankzij moderne geologische techniekenzagen wetenschappers de uitbarstingvan tevoren aankomen.Betekent dit dat wevulkanen ookkunnengaantemmen? Enisdat eigenlijk wel een goed idee?Gast: Marcel aan de Bru…

#163 Precies 1.000 jaar geleden kapte een Viking een Canadese boomLuister  

Dat in de vroege middeleeuwen de noormannen verre zeereizen over de Atlantische oceaan maakten kun je nog steeds zien op IJsland en Groenland, waar ze kolonies stichtten. Maar met nieuwe moleculaire technieken ontdekken archeologen nu steeds meer details over die verre reizen. Waarschijnlijk bereikt…

#162 Het grootste mysterie van de bliksem: hoe begint het? Luister  

Als kind krijgen we voor de bliksem handige regeltjes mee: sta niet onder een boom en zit op je hurken in een open veld.Maar voor de wetenschap isbliksem nog steeds één groot raadsel. Met als grootste mysterie:hoebeginthet eigenlijk?Gasten: Laura Bergshoef & Hendrik SpieringPresentatie: Lucas…

#161 De zelfrijdende auto: komt 'ie nog wel? Luister  

Al decennia wordt er over de zelfrijdende autogedroomd en gefantaseerd. Tesla, Uber, Audi buitelen over elkaar heen met beloftes. Toch rijdt er nog nergens een zelfrijdende auto rond. Tijd om ons af te vragen: komt ‘ie er eigenlijk nog wel?Host: Lucas BrouwersGasten: Marc Hijink & Bennie MolsPro…

#160 Hoe kus je een slapende taal wakker?Luister  

Kan je een taal nieuw leven inblazen die al meer dan een eeuw niet meer gesproken wordt? De Siraya, een van de oorspronkelijke volkerenop Taiwan, doen een verrassend succesvolle poging.Met behulp van een oud VOC boek hebben ze hun oude Siraya taal gereconstrueerd. Maar waarom is het eigenlijk erg…

#159 Nobelprijs voor scheikundeLuister  

De Duitser Benjamin List (1968) en de Amerikaan David MacMillan (1968) krijgen de Nobelprijs voor Scheikunde voor hun onderzoek aan katalyse met kleine moleculen. Met katalysatoren zijn chemische reacties te versnellen.Host: Lucas BrouwersGasten: Marcel aan de Brugh en Gemma VenhuizenProducer: Rosa…

#158 Nobelprijs voor Natuurkunde naar klimaatmodellen en complexe structuren Luister  

Syukuro Manabe (1931), Klaus Hasselmann (1931) en Georgio Parisi (1948) krijgen de Nobelprijs Natuurkunde voor hun onderzoek naar complexe systemen zoals het klimaat.Host: Lucas BrouwersGasten: Hendrik Spiering en Laura BergshoefProducer en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://a…

#157 Nobelprijs Geneeskunde voor waarneming temperatuur en aanrakingLuister  

De Amerikaan David Julius en Libanees Ardem Patapoutian winnen de Nobelprijs voor Geneeskunde voor hun werk aan huidreceptoren voor aanraking, warmte en pijn.Host: Lucas BrouwersGasten: Niki Korteweg en Hendrik SpieringProducer: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en d…

#156 Waarom er in Siberië nog altijd op mammoeten wordt gejaagdLuister  

De ijstijd is voorbij. Toch komen er iedere zomer nog prehistorischedieren naar bovenuit de ontdooiende Siberische ondergrond.Wat kun je leren van deze diepvreesbeesten?Host: Lucas BrouwersGast: Eva CukierSide kick: Hendrik SpieringProducer/editor: Rosa van ToledoShownotes:https://siberiantimes.c…

#155 Hoe belangrijk was Hitler?Luister  

Boekenkasten zijn vol geschreven over de Tweede Wereldoorlog en de gruwelen van de Holocaust. Het lijkt alsof historici zichzelf dezelfde vraag stellen: hoe kon het Duitse volk vallen voor het nazisme? En wat was de rol van Adolf Hitler, als charismatisch extremist? Wat zegt 75 jaar Hitlervorsing ov…

#154 Hoe navigeerden de Polynesiërs zonder kaart of kompas? Luister  

In 1769 maakt de Polynesische meesternavigator Tupaia een zeekaart voor de Engelse ontdekkingsreiziger James Cook. Al kort daarna werd de kaart bespot door westerlingen als onbegrijpelijk en zwak. Maar in 2019 achterhaalden twee Duitse wetenschappers hoe de kaart moet worden gelezen.Host: Gemma Venh…

#153 Hoe gevaarlijk is de mug in je slaapkamer?Luister  

In 2020 dook in Nederland het westnijlvirus op, overgebracht door huissteekmuggen. Andere Europese landen kampen al jaren met de ziekte. De symptomen beginnen mild, maar kunnen heel soms zelfs leiden tot de dood. Wat is dit virus en waar komt het vandaan?Host: Gemma VenhuizenGast: Sander Voormolen e…

#152 Het Begin: oerzwarte gatenLuister  

Vlak na de oerknal ontstonden mogelijk al zwarte gaten in een oersoep van gloeiend plasma.Kunnen we deze allereerste zwarte gaten nu nog vinden? En wat zou hun bestaan betekenen voor verder onderzoek naar het heelal?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Laura BergshoefProducer: Rosa van ToledoZie het p…

#151 Het Begin: verder groeien in de kunstbaarmoederLuister  

In Nederland worden per jaar 600 kinderen te vroeg geboren. De helft van hen overlijdt. Wetenschappers werken op dit moment aan een kunstbaarmoeder om premature baby's beter verder te laten groeien. Maar hoever kunnen we gaan met het nabootsen van een moederbuik?Host: Gemma VenhuizenGast: Sander Voo…

#150 Het Begin: De eerste 1.000 dagen van je leven zijn bepalend voor de restLuister  

Je eerste 1000 dagen als mens, van conceptie tot en met het tweede levensjaar, zijnbepalendvoor onze mentale en fysieke gezondheid de rest van ons leven.Nooit maak je zo'n snelle ontwikkeling mee als in die periode.Medisch redacteurNiki Korteweg vertelt ons waarom,en legt uit hoe die1000 dage…

#149 Het Begin: wanneer wordt uitstelgedrag een probleem?Luister  

Het dooriedereenverfoeideuitstelgedragiswaarschijnlijktypischmenselijk,eenbij effect vanonsongelooflijkeplanningsvermogen. De meerderheid van de mensen zegt er weleens last van te hebben. Hoe erg is hetomzakenuittestellen? En wanneer wordt het een probleem?Presentatie: Hendrik Spier…

#148 Het Begin: hoe ontstond het leven op aarde?Luister  

In de vijfde aflevering van de zomerserie over ‘Het begin’ reizen we terug naar de kraamkamer van het leven op aarde. Zo'n 4,6 miljard jaar geleden ontstond de aarde en verrassend genoeg duurde het niet heel lang voor er leven ontstond op de planeet. Wat weten we over dit prille leven op aarde,…

#147 Het Begin: hoe ontstond tijd?Luister  

In deze vierde aflevering van de zomerserie over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het fenomeen tijd. Wat is tijd eigenlijk? En hoe begon hij?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Margriet van der HeijdenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de pr…

#146 Het Begin: het ontstaan van je vroegste herinneringLuister  

In deze derde aflevering over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het begin van de eerste herinnering. Wat is een herinnering eigenlijk? En waarom herinneren we niks van onze eerste jaren?Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Hendrik SpieringProducer: Rosa van ToledoEditor: Liz DautzenbergZie het pri…

#145 Het Begin: het ontstaan van technologieLuister  

In deze tweede zomerspecial over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het begin van technologie. Over hoe handige, technische keuzes aan het begin van een uitvinding soms beperken wat er daarna gebeurt.Presentatie: Lucas BrouwersGast: Laura WismansProducer en editor: Rosa van ToledoZie het privac…

#144 Het Begin: scheppingsverhalenLuister  

In deze eerste zomerspecial over 'Het begin', onderzoekt Onbehaarde Apen scheppingsverhalen.Over de hele wereld bestaan honderden verhalen over het ontstaan van de kosmos en de mens.Waarom heeft de mens deze verhalen verzonnen?En als we deze verhalen goed lezen, wat vertellen ze ons dan over de s…

