Podcast Zoeker

Wetenschap Vandaag | BNR

Wetenschap Vandaag | BNR

Wetenschap & Geneeskunde  |  200 afleveringen

Over diepzeediertjes die broeikasgassen eten, immuuncellen die zichzelf opofferen en de zoektocht naar planeten. Over de nieuwste medicijnen, zonnecellen en sensoren. Kortom: hoe werkt de wereld om ons heen en hoe kunnen we hem nog beter maken?

Een zeepok is een stuk minder standvastig dan je zou denkenLuister  

Zeepokken: misschien ken je ze vooral als een soort aanslag op boten, rotsen of zeedieren als de zeeschildpad. Een zeepok gaat opzoek naar een plekje waar veel water langs stroomt en maakt zich daar met een soort cementlaagje vast, om nooit meer van plek te veranderen. Tenminste: dat dachten we lang…

Nederlands instrument onthult veel grotere methaan-uitstoot Australische kolenmijnenLuister  

Het Nederlandse ruimte-instrument TROPOMI heeft een veel grotere methaan-uitstoot van Australische kolenmijnen onthult dan het land zelf opgeeft. Wat de data ook laten zien is dat een groot aandeel van de uitstoot uit een bovengrondse mijn komt en dat is gek.

Brede wegen zitten bijen in de wegLuister  

Er liggen wereldwijd tientallen miljoenen kilometers aan weg en dat aantal neemt alleen maar toe. Dat niet alle dieren het altijd veilig naar de overkant halen, dat weten we. Er is dan ook al aardig wat onderzoek gedaan naar de impact van wegen op het voortbestaan van soorten, zoals beren, schildpad…

Onbekend mineraal uit diepe aarde duikt op in diamantLuister  

Het klinkt een beetje als het begin van een interstellaire sci-fi roman: in een diamant is een mineraal uit de diepe aarde gevonden. Een mineraal dat helemaal niet aan de oppervlakte had mogen komen.

Deze vis doet stiekeme dingen als de partner niet kijktLuister  

Snel een koekje pakken als je ouders niet kijken, dat herkennen veel mensen vast van vroeger, of van hun eigen kinderen. Ook in het dierenrijk gebeuren er stiekeme dingen als er even niet wordt opgelet.

Bacterie in spijsverteringsstelsel geeft hommels een beter geheugenLuister  

Een internationaal team van onderzoekers heeft ontdekt dat een specifieke bacterie in het spijsverteringsstelsel van hommels hun geheugen verbetert.

Stofje in lichaamsgeur maakt mannen kalmer, maar vrouwen agressieverLuister  

Ons lichaam stuurt allerlei stofjes de wereld in. Sommige kun je zien, sommige kun je iets te goed ruiken, maar er zijn er ook die we niet bewust waarnemen. Toch kunnen die stofjes, die bijvoorbeeld in onze adem zitten of die vrijkomen uit onze huid, een belangrijke boodschap bevatten.

Mouw vertaalt elke taal naar trilpatronen op de armLuister  

Studenten van de TU Eindhoven hebben een mouw ontwikkeld waarmee je elke vreemde taal kunt voelen en begrijpen. Het voelen van die taal gebeurt aan de hand van trilpatronen.

Voelen we ons straks nog wel goed tussen alle hoogbouw?Luister  

Voor veel van onze steden geldt dat er meer gebouwen bij komen en dat die flink de hoogte in gaan. Maar voelen we ons dan nog wel prettig in de stad? Met behulp van technieken uit de neurowetenschappen proberen onderzoekers nu al het antwoord te vinden op deze vraag.

Welke deadline is de beste deadline?Luister  

Als je wilt dat iemand je ergens bij helpt, wat werkt dan het best: een korte deadline, een lange deadline, of geen deadline?

Schorpioenengif onderzoeken zonder dat het dier dood hoeftLuister  

Wetenschappers hebben een nieuwe methode ontwikkeld voor het onderzoeken van dierengif, waarbij het dier zelf niet langer het loodje hoeft te leggen. De nieuwe methode lukte als eerst bij de Vietnamese bosschorpioen. Ondanks dat de techniek niet kan worden toegepast op slangen, is de kans groot dat …

Stopt je hart even met kloppen als je niest?Luister  

Stopt mijn hart met kloppen als ik nies? Vroeg iemand zich in BBC Science Focus af. Het antwoord van de expert: nee, niet helemaal. Wat gebeurt er dan wel?

De hagedis die kan ademen onder waterLuister  

Er is een hagedis die erg bedreven is in duiken. Hij kan tot wel 16 minuten onder water blijven, terwijl het maar gedeeltelijk aquatisch is.

Beerdiertjes uit kanonnen laten schieten voor de wetenschapLuister  

Beerdiertjes uit kanonnen laten schieten, dat klinkt niet echt als wetenschappelijk onderzoek. Toch hebben onderzoekers precies dat gedaan.

Van sporten maakt je lichaam meer 'cannabis' aanLuister  

Weer een nieuwe reden om toch naar dat sportklasje te gaan: bewegen zorgt ervoor dat er meer van ons lichaamseigen cannabis-stofjes worden aangemaakt en dat helpt weer bij het tegengaan van ontstekingen, zou blijken uit nieuw onderzoek.

Hoe breng je het brein van een fruitvlieg in kaart?Luister  

Waarschijnlijk bedenk je maar zelden dat een vlieg ook gewoon een stel hersenen heeft. Die van een fruitvlieg zijn ongeveer zo groot als een maanzaadje.

In elkaars mond spugen is voor mieren van levensbelangLuister  

Mieren wisselen spuug met elkaar uit om zo onder andere de last van de stofwisseling over de kolonie te verdelen, blijkt uit nieuw onderzoek. In dat speeksel zit onder andere een levensverlengend eiwit en dat eiwit - viel ze op - maar dat wordt niet zomaar bij iedereen in grote hoeveelheden naar bin…

Een verjongingskuur voor te grote stamcellenLuister  

Cellen in ons lichaam doen enorm hun best om hun hele leven dezelfde grootte te blijven, maar als ze ouder worden lukt dat niet altijd meer en dat zorgt voor problemen hebben onderzoekers ontdekt. Nu ze meer over het mechanisme weten, hopen ze er ook wat aan te kunnen doen.

