NRC Onbehaarde Apen

NRC Onbehaarde Apen

Wetenschap & Geneeskunde  |  307 afleveringen

Onbehaarde Apen is de wekelijkse wetenschapspodcast van NRC. Gemma Venhuizen bespreekt met de wetenschapsredactie kleine ontdekkingen, wilde theorieën, wereldschokkende inzichten en alles wat daar tussenin zit.

Verras mij  


Hoe fruitvliegjes ooit het verschil tussen man en vrouw bepaalden

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-05-2024

Mannen zijn het sterkere geslacht. Ze hebben ook liever en vaker seks. Vrouwen hebben moederinstinct. Allemaal onzin, het zijn clichés. Die eindeloos, al dan niet grappend, worden nagepraat. Maar waar komen ze vandaan? Mensen kijken graag naar dieren voor bevestiging van aannames over gedrag, en d...


Wat de mens tot zijn eerste oorlog dreef

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-05-2024

Tegenwoordig zijn vooral politieke belangen reden om oorlog te voeren. Oorlogen zijn grootschalig, en complex. Lang geleden, nog voor het schrift bestond, werd gestreden om bestaansmiddelen. Massagraven en andere vondsten vertellen ons waar en wanneer de eerste oorlog werd gevoerd. Wat dreef mensen...


Dit is waarom de aarde ooit volledig bedekt was met ijs

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-05-2024

750 miljoen jaar geleden veranderde de aarde van een aangename planeet in een ijskoude sneeuwbal. Sneeuwbal aarde, heet dit fenomeen. Er was véél meer ijs dan in een gemiddelde ijstijd, en vrijwel al het leven stierf. Hoe kan het dat de wereld zo sterk en snel veranderde? En hoe kunnen we iets wat...


De vogelgriep heeft Antarctica bereikt. Wat nu?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-05-2024

Het vogelgriepvirus dat wereldwijd al miljoenen slachtoffers maakte onder pluimvee en wilde dieren, heeft nu ook de ongerepte natuur van Antarctica bereikt. Een onderzoeksteam trof vele dode zeevogels aan, die allemaal besmet waren met het virus. Wat betekent dat voor die enorme kolonies pinguïns e...


Waarom hebben mensen geen winterslaap?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-04-2024

Het is lente en bijna alle dieren die een winterslaap houden op het noordelijk halfrond zijn wakker. Hun lichaam stond maandenlang bijna uit. Hun lichaamstemperatuur daalde sterk en het aantal hartslagen per minuut ging bij bijvoorbeeld de grondeekhoorn van 300 naar 5. De dieren eten zich tonnetje r...


Een verbod op PFAS is minder simpel dan het lijkt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-04-2024

PFAS is schadelijk. Want die handige brandwerende en panbeschermende moleculen hopen zich op in mens en natuur. De EU wil daarom álle PFAS verbieden. Maar de allerkleinste PFAS-variant laat zien dat zo’n algeheel verbod minder simpel is dan het lijkt. Want is die variant wel zo schadelijk? Is de...


Het idee om de zon te dimmen normaliseert (en dat is gevaarlijk)

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-04-2024

De aarde warmt steeds verder op. Er zijn steeds meer wetenschappers die willen onderzoeken of het kan helpen om het zonlicht dat de aarde bereikt te dimmen om zo de opwarming te stoppen. Maar er liggen ook gevaren op de loer. Gaat de geest met dit onderzoek niet uit de fles? Welke gevolgen heeft de...


Met een klem op je oor tinnitus te lijf

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-04-2024

Een piep, een suis, een fluit- of bromtoon, aanhoudend in je oor. Tinnitus komt in verschillende verschijningen en kan gekmakend zijn. De wetenschap zoekt al decennialang tevergeefs naar een oplossing. Twee Nederlandse wetenschappers hebben nu een apparaat ontworpen waarmee ze met elektrische signal...


Zo bouw je duizend miljard schakelaars op één chip

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-03-2024

Klein, kleiner, nano. Schaalverkleining is het toverwoord in de wereld van chips. Hoe meer schakelaars chipmakers op een vierkante micrometer kunnen persen, hoe meer de rekenkracht toeneemt. In de afgelopen jaren zijn de ontwikkelingen ondenkbaar snel gegaan. Maar wat is de grens van die schaalverk...


Frans de Waal was de man die mens en aap dichter bij elkaar bracht

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-03-2024

Frans de Waal bracht duizenden uren door met primaten en had een heel bijzondere band met een aantal van hen. Hij liet ons inzien dat we niet alleen afstammen van apen, maar dat we vooral erg op elkaar lijken. Kijken naar primaten geeft ons inzicht in ons eigen gedrag. De wereldberoemde Nederlandse...


Komen we nu wél van obesitas af?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-03-2024

De helft van de Nederlanders heeft overgewicht, 16 procent heeft obesitas en dat worden er steeds meer. Diëten en leefstijlcoaches hebben die trend niet kunnen keren, maar hoe zit dat met medicijnen? Afvalmedicijnen zoals ozempic worden jubelend ontvangen door mensen die willen afvallen én door so...


Dit is waar auto-immuunziekten als MS vandaan komen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-03-2024

Bij auto-immuunziekten als MS en reuma keert het immuunsysteem zich tegen het eigen lichaam. Of iemand gevoelig is voor dit type ziekten, wordt in belangrijke mate bepaald door genetische aanleg. De wetenschappelijke speurtocht naar de oorsprong van auto-immuunziekten bracht genetici terug naar de p...


Dit is hoe je een rechtvaardige oorlog voert

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-02-2024

Zelfs in oorlogstijd zijn er regels en wetten waar partijen zich aan moeten houden. Of: zouden moeten houden. De bekendste zijn de Conventies van Genève die wereldwijd zijn ondertekend. Hoe is het moderne oorlogsrecht ontstaan? En welke afwegingen worden gemaakt als er burgerdoden kunnen vallen?Pre...


Sleutelen aan het menselijk dna. Wat is de grens?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-02-2024

Voor het eerst hebben artsen met CRISPR-cas Nederlandse patiënten genezen. Niet in een petrischaal, maar direct in de mens. De gentherapie maakte een zeer snelle ontwikkeling door. De volgende stap is het verfijndere, en goedkopere, base en prime-editing. We kunnen genezen, maar tot hoe ver kun je...


Dit is waarom een gebroken hart zo heftig voelt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-02-2024

Slapeloze nachten, huilbuien en een totaal gebrek aan eetlust. Liefdesverdriet is, helaas, iets waar we mee te maken krijgen en de fysieke gevolgen zijn niet mals. De symptomen van een gebroken hart kunnen zelfs overeenkomen met die van een hartaanval. We zijn geëvolueerd om verliefd te worden, maa...


Waarom de meeste Romeinse keizers werden vermoord

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-02-2024

Romeinse keizers, wie kent ze niet. Augustus en Constantijn zijn nog altijd vertrouwde figuren. Maar kennen we hen echt? Begrijpen we na 2000 jaar nog wel waarop hun macht gebaseerd was? Ons beeld van de machtigste keizers is voor een flink deel gevormd door antieke zwartmakerij en propaganda. Zo zo...


Wat als je niet meer kan stoppen met hoesten?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  31-01-2024

We hoesten allemaal wel eens. Een paar keer kuchen en de hoestbui is voorbij. Maar bij sommige mensen blijft de hoest en wordt chronisch. Zo erg dat ze er niet van kunnen slapen, werken wordt lastig en het sociale leven ongemakkelijk. De oorzaak van de hoest kan allang opgelost zijn, maar het brein...


Zo groot is de kans op een nucleaire winter

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-01-2024

Als je denkt aan een kernoorlog, denk je waarschijnlijk aan massale vernietiging in de eerste ogenblikken, en de gevaarlijke straling in de jaren erna. Maar de gevolgen zouden verstrekkender kunnen zijn dan dat. Door het vuur, de rook en de roet kan de zon verduisterd worden, waardoor de temperatuur...


Waarom de eiwithype niks met gezonde voeding te maken heeft

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-01-2024

Eiwitproducten zie je allang niet meer alleen in de sportschool, ook de supermarkt ligt er vol mee. Dit terwijl de meeste Nederlanders niks tekort komen. Ook als we meer plantaardige eiwitten en minder vlees en zuivel eten, is dat geen probleem. Maar wat doen eiwitten in het lichaam? En kun je er oo...


2023 was recordwarm, maar wat zegt dat eigenlijk?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-01-2024

Opnieuw gaat een jaar als warmste ooit de boeken in. De laatste decennia worden keer op keer records gebroken. De warmte gaat gepaard met extreem weer, zoals overvloedige regenval, hagelstenen zo groot als handballen en talloze bosbranden. Wanneer is iets extreem weer, en wanneer is het een symptoom...


Waarom we vasthouden aan rituelen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-12-2023

Rituelen zijn overal. Zo schuiven velen straks weer aan bij het kerstdiner. Er zijn kleine, persoonlijke rituelen. Bijvoorbeeld als we iemand op een speciale manier groeten. Er zijn grootse, bijzondere rituelen, zoals de kroning van een koning. Of heftige initiatierituelen die overgangen markeren, z...


Komen we ooit nog van de hiv-pandemie af?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-12-2023

De hiv-pandemie is nog altijd niet uitgedoofd. Maar in Nederland daalt het aantal infecties drastisch. Vanwaar dat succes? En waarom is hiv zo ongrijpbaar?Presentatie: Lucas BrouwersGasten: Menno Sedee & Sander VoormolenRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over on...


Kun je ziek worden van borstimplantaten?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-12-2023

Al meer dan duizend vrouwen meldden zich bij de siliconenpoli in het AmsterdamUMC met klachten die niemand goed kan verklaren. Zoals vermoeidheid, pijn en haaruitval. Zij denken dat het komt door hun implantaten. Maar onder artsen is daar discussie over. Waar komen die klachten vandaan? En is de an...


Dit is wat tranen ons kunnen vertellen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-11-2023

Huilen met tranen is iets wat voorbehouden is aan mensen. Een dier uit zijn ongenoegen met geluiden, maar daar komen geen tranen aan te pas. Ook niet alle mensen huilen met tranen: pasgeboren baby’s laten wel van zich horen, maar er rollen geen tranen over de wangen. In hoeverre is het biologisch...


Waarom juist Darwins evolutietheorie zo bekend werd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-11-2023

De evolutietheorie is de bekendste natuurwetenschappelijke verklaring voor de evolutie van het leven op aarde. In dezelfde adem noem je natuurlijk de bedenker: Charles Darwin. Zijn ideeën vinden we nu vanzelfsprekend, in zijn tijd waren ze baanbrekend. Wat is het Darwinisme eigenlijk en waarom lukt...


Past de naam Nieuw Sociaal Contract wel bij de partij van Pieter Omtzigt?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-11-2023

Het sociaal contract is een bekende term uit de politieke filosofie, die al in de zeventiende eeuw zijn intrede deed. Maar wat betekent het precies? In deze aflevering duiken Hubert Smeets en Sjoerd de Jong die geschiedenis in. Zij leggen uit waar de term vandaan komt en wat een sociaal contract beh...


Waarom het kwaad van het antisemitisme al 2000 jaar zo hardnekkig is

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-11-2023

9/11, de kredietcrisis en de pandemie: het waren allemaal gebeurtenissen die samengingen met een opleving van antisemitisme. Ook bij de recente gebeurtenissen in Israël en Gaza worden er wereldwijd Joden bedreigd. Hoe kan het dat Joden in zulke verschillende maatschappijen al tweeduizend jaar te ma...


Diepzeemijnbouw: is het risico de winst waard?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-11-2023

Het klinkt als een waanzinnige belofte: diepzeemijnbouw. Belangrijke grondstoffen die we nodig hebben voor de groene energietransitie, zou je in de toekomst van de bodem van de oceaan kunnen plukken. Maar veel natuurbeschermers zijn huiverig over deze nieuwe techniek. We weten nauwelijks iets over d...


Stook je huis duurzaam warm met aardwarmte

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-10-2023

Op enkele kilometers onder het aardoppervlak zit warm water, water dat gebruikt kan worden voor het verwarmen van huizen. In Delft is een groot onderzoek gestart om deze milieuvriendelijke energiebron te onderzoeken. Welke belofte brengt aardwarmte? En hoe zit het met de risico's, op onder meer aa...


Het raadsel van Reinaert: hoe een gemene vos iedereen blijft fascineren

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-10-2023

Je komt hem tegen in kinderboeken, stripverhalen, tekenfilms: Reinaert de Vos. Het oorspronkelijke 13e-eeuwse dierenverhaal 'Van den vos Reynaerde' is de bekendste en misschien wel de meest moderne tekst uit de Nederlandse Middeleeuwen. Historici en taalkundigen raken niet uitgepraat over dit co...


Eindigt de VS net als de Romeinse Republiek in een bloedige machtsstrijd?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-10-2023

Wanneer zelfs op Tiktok het Romeinse Rijk viral gaat, weet je dat er in de Verenigde Staten een aloude obsessie is opgelaaid: de spiegeling van het eigen land met de het oude Rome, en dan met name met de val van de Romeinse Republiek. Want met de presidentsverkiezingen van 2024 in het vooruitzi...


Nobelprijs voor Scheikunde naar kleurrijke quantumdots

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-10-2023

Er ging dit jaar het een en ander mis bij de uitreiking van de Nobelprijs Scheikunde. Uren voor de officiële bekendmaking lekte al uit dat Moungi Bawendi, Louis Brus en Alexei Ekimov de prijs zouden krijgen. Het trio werd bekroond voor de ontdekking en productie van zogeheten quantumdots, deeltjes...


Nobelprijs voor Natuurkunde naar ultrakleine tijdsschaal: de attoseconde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-10-2023

De Fransman Pierre Agostini, de Hongaar Ferenc Krausz en de Française Anne L'Huillier hebben samen de Nobelprijs voor Natuurkunde gewonnen. Ze hebben een manier ontwikkeld om via ultrakorte lichtpulsen de beweging van elektronen te ontrafelen. Die lichtpulsen zijn zo kort dat ze worden uitgedrukt i...


Nobelprijs voor Geneeskunde voor het temmen van mrna

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-10-2023

De Hongaarse biochemicus Katalin Karikó en de Amerikaanse immunoloog Drew Weissman winnen dit jaar samen de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde. Zij ontdekten de cruciale aanpassingen aan mrna die de ontwikkeling van mrna-vaccins mogelijk hebben gemaakt. Een fundamenteel nieuwe manier om vacc...


Hoe chronische pijn lichaam en geest verandert

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-09-2023

Pijn die langer dan drie maanden aanhoudt, wordt - ongeacht de oorzaak - gezien als zelfstandige ziekte, onder de noemer chronische chronische pijn. Een complexe aandoening waarbij het zenuwstelsel op verschillende niveaus ontregeld is en pijnstillers vaak niet werken. Wat weten we over de oorzaken...


Dit is hoe ruimtesondes aan hun einde komen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-09-2023

Over spectaculaire lanceringen en bijzondere ontdekkingen uit ruimtemissies horen we veel. Minder vaak horen we over wat er onderweg allemaal mis kan gaan: van crashen tot per ongeluk uitgezet worden. En wat gebeurt er eigenlijk met een ruimtesonde wanneer het werk erop zit?Presentatie: Gemma Venhui...