#143 Waarom we UFO's zienLuister  

Al meer dan zeventig jaar duiken vliegende schotels en UFO's op in de lucht en in de media.Maar nooit is het bestaan van buitenaardse wezen bewezen, nu ook weer niet in het nieuwe onderzoek van het Amerikaanse leger. Onbehaarde Apen over het wetenschappelijk onderzoek van onbekende ‘fenomenen’.…

#142 Waarom we het beeld over autisme moeten bijstellenLuister  

Contactschuw, géén empathie en een bizar talent op één specifiek gebied: dat is het stereotiepe beeld van mensen met autisme. Moderne inzichten maken duidelijk dat dit oude beeld aan vernieuwing toe is.Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Ellen de Bruin en Niki KortewegRedactie en montage: Nina van…

#141 Welke bacteriën slapen bij ons in bed?Luister  

Gemma heeft een knuffelaap die ze al 35 jaar niet gewassen heeft.Hoe ongezond is dat?In deze aflevering nemen we onze hygiëne onder de loep.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do not sell my info.…

#140 Das, vos, kat: op roofdiersafari in NederlandLuister  

Zonder dat we het door hebben is er diep in de nacht een strijd gaande tussen vaak onbekende roofdieren. In de bossen, velden, maar ook in onze eigen achtertuinen wordt er gevochten om voedsel, territorium en nageslacht. Over welke roofdieren hebben we het hier? En waarom grijpt de mens steeds vaker…

#139 De winst van corona: sterke RNA-vaccinsLuister  

Overal in Nederland worden mouwen opgestroopt voor corona vaccins. Grote kans, dat als je aan de beurt bent, je een RNA vaccin krijgt, die van Pfizer of van Moderna. Die technologie is dankzij de pandemie in één klap volwassen geworden en zal de geneeskunde van de 21ste eeuw ingrijpend veranderen.…

#138 Is iedereen een egoïst?Luister  

Bijen die zichzelf opofferen voor de kolonie, vogels die fluiten als er een vijand in de buurt is en bonobo’s die weesaapjes adopteren: het gebeurt allemaal in het dierenrijk. Waarom vertonen dieren altruïstisch gedrag? En wat zegt dit over ons? Biologen breken al decennia hun hoofd over dit onde…

#137 Help, het muon doet raar!Luister  

Het standaardmodel beschrijft de allerkleinste deeltjes waar de kosmos uit bestaat. Dat model is succesvol en keer op keer worden voorspellingen bevestigd. Maar nu is er een deeltje dat zich niet altijd gedraagt zoals verwacht. Wijst het afwijkende gedrag van het muondeeltje op iets nieuws in de nat…

#136 Het onvindbare MajoranadeeltjeLuister  

Natuurkundigen jagen al jaren op het deeltje waarvan het bestaan maar moeilijk te bewijzen is: het Majoranadeeltje. Het exotische deeltje zou dé bouwsteen kunnen zijn voor quantumcomputers. Maar dan moet hij eerst worden gevonden. Met natuurkundejournalist Dorine Schenk en wetenschapsredacteur Hend…

#135 Napoleon is nog altijd overalLuister  

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In d…

#134 Napoleon: keizer en veroveraarLuister  

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In d…

#133 Hoe Napoleon de macht greepLuister  

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In d…

#132 Wat een ingenieur kan leren van een inktvisLuister  

De natuur zit vol slimme structuren en materialen. Denk aan de kleefhaakjes waarmee sommige zaden aan je trui blijven klitten na een wandeling. Of de eindeloos strekkende en buigende octopusarm. Als je ernaar kijkt kun je denken: wat zouden we daarmee kunnen? En kunnen we het namaken? Samen met tech…

#131 Doggerland: het Atlantis van de NoordzeeLuister  

Als je op het strand staat kijk dan naar het Westen en je ziet water, de Noordzee. Maar onder dat water ligt een land verscholen waarvan we het bestaan tot begin vorige eeuw nog niet eens kenden. Een land waar zo'n 10.000 jaar geleden nog mensen en dieren leefden. Wat is er gebeurd met dit prehistor…

#130.3 Hoe Jezus God werdLuister  

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld,aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent,…

#130.2 De andere profeten uit de tijd van JezusLuister  

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld,aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent,…

#130.1 Wat we weten over het leven van JezusLuister  

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld,aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent,…

#129 Kan een goed gehoor je geheugen beschermen?Luister  

Een laag opleidingsniveau, hoge bloeddruk, roken, overgewicht, depressie, lichamelijke inactiviteit, diabetes, overmatig alcoholgebruik, hersenbeschadiging en luchtvervuiling zorgen allemaal voor een verhoogde kans op dementie, maar geen een zoveel als gehoorverlies. Hoe heeft minder horen te maken…

#128 Gezond leven, waarom zou je?Luister  

Mensen die gezond leven hebben minder last van chronische ziekten. En als ze corona krijgen, belanden ze minder vaak op de IC. Gezondheid heeft bovendien veel te maken met kansengelijkheid. Dat pleit allemaal voor preventie, zou je zeggen. Maar moeten we dat eigenlijk wel willen? En hoe onderzoek je…

#127 Van strand tot snijtafel: van een dode walvis valt veel te lerenLuister  

Jaarlijks stranden er honderden bruinvissen op de Nederlandse kust. Utrechtse onderzoekers willen weten waarom deze kleine walvis op het strand terecht komt. Wetenschapsredacteur Anne van Kessel neemt ons mee naar de snijtafel, waar het mysterie van de gestrande walvis wordt ontrafeld.Presentatie: L…

#126 Wat te doen met onze zakkende bodem?Luister  

Dat de stijgende zeespiegel een dreiging is voor ons laaggelegen Nederland, is bekend. Maar ons land komt op veel plekken ook steeds láger te liggen. Heel Holland Zakt, soms wel met meters per eeuw. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de natuur, maar ook voor de steden waarin we wonen, weten Marcel…

#125 De zoektocht naar de batterij van de toekomst Luister  

De afstandsbediening, je elektrische fiets of je smartphone. De batterij is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Batterijtechnologie ontwikkelt zich razendsnel en iedereen lijkt op zoek naar de superbatterij. In deze aflevering legt wetenschapsredacteur Laura Wismans ons alles uit over h…

#124 Hoe een machtige roofvogel in Nederland een thuis vondLuister  

Van alle jagende roofvogels in Europa is de zeearend de grootste en de sterkste. En hij broedt sinds kort in Nederland. Hoe kan het dat deze imposante roofvogel besloot neer te strijken in de Nederlandse natuur terwijl we denken dat het daar helemaal niet zo goed mee gaat? Presentatie: Lucas Brouwer…

#123 Bij brood bestaat geen goed of slechtLuister  

Brood is in ons hoekje van de wereld niet van tafel af te slaan. Maar hoe en waar is brood eigenlijk ontstaan? Hoe kwam het in onze supermarkt terecht? En waarom zijn er zulke sterke meningen over wat nou het beste brood is? Martine Kamsma en Hendrik Spiering nemen ons mee in de wereld van brood.Pre…

#122 Wat we weten over de opmars van coronamutantenLuister  

Ineens duiken overal varianten op van het pandemische virus SARS Cov 2. Het begon met de Britse, maar inmiddels hebben virologen het over Zuid Afrikaanse, Braziliaanse en Amerikaanse varianten. Dat het coronavirus muteert klinkt eng, maar is dat het ook? Moeten we ons zorgen maken? En kunnen vaccins…

#121 De ruimtestof-race is begonnenLuister  

De ruimte betreden is al moeilijk. En om dan verre planeten of planetoïden te bereiken is nog moeilijker. Maar om op zo'n ver hemellichaam te landen en er dan ook nog een stukje op te halen en mee te nemen terug naar aarde, dat is het moeilijkste van alle ruimtemissies. Maar het is wel iets wat ste…

#120 Wat er zoal leeft in onze poepLuister  

Poep, we spoelen het snel door en op straat lopen we er met een grote boog omheen. Maar wie beter kijkt, vindt in elke drol of keutelduizenden kleine beestjes, bacteriën, schimmels en virussen.Wat leeft er allemaal in onze ontlasting en wat zegt dat over de gezondheid van onszelf en de natuur?Pre…

#119 Vergeet die oeroude rolverdeling: vrouwen jagen óókLuister  

Een vondst in Peru zet het beeld van de jagende man en de zorgende vrouw op zijn kop. Hoe komt het dat we nog steeds denken in patriarchale termen? Hoe terecht is dat en hoe komen we er van af? Hendrik Spiering duikt in de oercliché's van Man the Hunter.Presentatie: Lucas BrouwersProductie: Mirjam…