Hoe een Nederlander middenin de Tweede Wereldoorlog de kunstnier uitvondLuister  

Zegt de naam Willem Kolff je iets? Zo niet, dan gaan we daar heel snel iets aan doen. De Nederlander Willem Kolff, geboren in 1911, is namelijk de uitvinder van de kunstnier en het kunsthart.

Ook tropische vogels veranderen van vorm door klimaatveranderingLuister  

Zelfs in de meest afgelegen en onaangetaste stukken van het Amazonegebied veranderen vogels van vorm door klimaatverandering. Inmiddels laten drie onafhankelijke onderzoeken dit zien voor hele verschillende gebieden op aarde. We kunnen dus wel stellen dat vogels kleiner worden. Hoe slecht is dat eig…

Hoe extremer de afstand, hoe minder verschil tussen man en vrouw?Luister  

Als je de prestaties van mannelijke en vrouwelijke atleten naast elkaar legt dan zijn er bij veel sporten duidelijke verschillen in het voordeel van de mannen. Tot je naar hele extreme afstanden gaat kijken.

Het enige dier dat geen zuurstof nodig heeftLuister  

Alle meercellige dieren hebben zuurstof nodig om te ademen. Tenminste, dat dachten we lange tijd. Maar een microscopisch klein diertje bewijst het tegendeel.

Waarom hebben zaadcellen allemaal een andere grootte?Luister  

Net als er tussen planten veel verschil zit in de grootte van hun zaadjes, zie je tussen dieren enorme verschillen in de grootte van hun zaadcellen. Waarom?

Creatief met reststromen: van soja-pulp naar schimmelkaasLuister  

Voedselverspilling is nog altijd een groot probleem. Ook bij de productie van voedsel eindigt er nog aardig wat in de prullenbak. Met het Low Food Lab - opgericht door onder andere chef Joris Bijdendijk - proberen ze hier wat aan te doen. Bijvoorbeeld door van soja-pulp met allerlei verschillende te…

Van groenteafval naar ingrediënt voor in de sterrenkeukenLuister  

Voedselverspilling is nog altijd een groot probleem. Zeker ook in de horeca. Met het Low Food Lab - opgericht door onder andere chef Joris Bijdendijk - proberen ze hier wat aan te doen. Bijvoorbeeld door van groenteresten met allerlei verschillende technieken iets nieuws te maken wat zo weer terug d…

Spieren en hersenen verversen volledig binnen paar maandenLuister  

Ons spierweefsel bouwt continue op en breekt ook continu af. Het is zelfs zo dat binnen een paar maanden een spier helemaal is ververst. Bij de hersenen gebeurt dit zelfs nog sneller.

Individuele eiwitten kunnen nu tot op de kleinste bouwsteen afgelezen wordenLuister  

Eiwitten spelen een enorm belangrijke rol in onze cellen, maar we weten van sommigen nog maar heel weinig over hun opbouw en functie. Met een nieuwe techniek kan die kennis flink worden aangevuld.

Onze telescopen hebben een blinde vlek voor zware zwarte gatenLuister  

Dankzij gemeten zwaartekrachtsgolven weten we dat er een aantal extreem zware zwarte gaten in Melkwegstelsels zitten. Toch zijn ze niet te zien met een gewone telescoop. Hoe kan dat? Daar denken astronomen nu het antwoord op te weten.

Kunnen sportrecords ooit niet meer gebroken worden?Luister  

De verschillen tussen sportrecords worden steeds kleiner. Het lijkt erop dat we steeds dichterbij de grens van het menselijk kunnen komen. Blijft sport dan nog wel spannend?

Deze nanofolie zet zonlicht om naar optimaal licht voor tuinbouwLuister  

Steeds beter weten we welk licht optimaal is voor het laten groeien van planten. Dat licht kun je creëren met speciale lampen, maar het lijkt nu ook te lukken met een nieuwe nanofolie, die op de ramen van kassen geplaatst kan worden.

Digitale weegschaal geeft realtime aan hoeveel ziekenhuispatiënt plastLuister  

Het klinkt misschien als iets wat allang had moeten kunnen, maar de productie van urine wordt bij ziekenhuispatiënten nu gewoon nog afgelezen van de opvangzak. Dit kost zorgpersoneel veel tijd en gebeurt niet continue. Een nieuwe digitale weegschaal moet zorgen voor zowel minder werkdruk als een ve…

Waar je het beste kunt zijn als de beschaving eindigtLuister  

Stel: er komt een einde aan de beschaving van de mens, waar maak je dan de meeste kans om te overleven? Naar welk land kun je het beste vluchten?

Wat is de spaghettificatie van een ster?Luister  

Nieuw: naast Wetenschap Vandaag nu ook Wetenschap Vanavond. Een licht verteerbaar minuutje wetenschap voor bij het tandenpoetsen. Met dit keer: spaghettificatie.

Het tragische leven van een beestje dat in de puntjes van onze haren leeftLuister  

Nieuw: een minuutje wetenschap voor bij het tandenpoetsen. Met dit keer alles over het tragische leven van een beestje dat in de puntjes van onze haren leeft.

Ook voor onze spiegelneuronen is stress aanstekelijkLuister  

Kan stress ook goed voor je zijn? Op het Stresstival is de boodschap: ja. Wat je er ook te horen krijgt is dat het nogal besmettelijk is, zelfs op het niveau van onze neuronen.

Hoe maken bijen nou precies honing?Luister  

Nieuw: naast Wetenschap Vandaag nu ook Wetenschap Vanavond. Een licht verteerbaar minuutje wetenschap voor bij het tandenpoetsen. Met dit keer antwoord op de vraag: hoe maken bijen honing?