Wilde Eeuwen: Hoe Karel de Eenvoudige een einde maakt aan de Romeinse tijd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-09-2023

Het is het jaar 911. Aan de oever van de rivier de Epte staat koning Karel de Eenvoudige tegenover een leger woeste Deense zeerovers. Daar moet Karel een keuze maken, die de toon zet voor de rest van de middeleeuwen. Gaat hij vechten, of onderhandelen?Vandaag hoor je bij Onbehaarde Apen de eerste af...


Mag een wetenschapper de aarde plat vinden?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-09-2023

Sommige academici waarschuwen voor wat zij “wokisme" binnen de academische sfeer noemen, anderen wijzen erop dat universiteiten grote sommen geld van autocratische regeringen ontvangen. Nog anderen voelen zich bedreigd door het toenemende scepsis jegens de wetenschap of intimidatie via sociale med...


Hoe suiker ons al 1500 jaar in een wurggreep houdt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-08-2023

Suiker stond aan de basis van het kapitalisme en de slavernij. Staten en bedrijven hebben er alles aan gedaan om ons verslaafd te maken en te houden. Inmiddels weten we hoe ongezond suiker is. Toch is de sector nog altijd gigantisch. Waarom heeft de suikerindustrie nog altijd zoveel macht over ons...


Komen exoten als de halsbandparkiet op het menu?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-08-2023

Het is een bekend gezicht in met name in de Randstad: de halsbandparkiet. En hij verspreidt zich langzaam, maar zeker. Ze komen van nature niet in Nederland voor en dus noemen we ze invasieve exoten. Stel dat we ze moeten gaan bestrijden, waarom eten we ze dan niet op? Presentatie: Gemma VenhuizenGa...


Wunderkammer: Hoe ongezond is een gezonde pizza?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-08-2023

De pizza is de trots van Italië. Hier is de pizza de koning van het vriesvak. Steeds vaker duiken in de supermarktvriezer zogenaamde “gezonde" variaties op. Maar hoe gezond kan zo’n ultrabewerkte diepvriespizza nu echt zijn?Presentatie: Laura WismansGast: Martine KamsmaRedactie & montage: Jeann...


Wunderkammer: Waarom de vliegenmepper meestal mis mept

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-08-2023

Op de basisschool haalde Gemma Venhuizen een tien voor haar spreekbeurt over vliegenmeppers, waarvoor ze een hele verzameling van de kleurrijke en dodelijke apparaten aanschafte. In deze aflevering vertelt ze waarom de meeste vliegenmeppers niet goed werken, en hoe dit welbekende object ooit als sta...


Wunderkammer: Waarom je kleur kan ervaren bij het lezen van een getal

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-08-2023

Het ervaren van kleuren als je bepaalde getallen of woorden ziet. Of het horen van geluiden bij het zien van stille beelden. Het is zijn voorbeelden van synesthesie, waarbij je zintuigen op een onverwachte manier geprikkeld worden. Wat gebeurt er daarbij precies in je hoofd?Presentatie: Gemma Venhui...


Wunderkammer: Dit is wat de mens voor het eerst opschreef

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-07-2023

Het schrift ontstond rond 3500 voor Christus. Eerst schreven mensen op papyrus en kleitabletten, inmiddels publiceren we op internet. Maar nog altijd zijn we gefascineerd door die onmisbare uitvinding van het schrift. Hoe zijn we er eigenlijk achter gekomen wat mensen zo lang geleden opschreven? En...


Wunderkammer: De headset die gedachten kan lezen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-07-2023

Gedachtenlezen staat hoog op het lijstje van meest felbegeerde superkrachten. Maar hoe ver is de wetenschap met het uitlezen van iemands hersenpan? Wetenschapsredacteur Niki Korteweg kocht een bijzondere headset en testte het uit.Presentatie: Laura WismansGast: Niki KortewegRedactie en montage: Jean...


Wunderkammer: Is een Stradivarius echt de beste viool?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-07-2023

Violen bestaan al vijfhonderd jaar. En al eeuwenlang wordt de Stradivarius gezien als de allerbeste. Maar waarom eigenlijk, en klopt dat wel? Kun je dit instrument eruit halen bij een blinde test? Wetenschapsredacteur Hendrik Spiering laat horen wat een instrument goed maakt.Presentatie: Gemma Venhu...


Wunderkammer: Dit is waarom cappuccinomelk schuimt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-07-2023

Iedere cappuccinoliefhebber wil graag dat perfecte laagje geschuimde melk. Tegenwoordig kan dat met volle melk, havermelk, sojamelk, magere melk: voor ieder wat wils. Wetenschapsredacteur Laura Wismans worstelde met het creëren van dat mooie laagje en vroeg zich af wat de natuurkunde achter dat ops...


Dit is waarom de mens zijn haar verloor

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-06-2023

Anderhalf miljoen jaar geleden verloor de mens zijn haar, althans het overgrote deel ervan. Met alle gevolgen van dien. Kinderen konden zich niet meer vasthouden aan de pels van hun ouders. Ook de kleur en de dikte van onze huid veranderde. En natuurlijk ontstond de menselijke haargrens. Waarom werd...


Waarom de baarmoeder nooit echt van de vrouw was

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-06-2023

We zijn er allemaal de eerste maanden van ons leven begonnen. Toch blijft de baarmoeder een mysterieus en miskend orgaan. Ziektes als endometriose worden nog altijd te snel weggezet als vrouwenkwaaltjes en menstruatiebloed wordt nauwelijks onderzocht. En dat heeft alles te maken met de wrede gesch...


Dieren praten verrassend veel met elkaar

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-06-2023

Olifanten kunnen over kilometers afstand met elkaar communiceren, koeien groeten elkaar wanneer ze op stal staan en in een lab in Leiden praten vinken met robotvogels. Taal zien we altijd als een typisch menselijk verschijnsel. Maar klopt die aanname wel?Shownotes:Songs of the Humpback Whale - Roger...


De batterij die het stroomnet moet redden

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-06-2023

Wind en zon zijn onuitputtelijke bronnen van energie. Maar je krijgt die energie bijna nooit in de juiste hoeveelheid, op het juiste moment. Een nieuw type batterij met gigantische afmetingen zou daarbij kunnen helpen. Maar gaat de ontwikkeling wel snel genoeg?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Lau...


Waarom de woelmuis geen Y-chromosoom meer nodig heeft

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  31-05-2023

Op school leerde je dat X- en Y-chromosomen het geslacht bepalen: vrouwen hebben twee X-en en mannen hebben een X en een Y. Maar er zijn diersoorten waarbij de mannetjes géén Y-chromosoom hebben. De woelmuis bijvoorbeeld. Hoe ontstaan er geslachten zonder y-chromosoom? En hoe stabiel is het krimp...


Hoe biologische aartsvader Linnaeus de natuur in kaart bracht

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-05-2023

Linnaeus schiep orde in de biologie met zijn ingenieuze systeem van geslachtsnamen en soortnamen. En zelfs nu nog, 245 jaar na zijn dood, is de Zweedse botanicus Linnaeus de meest invloedrijke persoon op Wikipedia. Wie was deze uitgesproken en soms ijdele man?Hebben wij nog geen aflevering gemaakt o...


Zo vanzelfsprekend is het christendom niet

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-05-2023

We zien het christendom als een strak georganiseerde kerk, met eeuwenoude tradities die vanaf de ontstaansperiode onveranderd zijn. Maar iedere tijd had zijn eigen christendom. Vooral de eerste duizend jaar van de religie waren lang niet zo ordelijk als we denken. Sterker nog: de religie maakte toen...


Kunnen we een onzichtbaarheidsmantel maken van metamaterialen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-05-2023

Stel je voor: een stukje materiaal dat kan rekenen, een gevaar weet te herkennen of je onzichtbaar kan maken - zonder dat het elektriciteit nodig heeft. Wetenschappers hebben met metamaterialen structuren ontwikkeld die niet in de natuur voorkomen. Hoe ontwerp je zoiets? En wat kunnen we nu en in...


Bomen planten voor het klimaat, heeft dat zin?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-05-2023

Bossen noemen we de longen van de aarde en bomen planten wordt gezien als wondermiddel tegen klimaatverandering. Initiatieven schieten al jaren als paddenstoelen uit de grond om onder andere te compenseren voor al onze zonvakanties. We denken dat bossen ons zullen redden, maar is dat wel tere...


Waarom we stilvallen als een koning binnenkomt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-04-2023

Met Koningsdag kleurt het land oranje, op Prinsjesdag passeert de glazen koets: het zijn de bekende taferelen van de Nederlandse monarchie. Maar naast die staatsrechtelijke plichten en een hoop uiterlijk vertoon gaat koningschap ook gepaard met symbolische, bijna magische...


Grijpen we de teek met een vaccin?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-04-2023

Kleine beestjes die grote problemen veroorzaken: teken. Ze bijten zich in je vast, zuigen bloed op en kunnen in het vervelendste geval ziektes overdragen, zoals de ziekte van Lyme. Dat kun je met wat simpele acties voorkomen, voordat je naar buiten stapt voor een wandeling door het hoge gras. Maar e...


Dit is wat langdurige stress doet met je brein

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-04-2023

Stress is een natuurlijke en goede reactie van je lichaam. Het maakt je alert. Maar als stress lang duurt en onbeheersbaar wordt raken belangrijke hersengebieden beschadigd. Dan kom je in een neerwaartse spiraal, met aan het einde en burn-out. Gelukkig lijkt de schade in het brein vaak weer te her...


Hoe Maria Sibylla Merian zich ontpopte tot de eerste ecoloog

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-04-2023

Uit een eitje kruipt een rups, wordt dan een pop en verandert vervolgens in een vlinder. Het is een wonderlijke metamorfose die velen nu al leren zodra ze het kinderboek Rupsje Nooitgenoeg lezen. Een van de eersten die dit proces zag, in de zeventiende eeuw, en omschreef was Maria Sibylla Merian. Zi...


Hoe het klimaat het ontstaan van de islam beïnvloedde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-03-2023

Het onderzoek naar de vroege geschiedenis van de islam behoorde eeuwenlang toe aan islamitische geleerden die oude teksten zorgvuldig interpreteerden. Tegenwoordig doen ook taalkundigen, archeologen, historici en zelfs klimaatwetenschappers mee. Met als resultaat nieuw onderzoek waaruit blijkt dat k...


Waarom hooikoorts een serieuze volksziekte is

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-03-2023

De lente is nauwelijks begonnen, maar sommige mensen hadden met Kerst al last van hooikoorts. De snotneuzen en tranende ogen zijn niet alleen een probleem in het voorjaar. De microscopische pollen veroorzaken een groot ongemak, dat nog altijd wordt onderschat. Patiënten gaan vaak niet langs een art...


Zo creëerde Tolkien zijn mythische wereld

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-03-2023

Schrijver J.R.R Tolkien schiep in zijn boeken De Hobbit en In de ban van de ring een uitgebreide mythische wereld vol Dwergen, Elven, Orks en Hobbits, waar een allesvernietigende oorlog dreigt. Inmiddels vele generaties verslonden de boeken, toch werd het werk van Tolkien niet meteen omarmd door de...


Wat Spitsbergen ons over de toekomst vertelt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-03-2023

Op het ijskoude Spitsbergen gaat ‘s zomers de zon niet onder, in de winter is het altijd donker. Toch trekt het pooleiland al eeuwenlang mensen: wegens walvisvangst, voor de kolenmijnen en tegenwoordig vooral wetenschappers. De hele eilandengroep is een openluchtlaboratorium voor de effecten van k...


Hoe de banaan aan zijn succes ten onder gaat

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-03-2023

Hij behoort tot de populairste fruitsoorten en ligt in iedere supermarkt, maar hoelang nog? De banaan wordt bedreigd door allerlei ziektes en dat is een probleem, omdat we in Europa en de VS allemaal klonen van dezelfde banaan eten. Het is niet de eerste keer dat we de banaan dreigen te verliezen. K...


Mensen met ADHD zijn steeds vaker vrouw en volwassen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-02-2023

Drukke jongetjes in een basisschoolklas, stuiterballen, dat is het beeld dat bij veel mensen op komt als het over ADHD gaat. Maar niet alleen jongens hebben het, het wordt ook steeds vaker bij meisjes en volwassenen geconstateerd. En nee, mensen met ADHD zijn niet lui, of altijd hyperactief. Ook lij...


De volgende Einstein kan een computer zijn

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-02-2023

Computers kunnen dankzij kunstmatige intelligentie boeken schrijven, schilderen, de allerbeste schaker ter wereld verslaan. Ze kunnen zebrastrepen herkennen en medische diagnoses stellen. Maar ze kunnen ook een heleboel niet, zoals menselijke intuïtie nabootsen. Daarbij gaan ze ook weleens de mist...


Nieuw alzheimermedicijn is nog een sof maar geeft hoop

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-02-2023

In de VS werd in januari een nieuw middel tegen alzheimer goedgekeurd. Het nieuws werd daar met gejuich ontvangen, want er zijn geen goede medicijnen tegen. Maar ook dit middel werkt nauwelijks. Toch biedt dit futiele medicijn ook hoop: het geeft een beter inzicht in waar toekomstige middelen kunnen...


Hoe lang beschermen de Deltawerken ons nog?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-02-2023

Nederland en water zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We houden ervan, maar dreiging ligt altijd op de loer. Na de Watersnoodramp in 1953 werd Nederlands grootste verdedigingssysteem tegen hoog water vanuit zee gebouwd. Alleen met een veranderend klimaat en stijgende zeespiegel werd toen geen...


Wat hebben we aan de Nutri-score?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-01-2023

Als je de supermarkt inloopt kom je vaak eerst groenten en fruit tegen. Dat maakt gezond kiezen makkelijk. Als je verder loopt begint de keuzestress: welke pizza of welk toetje kies je? Wat is de minst slechte keuze? De Nutri-score -de gekleurde letters op verpakkingen- moet daarbij helpen. Alleen s...


Waarom we wolken nog steeds niet begrijpen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-01-2023

Gezichten, zeepaardjes of een konijn: Wie naar boven kijkt hoeft zich nooit te vervelen. In schapenwolken en stapelwolken is altijd wel een fantasiewereld te zien. Wolken zijn ouder dan de mensheid en vanzelfsprekend onderdeel van ieders leven en tegelijkertijd nog altijd onbegrepen. Wat weten we we...


Indianen waren actieve spelers, geen slachtoffers

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-01-2023

Opperhoofden met verentooien, wilden te paard en altijd in gevecht met cowboys. En makkelijk overmeesterd door kolonisten uit Engeland, Frankrijk of Spanje. Het is het stereotype beeld van indianen. Maar volgens de Finse historicus Pekka Hämäläinen is het anders gelopen dan we denken. Indianen wa...


Herhaling: bij brood bestaat geen goed of slecht

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-01-2023

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. ---Brood is in ons hoekje van de wereld niet van tafel af te slaan. Maar hoe en waar is brood eigenlijk ontstaan? Hoe kwam het in onze supermarkt terecht? En waarom zijn er z...


Herhaling: waarom Koning Arthur nooit zal sterven

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-12-2022

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. ---Sinds zijn verschijning in de middeleeuwen is koning Arthur nooit meer uit het collectieve geheugen verdwenen. Verhalen over de ridders van de Ronde Tafel, de heilige graa...