#118 Wat we weten over het vaccinLuister  

Welkom in 2021. Sinds vandaag mogen we onze mouw oprollen voor een vaccin tegen het coronavirus. Het zal ongetwijfeld nog een poos duren voordat we bevrijd zijn van het virus, maar het eindspel is hiermee ingezet. Een goed moment om met medisch redacteur Niki Korteweg de balans op te maken. Wat wete…

#117 Een goed spel is zo simpel nog nietLuister  

Nu we met de feestdagen thuis moeten vieren zijn gezelschapsspellen de ideale manier om je te vermaken.Maar waarom spelen we die eigenlijk? Is spelletjes spelen typisch iets voor mensen of kunnen dieren het ook?Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma VenhuizenProductie: Kim Kabbedijk,…

#116 Waarom vertellen we nog steeds sprookjes? Luister  

Sneeuwwitje en de zeven dwergen, Doornroosje, Roodkapje: wie kent ze niet? Hoe komt het dat sprookjes zo in ons collectieve geheugen zitten en wie heeft deze ooit bedacht? Wat maakt juist deze verhalen zo bijzonder?En wie is ooit op het idee gekomen dat je kruimeltjes moet strooien om de weg terug…

#115 Hoe een plundertocht de grote volksverhuizing werdLuister  

Na de val van het Romeinse Rijk begonnen de grote volksverhuizingen, zo leren we dit in de geschiedenisles. Landkaarten vol pijlen geven de trektochten aan die de Barbaren, Bourgondiërs, Hunnen en vele andere Europese volkeren afleggen tussen de vierde en zesde eeuw. De wildemannen tegenover de bes…

#114 Lake Ohrid: paradijs voor wetenschappersLuister  

Voor toeristen is het ‘de parel van de Balkan’ en voor wetenschappers is het een uniek natuurlijk archief dat bijna anderhalf miljoen jaar terug gaat in de geschiedenis: Lake Ohrid.Presentatie: Gemma Venhuizen, Marcel aan de BrughProductie: Kim Kabbedijk@GemmaJVWord lid van onze Facebookgroep!h…

#113 Snot maakt van je neus een warzoneLuister  

Een verkoudheid was altijd al vervelend, maar in tijden van Covid 19 is het extra verdacht wanneer het snot uit je neus loopt. Toch speelt dit slijmerige goedje een grote rol in het bestrijden van ziekteverwekkers. En daarbij deinst het niet terug voor geweld.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhu…

#112 We hebben geen zelf, het ego op zijn kopLuister  

Jezelf heb je altijd bij je, denken we. Maar wie of wat dat zelf eigenlijk is, dát weten we nauwelijks. In eerdere afleveringen (seizoen 1, #10 en seizoen 2, #12) zijn we al eens naar ons "zelf" op zoek gegaan, en twee jaar later zijn we een stuk verder. Want bestaat dat zelf eigenlijk wel?Presenta…

#111 Kan een computer creatiever schrijven dan een mens?Luister  

Gedichten, opiniestukken, interviews.. Geef aan GPT 3 een paar beginzinnen en hij maakt het af. Al jaren zijn wetenschappers bezig met het ontwikkelen van een robot die teksten kan schrijven net als een mens en met dit algoritme lijkt dat gelukt. Welke techniek zit hierachter en wat betekent dit typ…

#110 Van mycelium tot heksenkring, het mysterie van de paddenstoelLuister  

Als je nu een boswandeling gaat maken, struikel je er over: paddenstoelen. Je vind ze ook in onze sprookjes, pastasaus en coffeeshops.Toch is er maar verdacht weinig bekend over deze schimmels. Biologieredacteur Gemma is al jaren gefascineerd door deze bijzondere levensvorm die zich bevindt op het…

#109 Wat we van de doden kunnen lerenLuister  

Het is herfst, de natuur is in verval. Bladeren vallen van de bomen en verrijken de bodem. Ook lichamen ontbinden als je ze in de natuur laat liggen. Wetenschappers willen weten hoe verschillende omstandigheden die ontbinding beïnvloeden. Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik SpieringGast: Anne va…

#108 : Wat als je gezondheid afhangt van een algoritme?'Luister  

Waar de meeste mensen zonder nadenken een koekje eten, een extra boterham naar binnen schuiven en daarna op de fiets springen moet luisteraar Maaike Helmer al 20 jaar flink vooruit plannen om dit soort dingen te doen. Door haar diabetes type 1 heeft iedere schommeling van haar suikerspiegel flinke i…

#107 Met laserlicht het brein besturenLuister  

Optogenetica maakt het mogelijk om met licht heel gericht hersencellen aan of uit te zetten. Zo kunnen wetenschappers het gedrag van proefdieren besturen. Met een druk op de knop valt een rustig scharrelende muis opeens een krekel aan. Een ‘godsgeschenk’ volgens hersenonderzoekers, omdat ze nu o…

#106.3 Nobelprijs voor dna-schaar CRISPR-CasLuister  

De Nobelprijs voor Scheikunde is woensdag toegekend aanJennifer Doudna en Emmanuelle Charpentier voor de ontwikkeling van dna kniptechniek CRISPR Cas. Medisch redacteur Sander Voormolen praat je bij over de winnaars en hun onderzoek.Presentatie: Lucas Brouwers, Sander VoormolenProductie: Kim Kabbed…

#106.2 Nobelprijs voor zwarte gatenLuister  

De Nobelprijs voor Natuurkunde is dinsdag toegekend aan Roger Penrose , Reinhard Genzel en Andrea Ghez voor hun onderzoek aan zwarte gaten. Penrose krijgt de helft van de prijs, Genzel en Ghez delen de andere helft. Natuurkundejournalist Dorine Schenk praat je bij over de winnaars en hun onderzoek.P…

#106.1 Nobelprijs voor ontdekking hepatitis C-virusLuister  

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde is maandag toegekend aandrie ontdekkers van het hepatitis C virus.De ontdekking van het virus, eind jaren 80, heeft geleid tot veilige bloedtransfusies en sinds kort ook behandeling die het virus kan opruimen. Toch overlijden er jaarlijks nog 400.000 me…

#105 Waarom Koning Arthur nooit zal stervenLuister  

Sinds zijn verschijning in de middeleeuwen is koning Arthur nooit meer uit het collectieve geheugen verdwenen. Verhalen over de ridders van de Ronde Tafel, de heilige graal, tovenaar Merlijn, het zwaard in de steen en het overspel van Lancelot met koningin Guinevere blijven films, boeken en tv serie…

#104 Waarom zou je de tuinvogels tellen?Luister  

Tuinvogels, bijen, waterdiertjes, spinnen en de jaarrondtelling. In Nederland kunnen we eindeloos beestjes blijven tellen. Al deze waarnemingen leveren veel gegevens op, maar heeft de wetenschap er ook iets aan?Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma VenhuizenProductie: Kim Kabbedijk@l…

#103 Wonderkristal zet wereld van zonne-energie op z'n kop Luister  

Volgens sommige kenners staan we aan de vooravond van een revolutie in zonne energie. Flexibele, doorzichtige en efficiënte zonnecellen zijn binnen handbereik dankzij een bijzonder kristal: perovskiet@lucasbrouwers //@wismansMeer weten over perovkiet? Lees deze artikelen:https://www.nrc.nl/nieuws/…

#102 Hoe de hond onze beste vriend werd Luister  

De band tussen mens en hond is oersterk en vele duizenden jaren oud. Deze zomer bleek uit onderzoek dat 10.000 jaar geleden sledehonden het al mogelijk maakte voor mensen om te leven in barre poolstreken. Maar waar begon onze nauwe vriendschap met honden en hoe komen we van een grote boze wolf uitei…

#101 Zomerbonus: Een eerbetoon aan de zon Luister  

Zonder de zon geen warmte, licht of leven. We zoeken de zon op, vereren hem, maar nemen hem ook voor lief. Onbehaarde Apen brengt nu een zomers eerbetoon. Wanneer is de zon ontstaan? Hoe maakte hij complex leven mogelijk en werd hij echt vereerd als god?Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen,…

#100: Onbehaarde Apen viert het onverwachteLuister  

Waarom denken we hardop? Waarom hebben hermelijnen zwart puntjes aan hun witte staart? En waarom hebben Tibetanen minder last van hoogteziekte? Voor deze laatste afvering voor de zomer gaat de wetenschapsredactie op zoek naar verrassende vragen met onverwachte antwoorden.Presentatie: Lucas Brouwers,…