Mannen ervaren meer emotionele pijn bij relatiebreukLuister  

Uit een nieuwe studie naar online hulp bij relatieproblemen blijkt dat mannen vaker emotionele pijn ervaren bij problemen in een relatie dan vrouwen.

Wat kunnen hongerige zeehondenbaby's ons leren over onze spraak?Luister  

Niet veel dieren kunnen geluiden aanleren. Het aantal dieren dat mensen kan leren napraten is nog kleiner. Wisselen van toonhoogte zoals wij dat doen, dat kunnen er maar weinig. Van de dieren die het kunnen, lijken zeehonden qua stembanden en spraakkanaal het meest op ons. Niet zo gek dus dat ze een…

Waarom heeft elk zaadje een andere grootte?Luister  

Nieuw: naast Wetenschap Vandaag nu ook Wetenschap Vanavond. Een licht verteerbaar minuutje wetenschap voor bij het tandenpoetsen. Met dit keer antwoord op de vraag: Waarom hebben alle zaadjes een andere grootte? En dan heb ik het dit keer over planten.

Nieuwe techniek laat zelfrijdende auto's door gebouwen kijkenLuister  

Australische onderzoekers hebben een nieuwe techniek ontwikkeld waarmee zelfrijdende auto's voetgangers en fietsers kunnen zien, zelfs als ze achter gebouwen of voertuigen verstopt zitten.

Hoe je collega's beïnvloeden of jij de regels volgtLuister  

Hoe je collega's denken en praten over de regels op de werkvloer, kan jouw naleven van de regels beïnvloeden. Sociaal psychologen van de Universiteit Utrecht deden onderzoek naar deze sociale normen op de werkvloer.

MRI-scanner kan nu ook kloppen van het brein metenLuister  

Onderzoekers van het UMC Utrecht hebben de MRI-scanner een nieuwe truc geleerd. Het apparaat kan nu in kaart brengen hoe de hersenen onder invloed van de hartslag licht pulseren. Een fenomeen waar we nog maar weinig van afweten.

Is de eerste planeet buiten ons sterrenstelsel gevonden?Luister  

Astronomen denken dat een verstoring van een signaal uit een ander sterrenstelsel mogelijk is veroorzaakt door een planeet. Dit zou de eerste keer zijn dat buiten ons eigen sterrenstelsel een passerende planeet is ontdekt.

Een nieuw wapen tegen ontstaan virusvariantenLuister  

Een internationaal team, onder leiding van de TU Delft en de University of North Carolina, heeft een nieuwe manier gevonden om het ontstaan van gevaarlijke virusvarianten tegen te gaan.

Waarom - volgens deze curatoren - elke sector meer designers kan gebruikenLuister  

De Dutch Design Week is nog druk bezig en naast dat je er veel mooie ontwerpen kan bekijken, wordt er ook gepraat over de rol van de ontwerper. Wat kan een ontwerper bijvoorbeeld bijdragen aan wetenschap? Of veiligheid?

Kunnen we met satellietinstrumenten plastic detecteren in onze oceanen?Luister  

In Delft hebben ruimtevaartorganisatie ESA en onderzoeksinstituut Deltares testen uitgevoerd in een groot waterbassin om te kijken of het mogelijk is om het plastic in onze oceanen te detecteren met satellietinstrumenten.

Licht gebruiken om chemische reacties duurzamer en specifieker te makenLuister  

De chemische industrie gebruikt veel energie, onder andere bij het opgang brengen van chemische reacties. Voor de warmte die daarbij wordt gebruikt is een alternatief: licht. Dankzij nieuw onderzoek weten we niet alleen hoe licht chemische reacties in gang zet, maar ook dat elke kleur een ander eind…

DDW x BNR: Het huis dat bestaat uit 100 biobased materialenLuister  

We zitten middenin de Dutch Design Week en daarom gingen we in Eindhoven op zoek naar designprojecten met een wetenschappelijk tintje. De eerste stop: een levensgroot biobased huis waar ontwerpers aan de slag zijn gegaan met de materialen van de toekomst.

Algen laten kikkervisjes licht omzetten in zuurstofLuister  

Duitse wetenschappers hebben in het lab algen in de bloedbaan van kikkervisjes gespoten om te kijken of ze zo in de diertjes licht om konden zetten naar zuurstof. Tot verbazing van velen lukte het ze ook nog. Het staat nog ver van een toepassing voor mensen, maar spannende ideeën over wat dit mogel…

3D-geprinte huizen van koeienpoepLuister  

Het stikstofprobleem een beetje kleiner maken en de bouwsector een nieuw duurzaam materiaal geven om huizen mee te maken: dat is het idee achter een recept voor 3D-geprinte koeienpoep.

Zware sterren produceren twee keer zoveel koolstof als ze een partner hebbenLuister  

Uit nieuwe geavanceerde computersimulaties blijkt dat dubbelsterren verantwoordelijk zijn voor een veel groter deel van de koolstofproductie in de kosmos dan enkele sterren. Zware sterren met een partner produceren zelfs twee keer zoveel.

Computer vertaalt vrijwel direct een woord dat iemand denkt naar spraakLuister  

Het is onderzoekers uit Maastricht gelukt om een computer precies het woord te laten zeggen waar iemand op dat moment aan dacht. Het brengt een toepassing dichterbij waarmee mensen die zelf niet meer kunnen praten toch kunnen communiceren

Zwaveltekort zorgt voor vale en kleine bloemen en dat is slecht nieuwsLuister  

Bloemen zijn niet alleen mooi, ze zijn ook het begin van onze appels en tomaten. En ze zijn van groot belang voor insecten. Maar wat maakt nou een goeie bloem? En waardoor mislukt ie juist?

Nobelprijs Scheikunde naar belangrijk instrument voor bouwen moleculenLuister  

De Nobelprijs voor Scheikunde gaat dit jaar naar de Duitser Benjamin List en de Engelsman David W.C. MacMillan voor de ontwikkeling van organische katalysatoren: nieuwe chemische instrumenten waarmee belangrijke moleculen kunnen worden gebouwd.