Herhaling: het kwaad dat slavernij heet

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-12-2022

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken.---Als het tegenwoordig gaat over slavernij is het onderwerp meestal de transatlantische slavernij: de slavenhandel waar Nederland vanaf de 16e eeuw aan mee deed. Maar de gesch...


Herhaling: Snot maakt van je neus een warzone

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-12-2022

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. ---Een verkoudheid was altijd al vervelend, maar in tijden van Covid-19 is het extra verdacht wanneer het snot uit je neus loopt. Toch speelt dit slijmerige goedje een grote r...


Hechting: eerste basis of vonnis voor het leven?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-12-2022

    In de eerste jaren van ons leven hechten we ons aan onze verzorgers. Maar hoe groot is de invloed daarvan op ons latere leven? En als die hechting in de vroege jeugd verkeerd loopt, kan het dan nog goedkomen? In deze aflevering onderzoeken Niki Korteweg en Hendrik Spiering de grenzen van...


Waarom chocolade niet gezond is maar wel lekker

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-11-2022

Chocolade. Wie houdt er niet van? Maya’s, slavernij, suiker en industrie bepaalden de geschiedenis. Nu hopen we vooral dat de lekkernij gezond is. Helaas niet. Martine Kamsma en Hendrik Spiering over de mythes van chocolade.Host: Gemma Venhuizen Co-host: Hendrik Spiering Gast: Martine Kamsma R...


In de tombe van Toetanchamon

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-11-2022

Honderd jaar geleden is het graf van Toetanchamon ontdekt. In één klap wordt deze onbeduidende farao icoon van de Egyptische archeologie. Wie is Toetanchamon? Wat lag er allemaal in zijn graf? En waarom is hij zó beroemd geworden?Host: Gemma VenhuizenGasten: Bart Funnekotter en Hendrik Spieri...


Waarom we niet zonder stikstof kunnen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-11-2022

Stikstof. Een veelbesproken onderwerp, maar wat vertelt de wetenschap ons over dit element? In deze aflevering bespreken we waarom we eigenlijk van stikstof moeten houden.Host: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans & Marcel aan de Brugh Redactie en montage: Julia ViéBeeld: Getty ImagesZie het pr...


Wat mieren en mensen verbindt: de magnifieke bioloog E.O. Wilson

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-11-2022

Hij ontdekte hoe mieren met elkaar communiceren en onderzocht de rol van erfelijkheid in menselijk gedrag. Het werk van de vorig jaar overleden bioloog Edward Osborne Wilson was baanbrekend en revolutionair. Maar de bioloog had ook een schaduwkant. Wie was Wilson? Waarom was hij zo’n g...


Het luisterende brein: waarom praten we zoveel?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-11-2022

Luisteren. We zijn ervoor gemaakt, en we doen het de hele dag door. Maar wat gebeurt er in die eindeloze gesprekken die we voeren? Wat doet je brein als je luistert? Onbehaarde Apen duikt in de verschillen tussen luisteren en lezen.Shownotes:Conversational repair and human understanding - Makoto Hay...


Het mysterie van de tweelingzwangerschap

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-10-2022

Wetenschapsredacteur Laura Wismans kreeg een tweeling: een fenomeen dat vaker voorkomt in haar familie. Haar dochters lijken sprekend op elkaar terwijl de gynaecologen tijdens haar zwangerschap verzekerden dat het om een twee-eiige tweeling zou gaan. Hoewel het fenomeen al zo oud is als de mensheid,...


Salamanders verdwijnen, dankzij ons

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-10-2022

Salamanders in Europa worden met uitsterven bedreigd door een huid-etende-schimmelziekte. Wat is dit voor ziekte? Hoe verspreidt zij zich en wat kunnen we ertegen doen? Host: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen en Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https:...


#209 Waarom plegen mensen oorlogsmisdaden?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-10-2022

We hoeven niet ver in de geschiedenis te duiken om te zien dat in oorlogstijd de mens in staat is tot vergaand en gruwelijk geweld. Hoe kan het toch dat mensen tot zulke daden overgaan? Welke patronen liggen eraan ten grondslag?Host: Gemma VenhuizenGasten: Bart Funnekotter & Hendrik Spierin...


#208 Nobelprijs voor chemie voor klikkende moleculen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-10-2022

De Nobelprijs Scheikunde gaat dit jaar naar de ontdekking van de zogeheten klikchemie. De Amerikaan Barry Sharpless (1941), de Deen Morten Meldal (1954) en de Amerikaanse Carolyn Bertozzi (1966) delen de prijs.Host: Gemma VenhuizenGasten: Niki Korteweg en Laura WismansRedactie en montage: Rosa van T...


#207 Nobelprijs voor natuurkunde voor experimenten met verstrengeling deeltjes

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-10-2022

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar de Fransman Alain Aspect (75), de Amerikaan John F. Clauser (79) en de Oostenrijker Anton Zeilinger (77) voor hun ontdekkingen rond het fenomeen van quantumverstrengeling van fotonen. Host: Gemma VenhuizenGasten: Laura Bergshoef en Sander VoormolenR...


#206 Nobelprijs voor Geneeskunde voor lezen dna uit oude botten

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-10-2022

De Zweedse geneticus Svante Pääbo (67) krijgt dit jaar de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor zijn onderzoek naar in kaart brengen van oud dna in menselijke skeletten.Host: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering & Niki Korteweg Redactie & montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid o...


#205 IJzerregen en glaswind: weerbericht uit het universum

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-09-2022

De herfst is begonnen en dat betekent hoosbuien, wind tegen en eindeloze grijze luchten. Deze najaarsstormen zijn niet prettig, maar niks vergeleken met hoe het er op andere planeten aan toegaat. Buien van gesmolten ijzer, giftige wolken of een horizontale glasregen: het zijn weerfenomenen die we op...


#204 Leven we in het Antropoceen of is die term onzin?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-09-2022

Geologen en klimaatwetenschappers zijn er al decennia mee bezig: het Antropoceen, het tijdperk waarin de mens de belangrijke kracht op aarde is. Maar hoe nuttig is die term? Lang niet iedereen in de wetenschap is er enthousiast over. Het zou zelfs hoogmoed zijn, een tijdperk naar de mens te noemen....


#203 Ontwarren wetenschappers de knoop van long covid?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-09-2022

Extreme vermoeidheid. Hartkloppingen. Hersenmist. Na een corona-infectie kampen mensen soms nog jaren met een waaier aan klachten. Langzaam weten onderzoekers het biologische mechanisme dat schuilgaat achter long covid te ontrafelen. Wat weten we nu van dit postcovidsyndroom?Host: Gemma Venhuizen...


#202 De natuur vecht terug, wie weet via een rechtszaak

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-09-2022

In de binnenzee Mar Menor in Spanje sterven dagelijks honderden vissen door vervuiling. ​Maar sinds kort is deze zee een rechtspersoon, waardoor zij rechtszaken kan aanspannen​​ tegen haar vervuilers. Wat betekent het wanneer een natuurgebied rechtspersoon wordt? En welke gevolgen heeft dat vo...


#201 Het weer: kan ons lichaam het weer voorspellen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-08-2022

Een migraineaanval als er onweer op komst is, of meer pijn van reuma bij koud en nat weer. Artsen horen het veel in hun spreekkamers, maar de wetenschap krijgt de vinger er maar moeilijk achter. Kan ons lichaam het weer echt voorspellen?Gast: Niki KortewegPresentatie: Gemma VenhuizenRedactie en mont...


#200 Het weer: is Thor wel een echte dondergod?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-08-2022

Als we aan de Noorse dondergod Thor denken, denken we aan zijn hamer, zijn spierballen en aan donder en bliksem. Maar als je de oude verhalen van Thor goed leest, valt op dat er helemaal geen onweer in voorkomt. Is Thor wel een echte dondergod? En waar komen die bliksemschichten dan wel vandaan? ...


#199 Het weer: wat als bliksem je raakt?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-08-2022

Onweersbuien komen regelmatig voor in Europa, al worden heel weinig mensen daadwerkelijk geraakt door de bliksem. Maar wat gebeurt er in je lichaam als je toch wordt getroffen? En hoe blijf je veilig als je tijdens een bergwandeling wordt overvallen?Gast: Sander VoormolenPresentatie: Gemma Venhuizen...


#198 Het weer: heeft een storm weleens de geschiedenis bepaald?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-07-2022

De geschiedenis wordt gevormd door de mens, door heldendaden van Napoleon en Caesar en wetenschappelijke ontdekkingen van mensen als Newton en Oppenheimer. Dat denkt de mens graag, want zo staan wij in het middelpunt van de geschiedenis. Maar wat nou als die geschiedenis wordt bepaald door een storm...


#197 Het weer: moeten rechtse partijen hopen op regen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-07-2022

Deze week aflevering 1 van onze zomerserie over het weer: In 2000 vond een bloedstollende eindsprint plaats in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, waarbij Bush nipt won van de Democratische kandidaat Al Gore. Als het die dag niet had geregend, had Al Gore dan gewonnen? Heeft het weer invloed op d...


#196 Wat gebeurde er allemaal toen de dino’s uitstierven?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-06-2022

Meer dan 65 miljoen jaar geleden sloeg een planetoïde van 12 km in op aarde. Met één klap stierven alle dinosaurussen uit. Kleine zoogdieren, vissen en vogels leefden wel voort. Waarom? En wat gebeurde er precies op de dag van de inslag?  En niet onbelangrijk: hoe weten we dat eigenlijk alle...


#195 Is het tijd voor een nieuw Congres van Wenen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-06-2022

Na twintig jaar Napoleontische oorlogen was Europa een rokende puinhoop. Tijdens het Congres van Wenen tussen september 1814 en juni 1815 trachtte men de schade te herstellen. De kaart van Europa werd hertekend en er kwam een nieuwe veiligheidsstructuur voor ons continent. Wat gebeurde er tijdens...


#194 Taaislijmziekte te lijf met minidarmpjes

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-06-2022

Taaislijmziekte is een ernstige erfelijke ziekte die lange tijd moeilijk te behandelen was. Maar door nieuwe medicijnen en de darm-organoïde - een in het lab gekweekt mini-darmpje - zijn er ineens mogelijkheden om patiënten makkelijker te helpen. Wat zijn deze organoïden precies? En hoe helpen...


#193 Hoe China bijna haar karakteristieke schrift verloor

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-06-2022

Het lijken sierlijke tekeningetjes, maar in werkelijkheid vormt het Chinese karakterschrift een uitstekend schriftsysteem, waarvoor je wel veel tekens uit het hoofd moet leren. Al millennia lang wordt het gebruikt in Oost-Azië. Toch had weinig gescheeld of de tekens waren in de vorige eeuw bij het...


#192 Gaan start-ups de wereld redden met kernfusie?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-06-2022

Kernfusie zou de mens in één klap van alle energieproblemen afhelpen. Grote overheidsprojecten proberen al tientallen jaren energie op te wekken met kernfusie, maar het einddoel is nog niet in zicht. Gaat het kleinere, commerciële kernfusiebedrijven lukken?Gast: Dorine SchenkHost: Lucas Brouwers...


#191 Tijgers in je achtertuin

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-05-2022

De koning onder de katachtigen - de tijger - is bezig met een comeback in de Nepalese jungle. Een feest voor natuurliefhebbers. Maar wat vindt de lokale bevolking ervan?Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sel...


#190 Met één druk op de knop van je dwangstoornis af

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-05-2022

Veertig jaar lang lijdt Bart de Beurs aan een allesoverheersende angst- en dwangstoornis. De kwelling wordt zo erg dat hij het leven niet meer ziet zitten. Totdat zijn psychiater met een laatste redmiddel komt: diepe hersenstimulatie. Kan een apparaatje in zijn brein hem verlossen?Gast: Niki Kortewe...


#189 Ode aan het onooglijke korstmos

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-05-2022

Ze zijn geel of grijs of radioactief groen. Je ziet ze op bruggen, oude bomen, op het terrastegels en vervallen muren, maar het liefst boent de mens ze met een borstel weg. Korstmossen, de lelijke eenden van de openbare ruimte. Maar dit onooglijke organisme is bezig met een comeback, want het kor...


#188 Hoe kan een robot nou zacht zijn?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-05-2022

Er komen nieuwe robots aan! En dan niet de harde, gemechaniseerde robots met schroefjes, boutjes en houterige bewegingen. De nieuwe robot is helemaal anders. Je vinger verdwijnt erin als in een pudding, hij manoeuvreert als de slurf van een olifant en kan voelen zoals je eigen handen. Althans: als d...


#187 Kansen: hoe je onzekerheid berekent

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-04-2022

Hoe groot is de kans dat iemand twee keer de loterij wint? Best groot. We leven in een kansenmaatschappij, maar eigenlijk zijn we slecht in kansen begrijpen. Tijd om kansberekening onder de loep te nemen. Wat is een kans? En hoe bereken je die?Host: Gemma VenhuizenGasten: Alex van den Brandhof & Hen...


#186 De ongeziene vrouwelijke pioniers van de natuurwetenschap

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-04-2022

Als we de geschiedenisboeken mogen geloven hebben vooral mannen het grondwerk gelegd voor het moderne wetenschappelijke systeem. Toch hebben er ook altijd vrouwen aan bijgedragen. Hoe komt het dat wij hun namen en revolutionaire ontdekkingen niet kennen? En hoe inclusief is de wetenschap van vandaag...


#185 Hoe Elon Musk met Starship de ruimtevaart wil transformeren

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-04-2022

Het is de grootste, krachtigste en zwaarste raket die ooit is gebouwd: Starship. En als de aanstaande testvlucht om de aarde slaagt, dan kan dit een ware revolutie ontketenen in de ruimtevaart. De ambities van miljardair Elon Musk zijn kristalhelder: hij wil met dit pronkstuk van zijn ruimtevaartbed...


#184 Overleven op Antarctica: eet altijd de honden op

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-04-2022

Op de bodem van de Wedellzee, diep onder het zee-ijs van Antarctica, ligt de Endurance, het zeilschip van de ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton. Onlangs werd het scheepswrak teruggevonden. Hoe is het schip daar terecht gekomen? En hoe is het met Shackleton en zijn bemanning afgelopen?Host: Lucas...


#183 Is geld nog steeds macht?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-03-2022

Geld was altijd macht. Dat werd de afgelopen weken scherp zichtbaar met de bancaire sancties tegen Rusland. Maar tegelijkertijd verandert geld van gedaante. Verschuift daarmee ook de macht?Host: Lucas BrouwersGasten: Maarten Schinkel en Hendrik SpieringRedactie en montage: Céline Cornelis en Julia...


#182 Wat bomen ons over het klimaat vertellen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-03-2022

Witte bloesemsneeuw dwarrelt naar beneden, en de bloemen van magnoliabomen komen langzaam uit. 's Ochtends en 's avonds klinkt een koor van vogelzang en de winterjassen kunnen de kast in. Deze week is de astronomische lente begonnen en dat weet de natuur ook. Maar vorige eeuw vroor het eind maart n...