#99 Geo-engineering: draaien aan de thermostaat van de aardeLuister  

Met de hulp van technologieën ingrijpen in het klimaat om zo de opwarming van de aarde tot stilstand te brengen klinkt steeds aanlokkelijker. Het klimaatdoel om niet boven de 1,5 graad stijging uit te komen lijkt steeds verder uit bereik en met de beperking van de CO2 uitstoot wil het maar niet vlo…

#98 Corona: wat weten we nu?Luister  

“In een crisis als deze moeten we met 50% van de kennis, 100% van de besluiten nemen” zei premie Mark Rutte op 12 maart, vlak voor Nederland in lock down ging. De stroom wetenschappelijke publicaties neemt elke dag toe, maar nog steeds zijn veel vragen onbeantwoord en het ongeduld groeit. Wat we…

#97 Het regent niet genoeg, Nederland droogt uitLuister  

Ons land snakt naar water. Volgens het KNMI is het neerslagtekort ondertussen zo opgelopen dat de kans bestaat dat 2020 de boeken in zal gaan als het ‘droogste jaar ooit’. Hoewel februari dit jaar nog extreem nat was valt er inmiddels veel te weinig regen. Waarom is het zo droog? Hoe schadelijk…

#96 Hoe SpaceX Amerika weer bemande ruimtevaart teruggafLuister  

Bemande capsules bouwen is de eredivisie van de ruimtevaarttechniek. Waarom is het zo gevaarlijk en duur? En hoe kan het dat juist een commercieel bedrijf als SpaceXde grote ruimtevaartorganisatie NASA voorbijstreeft?Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Bruno van WayenburgProductie: Kim K…

#95 Hoe een sprinkhaan verandert in een allesverslindend monsterLuister  

Ze zijn niet te stoppen en hebben een onstilbare honger. Met miljoenen tegelijk bewegen sprinkhanen zich over de akkers van Oost Afrika en verslinden daarbij alles wat op hun pad komt. Wat maakt de sprinkhaan zo’n succesvo zwermdier en is hij nog wel te bestrijden?Presentatie: Lucas Brouwers, Gemm…

#94: Hoe wreed waren de Vikingen echt? Luister  

Grote mannen met gevlochten baarden op drakenschepen: het beeld van de Vikingen is een cliché dat wordt herhaald in films, kinderseries en games. Maar in hoeverre klopt dat stereotype met de geschiedenis?Presentatie: Lucas Brouwers, Bart Funnekotter en Hendrik SpieringProductie: Misha Melita en Ki…

#93: Alexander von Humboldt: de laatste homo universalis? Luister  

In zijn tijd was hij een beroemde wetenschapper en ontdekkingsreiziger, nu zijn we hem haast vergeten. Toch wordt Alexander von Humboldt (1769 1859) gezien als de grondlegger van de ecologie en inspireerde hij bekende tijdgenoten als Goethe en Darwin. Waarom is hij weggezakt in het collectieve geheu…

#92: Waarom de octopus verrassend slim isLuister  

Kraaien, chimpansees, olifanten, papegaaien én octopussen: allemaal dieren die intelligent gedrag vertonen. Maar de octopus is extra bijzonder omdat hij evolutionair heel ver van ons afstaat, met zijn autonome armen en een huid als een videoscherm. Waaraan dankt dit weekdier zijn slimheid? En hoe s…

#91: Hoe ziek worden we van dieren? Luister  

Van Q koorts tot salmonella, en van het nieuwe coronavirus tot ebola: allemaal zijn het ziekten die ooit begonnen met een overspringende bacterie of virus van dier op mens. Hoe ontstaan deze zoönosen precies? En waarom zijn vleermuizen zo vaak de bron?Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering…

#90: Waar is alle antimaterie gebleven? Luister  

Bij de oerknal ontstond in een keer heel veel materie én antimaterie, in theorie zelfs evenveel. Maar om ons heen is bijna alleen nog maar materie. Hoe kan dat? Waar is al die antimaterie naartoe?Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Dorine Schenk.Productie: Misha Melita@lucasbrouwers /…

#89: Wat kinderen willen weten over het coronavirusLuister  

Het coronavirus is onderwerp van ieder journaal, gesprek en krant. Maar voor kinderen is de informatie over corona niet altijd even toegankelijk. Daarom deden wij een oproep: wat willen jullie eigenlijk weten? In deze aflevering van Onbehaarde Apen geven we antwoord op de vragen van kinderen over he…

#88: Is het dragen van een ketting al een teken van abstract denken? Luister  

Acht 130.000 jaar oude arendsklauwtjes werden waarschijnlijk door Neanderthalers als ketting gedragen. Een nieuw bewijs dat Neanderthalers een complexere mensensoort waren dan lange tijd werd gedacht. Of moeten we niet zoveel waarde hechten aan een klauwenketting?Presentatie: Lucas Brouwers en Hend…

Oproep! Onbehaarde Apen beantwoordt vragen van kinderen over coronaLuister  

Onbehaarde Apen verschijnt nog steeds iedere week in je feed met verhalen uit de volle breedte van de wetenschap. Dat vinden we belangrijk. We willen niet elke week een podcast over het coronavirus uitbrengen: daarover wordt al zo veel gezegd en geschreven. Maar voor kinderen maken we graag een uitz…

#87: Kan de aarde zonder permafrost? Luister  

Een reservoir voor broeikasgassen of een schatkamer vol mammoetfossielen: zo komt permafrost vaak in het nieuws. Maar wat is permafrost precies? En wat gebeurt er als de dooi doorzet door klimaatverandering?Presentatie: Lucas Brouwers & Gemma VenhuizenOp afstand: Marcel aan de BrughProductie: Misha…

#86: Wat zijn de lessen van de Spaanse griep? Luister  

Honderd jaar geleden had de wereld ook te maken met een pandemie: de Spaanse griep eiste uiteindelijk tientallen miljoenen levens. Kunnen we nu iets leren van die uitbraak en hoe er toen op gereageerd werd?Presentatie: Lucas Brouwers en Bart FunnekotterProductie: Misha MelitaEditor: Julie Blussé@lu…

#85: Wat bezielde de kruisvaarders? Luister  

Eind elfde eeuwen trokken tienduizenden West Europeanen richting het Midden Oosten om Jeruzalem te ‘bevrijden’. Een bizarre onderneming maar ze slaagden erin, tegen alle verwachtingen, en stichten er een feodaal koninkrijk dat tweehonderd jaar bleef bestaan. Nu wordt er vaak romantisch en ideolo…

#84: New Age of wetenschap: wat hebben we aan de Gaia-hypothese? Luister  

James Lovelock (100) stelt de aarde voor als een zelfregulerend systeem, waarin stenen, atmosfeer en leven één systeem vormen dat de boel in evenwicht houdt. De Gaia theorie werd in de jaren ’70 populair in de milieubeweging en kritisch benaderd door evolutiebiologen. Maar is deze theorie van Lo…

#83: Op neutrinojacht in de Middellandse zeeLuister  

Je kunt ze niet zien, ze vliegen dwars door de aarde heen en op de bodem van de Middellandse zee hangen bollen met gevoelige camera’s naar ze te loeren: neutrino’s. Maar hoe jaag je op deze onzichtbare deeltjes? En wie bedacht als eerste dat dit deeltje zou kunnen bestaan?Presentatie: Lucas Bro…

#82: Hoe komen we aan 29 februari? Luister  

Verrassing! Een extra dag, een extra Onbehaarde Apen. Maar waar komt die 29e februari vandaan? En wat is een schrikkel? In deze aflevering van Onbehaarde Apen gaan we op zoek naar de oorsprong van het schrikkeljaar.Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen.Productie: Misha Mel…

#81: Staat de natuur vaker in brand? Luister  

Van Australië tot de Schoorlse duinen: overal ter wereld komen branden in de natuur voor. Wie het nieuws kijkt ziet zorgwekkende beelden van vuurzeeën en gewonde koala’s. Komen bosbranden tegenwoordig vaker voor? Zo ja: hoe komt dat? En wat is er tegen te doen? Presentatie: Gemma Venhuizen, Marc…

#80: De strijd tegen corona: wie speelt welke rol?Luister  

Welke wetenschappers komen er in actie op het moment dat er een nieuwe epidemie uitbreekt? In deze aflevering van Onbehaarde Apen lopen we ze allemaal langs: van de viroloog tot de bioloog en van de socioloog tot de arts.Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen en Gemma VenhuizenProductie: Mis…