Nobelprijs Natuurkunde naar klimaatonderzoek en complexe systemenLuister  

De Nobelprijs voor Natuurkunde kent dit jaar drie winnaars: Syukuro Manabe en Klaus Hasselmann krijgen de prijs voor hun onderzoek naar het klimaat en het voorspellen ervan en Giorgio Parisi voor zijn onderzoek naar de verborgen en fluctuerende patronen in complexe systemen en materialen.

Nobelprijs Geneeskunde naar ontdekkers receptoren voor temperatuur en aanrakingLuister  

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde gaat naar de Amerikaan David Julius en de Libanees-Amerikaanse Ardem Patapoutian voor hun ontdekking van receptoren in het lichaam voor temperatuur en aanraking.

Verhalende geneeskunde en sekseverschillen in hart- en vaatziektenLuister  

Morgen is het Betweter Festival in Utrecht, een wetenschapsevent met heel veel experimenten, mini colleges en muziek. We kregen alvast een voorproefje van twee van de aanwezige onderzoekers.

Klopt het model voor het ontstaan van de menselijke taal wel?Luister  

Een model ontwikkeld door wiskundigen van Harvard stelt dat complexe klankcombinaties zijn ontstaan omdat het overbrengen van een signaal over lange afstand daarmee beter lukte. Maar klopt dit wel? Onderzoekers kregen hulp van de orang-oetang bij het beantwoorden van deze vraag.

Kettingslot moet verspreiden van genetisch aangepaste genen voorkomenLuister  

Er kan al enorm veel met genetische modificatie, maar er mag nog een heleboel niet. Dat komt meestal door zorgen over de veiligheid van dat 'sleutelen aan de natuur'. Nu denken Leidse studenten een manier te hebben gevonden waarop het veiliger kan.

Hoe jongeren denken over hun opvoedingLuister  

Je kan het gevoel hebben dat je heel warm en steunend bent, en toch kan je puber dat heel anders zien. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Leiden. En er is ook een relatie met de stemming van de jongere. Als die op een dag het gevoel heeft dat de ouder warm en steunend is, heeft de jongere …

Een djembé, een cello, en een marimbaLuister  

Muziektherapie kan jongvolwassen studenten helpen om hun emoties beter te reguleren en om depressieve klachten te verminderen.

Je afweersysteem is minstens zo uniek als je DNALuister  

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht hebben in kaart kunnen brengen welke afweerstoffen zich bevinden in het bloed van zieke en gezonde mensen. En ze ontdekten dat die cocktail aan antilichamen voor iedereen uniek is.

Hoe woorden je iets kunnen laten zien - ook als het er niet isLuister  

Taal stuurt onze waarneming, dat concluderen onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam. Ze kwamen erachter dat woorden je waarneming kunnen verbeteren, maar dat je ook dingen kunt zien, die er helemaal niet zijn.

Mannelijke vogels sterven uit door klimaatveranderingLuister  

Uit dertig jaar onderzoek door Prof. dr. Jan van Gils van het NIOZ, blijkt dat de trekvogel kanoet steeds minder mannetjes voortbrengt.

Meer opwarming door bosbranden AustraliëLuister  

De grote bosbranden in 2019/2020 aan de Australische Oostkust hebben voor een enorme hoeveelheid extra CO2 in de atmosfeer gezorgd.

Topologische isolatoren maken elektronica zuinigerLuister  

Materialen die noch een geleider, noch een isolator zijn, zogeheten topologische isolatoren, kunnen in de toekomst onze smartphones en laptops veel efficiënter maken.

De wetenschappelijke prijs met een cultstatusLuister  

Onderzoek waar je om moet lachen, en dat je daarna aanzet tot nadenken. Dat wordt beloond met een Ig Nobelprijs. Deze alternatieve Nobelprijzen werden dit weekend uitgereikt. Aan een Nederlands TU/e-onderzoek naar menigten en naar een Duits onderzoek over orgasmes.

Deze coronavaccins uit planten en bacteriën hoeven niet in de koelkastLuister  

Onderzoekers uit California hebben twee nieuwe kandidaat coronavaccins ontwikkeld die tegen warmte kunnen en die zijn gemaakt met behulp van planten en bacteriën. Ze werken ook als pleister of implantaat. Beide vaccins moeten nog wel op mensen worden getest.

Bouwen aan een betere kunstalvleesklier met levende cellenLuister  

Een verbeterde implanteerbare kunstalvleesklier - met daarin levende cellen die insuline produceren - moet gaan zorgen voor een efficiëntere behandeling van mensen met type 1 diabetes, een ziekte die zeker 40 miljoen mensen wereldwijd treft.

Waterfilter met nano-poriën kan ionen van dezelfde grootte scheidenLuister  

Het is onderzoekers gelukt om een waterfilter te maken met super kleine poriën waarmee zelfs ionen van dezelfde grootte van elkaar gescheiden kunnen worden. En dat is goed nieuws voor waterzuivering wereldwijd.

Spinozapremie naar quantumcomputer visionairLuister  

Lieven Vandersijpen krijgt voor zijn werk in de quantumtechnologie een Spinozapremie van 2,5 miljoen Euro.

IJzergehalte in oceanen onverwacht gevarieerdLuister  

IJzer, afkomstig uit smeltend landijs, zinkt in het hoge noorden naar de bodem van de zee, terwijl het in de antarctische wateren als voeding voor algen dient.

Met minuscule kunstmatige trilhaartjes cellen bestuderenLuister  

Wetenschappers van de Technische Universiteit Eindhoven is het gelukt om minuscule trilhaartjes na te maken. Het levert een hele nieuwe manier op om het gedrag van cellen te bestuderen.

Bacteriën inzetten om synthetische spiervezels te producerenLuister  

Onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om synthetische spiervezels te produceren. Ze schakelden daarvoor de hulp in van eencellige micro-organismen.