#181 Is het zeldzaamste plantje van Nederland nog te redden?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-03-2022

Aan een bergrots in Limburg bungelt de geelbloemige Berggamander, het zeldzaamste plantje van Nederland. De vraag is alleen: voor hoe lang nog? Één flinke regenbui en de soort gaat verloren. Twee biologen proberen daarom de plant te redden. Waarom zoveel moeite voor één soort?Host: Lucas...


#180 Iedereen een trauma: worden we steeds gevoeliger?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-03-2022

Verwonding, dood, seksueel geweld, of een dreiging daarvan - officieel kun je alleen van zulke extreme ervaringen een psychologisch trauma oplopen. Maar tegenwoordig wordt het begrip 'trauma' steeds vaker gebruikt. Ook wijst onderzoek uit dat elke nieuwe generatie meer risico loopt om een posttrauma...


#179 Wees niet bang voor de herwildernis

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-03-2022

Het terugbrengen van echte wildernis in de natuur: herwilderen is dé rage in het Nederlands natuurbehoud, want: herwilderen zorgt voor meer biodiversiteit en een terugkeer van oude soorten. Maar naast het gejuich, is ook tegengeluid te horen. Wat is herwilderen precies? En waar zit de weerstand?Hos...


#178 De geschiedenis van Oekraïne en Rusland is als een gedwongen huwelijk

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-02-2022

Oekraïne en Rusland zijn gedurende hun geschiedenis innig met elkaar verweven. Wat moet je daarvan weten om het conflict te begrijpen? Ruslandkenners Hubert Smeets en Bart Funnekotter duiken in de soms tragische geschiedenis van Oekraïne.Host: Lucas BrouwersGasten: Hubert Smeets en Bart Funnekotte...


#177 Hoe zagen de Azteken zichzelf?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-02-2022

Vijfhonderd jaar geleden komen in Midden-Amerika twee werelden bij elkaar. De Spaanse conquistador Hernán Cortés staat oog in oog met Montezuma, heerser van de Azteken. Een paar jaar later ligt het Azteekse rijk in as. Bloeddorstige mensenofferaars: dat is het beeld van de Azteken dat vooral is...


#176 Wat heb je liever: een vieze regenjas of een jas met PFAS?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-02-2022

Ze zorgen ervoor dat je lippenstift blijft zitten, dat je biefstuk niet aanbakt en dat je droog blijft bij een hevige regenbui: PFAS. Maar voortschrijdend inzicht wijst uit: PFAS is gevaarlijker dan we dachten. Hoe groot is dit gevaar? En komen we ooit nog van PFAS af?Zie het privacybeleid op https:...


#175 Woke woorden: hoe taal mee-evolueert met de tijd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-02-2022

Non-binair, tot slaaf gemaakt, mansplainer. De Nederlandse taal lijkt steeds ‘woker’ te worden. Er komen niet alleen nieuwe woorden bij, maar ze veranderen ook van betekenis. Waarom omarmen we woorden en spugen we ze daarna weer uit? En wat zegt dat over onze samenleving?Host: Lucas Brouwers Ga...


#174 Is vogelgriep de volgende pandemie?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-02-2022

Europa kampt op dit moment met de grootste uitbraak van de vogelgriep ooit. Wat is vogelgriep precies, wat doet het voor vogels én wat is het risico voor mensen?Host: Lucas BrouwersGasten: Nienke Beintema & Gemma VenhuizenProducer & editor: Liz DautzenbergShownotes:Beluister hier de aflevering van...


#173 Moeten we een parasol in de ruimte bouwen om de aarde af te koelen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-01-2022

Als het niet lukt de opwarming van de aarde te stoppen, zou een zwerm satellieten zonnestraling kunnen tegenhouden: een parasol tegen de hitte. Hoe zou dat werken? En is het niet slechts symptoombestrijding?Host: Lucas BrouwersGasten: Laura Wismans en Marcel aan de BrughProducer: Julia Vié en Rosa...


#172 Omikron: hoe krijgt de wetenschap grip op een wispelturige coronavariant?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-01-2022

De één is levensgevaarlijk, de ander verspreidt zich razendsnel: de coronavarianten. Hoe krijgt de wetenschap grip op deze varianten? En komen hun inzichten snel genoeg om nog op te kunnen reageren? Host: Lucas BrouwersGasten: Nienke Beitema & Sander VoormolenProducer & editor: Rosa Van ToledoO...


#171 Westers slapen is slapen onder druk

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-01-2022

We drinken thee, gebruiken oordopjes en kopen een duur matras. We doen alles voor een goede nachtrust. Maar wat gebeurt er precies in onze slaap? En is die 8 uur eigenlijk wel nodig?Host: Lucas BrouwersGasten: Hendrik Spiering en Gemma VenhuizenProducers: Celiné Cornelis en Rosa van ToledoShownotes...


#Herhaling: Bier, oerdrank en genetisch experiment

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-01-2022

Onbehaarde Apen is deze week nog met winterslaap. Gemma Venhuizen zocht haar favoriete Onbehaarde Apen aflevering uit.Onbehaarde Apen LIVE. Bier: oerdrank en genetisch experimentVan Mesopotamische bierwetten tot gistcellen die zich als diva gedragen: in deze tweede liveshow van Onbehaarde Apen duike...


# Herhaling: Wat kinderen doen als niemand kijkt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-12-2021

Onbehaarde Apen is op winterslaap. Daarom deze lievelingsaflevering van Hendrik uit het archief. Wat kinderen doen als niemand kijktBen je een kutkind of een keizerkind? Wie dit raadsel snapt, hoort zichzelf "ik ben een kutkind" zeggen, en gaat tóch niet af. In kindercultuur spelen kinderen met...


#170 Nóg dichter bij de oerknal: de James Webb Ruimtetelescoop

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-12-2021

Na 30 jaar uitdenken, meten en bouwen, is het eindelijk is het zover: op eerste kerstdag wordt de James Webb Ruimte-telescoop gelanceerd. Deze origami-telescoop kijkt naar de eerste sterren. Maar waarom heeft de bouw zo lang geduurd? En wat staat er komende tijd allemaal te gebeuren?Host: Hendrik Sp...


#169 Waarom zijn we bang voor kernafval?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-12-2021

Kernenergie staat weer op de agenda. Maar hoe zit het met kernafval? Hoe pakt Nederland dat aan? En heeft kernafval last van een imagoprobleem?Host: Lucas BrouwersGasten: Dorine Schenk & Karel KnipProducer: Julia ViéZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Cali...


#168 Hoe een oermonster uit Maastricht een revolutie veroorzaakte

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-12-2021

Op een oktoberdag in 1778 vonden arbeiders in een groeve in Maastricht een kaak met tanden zo scherp als priemen. Welk beest was dit? De natuuronderzoeker Cuvier zag met de vondst zijn revolutionaire idee van de eindigheid van soorten eindelijk bevestigd.Gast: Gemma VenhuizenHost: Lucas Brouwers...


#167 Transplanteren we straks organen van dier naar mens?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-12-2021

In een lab in München leven varkens die ooit het tekort aan menselijke donororganen moeten oplossen. Biologen doen hier onderzoek aan xenotransplantatie: het transplanteren van een orgaan van dier naar de mens. Wat gaat er goed en wat gaat er mis? En zijn er niet makkelijkere oplossingen d...


#166 Waarom koffie de slaap na 12u nog verstoort

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-11-2021

We drinken het om wakker te worden, te concentreren én omdat het ontzettend lekker is: koffie! Maar koffie heeft ook een keerzijde: hoofdpijn, onrust en misschien zelfs een verstoorde slaap wanneer je er te veel van drinkt. Tijd om uit te zoeken: wat doet koffie nu precies met ons en hoe heeft on...


#165 Er is meer tussen man en vrouw

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-11-2021

Je geslacht is niet altijd hetzelfde als je gender. Dat oude inzicht uit de genderwetenschappen is de afgelopen jaren zichtbaar geworden. Van TikTok tot de Tweede Kamer gaat het er​over wat het betekent om transgender, genderqueer of non-binair te zijn. Op welke manier schopt...


#164 Kunnen we vulkanen temmen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-11-2021

De vulkaan op La Palma spuwt al maanden vuur, maar gelukkig zijn er geen doden gevallen. Dankzij moderne geologische technieken zagen wetenschappers de uitbarsting van tevoren aankomen. Betekent dit dat we vulkanen ook kunnen gaan temmen? En is dat eigenlijk wel een goed idee?Gast: Ma...


#163 Precies 1.000 jaar geleden kapte een Viking een Canadese boom

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-11-2021

Dat in de vroege middeleeuwen de noormannen verre zeereizen over de Atlantische oceaan maakten kun je nog steeds zien op IJsland en Groenland, waar ze kolonies stichtten. Maar met nieuwe moleculaire technieken ontdekken archeologen nu steeds meer details over die verre reizen. Waarschijnlijk bereikt...


#162 Het grootste mysterie van de bliksem: hoe begint het?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-10-2021

Als kind krijgen we voor de bliksem handige regeltjes mee: sta niet onder een boom en zit op je hurken in een open veld. Maar voor de wetenschap is bliksem nog steeds één groot raadsel. Met als grootste mysterie: hoe begint het eigenlijk?Gasten: Laura Bergshoef & Hendrik SpieringPresentatie:...


#161 De zelfrijdende auto: komt 'ie nog wel?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-10-2021

Al decennia wordt er over de zelfrijdende auto gedroomd en gefantaseerd. Tesla, Uber, Audi buitelen over elkaar heen met beloftes. Toch rijdt er nog nergens een zelfrijdende auto rond. Tijd om ons af te vragen: komt ‘ie er eigenlijk nog wel? Host: Lucas BrouwersGasten: Marc Hijink & Bennie MolsP...


#160 Hoe kus je een slapende taal wakker?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-10-2021

Kan je een taal nieuw leven inblazen die al meer dan een eeuw niet meer gesproken wordt? De Siraya, een van de oorspronkelijke volkeren op Taiwan, doen een verrassend succesvolle poging. Met behulp van een oud VOC-boek hebben ze hun oude Siraya-taal gereconstrueerd. Maar waarom is het eigenlijk er...


#159 Nobelprijs voor scheikunde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-10-2021

De Duitser Benjamin List (1968) en de Amerikaan David MacMillan (1968) krijgen de Nobelprijs voor Scheikunde voor hun onderzoek aan katalyse met kleine moleculen. Met katalysatoren zijn chemische reacties te versnellen.Host: Lucas BrouwersGasten: Marcel aan de Brugh en Gemma VenhuizenProducer: Rosa...


#158 Nobelprijs voor Natuurkunde naar klimaatmodellen en complexe structuren

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-10-2021

Syukuro Manabe (1931), Klaus Hasselmann (1931) en Georgio Parisi (1948) krijgen de Nobelprijs Natuurkunde voor hun onderzoek naar complexe systemen zoals het klimaat. Host: Lucas BrouwersGasten: Hendrik Spiering en Laura BergshoefProducer en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://...


#157 Nobelprijs Geneeskunde voor waarneming temperatuur en aanraking

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-10-2021

De Amerikaan David Julius en Libanees Ardem Patapoutian winnen de Nobelprijs voor Geneeskunde voor hun werk aan huidreceptoren voor aanraking, warmte en pijn. Host: Lucas BrouwersGasten: Niki Korteweg en Hendrik SpieringProducer: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en...


#156 Waarom er in Siberië nog altijd op mammoeten wordt gejaagd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-09-2021

De ijstijd is voorbij. Toch komen er iedere zomer nog prehistorische dieren naar boven uit de ontdooiende Siberische ondergrond. Wat kun je leren van deze diepvreesbeesten?Host: Lucas BrouwersGast: Eva CukierSide-kick: Hendrik SpieringProducer/editor: Rosa van ToledoShownotes:https://siberiantime...


#155 Hoe belangrijk was Hitler?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-09-2021

Boekenkasten zijn vol geschreven over de Tweede Wereldoorlog en de gruwelen van de Holocaust. Het lijkt alsof historici zichzelf dezelfde vraag stellen: hoe kon het Duitse volk vallen voor het nazisme? En wat was de rol van Adolf Hitler, als charismatisch extremist? Wat zegt 75 jaar Hitlervorsing ov...


#154 Hoe navigeerden de Polynesiërs zonder kaart of kompas?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-09-2021

In 1769 maakt de Polynesische meesternavigator Tupaia een zeekaart voor de Engelse ontdekkingsreiziger James Cook. Al kort daarna werd de kaart bespot door westerlingen als onbegrijpelijk en zwak. Maar in 2019 achterhaalden twee Duitse wetenschappers hoe de kaart moet worden gelezen.Host: Gemma Venh...


#153 Hoe gevaarlijk is de mug in je slaapkamer?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-09-2021

In 2020 dook in Nederland het westnijlvirus op, overgebracht door huissteekmuggen. Andere Europese landen kampen al jaren met de ziekte. De symptomen beginnen mild, maar kunnen heel soms zelfs leiden tot de dood. Wat is dit virus en waar komt het vandaan?Host: Gemma VenhuizenGast: Sander Voormolen e...


#152 Het Begin: oerzwarte gaten

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-09-2021

Vlak na de oerknal ontstonden mogelijk al zwarte gaten in een oersoep van gloeiend plasma. Kunnen we deze allereerste zwarte gaten nu nog vinden? En wat zou hun bestaan betekenen voor verder onderzoek naar het heelal? Presentatie: Lucas BrouwersGast: Laura BergshoefProducer: Rosa van ToledoZie het...


#151 Het Begin: verder groeien in de kunstbaarmoeder

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-08-2021

In Nederland worden per jaar 600 kinderen te vroeg geboren. De helft van hen overlijdt. Wetenschappers werken op dit moment aan een kunstbaarmoeder om premature baby's beter verder te laten groeien. Maar hoever kunnen we gaan met het nabootsen van een moederbuik?Host: Gemma VenhuizenGast: Sander Voo...


#150 Het Begin: De eerste 1.000 dagen van je leven zijn bepalend voor de rest

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-08-2021

Je eerste 1000 dagen als mens, van conceptie tot en met het tweede levensjaar, zijn bepalend voor onze mentale en fysieke gezondheid de rest van ons leven. Nooit maak je zo'n snelle ontwikkeling mee als in die periode. Medisch redacteur Niki Korteweg vertelt ons waarom, en legt uit hoe die 10...


#149 Het Begin: wanneer wordt uitstelgedrag een probleem?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-08-2021

Het door iedereen verfoeide uitstelgedrag is waarschijnlijk typisch menselijk, een bij-effect van ons ongelooflijke planningsvermogen. De meerderheid van de mensen zegt er weleens last van te hebben. Hoe erg is het om zaken uit te stellen? En wanneer wordt het een probleem?Presentat...


#148 Het Begin: hoe ontstond het leven op aarde?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-08-2021

In de vijfde aflevering van de zomerserie over ‘Het begin’ reizen we terug naar de kraamkamer van het leven op aarde. Zo'n 4,6 miljard jaar geleden ontstond de aarde en verrassend genoeg duurde het niet heel lang voor er leven ontstond op de planeet. Wat weten we over dit prille leven op aarde,...


#147 Het Begin: hoe ontstond tijd?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-07-2021

In deze vierde aflevering van de zomerserie over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het fenomeen tijd. Wat is tijd eigenlijk? En hoe begon hij? Presentatie: Lucas BrouwersGast: Margriet van der HeijdenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de p...