#79: Hoe arts en algoritme collega's wordenLuister  

Van microscopen tot insulinepompen en van MRI scans tot zuurstofapparaten: de zorg zit vol technologie. Geen wonder dus dat ook kunstmatige intelligentie het ziekenhuis binnenkomt. Moeten dokters vrezen voor hun baan? Of moeten ze juist blij zijn met algoritmes?Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Kort…

#78: Waar komt de maan vandaan? Luister  

Ontstond de maan in de tijd dat de aarde nog een bal magma was? Of werd de maan de ruimte in geslingerd toen de aarde nog sneller om zijn as draaide? In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in het, ook niet door de Apollo landingen niet, opgeloste raadsel van de maan en maken we opnieuw ken…

#77: Wat is traangas en waarom is het zo populair? Luister  

Traangas. Voor de politie lijkt het een perfect middel, er zijn geen dodelijke slachtoffers en de menigte wordt uit elkaar gedreven. Maar het gas is niet zo onschuldig als het lijkt, er zijn wel degelijk dodelijke slachtoffers en ook op de lange termijn kan je gezondheid eronder lijden.Presentatie:…

#76: Waarom we het vaker over de lymfe moeten hebbenLuister  

Je hebt er meer van dan van bloed, maar toch hebben we het er niet vaak over: lymfe. In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in dit onbekende levensvocht en bespreken we de nieuwste medische technieken.Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen en Gemma VenhuizenProductie: Misha Melita@…

#75: Was er een Europese genocide in de bronstijd?Luister  

Om het Europa anno 3000 voor Christus te begrijpen bestuderen archeologen al eeuwen potten, werktuigen en wapens. Sinds 2010 beschikken ze over een nieuw middel: dna analyse van stokoude botten. Daaruit blijkt dat in Europa in de vroege bronstijd echt een drastische bevolkingsverandering heeft plaat…

#74: Waarom alle diëten werkenLuister  

Gelukkig nieuwjaar! Tijd voor goede voornemens. Grote kans dat afvallen of gezonder eten op jouw lijstje staan. Maar afvallen met een dieet blijkt in de praktijk moeilijker dan het lijkt. Gewoontes, omgevingsfactoren en hormonen staan ons in de weg. Waarom gaan we dan toch steeds opnieuw aan de lijn…

#73: Een ode aan 2019Luister  

Wat bracht de wetenschap ons in 2019? In deze aflevering van Onbehaarde Apen geven alle wetenschapsredacteuren een ode aan hun hoogtepunt van dit jaar. Van palingen tot Filistijnen en van wolken tot biodiversiteit.Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Korteweg, Marcel aan de Brugh, Gemma Venhuizen, Hen…

#72: Waarom het Stanford Prison Experiment nu een leugen wordt genoemdLuister  

Zijn we van nature goed, of hebben we maar een klein duwtje in de rug nodig om ons te misdragen? Het Stanford Prison Experiment uit 1971 zou het laatste aantonen, maar de laatste jaren is er veel kritiek. Wat hebben we nog aan het experiment?Presentatie: Lucas Brouwers, Ellen de Bruin en Hendrik Sp…

#71: Plastic is overal. Is dat erg?Luister  

Plastic is op papier een droommateriaal. Makkelijk te produceren, eindeloos vervormbaar en onverwoestbaar. Maar om dat laatste is nu veel te doen, want plastic vervuilt de oceanen en komt in de buiken van dieren terecht. Ook in menselijke organen zijn stukjes plastic gevonden. Maar hoe erg is dat?Pr…

#70: Waarom zoeken we naar planeten buiten ons zonnestelsel? Luister  

Na jaren onderzoek vinden Michel Mayor en Didier Queloz in 1995 de eerste exoplaneet. 51 Peg 51 b, bevindt zich ver buiten ons zonnestelsel, op 50 lichtjaar van de aarde, en draait om de ster 51 Pegasi. Sinds 1995 zijn er meer dan vierduizend exoplaneten ontdekt, en de teller loopt nog door. Waarom…

#69: Kunnen we in het lab de neushoorn redden? Luister  

Op 19 maart 2018 stierf de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn, Sudan. Met zijn dood lijkt het uitsterven van de ondersoort onvermijdelijk. Maar nieuwe technieken bieden hoop: uit genetisch materiaal wordt geprobeerd een embryo te knutselen. Maar is dat wel wenselijk?Presentatie: Hendrik…

#68: Kun je met je gedachten een computer bedienen?Luister  

Met elektroden in het brein een spraakcomputer besturen: Hanneke de Bruijne is de eerste ter wereld die dat thuis kan doen. Waarom is die techniek zo ingewikkeld? En hoe werkt het precies? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over breinbesturing.Presentatie: Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering…

#67: Hoe (on)veilig is kernenergie? Luister  

Fukushima, Tsjernobyl en Three Mile Island: de geschiedenis leert dat het met kerncentrales lelijk kan misgaan. Maar aan de andere kant kan kernenergie een relatief schoon alternatief zijn voor stroomopwekking. Moeten we kernenergie weer een kans geven, of is het te gevaarlijk?Presentatie: Gemma Ven…

#66: De geschiedenis van het kwaad dat slavernij heetLuister  

Als het tegenwoordig gaat over slavernij is het onderwerp meestal de transatlantische slavernij: de slavenhandel waar Nederland vanaf de 16e eeuw aan mee deed. Maar de geschiedenis van de slavernij wereldwijd gaat veel verder terug. Al voordat er een schrift bestond, werden mensen als eigendom gehou…

#65: Placebo, hoe we onszelf voor de gek kunnen houdenLuister  

Een muur vol diploma’s, een witte jas of een blauwe pil: allemaal factoren die bijdragen aan het placebo effect. Een gebroken been ga je er niet mee herstellen, maar cognitief kunnen placebo’s veel effect hebben. Mensen rapporteren minder pijn, lopen ineens makkelijker of behalen hogere sportres…

#64: Onbehaarde Apen LIVE. Bier: oerdrank en genetisch experimentLuister  

Van Mesopotamische bierwetten tot gistcellen die zich als diva gedragen: in deze tweede liveshow van Onbehaarde Apen duiken we in de geschiedenis en de toekomst van bier. Hoe werd het eerste bier gebrouwen? Dronken Middeleeuwers echt alleen maar bier in plaats van water? En zullen we in de toekomst…

#63.3 Nobelprijs voor herlaadbare batterijLuister  

"A highly charged prize”, grapte het Nobelcommité over de Nobelprijs voor Scheikunde, waarvan de winnaars vandaag bekend zijn gemaakt. De winnaars zijn de Amerikaan John Goodenough, de Brit Stanley Whittingham, en Japanner Akira Yoshino voor de ontwikkeling van de lithium ionbatterij.Die zitten…

#63.2 Nobelprijs voor oerknal en exoplanetenLuister  

Samen hebben ze ons beeld van het universum voorgoed veranderd. De Nobelprijs voor Natuurkunde is dinsdagochtend toegekend aan drie mensen. Eén helft ging naar James Peebles, voor zijn onderzoek aan de oerknal en donkere materie en energie. De andere helft van de prijs gaat naar de Zwitsers Michel…

#63.1: Nobelprijs voor cellen in ademnoodLuister  

De Nobelprijs voor de geneeskunde is vanmorgen uitgereikt aan Amerikanen Gregg Semenza en William Kaelin en de Brit Peter Ratcliffe.Ze winnen de prijs voor hun onderzoek naar hoe cellen zuurstof meten. Wat dat precies betekent leggen medisch redacteuren Sander Voormolen en Niki Korteweg uit.Present…

#62: Wat is het verhaal van Gilgamesj? Luister  

De godenzoon die eerst vecht tegen monsters, maar dan zijn beste vriend verliest en op zoek gaat naar onsterfelijkheid: Gilgamesj is de held in een oeroud gedicht dat tweeduizend jaar lang vergeten was. Hoe ontdek je zo’n verhaal en hoe vertaal je spijkerschrift van vierduizend jaar oud? In deze a…

#61: Wat ligt er voorbij oneindig? Luister  

Hoe groot is het heelal? Hoeveel zandkorrels zijn er op aarde? Grote getallen fascineren de mens al eeuwen. Maar het kan altijd groter: oneindig. En is er dan nog iets groters dan oneindig? In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in de gigantische en de oneindige getallen.Presentatie: Lucas…