Koraal redden met kanon en bacillenLuister  

Wetenschappers van over de hele wereld werken aan plannen om het koraal te redden, maar zijn ze allemaal wel even haalbaar?

Nieuwe theorie verklaart krachtige radioflitsenLuister  

Nederlandse wetenschappers hebben een nieuwe theorie ontwikkeld voor het verklaren van radioflitsen. Deze flitsen nemen we af en toe waar, zijn zeer krachtig maar hun herkomst is onbekend.

Nieuwe biomarkers wijzen de weg naar broeikasgas-etende bodembacteriënLuister  

Er zijn nieuwe biomarkers ontdekt die ons kunnen gaan helpen bij het vinden van broeikasgas-etende bodembacteriën. En die bacteriën kunnen ons weer wat vertellen over de uitstoot en opslag op dit moment, maar ook de uitstoot en opslag ver in het verleden. Beiden helpen bij het maken van betere kli…

Was de T. rex eigenlijk een hele nette eter?Luister  

Als je aan een T. rex denkt, dan zie je waarschijnlijk vooral een gigantisch groot beest voor je, dat zijn prooi op een angstaanjagende manier verslindt. Nu blijkt alleen dat het dier waarschijnlijk een stuk fijngevoeliger was tijdens het eten.

Hoe beïnvloedbaar is iemands zelfbeeld als het aankomt op seksuele oriëntatie?Luister  

Er bestaan veel meer vormen van seksuele geaardheid dan alleen homoseksueel of heteroseksueel, maar hoe goed weten mensen eigenlijk waar op de schaal ze zelf zitten? Uit onderzoek van de universiteit van Sydney zou blijken dat hoe iemand zichzelf ziet al kan veranderen door het lezen van één infor…

Biologie: Hoe bereken je de formule voor toekomstbestendige biodiversiteit?Luister  

In een bijzondere kas in de botanische tuinen van de Universiteit Utrecht staan 352 containers vol met bodembegroeiing. Ze moeten de komende jaren gaan helpen bij het beantwoorden van een aantal belangrijke vragen over de toekomst van biodiversiteit in Nederland.

Biologie: Hoe een plantengenoom vol verrassingen het hoofd van een bioloog op hol brachtLuister  

Waarom groeit een plant daar wel en daar niet? Waar komt hij oorspronkelijk vandaan en wat zegt het genoom over de geschiedenis van die plant? Het zal je tegenvallen hoeveel we nog niet weten over biodiversiteit en evolutie en tegelijk verrassen hoeveel al wel.

Biologie: Krachten meten in een cel met een weegschaal van één molecuulLuister  

Hoe gaat een cel om met de wetten van de natuur? Bijvoorbeeld met duwende en trekkende krachten? Om daarachter te komen werkten twee wetenschappers samen aan een ingenieus meetinstrument, niet groter dan één molecuul.

Biologie: De mysteriën van de diepzeeLuister  

We hebben op dit moment zo'n 7 procent van de diepzee in detail bekeken. We weten dan ook nog lang niet alles over deze koude, donkere plekken. Hoe zit het bijvoorbeeld met de riffen die je er vindt? Hoe werken ze? En waarom zitten ze daar waar ze zitten?

Biologie: Exact weten welke routes de dieren van de Waddenzee afleggenLuister  

Het Waddengebied is enorm belangrijke voor een heleboel vogels, vissen en andere dieren. Weten wat de hotspots zijn die we moeten beschermen is daarom belangrijk, maar waar zitten die? En hoe volg je eigenlijk een piepklein vogeltje of een supersnelle vis?

Planeet: Met AI de droogte te lijf gaanLuister  

Eén van de zorgen van deze tijd is: droogte. En laat kunstmatige intelligentie ons daar nou bij kunnen helpen door een soort formule te maken voor het waterbeheer in ons land.

Planeet: De oceanen bijvoeden met stof uit de SaharaLuister  

Per jaar waait er 180 miljoen ton woestijnstof van de Sahara richting het westen. Dat stof is weer een voedingsbron voor plankton in de oceaan en plankton neemt CO2 op. Zouden we ze daar niet een handje bij kunnen helpen?

Planeet: Van elk zandkorreltje weten welke weg het aflegtLuister  

De zeespiegel stijgt, de bodem daalt, het weer wordt extremer: hoe voorspel je nou hoe onze kust hierop reageert en hoe lang het duurt voordat deze weer herstelt als ie beschadigd raakt?

Planeet: Waarom elk zeestroompje teltLuister  

Een wereldwijd observatiesysteem voor zeestroming: dat is de droom. Maar waarom is het nou zo belangrijk om die stroming wereldwijd in kaart te brengen? En hoe meet je zoiets onderwater?

Lichaam: Hoe doe je wetenschappelijk onderzoek naar seksuele opwinding?Luister  

Veel seksuele problemen spelen niet op individueel niveau, maar in een partnerrelatie. Alleen naar seksuele opwinding binnen stellen is weinig onderzoek gedaan. In een speciaal sekslab in Maastricht gebeurt dat nu wel.

Lichaam: Hoe innovaties de chirurg helpen beter en minder te snijdenLuister  

Soms zorgt snijden in het lichaam ervoor dat iemands leven wordt gered, maar te vaak zorgt het ook nog voor ernstige complicaties. Hoe kunnen innovaties dit laatste helpen voorkomen?

Lichaam: Op deze manier zijn teken toch goed voor onze gezondheidLuister  

Teken hebben niet bepaald een goede reputatie. En terecht: mensen en dieren kunnen heel ziek worden van een tekenbeet. Maar nu blijken eiwitten uit het speeksel van het beestje ons juist te kunnen helpen.