#146 Het Begin: het ontstaan van je vroegste herinnering

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-07-2021

In deze derde aflevering over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het begin van de eerste herinnering. Wat is een herinnering eigenlijk? En waarom herinneren we niks van onze eerste jaren?Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Hendrik SpieringProducer: Rosa van ToledoEditor: Liz DautzenbergZie het pri...


#145 Het Begin: het ontstaan van technologie

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-07-2021

In deze tweede zomerspecial over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het begin van technologie. Over hoe handige, technische keuzes aan het begin van een uitvinding soms beperken wat er daarna gebeurt. Presentatie: Lucas BrouwersGast: Laura WismansProducer en editor: Rosa van ToledoZie het priva...


#144 Het Begin: scheppingsverhalen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-07-2021

In deze eerste zomerspecial over 'Het begin', onderzoekt Onbehaarde Apen scheppingsverhalen. Over de hele wereld bestaan honderden verhalen over het ontstaan van de kosmos en de mens. Waarom heeft de mens deze verhalen verzonnen? En als we deze verhalen goed lezen, wat vertellen ze ons dan over d...


#143 Waarom we UFO's zien

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-06-2021

Al meer dan zeventig jaar duiken vliegende schotels en UFO's op in de lucht en in de media. Maar nooit is het bestaan van buitenaardse wezen bewezen, nu ook weer niet in het nieuwe onderzoek van het Amerikaanse leger. Onbehaarde Apen over het wetenschappelijk onderzoek van onbekende ‘fenomenen’...


#142 Waarom we het beeld over autisme moeten bijstellen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-06-2021

Contactschuw, géén empathie en een bizar talent op één specifiek gebied: dat is het stereotiepe beeld van mensen met autisme. Moderne inzichten maken duidelijk dat dit oude beeld aan vernieuwing toe is.Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Ellen de Bruin en Niki KortewegRedactie en montage: Nina van...


#141 Welke bacteriën slapen bij ons in bed?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-06-2021

Gemma heeft een knuffelaap die ze al 35 jaar niet gewassen heeft. Hoe ongezond is dat? In deze aflevering nemen we onze hygiëne onder de loep.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.


#140 Das, vos, kat: op roofdiersafari in Nederland

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-06-2021

Zonder dat we het door hebben is er diep in de nacht een strijd gaande tussen vaak onbekende roofdieren. In de bossen, velden, maar ook in onze eigen achtertuinen wordt er gevochten om voedsel, territorium en nageslacht. Over welke roofdieren hebben we het hier? En waarom grijpt de mens steeds vaker...


#139 De winst van corona: sterke RNA-vaccins

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-06-2021

Overal in Nederland worden mouwen opgestroopt voor corona vaccins. Grote kans, dat als je aan de beurt bent, je een RNA-vaccin krijgt, die van Pfizer of van Moderna. Die technologie is dankzij de pandemie in één klap volwassen geworden en zal de geneeskunde van de 21ste eeuw ingrijpend veranderen....


#138 Is iedereen een egoïst?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-05-2021

Bijen die zichzelf opofferen voor de kolonie, vogels die fluiten als er een vijand in de buurt is en bonobo’s die weesaapjes adopteren: het gebeurt allemaal in het dierenrijk. Waarom vertonen dieren altruïstisch gedrag? En wat zegt dit over ons? Biologen breken al decennia hun hoofd over dit onde...


#137 Help, het muon doet raar!

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-05-2021

Het standaardmodel beschrijft de allerkleinste deeltjes waar de kosmos uit bestaat. Dat model is succesvol en keer op keer worden voorspellingen bevestigd. Maar nu is er een deeltje dat zich niet altijd gedraagt zoals verwacht. Wijst het afwijkende gedrag van het muondeeltje op iets nieuws in de nat...


#136 Het onvindbare Majoranadeeltje

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-05-2021

Natuurkundigen jagen al jaren op het deeltje waarvan het bestaan maar moeilijk te bewijzen is: het Majoranadeeltje. Het exotische deeltje zou dé bouwsteen kunnen zijn voor quantumcomputers. Maar dan moet hij eerst worden gevonden. Met natuurkundejournalist Dorine Schenk en wetenschapsredacteur Hend...


#135 Napoleon is nog altijd overal

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-05-2021

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In d...


#134 Napoleon: keizer en veroveraar

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-04-2021

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In d...


#133 Hoe Napoleon de macht greep

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-04-2021

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In d...


#132 Wat een ingenieur kan leren van een inktvis

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-04-2021

De natuur zit vol slimme structuren en materialen. Denk aan de kleefhaakjes waarmee sommige zaden aan je trui blijven klitten na een wandeling. Of de eindeloos strekkende en buigende octopusarm. Als je ernaar kijkt kun je denken: wat zouden we daarmee kunnen? En kunnen we het namaken? Samen met tech...


#131 Doggerland: het Atlantis van de Noordzee

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-04-2021

Als je op het strand staat kijk dan naar het Westen en je ziet water, de Noordzee. Maar onder dat water ligt een land verscholen waarvan we het bestaan tot begin vorige eeuw nog niet eens kenden. Een land waar zo'n 10.000 jaar geleden nog mensen en dieren leefden. Wat is er gebeurd met dit prehistor...


#130.3 Hoe Jezus God werd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  31-03-2021

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent...


#130.2 De andere profeten uit de tijd van Jezus

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  31-03-2021

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent...


#130.1 Wat we weten over het leven van Jezus

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  31-03-2021

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent...


#129 Kan een goed gehoor je geheugen beschermen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-03-2021

Een laag opleidingsniveau, hoge bloeddruk, roken, overgewicht, depressie, lichamelijke inactiviteit, diabetes, overmatig alcoholgebruik, hersenbeschadiging en luchtvervuiling zorgen allemaal voor een verhoogde kans op dementie, maar geen een zoveel als gehoorverlies. Hoe heeft minder horen te maken...


#128 Gezond leven, waarom zou je?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-03-2021

Mensen die gezond leven hebben minder last van chronische ziekten. En als ze corona krijgen, belanden ze minder vaak op de IC. Gezondheid heeft bovendien veel te maken met kansengelijkheid. Dat pleit allemaal voor preventie, zou je zeggen. Maar moeten we dat eigenlijk wel willen? En hoe onderzoek je...


#127 Van strand tot snijtafel: van een dode walvis valt veel te leren

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-03-2021

Jaarlijks stranden er honderden bruinvissen op de Nederlandse kust. Utrechtse onderzoekers willen weten waarom deze kleine walvis op het strand terecht komt. Wetenschapsredacteur Anne van Kessel neemt ons mee naar de snijtafel, waar het mysterie van de gestrande walvis wordt ontrafeld.Presentatie: L...


#126 Wat te doen met onze zakkende bodem?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-03-2021

Dat de stijgende zeespiegel een dreiging is voor ons laaggelegen Nederland, is bekend. Maar ons land komt op veel plekken ook steeds láger te liggen. Heel Holland Zakt, soms wel met meters per eeuw. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de natuur, maar ook voor de steden waarin we wonen, weten Marcel...


#125 De zoektocht naar de batterij van de toekomst

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-02-2021

De afstandsbediening, je elektrische fiets of je smartphone. De batterij is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Batterijtechnologie ontwikkelt zich razendsnel en iedereen lijkt op zoek naar de superbatterij. In deze aflevering legt wetenschapsredacteur Laura Wismans ons alles uit over h...


#124 Hoe een machtige roofvogel in Nederland een thuis vond

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-02-2021

Van alle jagende roofvogels in Europa is de zeearend de grootste en de sterkste. En hij broedt sinds kort in Nederland. Hoe kan het dat deze imposante roofvogel besloot neer te strijken in de Nederlandse natuur terwijl we denken dat het daar helemaal niet zo goed mee gaat? Presentatie: Lucas Brouwer...


#123 Bij brood bestaat geen goed of slecht

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-02-2021

Brood is in ons hoekje van de wereld niet van tafel af te slaan. Maar hoe en waar is brood eigenlijk ontstaan? Hoe kwam het in onze supermarkt terecht? En waarom zijn er zulke sterke meningen over wat nou het beste brood is? Martine Kamsma en Hendrik Spiering nemen ons mee in de wereld van brood.Pre...


#122 Wat we weten over de opmars van coronamutanten

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-02-2021

Ineens duiken overal varianten op van het pandemische virus SARS-Cov-2. Het begon met de Britse, maar inmiddels hebben virologen het over Zuid-Afrikaanse, Braziliaanse en Amerikaanse varianten. Dat het coronavirus muteert klinkt eng, maar is dat het ook? Moeten we ons zorgen maken? En kunnen vaccins...


#121 De ruimtestof-race is begonnen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-01-2021

De ruimte betreden is al moeilijk. En om dan verre planeten of planetoïden te bereiken is nog moeilijker. Maar om op zo'n ver hemellichaam te landen en er dan ook nog een stukje op te halen en mee te nemen terug naar aarde, dat is het moeilijkste van alle ruimtemissies. Maar het is wel iets wat ste...


#120 Wat er zoal leeft in onze poep

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-01-2021

Poep, we spoelen het snel door en op straat lopen we er met een grote boog omheen. Maar wie beter kijkt, vindt in elke drol of keutel duizenden kleine beestjes, bacteriën, schimmels en virussen. Wat leeft er allemaal in onze ontlasting en wat zegt dat over de gezondheid van onszelf en de natuur?P...


#119 Vergeet die oeroude rolverdeling: vrouwen jagen óók

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-01-2021

Een vondst in Peru zet het beeld van de jagende man en de zorgende vrouw op zijn kop. Hoe komt het dat we nog steeds denken in patriarchale termen? Hoe terecht is dat en hoe komen we er van af? Hendrik Spiering duikt in de oercliché's van Man the Hunter.Presentatie: Lucas BrouwersProductie: Mirjam...


#118 Wat we weten over het vaccin

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-01-2021

Welkom in 2021. Sinds vandaag mogen we onze mouw oprollen voor een vaccin tegen het coronavirus. Het zal ongetwijfeld nog een poos duren voordat we bevrijd zijn van het virus, maar het eindspel is hiermee ingezet. Een goed moment om met medisch redacteur Niki Korteweg de balans op te maken. Wat wete...


#117 Een goed spel is zo simpel nog niet

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-12-2020

Nu we met de feestdagen thuis moeten vieren zijn gezelschapsspellen de ideale manier om je te vermaken. Maar waarom spelen we die eigenlijk? Is spelletjes spelen typisch iets voor mensen of kunnen dieren het ook? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma VenhuizenProductie: Kim Kabbedij...


#116 Waarom vertellen we nog steeds sprookjes?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-12-2020

Sneeuwwitje en de zeven dwergen, Doornroosje, Roodkapje: wie kent ze niet? Hoe komt het dat sprookjes zo in ons collectieve geheugen zitten en wie heeft deze ooit bedacht? Wat maakt juist deze verhalen zo bijzonder? En wie is ooit op het idee gekomen dat je kruimeltjes moet strooien om de weg terug...


#115 Hoe een plundertocht de grote volksverhuizing werd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-12-2020

Na de val van het Romeinse Rijk begonnen de grote volksverhuizingen, zo leren we dit in de geschiedenisles. Landkaarten vol pijlen geven de trektochten aan die de Barbaren, Bourgondiërs, Hunnen en vele andere Europese volkeren afleggen tussen de vierde en zesde eeuw. De wildemannen tegenover de bes...


#114 Lake Ohrid: paradijs voor wetenschappers

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-12-2020

Voor toeristen is het ‘de parel van de Balkan’ en voor wetenschappers is het een uniek natuurlijk archief dat bijna anderhalf miljoen jaar terug gaat in de geschiedenis: Lake Ohrid. Presentatie: Gemma Venhuizen, Marcel aan de BrughProductie: Kim Kabbedijk@GemmaJVWord lid van onze Facebookgroep!...


#113 Snot maakt van je neus een warzone

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-11-2020

Een verkoudheid was altijd al vervelend, maar in tijden van Covid-19 is het extra verdacht wanneer het snot uit je neus loopt. Toch speelt dit slijmerige goedje een grote rol in het bestrijden van ziekteverwekkers. En daarbij deinst het niet terug voor geweld.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhu...


#112 We hebben geen zelf, het ego op zijn kop

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-11-2020

Jezelf heb je altijd bij je, denken we. Maar wie of wat dat zelf eigenlijk is, dát weten we nauwelijks. In eerdere afleveringen (seizoen 1, #10 en seizoen 2, #12) zijn we al eens naar ons "zelf" op zoek gegaan, en twee jaar later zijn we een stuk verder. Want bestaat dat zelf eigenlijk wel?Presenta...


#111 Kan een computer creatiever schrijven dan een mens?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-11-2020

Gedichten, opiniestukken, interviews.. Geef aan GPT-3 een paar beginzinnen en hij maakt het af. Al jaren zijn wetenschappers bezig met het ontwikkelen van een robot die teksten kan schrijven net als een mens en met dit algoritme lijkt dat gelukt. Welke techniek zit hierachter en wat betekent dit typ...


#110 Van mycelium tot heksenkring, het mysterie van de paddenstoel

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-11-2020

Als je nu een boswandeling gaat maken, struikel je er over: paddenstoelen. Je vind ze ook in onze sprookjes, pastasaus en coffeeshops. Toch is er maar verdacht weinig bekend over deze schimmels. Biologieredacteur Gemma is al jaren gefascineerd door deze bijzondere levensvorm die zich bevindt op het...


#109 Wat we van de doden kunnen leren

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-10-2020

Het is herfst, de natuur is in verval. Bladeren vallen van de bomen en verrijken de bodem. Ook lichamen ontbinden als je ze in de natuur laat liggen. Wetenschappers willen weten hoe verschillende omstandigheden die ontbinding beïnvloeden. Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik SpieringGast: Anne va...


#108 : Wat als je gezondheid afhangt van een algoritme?'

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-10-2020

Waar de meeste mensen zonder nadenken een koekje eten, een extra boterham naar binnen schuiven en daarna op de fiets springen moet luisteraar Maaike Helmer al 20 jaar flink vooruit plannen om dit soort dingen te doen. Door haar diabetes type 1 heeft iedere schommeling van haar suikerspiegel flinke i...


#107 Met laserlicht het brein besturen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-10-2020

Optogenetica maakt het mogelijk om met licht heel gericht hersencellen aan of uit te zetten. Zo kunnen wetenschappers het gedrag van proefdieren besturen. Met een druk op de knop valt een rustig scharrelende muis opeens een krekel aan. Een ‘godsgeschenk’ volgens hersenonderzoekers, omdat ze nu o...


#106.3 Nobelprijs voor dna-schaar CRISPR-Cas

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-10-2020

De Nobelprijs voor Scheikunde is woensdag toegekend aan Jennifer Doudna en Emmanuelle Charpentier voor de ontwikkeling van dna-kniptechniek CRISPR-Cas. Medisch redacteur Sander Voormolen praat je bij over de winnaars en hun onderzoek.Presentatie: Lucas Brouwers, Sander VoormolenProductie: Kim Kabbe...


#106.2 Nobelprijs voor zwarte gaten

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-10-2020

De Nobelprijs voor Natuurkunde is dinsdag toegekend aan Roger Penrose , Reinhard Genzel en Andrea Ghez voor hun onderzoek aan zwarte gaten. Penrose krijgt de helft van de prijs, Genzel en Ghez delen de andere helft. Natuurkundejournalist Dorine Schenk praat je bij over de winnaars en hun onderzoek.P...