#60: Hoe erfelijk is homoseksualiteit?Luister  

Een groot onderzoek wees vijf DNA variaties aan die een beetje lijken samen te hangen met homoseksueel gedrag. Maar wat betekent dat precies? Kun je menselijk gedrag wel vangen met genetica? In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in genetisch onderzoek en de geschiedenis van homoseksualite…

#59: Kan ketamine helpen tegen depressie? Luister  

Bekend als partydrug en sinds de jaren ‘60 in gebruik als verdovingsmiddel: ketamine. Maar er zijn ook aanwijzingen dat bij een zware, onbehandelbare depressie ketamine positieve effecten heeft. In sommige studies wordt zelfs gesproken over patiënten die binnen twee uur opknapten. Is ketamine een…

#58: Deze zomer smolt weer een stuk Groenland wegLuister  

Als je de gevolgen van klimaatverandering wilt zien moet je op Groenland zijn. Door de stijgende temperaturen smelt de ijskap en met al dat water stijgt de zeespiegel. Wat zijn de effecten voor de bewoners van Groenland? En waarom is de president van de Verenigde Staten ineens in Groenland geïntere…

#57: De horrorzomer van 2019Luister  

Terrorteken, steekvissen en hooikoortsplanten: de Nederlander heeft deze zomer flink wat te verduren gehad van de natuur. Zoals iedere zomer haalden nieuwe jeukdieren de kranten en journaals. Laten we ons onnodig bang maken of wordt de natuur steeds gevaarlijker? In deze zomeraflevering van Onbehaar…

#56: Was de maanlanding een grote PR-stunt?Luister  

Op 21 juli (20 juli in de VS) is het precies 50 jaar geleden dat Neil Armstrong als eerste mens voet zette op de maan. Een historische gebeurtenis waarvoor de halve hele wereld aan de buis gekluisterd zat. De Amerikanen waren de Russen te vlug af geweest. Was het inderdaad ‘a giant leap for mankin…

#55: Met Onbehaarde Apen de zomer doorLuister  

De zomer is begonnen en dat betekent: vakantie. Onbehaarde Apen gaat er ook tussenuit en om de periode tot september te overbruggen komt bijna de hele wetenschapsredactie langs in deze laatste aflevering met tips voor documentaires, boeken, tentoonstellingen én podcasts.Presentatie: Lucas Brouwers,…

#54: Hoe werkt 5G en is het schadelijk?Luister  

Röntgen, gamma en infrarood: straling kan invloed hebben op het menselijk lichaam. Maar geldt dat ook voor de radiogolven waarop het nieuwe 5G netwerk vanaf volgend jaar data zal verzenden? En hoe verschilt 5G van 4G? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over de onzichtbare straling die ons…

#53: Zijn de emoties van dieren en mensen hetzelfde?Luister  

Of iemand zich vrolijk of boos voelt kun je aflezen aan gezichtsuitdrukkingen, lichaamstemperatuur en hartslag. Allemaal lichamelijke reacties, die dieren ook hebben. Er is dan ook weinig verschil tussen de emoties van dieren en mensen, stelt primatoloog Frans de Waal in zijn nieuwste boek. Schamen…

#52: Wat weten we echt over zwarte gaten? Luister  

Een oneindig klein punt dat alles in zijn buurt opslokt: zwarte gaten zijn een mysterieus verschijnsel in het heelal. Toch is het wetenschappers gelukt een zwart gat te fotograferen. Althans: de scháduw van een zwart gat. Hoe kregen ze dat voor elkaar? En eindigt de aarde ook ooit in een zwart gat?…

#51: Wie was Dzjengis Khan? Luister  

Hij veroverde een rijk bij elkaar dat vijf keer groter was dan dat van de Romeinen, maar toch is Dzjengis Khan minder bekend dan Julius Caesar of keizer Augustus. In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in het levensverhaal en de vernuftige en wrede strijdtechnieken van deze Mongoolse…

#50: Met de quantumcomputer is geen geheim meer veiligLuister  

Een werkende quantumcomputer is er nog niet, toch waarschuwen experts al voor de gevaren van deze nieuwe rekenmachine. Want de versleuteling die we nu gebruiken kan in een wip gekraakt worden met quantumcomputer. De onheilspellende naam voor deze digitale ramp: de Cryptocalypse. In deze aflevering v…

#49: De angst voor de mugLuister  

Ze houden ons wakker, hun beten leveren jeukende bulten op en ze zijn ziekteverspreiders. Waar zijn muggen eigenlijk goed voor? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over muggenbeten, tropische muggen in Nederland en hoe genetische modificatie misschien een mogelijkheid biedt de mug uit te ro…

#48: Hoe kunnen we depressie genezen?Luister  

Een tekort aan serotonine, een darmontsteking of een trauma uit je jeugd: de precieze oorzaken van depressie zijn nog altijd niet duidelijk. En wetenschappers blijven zoeken naar nieuwe behandelmethoden. In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over de mogelijke connectie tussen de darmflora en…

#47: Onbehaarde Apen live: Evolueren we nog? Luister  

Heeft natuurlijke selectie nog vat op de mens? Mensen met slechte ogen overleven prima met een bril en als je geen grote spieren hebt, kun je je met humor aantrekkelijk maken. Wat betekent dat voor de evolutie van de mens?Je hoort er alles over in deze eerste liveshow van Onbehaarde Apen, opgenomen…

#46: Het verhaal achter kinderoffers Luister  

Archeologen deden in 2011 een lugubere vondst: op een strand in Peru lagen 137 kinderen en 200 lama’s begraven. Vijfhonderd jaar geleden geofferd, maar waarom? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over (kinder)offers en de verhalen erachter.Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering P…

Nieuw: Vandaag, een dagelijkse nieuwspodcast van NRCLuister  

Geen nieuwe aflevering van Onbehaarde Apen maar voor één keer vind je hier een aflevering van de nieuwste NRC podcast: Vandaag. Dagelijks een spraakmakend verhaal, zoals vandaag over de commotie rond PVV fractievoorzitter Peter van Dijk. Abonneer je nu in je favoriete podcastapp om iedere dag een…

#45: Priemgetallen, onkruid op de getallenlijnLuister  

De oude Grieken braken zich er al het hoofd over: hoe werken die mysterieuze getallen die alleen door zichzelf en 1 deelbaar zijn? Er zijn er oneindig veel van, maar hoe zijn ze precies over de getallenlijn verdeeld? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over priemgetallen: wat het betekent a…

#44: Verraad en raadsels: zonder Judas geen PasenLuister  

Een handvol zilverstukken, een kus, en een arrestatie. Door Judas komt in het bijbelverhaal Jezus aan het kruis. Met Goede Vrijdag (de kruisiging) en Pasen voor de deur duikt Onbehaarde Apen in de geschiedenis van deze spreekwoordelijke verrader. Heeft Judas echt bestaan, en klopt er iets van al die…

#43: Waarom we trots mogen zijn op de Europese minidino'sLuister  

Zalmoxes, Struthiosaurus en Balaur bondoc:deze Europese dino's zijn stuk minder bekend dan hun Amerikaanse neefjes Tyrannosaurus en Triceratops. In deze aflevering van Onbehaarde Apen breken we een lans voor de Europese dino en reizen we samen met wetenschapsjournalist Anne Martens een flamboyante…

#42: Hoe gevaarlijk zijn ruimterotsen? Luister  

Kilometers brede kraters op aarde zijn het bewijs: een inslag van een planetoïde is niet ondenkbaar. Hoe groot is de kans dat we de komende jaren weer geraakt worden door zo’n aardscheerder? Wat gebeurt er dan en, misschien nog belangrijker, hoe kun je zo’n inslag voorkomen?Presentatie: Lucas B…

#41: Waar blijft de volgende ijstijd?Luister  

IJstijden hebben sporen getrokken in het Nederlandse landschap. Van de Utrechtse Heuvelrug tot fossiele hyenadrollen. Hoe ontstaan deze koude periodes en komt er nog een volgende? Je hoort er alles over in de nieuwe aflevering van Onbehaarde Apen.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen en Marce…

#40: Waarom ons leven begint met melkLuister  

Uit de borst of uit een fles: we zijn allemaal groot geworden op melk. Maar dat witte goedje zit ingewikkeld in elkaar. Op de ingrediëntenlijst staan naast suikers en vet, ook witte bloedcellen, bacteriën en hormonen. Melk is ook nog veranderlijk van moeder tot moeder. Hoe het precies zit hoor je…