Lichaam: Al je spieren zijn binnen een paar maanden volledig ververstLuister  

Hoe bouw je spieren op? Wat gebeurt er met je spierweefsel als je niet kan of mag bewegen? En wat is het effect van voeding op dit mechanisme? Om op deze vragen het antwoord te vinden volgden onderzoekers de kleinste bouwsteentjes van het spierweefsel: de aminozuren en dat levert opmerkelijke inzich…

Ruimte: Voor het eerst licht waargenomen vanaf achterkant zwart gatLuister  

Een internationaal team van astronomen heeft voor het eerst licht waargenomen afkomstig van de achterkant van een zwart gat. Ze deden de ontdekking dankzij een opvallend patroon van lichtflitsen.

Ruimte: Zwaartekrachtsgolven en de Einstein TelescoopLuister  

Sommige objecten en gebeurtenissen in het universum zenden geen licht uit of zijn te ver weg om optisch te meten. Gelukkig kunnen we ze dankzij zwaartekrachtsgolven en super sterke instrumenten toch zien. Met een nieuwe telescoop - waarvan het prototype nu in Maastricht wordt gebouwd - lukt dit stra…

Ruimte: Op zoek naar een teken van levenLuister  

Zijn er naast de aarde nog andere planeten waarop een vorm van leven te vinden is? En hoe zoek je naar tekens van leven op planeten die je niet kunt bezoeken, maar alleen van een afstandje kunt bestuderen?

Ruimte: Een interstellaire stofkaart van de MelkwegLuister  

Tussen de sterren in onze Melkweg zweven gigantische hoeveelheden stofdeeltjes. Die deeltjes zijn de bouwstenen voor nieuwe sterren en planeten, maar waar bestaan ze nou precies uit? En hoe kom je hier überhaupt achter?

Ruimte: Naar de hel van Venus en weer terugLuister  

Een nieuwe satelliet, die in de komende tien jaar zal worden gemaakt, moet nog nauwkeuriger gaan kijken naar de atmosfeer van Venus dan al is gebeurd. De precieze maand waarin hij wordt gelanceerd is ook al bepaald en dat is om een goeie reden.

Gedrag: Waarom mensen wel/niet in actie komen voor het klimaatLuister  

We moeten nu echt veranderen, er is haast geboden, dit kan zo niet langer doorgaan: dit weten we allemaal, maar waarom vinden de meeste mensen het nog steeds zo moeilijk om klimaatvriendelijk(er) te leven? En wat kun je doen om hier iets aan te veranderen?

Gedrag: Ons bewustzijn en de verhouding met onze hersenenLuister  

Wat is ons bewustzijn eigenlijk? En wat is er allemaal voor nodig om het te laten werken? We weten er al aardig wat over, maar nog lang niet alles. Onder andere computermodellen en een robotrat helpen onderzoekers nu verder. Want als we het beter begrijpen, kunnen we ook mensen helpen die een stoorn…

Gedrag: Hoe kennissen je flexibel houdenLuister  

Onze sociale netwerken zijn enorm belangrijk, maar hoe kiezen we nou eigenlijk met wie we omgaan? We horen meer over wat ons netwerk bepaalt en waarom kennissen een belangrijke rol hebben daarin.

Gedrag: Wat hebzuchtige mensen met elkaar gemeen hebbenLuister  

We kijken deze hele week naar ons gedrag in de wetenschapsrubriek. Dit keer horen we hoe door de jaren heen gezocht is naar het antwoord op hebzucht-vragen als: Word je eerder een hebzuchtig iemand als je arm bent opgegroeid, of rijk? Nemen hebzuchtige mensen meer risico? En: kun je hebzucht eigenli…

Covid: Kostbare corona-blaastest werkt in praktijk niet naar behorenLuister  

De resultaten van de corona-blaastest blijken flink tegen te vallen, staat vandaag in de Volkskrant. Terwijl uit de eerste controleproef geweldige cijfers kwamen. Wat ging er mis?

Covid: Van afwijkende antistoffen en flippende afweercellen naar een medicijnLuister  

Wat gebeurt er precies als mensen ernstig ziek worden van covid? Daar weten onderzoekers nu genoeg over om betere medicijnen te vinden voor deze groep patiënten.

Covid: Waarom het speeksel van kinderen een hoofdrol kreegLuister  

Deze week bespreken we in onze zomerserie wetenschap verschillende covid-onderzoeken. Dit keer hoor je waarom één kinderarts naar antistoffen in speeksel wilde kijken, terwijl de rest van de wereld druk bezig was met het bestuderen van antistoffen in bloed.

Covid: Hoe zit het met het vaccineren van jongeren?Luister  

De start van onze zomerserie wetenschap, waarin we elke week in een ander onderzoeksveld duiken. Deze week is dat het covid-onderzoek en we beginnen bij: het vaccineren van jongeren.

Wat de zomer van 2020 ons leert over onze kustLuister  

Vorig jaar voerde de reddingsbrigade een record aantal hulpacties uit. Vooral de sterke stroming in muien zorgde voor veel problemen. Maar hoe ontstonden deze gevaarlijke omstandigheden precies?

Wat er gebeurt in het brein van fruitvliegen als ze kiezen tussen smakenLuister  

Zowel dieren als mensen hebben een voorkeur voor bepaalde smaken als ze voedingskeuzes maken. Maar hoe worden die keuzes nou precies gemaakt in het brein? En in hoeverre kunnen we die sturen? Onderzoekers bekeken het in fruitvliegen.

Is te hygiënisch zijn slecht voor het immuunsysteem?Luister  

We hebben het allemaal weleens gehoord: de handen van je kinderen, je huis, het mag allemaal wel wat viezer, want daarmee train je het immuunsysteem. Maar klopt dat wel? Volgens nieuw onderzoek is het antwoord daarop: nee.

Een succesvolle spermacel houdt z'n kop erbijLuister  

Dankzij betere technieken is het onderzoek naar spermacellen de laatste jaren in een stroomversnelling beland. Daardoor zijn onderzoekers nu weer een mogelijke nieuwe oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid op het spoor. Het zit hem in een belangrijk onderdeel van het bewegingsmechanisme.