#106.1 Nobelprijs voor ontdekking hepatitis C-virus

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-10-2020

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde is maandag toegekend aan drie ontdekkers van het hepatitis C-virus. De ontdekking van het virus, eind jaren 80, heeft geleid tot veilige bloedtransfusies en sinds kort ook behandeling die het virus kan opruimen. Toch overlijden er jaarlijks nog 400.000...


#105 Waarom Koning Arthur nooit zal sterven

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-09-2020

Sinds zijn verschijning in de middeleeuwen is koning Arthur nooit meer uit het collectieve geheugen verdwenen. Verhalen over de ridders van de Ronde Tafel, de heilige graal, tovenaar Merlijn, het zwaard in de steen en het overspel van Lancelot met koningin Guinevere blijven films, boeken en tv-serie...


#104 Waarom zou je de tuinvogels tellen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-09-2020

Tuinvogels, bijen, waterdiertjes, spinnen en de jaarrondtelling. In Nederland kunnen we eindeloos beestjes blijven tellen. Al deze waarnemingen leveren veel gegevens op, maar heeft de wetenschap er ook iets aan? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma VenhuizenProductie: Kim Kabbedijk@...


#103 Wonderkristal zet wereld van zonne-energie op z'n kop

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-09-2020

Volgens sommige kenners staan we aan de vooravond van een revolutie in zonne-energie. Flexibele, doorzichtige en efficiënte zonnecellen zijn binnen handbereik dankzij een bijzonder kristal: perovskiet@lucasbrouwers // @wismansMeer weten over perovkiet? Lees deze artikelen:https://www.nrc.nl/nieuws...


#102 Hoe de hond onze beste vriend werd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-09-2020

De band tussen mens en hond is oersterk en vele duizenden jaren oud. Deze zomer bleek uit onderzoek dat 10.000 jaar geleden sledehonden het al mogelijk maakte voor mensen om te leven in barre poolstreken. Maar waar begon onze nauwe vriendschap met honden en hoe komen we van een grote boze wolf uitei...


#101 Zomerbonus: Een eerbetoon aan de zon

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-07-2020

Zonder de zon geen warmte, licht of leven. We zoeken de zon op, vereren hem, maar nemen hem ook voor lief. Onbehaarde Apen brengt nu een zomers eerbetoon. Wanneer is de zon ontstaan? Hoe maakte hij complex leven mogelijk en werd hij echt vereerd als god?Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen,...


#100: Onbehaarde Apen viert het onverwachte

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-07-2020

Waarom denken we hardop? Waarom hebben hermelijnen zwart puntjes aan hun witte staart? En waarom hebben Tibetanen minder last van hoogteziekte? Voor deze laatste afvering voor de zomer gaat de wetenschapsredactie op zoek naar verrassende vragen met onverwachte antwoorden.Presentatie: Lucas Brouwers,...


#99 Geo-engineering: draaien aan de thermostaat van de aarde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-06-2020

Met de hulp van technologieën ingrijpen in het klimaat om zo de opwarming van de aarde tot stilstand te brengen klinkt steeds aanlokkelijker. Het klimaatdoel om niet boven de 1,5 graad stijging uit te komen lijkt steeds verder uit bereik en met de beperking van de CO2-uitstoot wil het maar niet vlo...


#98 Corona: wat weten we nu?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-06-2020

“In een crisis als deze moeten we met 50% van de kennis, 100% van de besluiten nemen” zei premie Mark Rutte op 12 maart, vlak voor Nederland in lock-down ging. De stroom wetenschappelijke publicaties neemt elke dag toe, maar nog steeds zijn veel vragen onbeantwoord en het ongeduld groeit. Wat we...


#97 Het regent niet genoeg, Nederland droogt uit

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-06-2020

Ons land snakt naar water. Volgens het KNMI is het neerslagtekort ondertussen zo opgelopen dat de kans bestaat dat 2020 de boeken in zal gaan als het ‘droogste jaar ooit’. Hoewel februari dit jaar nog extreem nat was valt er inmiddels veel te weinig regen. Waarom is het zo droog? Hoe schadelijk...


#96 Hoe SpaceX Amerika weer bemande ruimtevaart teruggaf

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-06-2020

Bemande capsules bouwen is de eredivisie van de ruimtevaarttechniek. Waarom is het zo gevaarlijk en duur? En hoe kan het dat juist een commercieel bedrijf als SpaceX de grote ruimtevaartorganisatie NASA voorbijstreeft?Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Bruno van WayenburgProductie: Kim...


#95 Hoe een sprinkhaan verandert in een allesverslindend monster

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-05-2020

Ze zijn niet te stoppen en hebben een onstilbare honger. Met miljoenen tegelijk bewegen sprinkhanen zich over de akkers van Oost-Afrika en verslinden daarbij alles wat op hun pad komt. Wat maakt de sprinkhaan zo’n succesvo zwermdier en is hij nog wel te bestrijden?Presentatie: Lucas Brouwers, Gemm...


#94: Hoe wreed waren de Vikingen echt?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-05-2020

Grote mannen met gevlochten baarden op drakenschepen: het beeld van de Vikingen is een cliché dat wordt herhaald in films, kinderseries en games. Maar in hoeverre klopt dat stereotype met de geschiedenis? Presentatie: Lucas Brouwers, Bart Funnekotter en Hendrik SpieringProductie: Misha Melita en K...


#93: Alexander von Humboldt: de laatste homo universalis?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-05-2020

In zijn tijd was hij een beroemde wetenschapper en ontdekkingsreiziger, nu zijn we hem haast vergeten. Toch wordt Alexander von Humboldt (1769-1859) gezien als de grondlegger van de ecologie en inspireerde hij bekende tijdgenoten als Goethe en Darwin. Waarom is hij weggezakt in het collectieve geheu...


#92: Waarom de octopus verrassend slim is

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-05-2020

Kraaien, chimpansees, olifanten, papegaaien én octopussen: allemaal dieren die intelligent gedrag vertonen. Maar de octopus is extra bijzonder omdat hij evolutionair heel ver van ons afstaat, met zijn autonome armen en een huid als een videoscherm. Waaraan dankt dit weekdier zijn slimheid? En hoe s...


#91: Hoe ziek worden we van dieren?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-04-2020

Van Q-koorts tot salmonella, en van het nieuwe coronavirus tot ebola: allemaal zijn het ziekten die ooit begonnen met een overspringende bacterie of virus van dier op mens. Hoe ontstaan deze zoönosen precies? En waarom zijn vleermuizen zo vaak de bron? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering...


#90: Waar is alle antimaterie gebleven?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-04-2020

Bij de oerknal ontstond in een keer heel veel materie én antimaterie, in theorie zelfs evenveel. Maar om ons heen is bijna alleen nog maar materie. Hoe kan dat? Waar is al die antimaterie naartoe? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Dorine Schenk.Productie: Misha Melita@lucasbrouwers...


#89: Wat kinderen willen weten over het coronavirus

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-04-2020

Het coronavirus is onderwerp van ieder journaal, gesprek en krant. Maar voor kinderen is de informatie over corona niet altijd even toegankelijk. Daarom deden wij een oproep: wat willen jullie eigenlijk weten? In deze aflevering van Onbehaarde Apen geven we antwoord op de vragen van kinderen over he...


#88: Is het dragen van een ketting al een teken van abstract denken?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-04-2020

Acht 130.000 jaar-oude arendsklauwtjes werden waarschijnlijk door Neanderthalers als ketting gedragen. Een nieuw bewijs dat Neanderthalers een complexere mensensoort waren dan lange tijd werd gedacht. Of moeten we niet zoveel waarde hechten aan een klauwenketting? Presentatie: Lucas Brouwers en Hen...


Oproep! Onbehaarde Apen beantwoordt vragen van kinderen over corona

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-04-2020

Onbehaarde Apen verschijnt nog steeds iedere week in je feed met verhalen uit de volle breedte van de wetenschap. Dat vinden we belangrijk. We willen niet elke week een podcast over het coronavirus uitbrengen: daarover wordt al zo veel gezegd en geschreven. Maar voor kinderen maken we graag een uitz...


#87: Kan de aarde zonder permafrost?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-04-2020

Een reservoir voor broeikasgassen of een schatkamer vol mammoetfossielen: zo komt permafrost vaak in het nieuws. Maar wat is permafrost precies? En wat gebeurt er als de dooi doorzet door klimaatverandering?Presentatie: Lucas Brouwers & Gemma VenhuizenOp afstand: Marcel aan de BrughProductie: Misha...


#86: Wat zijn de lessen van de Spaanse griep?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-03-2020

Honderd jaar geleden had de wereld ook te maken met een pandemie: de Spaanse griep eiste uiteindelijk tientallen miljoenen levens. Kunnen we nu iets leren van die uitbraak en hoe er toen op gereageerd werd?Presentatie: Lucas Brouwers en Bart FunnekotterProductie: Misha MelitaEditor: Julie Blussé@lu...


#85: Wat bezielde de kruisvaarders?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-03-2020

Eind elfde eeuwen trokken tienduizenden West-Europeanen richting het Midden-Oosten om Jeruzalem te ‘bevrijden’. Een bizarre onderneming maar ze slaagden erin, tegen alle verwachtingen, en stichten er een feodaal koninkrijk dat tweehonderd jaar bleef bestaan. Nu wordt er vaak romantisch en ideolo...


#84: New Age of wetenschap: wat hebben we aan de Gaia-hypothese?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-03-2020

James Lovelock (100) stelt de aarde voor als een zelfregulerend systeem, waarin stenen, atmosfeer en leven één systeem vormen dat de boel in evenwicht houdt. De Gaia-theorie werd in de jaren ’70 populair in de milieubeweging en kritisch benaderd door evolutiebiologen. Maar is deze theorie van Lo...


#83: Op neutrinojacht in de Middellandse zee

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-03-2020

Je kunt ze niet zien, ze vliegen dwars door de aarde heen en op de bodem van de Middellandse zee hangen bollen met gevoelige camera’s naar ze te loeren: neutrino’s. Maar hoe jaag je op deze onzichtbare deeltjes? En wie bedacht als eerste dat dit deeltje zou kunnen bestaan? Presentatie: Lucas Br...


#82: Hoe komen we aan 29 februari?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-02-2020

Verrassing! Een extra dag, een extra Onbehaarde Apen. Maar waar komt die 29e februari vandaan? En wat is een schrikkel? In deze aflevering van Onbehaarde Apen gaan we op zoek naar de oorsprong van het schrikkeljaar.Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen.Productie: Misha Mel...


#81: Staat de natuur vaker in brand?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-02-2020

Van Australië tot de Schoorlse duinen: overal ter wereld komen branden in de natuur voor. Wie het nieuws kijkt ziet zorgwekkende beelden van vuurzeeën en gewonde koala’s. Komen bosbranden tegenwoordig vaker voor? Zo ja: hoe komt dat? En wat is er tegen te doen? Presentatie: Gemma Venhuizen, Marc...


#80: De strijd tegen corona: wie speelt welke rol?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-02-2020

Welke wetenschappers komen er in actie op het moment dat er een nieuwe epidemie uitbreekt? In deze aflevering van Onbehaarde Apen lopen we ze allemaal langs: van de viroloog tot de bioloog en van de socioloog tot de arts. Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen en Gemma VenhuizenProductie: Mi...


#79: Hoe arts en algoritme collega's worden

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-02-2020

Van microscopen tot insulinepompen en van MRI-scans tot zuurstofapparaten: de zorg zit vol technologie. Geen wonder dus dat ook kunstmatige intelligentie het ziekenhuis binnenkomt. Moeten dokters vrezen voor hun baan? Of moeten ze juist blij zijn met algoritmes?Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Kort...


#78: Waar komt de maan vandaan?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-02-2020

Ontstond de maan in de tijd dat de aarde nog een bal magma was? Of werd de maan de ruimte in geslingerd toen de aarde nog sneller om zijn as draaide? In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in het, ook niet door de Apollo-landingen niet, opgeloste raadsel van de maan en maken we opnieuw ken...


#77: Wat is traangas en waarom is het zo populair?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-01-2020

Traangas. Voor de politie lijkt het een perfect middel, er zijn geen dodelijke slachtoffers en de menigte wordt uit elkaar gedreven. Maar het gas is niet zo onschuldig als het lijkt, er zijn wel degelijk dodelijke slachtoffers en ook op de lange termijn kan je gezondheid eronder lijden. Presentatie...


#76: Waarom we het vaker over de lymfe moeten hebben

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-01-2020

Je hebt er meer van dan van bloed, maar toch hebben we het er niet vaak over: lymfe. In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in dit onbekende levensvocht en bespreken we de nieuwste medische technieken. Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen en Gemma VenhuizenProductie: Misha Melita...


#75: Was er een Europese genocide in de bronstijd?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-01-2020

Om het Europa anno 3000 voor Christus te begrijpen bestuderen archeologen al eeuwen potten, werktuigen en wapens. Sinds 2010 beschikken ze over een nieuw middel: dna-analyse van stokoude botten. Daaruit blijkt dat in Europa in de vroege bronstijd echt een drastische bevolkingsverandering heeft plaat...


#74: Waarom alle diëten werken

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-01-2020

Gelukkig nieuwjaar! Tijd voor goede voornemens. Grote kans dat afvallen of gezonder eten op jouw lijstje staan. Maar afvallen met een dieet blijkt in de praktijk moeilijker dan het lijkt. Gewoontes, omgevingsfactoren en hormonen staan ons in de weg. Waarom gaan we dan toch steeds opnieuw aan de lijn...


#73: Een ode aan 2019

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-12-2019

Wat bracht de wetenschap ons in 2019? In deze aflevering van Onbehaarde Apen geven alle wetenschapsredacteuren een ode aan hun hoogtepunt van dit jaar. Van palingen tot Filistijnen en van wolken tot biodiversiteit. Presentatie: Lucas Brouwers, Niki Korteweg, Marcel aan de Brugh, Gemma Venhuizen, He...


#72: Waarom het Stanford Prison Experiment nu een leugen wordt genoemd

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-12-2019

Zijn we van nature goed, of hebben we maar een klein duwtje in de rug nodig om ons te misdragen? Het Stanford Prison Experiment uit 1971 zou het laatste aantonen, maar de laatste jaren is er veel kritiek. Wat hebben we nog aan het experiment? Presentatie: Lucas Brouwers, Ellen de Bruin en Hendrik S...


#71: Plastic is overal. Is dat erg?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-12-2019

Plastic is op papier een droommateriaal. Makkelijk te produceren, eindeloos vervormbaar en onverwoestbaar. Maar om dat laatste is nu veel te doen, want plastic vervuilt de oceanen en komt in de buiken van dieren terecht. Ook in menselijke organen zijn stukjes plastic gevonden. Maar hoe erg is dat?Pr...


#70: Waarom zoeken we naar planeten buiten ons zonnestelsel?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-11-2019

Na jaren onderzoek vinden Michel Mayor en Didier Queloz in 1995 de eerste exoplaneet. 51 Peg 51 b, bevindt zich ver buiten ons zonnestelsel, op 50 lichtjaar van de aarde, en draait om de ster 51 Pegasi. Sinds 1995 zijn er meer dan vierduizend exoplaneten ontdekt, en de teller loopt nog door. Waarom...