#39: Wie waren de laatste Middeleeuwers?Luister  

Een donkere duizend jaar, waarin ridders om jonkvrouwen vochten, de kerk en de koning heilig waren en veldslagen werden afgewisseld met periodes van vreselijke ziekte. Waren de Middeleeuwen echt zo bar en boos? En hoe eindigt deze periode? In deze aflevering hoor je er alles over, inclusief ridders…

#38: Tatiana Afanassjewa, vrouw tussen de EinsteinsLuister  

De vondst van drie nieuwe Einsteinbrieven wierp nieuw licht op de Russisch Nederlandse wiskundige Tatiana Afanassjewa. Zij is vooral bekend als vrouw van de flamboyante hoogleraar Paul Ehrenfest, maar speelde zelf ook een grote rol bij de inrichting van het Nederlandse wiskundeonderwijs. Ook schreef…

#37: Aliens! Bestaat er leven buiten de aarde? Luister  

Zijn we echt alleen in het heelal? Of is er nog ander leven om ons heen? In deze aflevering van Onbehaarde Apen gaan we op ruimtesafari, op zoek naar buitenaards leven op planeten en manen binnen én buiten ons zonnestelsel.Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Eddy EchternachProductie: M…

#36: Hoe dichtbij is het digitale brein? Luister  

Je brein uploaden zodat je voor altijd kunt voortleven in een computer of een geheugenimplantaat voor mensen met Alzheimer. Science fiction? Of is het digitale brein in de nabije toekomst al mogelijk? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over de (on)mogelijkheden van hersentechnologie.Presen…

#35: Waarom kinderen Pokémon wel, maar de huismus niet herkennen Luister  

Kinderen weten maar weinig over diersoorten in hun omgeving.Liever leren ze dinosaurussen, autotypes en Pokémons uit het hoofd. Maar is dat erg? En waarom delen we dieren en planten eigenlijk zo graag in hokjes in? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over onze drang tot hokjesdenken en ho…

#34: Waarom Rome niet in één dag vielLuister  

De ondergang van het Romeinse Rijk is legendarisch geworden. Overweldigd door de 'barbaren', hoor je vaak. Maar dit is een misverstand: Rome was al langer verloren. Het romeinse leger streed steeds vaker tegen zichzelf. De ondergang van een onoverwinnelijk rijk in vogelvlucht, en hoe het ook anders…

#33: Hoe de kat bij ons op schoot belanddeLuister  

Ze spinnen, geven kopjes en zijn de sterren van Youtube. Maar als het baasje even niet kijkt zetten ze hun klauwen in zangvogels en muizen. Hoe kwam de kat in onze huizen terecht? En waarom pikken we het dat hij nog altijd een halve wilde is? Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen en Hendrik S…

#32: Waarom hebben we planeet X nog niet gevonden? Luister  

Goed nieuws voor iedereen die baalt dat Pluto geen planeet meer is: er zijn aanwijzingen voor een negende planeet aan de rand van ons zonnestelsel. Planeet X. Een ijsbal tien keer groter dan de aarde maar nog nooit door astronomen gezien. Hoe vind je een planeet waarvoor alleen nog indirect bewijs b…

#31: Waarom we geen bacteriën meer zijn Luister  

Tussen complexe cellen, waar mensen uit bestaan, en het meest eenvoudige leven, bacteriën, zit een reuzensprong. Ingenieuze cellen als die van de mens zijn lang geleden uit bacteriën ontstaan. Maar hoe? De Nederlandse wetenschapper Thijs Ettema heeft met zijn onderzoek naar cellen op de bodem van…

#15: Wat we leerden in 2018Luister  

Het jaar komt ten einde. En dus blikt de wetenschapsredactie van NRC gezamenlijk terug op de hoogtepunten in 2018. Aan een tafel vol redacteuren, kerstkransjes en bubbels komen ze allemaal voorbij: van grottekeningen tot gekloonde apen en van fluitend ijs tot de Mesopotamische biercultuur. Fijne fee…

#14: Waarom de wereld wacht op kernfusieLuister  

Kernfusie is de energiebron van de toekomst: een schone, oneindige zon in een doosje. Tenminste, zo klinkt het in de propaganda van ITER, de internationale experimentele kernfusiereactor in aanbouw op het Zuid Franse platteland. Is het echt zo veelbelovend? En gaat het ook lukken? Dorine Schenk, die…

#13: Wanneer gaan we terug naar de maan?Luister  

Met het neerstorten van de Russische Sojoez raket in oktober belandde de bemande ruimtevaart op een dieptepunt. Deze week ging de vertrouwde raket gelukkig weer feilloos omhoog. Breekt er met de nieuwe raketten van NASA en SpaceX een gouden ruimtevaartdecennium aan? Of gelooft alleen ruimteprofeet E…

#12: Kun je ooit echt jezelf zijn?Luister  

Ben jij jezelf? Ooit geweest? Zo ja, op wat voor momenten voel je 'jezelf' dan? En ben je dan dezelfde zelf, en altijd evenveel? Hoe belangrijk is dat eigenlijk? Psychologieredacteur Ellen de Bruin praat de Apen bij over authenticiteitsgevoel.Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik SpieringProductie:…

#11: Waarom we blij moeten zijn met ons (bruine) vetLuister  

Tijdens koude dagen pakken we ons in om warm te blijven. Of we eten meer, voor een extra isolerende vetlaag. Echte durfals nemen een koude douche, of springen in een ijswak om zich tegen de kou te wapenen. Maar werkt dat? En welke rol speelt ons bruine vet hierin? En, wacht even: wat is bruin vet ei…

#10: Waar slimme algoritmes tóch heel dom in zijnLuister  

Worden machines slimmer dan mensen? Bennie Mols, die voor NRC over artificiële intelligentie schrijft, denkt van niet. Natuurlijk: ze kunnen beter schaken dan de beste schaker en verslaan de wereldkampioen in Go. Maar het kost veel energie, en het inlevingsvermogen van een peuter is nog altijd grot…

#9: Zijn wij de enige muzikale dieren?Luister  

Het oudst bekende lied staat op een 3200 jaar oud kleitablet, het oudste instrument is van 40.000 jaar geleden.Muziek is van alle tijden én culturen. Maar waarom en hoe maken we muziek? Zijn wij daarin uniek, of telt het geluid van bultruggen (die ooit de menselijke hitlijsten haalden), gibbons en…

#8: Wat kinderen doen als niemand kijktLuister  

Ben je een kutkind of een keizerkind? Wie dit raadsel snapt, hoort zichzelf "ik ben een kutkind" zeggen, en gaat tóch niet af. In kindercultuur spelen kinderen met macht, angst en walging, en verwerken zo de wereld. Zónder invloed van volwassenen. Hoe? Dat is voer voor antropologen, in Onbehaarde…

#7: Hoe een kleine cel de planeet verandertLuister  

Met het blote oog kun je ze niet zien en begrijpen doen we ze eigenlijk ook niet. Dinoflagellaten ook wel liefkozend dinootjes genoemd zijn plankton met bijna buitenaardse krachten. Ze bezitten het sterkste gif dat we kennen, geven betoverende lichtshows en vormen een geschiedenisboek van het kl…

#6: Moeten we Nederland inleveren aan de zee?Luister  

Over twee eeuwen kan de zeespiegel twee tot achter meter stijgen, stellen onlangs gepubliceerde klimaatstudies. Hoe accuraat is die voorspelling? En hoe ziet de wereld er dan uit? Klimaatredacteur Marcel aan de Brugh stelde zich de toekomst voor en schat in: we zijn er nog niet klaar voor.Presentati…

#5: Waarom Lucas een soortenblog bijhoudtLuister  

Hoeveel onontdekte uilensoorten zijn er nog op Lombok? Die vraag klinkt gek, maar is het niet. Na het horen van een ongebruikelijke lokroep, ontdekten biologen een tot nu toe onbekende uil op het Indonesische eiland; de Otus jolandae. Onderzoekers schatten dat er jaarlijks zo'n 18.000 nieuwe diersoo…

#4.3: Nobelprijsweek 3 - ScheikundeLuister  

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. Onbehaarde Apen doen verslag. De Nobelprijs voor de Scheikunde is gewonnen door Frances Arnold, Gregory Winter en George Smith, voor hun onderzoek naar de evolutie van eiwitten en enzymen.Sander Voormolen vertelt wat je kunt doen met de evolutie in een r…