De SKA-telescoop komt eraan!Luister  

SKA wordt de grootste radiotelescoop ter wereld. En er is nu groen licht, de bouw gaat bijna beginnen: na drie decennia van plannen, voorbereiden, en dromen.

Siberische grot blijkt DNA-schatkamerLuister  

Wetenschappers van het Max Planck-Instituut zijn er in geslaagd prehistorisch menselijk DNA te isoleren uit losse grondmonsters uit de Denisova grot in Siberië, Rusland. Het is voor het eerst dat in kaart worden gebracht wanneer welke mensachtigen er de afgelopen 300.000 jaar van de grot gebruik he…

Parasieten trainen om beter met planten samen te werkenLuister  

Biologen in Utrecht hebben gezien hoe een parasiet zich razendsnel kan aanpassen naar een variant die gunstig is voor zowel de plant als hemzelf. En dat is goed nieuws voor onze gewassen.

Moedervlekken als inspiratie bij het voorkomen van huidkankerLuister  

Moedervlekken worden nou niet direct geassocieerd met een gezonde huid. Toch zou uit nieuw onderzoek juist blijken dat moedervlekken ons kunnen helpen bij het voorkomen van huidkanker.

Nieuw apparaat helpt om cellen per stuk uitvoerig te bestuderen en testenLuister  

Dankzij een nieuw apparaat kunnen cellen per stuk bestudeerd, beïnvloed en gesorteerd worden. Het is voor het eerst dat al deze processen zijn samengebracht in één apparaat en het moet het testen van medicijnen op individueel niveau in een stroomversnelling brengen.

Waarom verschilt de grootte van spermacellen zo tussen diersoorten?Luister  

De grootte van sperma verschilt gigantisch tussen verschillende soorten dieren. Maar hoe kan het dat daar zoveel verschil in zit, terwijl de uit te voeren taak in alle gevallen hetzelfde is?

Kleiner lijf, langere vleugels, eerder wegLuister  

Afgelopen jaar bracht een groep onderzoekers naar buiten dat migratievogels kleiner aan het worden zijn, terwijl hun vleugels langer worden. Maar waar komt dat nou precies door?

Eindelijk weten we wat er met een embryo gebeurt tussen dag 7 en 14Luister  

We weten al erg veel over hoe een embryo zich ontwikkelt, maar wat er gebeurt tussen dag 7 en dag 14 was lang een groot mysterie. Nu weten onderzoekers tot op moleculair niveau wat er in die fase gebeurt. Omdat het juist in deze fase vaak misgaat is het enorme waardevolle kennis.

Waarom je blij moet zijn met dat liedje dat niet uit je hoofd gaatLuister  

Het kan enorm irritant zijn om een liedje in je hoofd te hebben dat er maar niet uitgaat, maar volgens nieuw onderzoek moeten we zo'n 'oorwurm' juist koesteren. Het mechanisme zou namelijk een belangrijke rol spelen in het opslaan van herinneringen.

Een rivierkreeft aan de antidepressiva is zichzelf nietLuister  

Terwijl antidepressiva voor mensen veel kunnen betekenen, blijken ze het leven van de rivierkreeft alleen maar moeilijker te maken.

Onderzoekers vinden nieuw eiwit voor DNA-reparatieLuister  

Er zijn drie eiwitten bekend die een rol spelen bij het repareren van beschadigd DNA in ons lichaam. Nu hebben wetenschappers van het Leids Universitair Medisch Centrum tot hun eigen verbazing een vierde belangrijk eiwit gevonden. Het gedraagt zich alleen heel anders dan de drie die al bekend waren.

Wie wordt het wetenschapstalent van 2021?Luister  

Wiskunde gebruiken om de blauwdruk van de natuur te ontrafelen, een digitale patiënt om behandelingen op te oefenen of dementie voorkomen met je leefstijl: welk van deze onderzoeken levert de titel wetenschapstalent van het jaar op?

Helpt deze nieuwe membraancoating blauwe energie weer een stap vooruit?Luister  

Met het verschil in samenstelling tussen water uit zee en water uit rivieren kun je stroom opwekken. Alleen was de techniek die daarvoor nodig is tot nu toe te duur. Nieuw onderzoek naar het oplossen van vervuiling van de membranen kan hier mogelijk wat aan veranderen.

Hoe verschillende corona-varianten binden aan onze cellenLuister  

De Zuid-Afrikaanse variant en de Britse variant van het coronavirus zijn besmettelijker dan de oorspronkelijke variant. En uit onderzoek blijkt nu ook dat hun spike-eiwit sterker bindt aan onze lichaamscellen.

Pas op! Bacteriën reizen met je meeLuister  

Wetenschap Vandaag gaat op reis en neemt mee: multiresistente bacteriën. Uit onderzoek van Universiteit Maastricht en Washington University blijkt dat reizigers naar verre bestemmingen vaak als souvenir een darmbacterie meenemen die resistent is tegen antibiotica. Vooral Zuidoost-Azië is een risic…

Slimme valsspelende cellenLuister  

In het Amsterdam UMC hebben onderzoekers ontdekt hoe cellen met een bepaalde mutatie gezonde cellen verdringen. Supercompetitie heet dat.

Wie wantrouwt de wetenschap?Luister  

In deze Wetenschap Vandaag een heel actueel onderwerp: wantrouwen richting de wetenschap. Uit een internationale studie blijkt dat er verschillende voorspellers zijn voor scepsis richting wetenschap. Maar als je het hebt over een algemeen wantrouwen, dan is vooral spiritualiteit een voorspellend ken…

Hoe je vertelt over wetenschappelijk onderzoekLuister  

Wetenschap Vandaag goes meta. Deze keer een uitleg over hoe je communiceert over wetenschappelijk onderzoek. Want vanavond is de finale van FameLab, en weten we welke jonge onderzoeker de beste wetenschapscommunicator van Nederland wordt.