#69: Kunnen we in het lab de neushoorn redden?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-11-2019

Op 19 maart 2018 stierf de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn, Sudan. Met zijn dood lijkt het uitsterven van de ondersoort onvermijdelijk. Maar nieuwe technieken bieden hoop: uit genetisch materiaal wordt geprobeerd een embryo te knutselen. Maar is dat wel wenselijk?Presentatie: Hendrik...


#68: Kun je met je gedachten een computer bedienen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-11-2019

Met elektroden in het brein een spraakcomputer besturen: Hanneke de Bruijne is de eerste ter wereld die dat thuis kan doen. Waarom is die techniek zo ingewikkeld? En hoe werkt het precies? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over breinbesturing.Presentatie: Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering...


#67: Hoe (on)veilig is kernenergie?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-11-2019

Fukushima, Tsjernobyl en Three Mile Island: de geschiedenis leert dat het met kerncentrales lelijk kan misgaan. Maar aan de andere kant kan kernenergie een relatief schoon alternatief zijn voor stroomopwekking. Moeten we kernenergie weer een kans geven, of is het te gevaarlijk?Presentatie: Gemma Ven...


#66: De geschiedenis van het kwaad dat slavernij heet

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-10-2019

Als het tegenwoordig gaat over slavernij is het onderwerp meestal de transatlantische slavernij: de slavenhandel waar Nederland vanaf de 16e eeuw aan mee deed. Maar de geschiedenis van de slavernij wereldwijd gaat veel verder terug. Al voordat er een schrift bestond, werden mensen als eigendom gehou...


#65: Placebo, hoe we onszelf voor de gek kunnen houden

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-10-2019

Een muur vol diploma’s, een witte jas of een blauwe pil: allemaal factoren die bijdragen aan het placebo-effect. Een gebroken been ga je er niet mee herstellen, maar cognitief kunnen placebo’s veel effect hebben. Mensen rapporteren minder pijn, lopen ineens makkelijker of behalen hogere sportres...


#64: Onbehaarde Apen LIVE. Bier: oerdrank en genetisch experiment

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-10-2019

Van Mesopotamische bierwetten tot gistcellen die zich als diva gedragen: in deze tweede liveshow van Onbehaarde Apen duiken we in de geschiedenis en de toekomst van bier. Hoe werd het eerste bier gebrouwen? Dronken Middeleeuwers echt alleen maar bier in plaats van water? En zullen we in de toekomst...


#63.3 Nobelprijs voor herlaadbare batterij

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-10-2019

"A highly charged prize”, grapte het Nobelcommité over de Nobelprijs voor Scheikunde, waarvan de winnaars vandaag bekend zijn gemaakt. De winnaars zijn de Amerikaan John Goodenough, de Brit Stanley Whittingham, en Japanner Akira Yoshino voor de ontwikkeling van de lithium-ionbatterij. Die zitten...


#63.2 Nobelprijs voor oerknal en exoplaneten

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-10-2019

Samen hebben ze ons beeld van het universum voorgoed veranderd. De Nobelprijs voor Natuurkunde is dinsdagochtend toegekend aan drie mensen. Eén helft ging naar James Peebles, voor zijn onderzoek aan de oerknal en donkere materie en energie. De andere helft van de prijs gaat naar de Zwitsers Michel...


#63.1: Nobelprijs voor cellen in ademnood

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-10-2019

De Nobelprijs voor de geneeskunde is vanmorgen uitgereikt aan Amerikanen Gregg Semenza en William Kaelin en de Brit Peter Ratcliffe. Ze winnen de prijs voor hun onderzoek naar hoe cellen zuurstof meten. Wat dat precies betekent leggen medisch redacteuren Sander Voormolen en Niki Korteweg uit.Presen...


#62: Wat is het verhaal van Gilgamesj?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-10-2019

De godenzoon die eerst vecht tegen monsters, maar dan zijn beste vriend verliest en op zoek gaat naar onsterfelijkheid: Gilgamesj is de held in een oeroud gedicht dat tweeduizend jaar lang vergeten was. Hoe ontdek je zo’n verhaal en hoe vertaal je spijkerschrift van vierduizend jaar oud? In deze a...


#61: Wat ligt er voorbij oneindig?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-09-2019

Hoe groot is het heelal? Hoeveel zandkorrels zijn er op aarde? Grote getallen fascineren de mens al eeuwen. Maar het kan altijd groter: oneindig. En is er dan nog iets groters dan oneindig? In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in de gigantische en de oneindige getallen.Presentatie: Lucas...


#60: Hoe erfelijk is homoseksualiteit?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-09-2019

Een groot onderzoek wees vijf DNA-variaties aan die een beetje lijken samen te hangen met homoseksueel gedrag. Maar wat betekent dat precies? Kun je menselijk gedrag wel vangen met genetica? In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in genetisch onderzoek en de geschiedenis van homoseksualite...


#59: Kan ketamine helpen tegen depressie?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-09-2019

Bekend als partydrug en sinds de jaren ‘60 in gebruik als verdovingsmiddel: ketamine. Maar er zijn ook aanwijzingen dat bij een zware, onbehandelbare depressie ketamine positieve effecten heeft. In sommige studies wordt zelfs gesproken over patiënten die binnen twee uur opknapten. Is ketamine een...


#58: Deze zomer smolt weer een stuk Groenland weg

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-09-2019

Als je de gevolgen van klimaatverandering wilt zien moet je op Groenland zijn. Door de stijgende temperaturen smelt de ijskap en met al dat water stijgt de zeespiegel. Wat zijn de effecten voor de bewoners van Groenland? En waarom is de president van de Verenigde Staten ineens in Groenland geïntere...


#57: De horrorzomer van 2019

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-08-2019

Terrorteken, steekvissen en hooikoortsplanten: de Nederlander heeft deze zomer flink wat te verduren gehad van de natuur. Zoals iedere zomer haalden nieuwe jeukdieren de kranten en journaals. Laten we ons onnodig bang maken of wordt de natuur steeds gevaarlijker? In deze zomeraflevering van Onbehaar...


#56: Was de maanlanding een grote PR-stunt?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-07-2019

Op 21 juli (20 juli in de VS) is het precies 50 jaar geleden dat Neil Armstrong als eerste mens voet zette op de maan. Een historische gebeurtenis waarvoor de halve hele wereld aan de buis gekluisterd zat. De Amerikanen waren de Russen te vlug af geweest. Was het inderdaad ‘a giant leap for mankin...


#55: Met Onbehaarde Apen de zomer door

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-07-2019

De zomer is begonnen en dat betekent: vakantie. Onbehaarde Apen gaat er ook tussenuit en om de periode tot september te overbruggen komt bijna de hele wetenschapsredactie langs in deze laatste aflevering met tips voor documentaires, boeken, tentoonstellingen én podcasts.Presentatie: Lucas Brouwers,...


#54: Hoe werkt 5G en is het schadelijk?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-06-2019

Röntgen, gamma en infrarood: straling kan invloed hebben op het menselijk lichaam. Maar geldt dat ook voor de radiogolven waarop het nieuwe 5G-netwerk vanaf volgend jaar data zal verzenden? En hoe verschilt 5G van 4G? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over de onzichtbare straling die ons...


#53: Zijn de emoties van dieren en mensen hetzelfde?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-06-2019

Of iemand zich vrolijk of boos voelt kun je aflezen aan gezichtsuitdrukkingen, lichaamstemperatuur en hartslag. Allemaal lichamelijke reacties, die dieren ook hebben. Er is dan ook weinig verschil tussen de emoties van dieren en mensen, stelt primatoloog Frans de Waal in zijn nieuwste boek. Schamen...


#52: Wat weten we echt over zwarte gaten?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-06-2019

Een oneindig klein punt dat alles in zijn buurt opslokt: zwarte gaten zijn een mysterieus verschijnsel in het heelal. Toch is het wetenschappers gelukt een zwart gat te fotograferen. Althans: de scháduw van een zwart gat. Hoe kregen ze dat voor elkaar? En eindigt de aarde ook ooit in een zwart gat?...


#51: Wie was Dzjengis Khan?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-06-2019

Hij veroverde een rijk bij elkaar dat vijf keer groter was dan dat van de Romeinen, maar toch is Dzjengis Khan minder bekend dan Julius Caesar of keizer Augustus. In deze aflevering van Onbehaarde Apen duiken we in het levensverhaal en de vernuftige - en wrede - strijdtechnieken van deze Mongoolse k...


#50: Met de quantumcomputer is geen geheim meer veilig

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-05-2019

Een werkende quantumcomputer is er nog niet, toch waarschuwen experts al voor de gevaren van deze nieuwe rekenmachine. Want de versleuteling die we nu gebruiken kan in een wip gekraakt worden met quantumcomputer. De onheilspellende naam voor deze digitale ramp: de Cryptocalypse. In deze aflevering v...


#49: De angst voor de mug

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  22-05-2019

Ze houden ons wakker, hun beten leveren jeukende bulten op en ze zijn ziekteverspreiders. Waar zijn muggen eigenlijk goed voor? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over muggenbeten, tropische muggen in Nederland en hoe genetische modificatie misschien een mogelijkheid biedt de mug uit te ro...


#48: Hoe kunnen we depressie genezen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  15-05-2019

Een tekort aan serotonine, een darmontsteking of een trauma uit je jeugd: de precieze oorzaken van depressie zijn nog altijd niet duidelijk. En wetenschappers blijven zoeken naar nieuwe behandelmethoden. In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over de mogelijke connectie tussen de darmflora en...


#47: Onbehaarde Apen live: Evolueren we nog?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  08-05-2019

Heeft natuurlijke selectie nog vat op de mens? Mensen met slechte ogen overleven prima met een bril en als je geen grote spieren hebt, kun je je met humor aantrekkelijk maken. Wat betekent dat voor de evolutie van de mens?Je hoort er alles over in deze eerste liveshow van Onbehaarde Apen, opgenomen...


#46: Het verhaal achter kinderoffers

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-05-2019

Archeologen deden in 2011 een lugubere vondst: op een strand in Peru lagen 137 kinderen en 200 lama’s begraven. Vijfhonderd jaar geleden geofferd, maar waarom? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over (kinder)offers en de verhalen erachter.Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering P...


Nieuw: Vandaag, een dagelijkse nieuwspodcast van NRC

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  29-04-2019

Geen nieuwe aflevering van Onbehaarde Apen maar voor één keer vind je hier een aflevering van de nieuwste NRC podcast: Vandaag. Dagelijks een spraakmakend verhaal, zoals vandaag over de commotie rond PVV fractievoorzitter Peter van Dijk. Abonneer je nu in je favoriete podcastapp om iedere dag een...


#45: Priemgetallen, onkruid op de getallenlijn

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-04-2019

De oude Grieken braken zich er al het hoofd over: hoe werken die mysterieuze getallen die alleen door zichzelf en 1 deelbaar zijn? Er zijn er oneindig veel van, maar hoe zijn ze precies over de getallenlijn verdeeld? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over priemgetallen: wat het betekent a...


#44: Verraad en raadsels: zonder Judas geen Pasen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-04-2019

Een handvol zilverstukken, een kus, en een arrestatie. Door Judas komt in het bijbelverhaal Jezus aan het kruis. Met Goede Vrijdag (de kruisiging) en Pasen voor de deur duikt Onbehaarde Apen in de geschiedenis van deze spreekwoordelijke verrader. Heeft Judas echt bestaan, en klopt er iets van al die...


#43: Waarom we trots mogen zijn op de Europese minidino's

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-04-2019

Zalmoxes, Struthiosaurus en Balaur bondoc: deze Europese dino's zijn stuk minder bekend dan hun Amerikaanse neefjes Tyrannosaurus en Triceratops. In deze aflevering van Onbehaarde Apen breken we een lans voor de Europese dino en reizen we samen met wetenschapsjournalist Anne Martens een flamboyante...


#42: Hoe gevaarlijk zijn ruimterotsen?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-04-2019

Kilometers brede kraters op aarde zijn het bewijs: een inslag van een planetoïde is niet ondenkbaar. Hoe groot is de kans dat we de komende jaren weer geraakt worden door zo’n aardscheerder? Wat gebeurt er dan en, misschien nog belangrijker, hoe kun je zo’n inslag voorkomen?Presentatie: Lucas B...


#41: Waar blijft de volgende ijstijd?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-03-2019

IJstijden hebben sporen getrokken in het Nederlandse landschap. Van de Utrechtse Heuvelrug tot fossiele hyenadrollen. Hoe ontstaan deze koude periodes en komt er nog een volgende? Je hoort er alles over in de nieuwe aflevering van Onbehaarde Apen.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen en Marce...


#40: Waarom ons leven begint met melk

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-03-2019

Uit de borst of uit een fles: we zijn allemaal groot geworden op melk. Maar dat witte goedje zit ingewikkeld in elkaar. Op de ingrediëntenlijst staan naast suikers en vet, ook witte bloedcellen, bacteriën en hormonen. Melk is ook nog veranderlijk van moeder tot moeder. Hoe het precies zit hoor je...


#39: Wie waren de laatste Middeleeuwers?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-03-2019

Een donkere duizend jaar, waarin ridders om jonkvrouwen vochten, de kerk en de koning heilig waren en veldslagen werden afgewisseld met periodes van vreselijke ziekte. Waren de Middeleeuwen echt zo bar en boos? En hoe eindigt deze periode? In deze aflevering hoor je er alles over, inclusief ridders...


#38: Tatiana Afanassjewa, vrouw tussen de Einsteins

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-03-2019

De vondst van drie nieuwe Einsteinbrieven wierp nieuw licht op de Russisch-Nederlandse wiskundige Tatiana Afanassjewa. Zij is vooral bekend als vrouw van de flamboyante hoogleraar Paul Ehrenfest, maar speelde zelf ook een grote rol bij de inrichting van het Nederlandse wiskundeonderwijs. Ook schreef...


#37: Aliens! Bestaat er leven buiten de aarde?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-02-2019

Zijn we echt alleen in het heelal? Of is er nog ander leven om ons heen? In deze aflevering van Onbehaarde Apen gaan we op ruimtesafari, op zoek naar buitenaards leven op planeten en manen binnen én buiten ons zonnestelsel.Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Eddy EchternachProductie: M...


#36: Hoe dichtbij is het digitale brein?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-02-2019

Je brein uploaden zodat je voor altijd kunt voortleven in een computer of een geheugenimplantaat voor mensen met Alzheimer. Science fiction? Of is het digitale brein in de nabije toekomst al mogelijk? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over de (on)mogelijkheden van hersentechnologie.Presen...


#35: Waarom kinderen Pokémon wel, maar de huismus niet herkennen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-02-2019

Kinderen weten maar weinig over diersoorten in hun omgeving. Liever leren ze dinosaurussen, autotypes en Pokémons uit het hoofd. Maar is dat erg? En waarom delen we dieren en planten eigenlijk zo graag in hokjes in? In deze aflevering van Onbehaarde Apen alles over onze drang tot hokjesdenken en h...