#4.2: Nobelprijsweek 2 - NatuurkundeLuister  

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. Bij de Nobelprijs voor de Natuurkunde won voor het eerst in meer dan 50 jaar een vrouw. Donna Strickland is de derde vrouwelijke winnaar ooit en deelt de prijs met Arthur Ashkin en Gérard Mourou voor hun onderzoek naar optische pincetten. Dorine Schenk,…

#4.1: Nobelprijsweek 1 - GeneeskundeLuister  

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. De eerste, de Nobelprijs voor de Geneeskunde, ging naar James Allison en Tasuku Honjo voor hun onderzoek naar immuuntherapie. Medisch redacteur Sander Voormolen schuift aan en vertelt over deze vierde pijler in kankerbestrijding (naast operaties, bestrali…

#3: Waar gaat het heen met onze insecten?Luister  

Sterven de insecten uit? In minder dan 30 jaar verdween in sommige natuurgebieden meer dan 75 procent van de zespotige dieren. Hoe komt dat? En kunnen we het tij nog keren of gaan we robotbijen bouwen?Geen bestuivers, geen opruiming van de bodem, geen gezoem bij het slaapkamerraam, Gemma begint een…

#2: Waarom we het nooit eens worden over PlutoLuister  

Is Pluto een planeet? En mag je nog Brontosaurus zeggen? Over sommige wetenschappelijke termen lopen de emoties hoog op. Want wie bepaalt eigenlijk hoe een dier, plant of tijdsvak heet? En wat moet er gebeuren voor zo'n naam uit de schoolboeken verdwijnt? In deze aflevering bespreken Lucas, Gemma en…

#1: Ons hallucinerende breinLuister  

Redacteur Thomas Rueb dronk bitterzoete compostthee om vervolgens door het wolkendek van zijn bewustzijn te vallen, euforisch over prehistorische prairies te rennen en te beseffen: ik ben alles. Een typische ayahuasca ervaring, na inname van de hallucinogene drank. Maar wat gebeurde er in het hoofd…

#15: Waar zijn de neanderthalers gebleven? (misschien wel in jou)Luister  

De neanderthalers waren dom, lomp en bruut, dáárom zijn ze uitgestorven. Dit is misschien wel het grootste misverstand over deze prehistorische mensensoort. Maar de neanderthaler lijkt meer op ons dan we dachten. Sterker nog, onderzoek naar onze genen verraadt: ze leven voort in ons. Waaraan merk…

#14: Wie is geschikt voor een reis naar Mars?Luister  

Na de maan en ruimtestation ISS is de nieuwste wens van NASA om af te reizen naar Mars. Een reis van zo'n drie jaar (negen maanden heen, een jaar onderzoek, en negen maanden terug) à 500 miljard euro of meer. Gewillige astronauten in overvloed, maar lang niet iedereen is geschikt. Wie komt er voor…

#13: Wat zijn de schaduwkanten van licht?Luister  

De langste dag van het jaar, ook wel bekend als midzomernacht, is voor velen reden voor een feestje. Toch zijn er ook een heleboel nadelen aan zo veel zonuren op een dag. Gemma Venhuizen neemt ons mee langs allergieën, depressies en permanente jetlags en vertelt ons of we nu wel of niet blij moeten…

#12: Wie zijn de helden van de genrevolutie?Luister  

Ineens heeft iedereen het over CRISPR CAS 9, de genetische wondertechniek waarmee naar gelieve in genen kan worden geknipt. Drie onderzoekers strijden om de Nobelprijs, maar wie moeten we er nog meer mee feliciteren? Onbehaarde Apen blikt terug en benoemt alle helden van de daverende revolutie.Prese…

#11: Alles over de tong met Joël BroekaertLuister  

Wat is het verschil tussen smaak en aroma? Hoe proef je umami? En wat gebeurt er als je zuur niet meer herkent? Onbehaarde Apen gaat deze week op 'tong expeditie' met culinair journalist Joël Broekaert, die vertelt hoe deze speciale spier proeft én smaakt.Mee op expeditie? Check onze site voor een…

#10: Kun je je lichaam verlaten?Luister  

Op haar achttiende vloog de jonge psychologiestudente Susan Blackmore over de daken van Oxford, terwijl haar lichaam achterbleef in een studentenkamer. Ten minste, zo ervaarde ze dat. Sindsdien doet ze onderzoek naar de werking van deze uittreding, ook wel bekend als de out of body experience. Maar…

#9: Wat je tegenkomt op expeditie in de diepzeeLuister  

Deze week monsterden we aan op onderzoeksschip RV Pelagia, dat uitvoer om het meest mysterieuze stukje van onze aardbol te verkennen: de diepzee. Want opvallend genoeg weten we meer van de maan dan van onze eigen oceanen. Wie of wat bewoont het laatste stukje terra incognita? En hoe vermaak je je we…

#8,5: Waar is Gemma?Luister  

Deze week even geen aflevering van Onbehaarde Apen. Gemma bevindt zich op een onderzoeksschip in de Atlantische Oceaan, waar ze naar een live opname van de diepzeebodem kijkt. Rare vissen, enorme kloven in de aarde en aparte sedimentstromen, van alles komt voorbij. Over het hoe en waarom hoor je vo…

#8: Hoe kou alles anders maaktLuister  

Hoe overleef je binnen de poolcirkels? Hoe past de mens tussen rendier en ijsbeer in de voedselketen? En waarom kwamen de graven op de lokale begraafplaats van Spitsbergen weer tot leven? Ook wordt duidelijk hoe Leiden voor eventjes de koudste plek ter wereld was.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma V…

#7: Waarom moet de exoot dood?Luister  

Waarom kun je geiten vinden op de Galapagoseilanden en reuzenpadden in Australië? En wat doet de Japanse oester in onze Waddenzee? En de Amerikaanse rivierkreeft in de Amsterdamse grachten?Exoten zijn het. Moeten we daar nou blij van worden, al die exotische planten, dieren, zwammen en schelpen of…

#6: Hoelang nog voordat we uitsterven?Luister  

Ooit trof een grote ramp de aarde, waardoor veel soorten verdwenen die nu alleen nog als fossiel terug te vinden zijn. Inmiddels zijn wij mensen zelf de oorzaak van allerhande verdwijnende soorten. Hoelang voor wij zelf uitsterven? Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen leiden ons langs…

#5: Wat zoekt de wolf in Nederland?Luister  

Eind vorig jaar wandelde de jonge wolvin Naya via Overijssel ons land binnen. Ze was alleen, maar niet de enige. De afgelopen maanden worden herhaaldelijk wolven in Nederland gesignaleerd. Waar komen ze vandaan, waar gaan ze naartoe, en zijn ze eigenlijk wel welkom hier? In de voetsporen van Naya zo…

#4: Hoe je de toekomst kunt onthoudenLuister  

Sommige mensen onthouden werkelijk alles. Anderen betreuren juist hoe snel hun herinneringen vervagen. En iedereen zou wel wat meer controle willen over de herinneringen die het geheugen opslaat. Maar is dat slim? En zijn onze herinneringen gebruiksvoorwerpen of kun je ze beter onaangeraakt in de ar…

#3: Hoe het leven begonLuister  

Hoe is het leven op aarde ontstaan? Volgens sommigen ligt de oorsprong bij de Big Bang, anderen hebben het over oersoep, God of een hoop bliksem, zoals bij Frankenstein. In deze aflevering ontrafelt de wetenschapsredactie van NRC het ware geheim van het leven, door warmwaterbronnen in de diepzee en…

#2: Wat is natuur nog in dit landLuister  

Wat is natuur? Zijn dat de grote grazers in de Oostvaardersplassen? Pissebedden in de tuin? Bos, duin, of heide? En hoe ver moet menselijk ingrijpen gaan? Onder leiding van Lucas Brouwers maakt de wetenschapsredactie van NRC een tocht langs Nederlandse natuurgebieden, op zoek naar een antwoord.Prese…

#1: Waarom Stephen Hawking een Nobelprijs had moeten winnenLuister  

Britse natuurkundige Stephen Hawking inspireerde miljoenen mensen met zijn baanbrekende werk over het heelal. Een week geleden overleed hij. Reden voor wetenschapsredacteuren Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen om samen met de gerenommeerde Robbert Dijkgraaf terug te blikken op zijn…

Pilot: Waarom wij onbehaarde apen zijnLuister  

Anders dan de meeste zoogdieren is de mens al evoluerend zijn vacht verloren. Waar en waarom zijn we dat haar eigenlijk kwijtgeraakt? In deze pilot van NRC podcast Onbehaarde Apen duiken wetenschapsredacteuren Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen in alle theorieën die er rondom deze…