#34: Waarom Rome niet in één dag viel

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-02-2019

De ondergang van het Romeinse Rijk is legendarisch geworden. Overweldigd door de 'barbaren', hoor je vaak. Maar dit is een misverstand: Rome was al langer verloren. Het romeinse leger streed steeds vaker tegen zichzelf. De ondergang van een onoverwinnelijk rijk in vogelvlucht, en hoe het ook anders...


#33: Hoe de kat bij ons op schoot belandde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-01-2019

Ze spinnen, geven kopjes en zijn de sterren van Youtube. Maar als het baasje even niet kijkt zetten ze hun klauwen in zangvogels en muizen. Hoe kwam de kat in onze huizen terecht? En waarom pikken we het dat hij nog altijd een halve wilde is? Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen en Hendrik S...


#32: Waarom hebben we planeet X nog niet gevonden?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-01-2019

Goed nieuws voor iedereen die baalt dat Pluto geen planeet meer is: er zijn aanwijzingen voor een negende planeet aan de rand van ons zonnestelsel. Planeet X. Een ijsbal tien keer groter dan de aarde maar nog nooit door astronomen gezien. Hoe vind je een planeet waarvoor alleen nog indirect bewijs b...


#31: Waarom we geen bacteriën meer zijn

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-01-2019

Tussen complexe cellen, waar mensen uit bestaan, en het meest eenvoudige leven, bacteriën, zit een reuzensprong. Ingenieuze cellen als die van de mens zijn lang geleden uit bacteriën ontstaan. Maar hoe? De Nederlandse wetenschapper Thijs Ettema heeft met zijn onderzoek naar cellen op de bodem van...


#15: Wat we leerden in 2018

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-12-2018

Het jaar komt ten einde. En dus blikt de wetenschapsredactie van NRC gezamenlijk terug op de hoogtepunten in 2018. Aan een tafel vol redacteuren, kerstkransjes en bubbels komen ze allemaal voorbij: van grottekeningen tot gekloonde apen en van fluitend ijs tot de Mesopotamische biercultuur. Fijne fee...


#14: Waarom de wereld wacht op kernfusie

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-12-2018

Kernfusie is de energiebron van de toekomst: een schone, oneindige zon in een doosje. Tenminste, zo klinkt het in de propaganda van ITER, de internationale experimentele kernfusiereactor in aanbouw op het Zuid-Franse platteland. Is het echt zo veelbelovend? En gaat het ook lukken? Dorine Schenk, die...


#13: Wanneer gaan we terug naar de maan?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  05-12-2018

Met het neerstorten van de Russische Sojoez-raket in oktober belandde de bemande ruimtevaart op een dieptepunt. Deze week ging de vertrouwde raket gelukkig weer feilloos omhoog. Breekt er met de nieuwe raketten van NASA en SpaceX een gouden ruimtevaartdecennium aan? Of gelooft alleen ruimteprofeet E...


#12: Kun je ooit echt jezelf zijn?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-11-2018

Ben jij jezelf? Ooit geweest? Zo ja, op wat voor momenten voel je 'jezelf' dan? En ben je dan dezelfde zelf, en altijd evenveel? Hoe belangrijk is dat eigenlijk? Psychologieredacteur Ellen de Bruin praat de Apen bij over authenticiteitsgevoel.Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik SpieringProductie:...


#11: Waarom we blij moeten zijn met ons (bruine) vet

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-11-2018

Tijdens koude dagen pakken we ons in om warm te blijven. Of we eten meer, voor een extra isolerende vetlaag. Echte durfals nemen een koude douche, of springen in een ijswak om zich tegen de kou te wapenen. Maar werkt dat? En welke rol speelt ons bruine vet hierin? En, wacht even: wat is bruin vet ei...


#10: Waar slimme algoritmes tóch heel dom in zijn

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  14-11-2018

Worden machines slimmer dan mensen? Bennie Mols, die voor NRC over artificiële intelligentie schrijft, denkt van niet. Natuurlijk: ze kunnen beter schaken dan de beste schaker en verslaan de wereldkampioen in Go. Maar het kost veel energie, en het inlevingsvermogen van een peuter is nog altijd grot...


#9: Zijn wij de enige muzikale dieren?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  07-11-2018

Het oudst bekende lied staat op een 3200 jaar oud kleitablet, het oudste instrument is van 40.000 jaar geleden. Muziek is van alle tijden én culturen. Maar waarom en hoe maken we muziek? Zijn wij daarin uniek, of telt het geluid van bultruggen (die ooit de menselijke hitlijsten haalden), gibbons e...


#8: Wat kinderen doen als niemand kijkt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  31-10-2018

Ben je een kutkind of een keizerkind? Wie dit raadsel snapt, hoort zichzelf "ik ben een kutkind" zeggen, en gaat tóch niet af. In kindercultuur spelen kinderen met macht, angst en walging, en verwerken zo de wereld. Zónder invloed van volwassenen. Hoe? Dat is voer voor antropologen, in Onbehaarde...


#7: Hoe een kleine cel de planeet verandert

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  24-10-2018

Met het blote oog kun je ze niet zien en begrijpen doen we ze eigenlijk ook niet. Dinoflagellaten - ook wel liefkozend dinootjes genoemd - zijn plankton met bijna buitenaardse krachten. Ze bezitten het sterkste gif dat we kennen, geven betoverende lichtshows en vormen een geschiedenisboek van het kl...


#6: Moeten we Nederland inleveren aan de zee?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  17-10-2018

Over twee eeuwen kan de zeespiegel twee tot achter meter stijgen, stellen onlangs gepubliceerde klimaatstudies. Hoe accuraat is die voorspelling? En hoe ziet de wereld er dan uit? Klimaatredacteur Marcel aan de Brugh stelde zich de toekomst voor en schat in: we zijn er nog niet klaar voor.Presentati...


#5: Waarom Lucas een soortenblog bijhoudt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  10-10-2018

Hoeveel onontdekte uilensoorten zijn er nog op Lombok? Die vraag klinkt gek, maar is het niet. Na het horen van een ongebruikelijke lokroep, ontdekten biologen een tot nu toe onbekende uil op het Indonesische eiland; de Otus jolandae. Onderzoekers schatten dat er jaarlijks zo'n 18.000 nieuwe diersoo...


#4.3: Nobelprijsweek 3 - Scheikunde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  03-10-2018

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. Onbehaarde Apen doen verslag. De Nobelprijs voor de Scheikunde is gewonnen door Frances Arnold, Gregory Winter en George Smith, voor hun onderzoek naar de evolutie van eiwitten en enzymen. Sander Voormolen vertelt wat je kunt doen met de evolutie in een...


#4.2: Nobelprijsweek 2 - Natuurkunde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-10-2018

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. Bij de Nobelprijs voor de Natuurkunde won voor het eerst in meer dan 50 jaar een vrouw. Donna Strickland is de derde vrouwelijke winnaar ooit en deelt de prijs met Arthur Ashkin en Gérard Mourou voor hun onderzoek naar optische pincetten. Dorine Schenk,...


#4.1: Nobelprijsweek 1 - Geneeskunde

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  01-10-2018

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. De eerste, de Nobelprijs voor de Geneeskunde, ging naar James Allison en Tasuku Honjo voor hun onderzoek naar immuuntherapie. Medisch redacteur Sander Voormolen schuift aan en vertelt over deze vierde pijler in kankerbestrijding (naast operaties, bestrali...


#3: Waar gaat het heen met onze insecten?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  26-09-2018

Sterven de insecten uit? In minder dan 30 jaar verdween in sommige natuurgebieden meer dan 75 procent van de zespotige dieren. Hoe komt dat? En kunnen we het tij nog keren of gaan we robotbijen bouwen? Geen bestuivers, geen opruiming van de bodem, geen gezoem bij het slaapkamerraam, Gemma begint ee...


#2: Waarom we het nooit eens worden over Pluto

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  19-09-2018

Is Pluto een planeet? En mag je nog Brontosaurus zeggen? Over sommige wetenschappelijke termen lopen de emoties hoog op. Want wie bepaalt eigenlijk hoe een dier, plant of tijdsvak heet? En wat moet er gebeuren voor zo'n naam uit de schoolboeken verdwijnt? In deze aflevering bespreken Lucas, Gemma en...


#1: Ons hallucinerende brein

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  12-09-2018

Redacteur Thomas Rueb dronk bitterzoete compostthee om vervolgens door het wolkendek van zijn bewustzijn te vallen, euforisch over prehistorische prairies te rennen en te beseffen: ik ben alles. Een typische ayahuasca-ervaring, na inname van de hallucinogene drank. Maar wat gebeurde er in het hoofd...


#15: Waar zijn de neanderthalers gebleven? (misschien wel in jou)

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-07-2018

De neanderthalers waren dom, lomp en bruut, dáárom zijn ze uitgestorven. Dit is misschien wel het grootste misverstand over deze prehistorische mensensoort. Maar de neanderthaler lijkt meer op ons dan we dachten. Sterker nog, onderzoek naar onze genen verraadt: ze leven voort in ons. Waaraan merk...


#14: Wie is geschikt voor een reis naar Mars?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  27-06-2018

Na de maan en ruimtestation ISS is de nieuwste wens van NASA om af te reizen naar Mars. Een reis van zo'n drie jaar (negen maanden heen, een jaar onderzoek, en negen maanden terug) à 500 miljard euro of meer. Gewillige astronauten in overvloed, maar lang niet iedereen is geschikt. Wie komt er voor...


#13: Wat zijn de schaduwkanten van licht?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-06-2018

De langste dag van het jaar, ook wel bekend als midzomernacht, is voor velen reden voor een feestje. Toch zijn er ook een heleboel nadelen aan zo veel zonuren op een dag. Gemma Venhuizen neemt ons mee langs allergieën, depressies en permanente jetlags en vertelt ons of we nu wel of niet blij moeten...


#12: Wie zijn de helden van de genrevolutie?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  13-06-2018

Ineens heeft iedereen het over CRISPR CAS-9, de genetische wondertechniek waarmee naar gelieve in genen kan worden geknipt. Drie onderzoekers strijden om de Nobelprijs, maar wie moeten we er nog meer mee feliciteren? Onbehaarde Apen blikt terug en benoemt alle helden van de daverende revolutie.Prese...


#11: Alles over de tong met Joël Broekaert

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  06-06-2018

Wat is het verschil tussen smaak en aroma? Hoe proef je umami? En wat gebeurt er als je zuur niet meer herkent? Onbehaarde Apen gaat deze week op 'tong-expeditie' met culinair journalist Joël Broekaert, die vertelt hoe deze speciale spier proeft én smaakt.Mee op expeditie? Check onze site voor een...


#10: Kun je je lichaam verlaten?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  30-05-2018

Op haar achttiende vloog de jonge psychologiestudente Susan Blackmore over de daken van Oxford, terwijl haar lichaam achterbleef in een studentenkamer. Ten minste, zo ervaarde ze dat. Sindsdien doet ze onderzoek naar de werking van deze uittreding, ook wel bekend als de out-of-body experience. Maar...


#9: Wat je tegenkomt op expeditie in de diepzee

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  23-05-2018

Deze week monsterden we aan op onderzoeksschip RV Pelagia, dat uitvoer om het meest mysterieuze stukje van onze aardbol te verkennen: de diepzee. Want opvallend genoeg weten we meer van de maan dan van onze eigen oceanen. Wie of wat bewoont het laatste stukje terra incognita? En hoe vermaak je je we...


#8,5: Waar is Gemma?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  16-05-2018

Deze week even geen aflevering van Onbehaarde Apen. Gemma bevindt zich op een onderzoeksschip in de Atlantische Oceaan, waar ze naar een live-opname van de diepzeebodem kijkt. Rare vissen, enorme kloven in de aarde en aparte sedimentstromen, van alles komt voorbij. Over het hoe en waarom hoor je vol...


#8: Hoe kou alles anders maakt

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  09-05-2018

Hoe overleef je binnen de poolcirkels? Hoe past de mens tussen rendier en ijsbeer in de voedselketen? En waarom kwamen de graven op de lokale begraafplaats van Spitsbergen weer tot leven? Ook wordt duidelijk hoe Leiden voor eventjes de koudste plek ter wereld was.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma V...


#7: Waarom moet de exoot dood?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  02-05-2018

Waarom kun je geiten vinden op de Galapagoseilanden en reuzenpadden in Australië? En wat doet de Japanse oester in onze Waddenzee? En de Amerikaanse rivierkreeft in de Amsterdamse grachten?Exoten zijn het. Moeten we daar nou blij van worden, al die exotische planten, dieren, zwammen en schelpen of...


#6: Hoelang nog voordat we uitsterven?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  25-04-2018

Ooit trof een grote ramp de aarde, waardoor veel soorten verdwenen die nu alleen nog als fossiel terug te vinden zijn. Inmiddels zijn wij mensen zelf de oorzaak van allerhande verdwijnende soorten. Hoelang voor wij zelf uitsterven? Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen leiden ons langs...


#5: Wat zoekt de wolf in Nederland?

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  18-04-2018

Eind vorig jaar wandelde de jonge wolvin Naya via Overijssel ons land binnen. Ze was alleen, maar niet de enige. De afgelopen maanden worden herhaaldelijk wolven in Nederland gesignaleerd. Waar komen ze vandaan, waar gaan ze naartoe, en zijn ze eigenlijk wel welkom hier? In de voetsporen van Naya zo...


#4: Hoe je de toekomst kunt onthouden

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  11-04-2018

Sommige mensen onthouden werkelijk alles. Anderen betreuren juist hoe snel hun herinneringen vervagen. En iedereen zou wel wat meer controle willen over de herinneringen die het geheugen opslaat. Maar is dat slim? En zijn onze herinneringen gebruiksvoorwerpen of kun je ze beter onaangeraakt in de ar...


#3: Hoe het leven begon

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  04-04-2018

Hoe is het leven op aarde ontstaan? Volgens sommigen ligt de oorsprong bij de Big Bang, anderen hebben het over oersoep, God of een hoop bliksem, zoals bij Frankenstein. In deze aflevering ontrafelt de wetenschapsredactie van NRC het ware geheim van het leven, door warmwaterbronnen in de diepzee en...


#2: Wat is natuur nog in dit land

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  28-03-2018

Wat is natuur? Zijn dat de grote grazers in de Oostvaardersplassen? Pissebedden in de tuin? Bos, duin, of heide? En hoe ver moet menselijk ingrijpen gaan? Onder leiding van Lucas Brouwers maakt de wetenschapsredactie van NRC een tocht langs Nederlandse natuurgebieden, op zoek naar een antwoord.Prese...


#1: Waarom Stephen Hawking een Nobelprijs had moeten winnen

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  21-03-2018

Britse natuurkundige Stephen Hawking inspireerde miljoenen mensen met zijn baanbrekende werk over het heelal. Een week geleden overleed hij. Reden voor wetenschapsredacteuren Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen om samen met de gerenommeerde Robbert Dijkgraaf terug te blikken op zijn...


Pilot: Waarom wij onbehaarde apen zijn

Luister  

NRC Onbehaarde Apen  /  20-03-2018

Anders dan de meeste zoogdieren is de mens al evoluerend zijn vacht verloren. Waar en waarom zijn we dat haar eigenlijk kwijtgeraakt? In deze pilot van NRC-podcast Onbehaarde Apen duiken wetenschapsredacteuren Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen in alle theorieën die er rondom deze...