De bedenker van de oerknalLuister  

Afgelopen donderdag overleed Kees de Jager op 100-jarige leeftijd. In deze Wetenschap Vandaag een eerbetoon aan deze pionier van de sterrenkunde.

Een hitteschild van vloeibaar metaalLuister  

Kernfusie als duurzame energiebron is nog een wetenschappelijke droom, maar theoretisch zou het moeten kunnen. De hitte die op de wand van de reactor afkomt, is een uitdaging. DIFFER en de TU/e gaan een nieuw lab bouwen om hun oplossing te testen: een sponsachtige wand met vloeibaar metaal.

Bosbranden die een winterslaap houdenLuister  

Sommige branden kunnen onder de grond blijven smeulen, middenin de winter, onder sneeuw en ijs. En dan na de winter laaien ze weer op. 'Zombiebranden' worden ze ook wel genoemd. Klimaatwetenschappers van de VU hebben dit fenomeen voor het eerst geanalyseerd.

Wiskunde inzetten om chirurgie voor epilepsiepatiënten te verbeterenLuister  

Wanneer medicijnen onvoldoende zijn om aanvallen te voorkomen, kunnen patiënten met epilepsie in aanmerking komen voor hersenchirurgie. Alleen is die ingreep niet altijd mogelijk - vanwege belangrijke hersengebieden die niet beschadigd mogen raken - of heeft het niet altijd het gewenste effect. Doo…

Het voorspellen van collectieve intelligentieLuister  

Hoe kun je een samengestelde groep mensen als geheel beter maken in het uitvoeren van taken? Daar waren onderzoekers benieuwd naar. Ze gebruikten de data van zo'n 1000 teams om erachter te komen.

Waarom ijsjes en koude drankjes pijn kunnen doen aan je tandenLuister  

De meeste mensen kennen het: die pijnscheut in je tanden als je iets eet of drinkt wat erg koud is. Onderzoekers weten nu hoe die pijn ontstaat.

NASA-ruimtesonde detecteert diep in de kosmos een rare constante bromLuister  

Ergens voorbij het randje van ons zonnestelsel, bijna 23 miljard kilometer van de aarde, heeft een NASA-ruimtesonde een onverwachte, aanhoudende zoem gehoord. En die zoem helpt onderzoekers nu de materie van de diepe kosmos te doorgronden.

Zo simpel kan een autonoom en zelflerend robotje zijnLuister  

Hoe meer kennis en rekenkracht een autonome zelflerende robot heeft, hoe beter hij functioneert, toch? Niet in een nieuw onderzoek waar juist werd gekeken hoe simpel een zelflerende robot eigenlijk kan zijn.

Hoe een wormpje Alzheimer-onderzoek verder helptLuister  

Dankzij een klein doorzichtig wormpje hebben onderzoekers kunnen bestuderen welke bacteriën in ons spijsverteringskanaal mogelijk een rol spelen bij het ontstaan van ziektes als Alzheimer.

Meer beschikbare donorharten dankzij machine die donorhart na stilstand weer laat kloppenLuister  

Een stilstaand hart van een overleden donor weer laten kloppen in een machine, om het daarna te kunnen transplanteren: deze procedure hebben artsen van het Erasmus MC, UMC Utrecht en UMC Groningen nu voor het eerst succesvol in Nederland uitgevoerd.

Genen die ons skelet aansturen in kaart gebrachtLuister  

Onderzoekers hebben de genen in kaart gebracht van cellen met een enorm belangrijke rol in ons skelet. Deze genen-kaart kan mogelijk helpen bij het beter begrijpen en behandelen van botziektes.

Gevonden microfossiel mogelijk een ontbrekende schakel in evolutie van dierenLuister  

Onderzoekers hebben een bijzonder microfossiel gevonden van een miljard jaar oud. Het bevat mogelijk een belangrijke 'missing link' in de evolutie van dieren.

‘Zelfmoordknop’ laat met hiv geïnfecteerde sluimercellen zichzelf opruimenLuister  

Wetenschappers van het Erasmus MC hebben een techniek ontwikkeld waarmee ze sluimerende met hiv geïnfecteerde cellen zelfmoord kunnen laten plegen.

Wereldberoemd astronoom Kees de Jager 100 jaarLuister  

Hij bedacht het woord 'oerknal', ontwierp ruimte-instrumenten en bracht de Russen tot bedaren aan de ruimtevaart-onderhandelingstafel: de nestor van de Nederlandse sterrenkunde - Kees de Jager - is vandaag 100 jaar geworden.

Onderzoek laat zien: eenzaamheid verhoogt bij mannen het risico op kankerLuister  

Een recent onderzoek waarin data werd gebruikt van zo'n 2500 Finse mannen van middelbare leeftijd, laat een link zien tussen eenzaamheid en het krijgen van kanker.

Eerste hint gezien van de spaghettificatie van een sterLuister  

Voordat een zwart gat iets volledig opslokt, wordt het eerst uitgerekt tot een soort ronddraaiende spaghettisliert. Astronomen denken nu voor het eerst bewijs te hebben gezien van deze spaghettificatie van een ster.

Simulatie TU Delft laat zien hoe nieuwe toplaag zonnecellen nog beter kanLuister  

Een internationaal team heeft een veelbelovende nieuwe transparante toplaag voor zonnecellen ontwikkeld. De TU Delft heeft nu met simulaties laten zien dat daarmee inderdaad het rendement flink omhoog moet kunnen. Ze doen er zelfs nog een schepje bovenop.

Waarom het ene plantje lang en het andere kort isLuister  

Met minder geschikte grond om op te verbouwen en meer mensen om te voeden is het belangrijker dan ooit om sterke, voedzame gewassen te kweken. Onderzoekers hebben een gen ontdekt waarmee die betere gewassen weer een stapje dichterbij zijn.

Hoe we bewegend geluid kunnen volgenLuister  

Lange tijd werd gedacht dat wij - of liever gezegd onze hersenen - niet in staat zijn om bewegende geluiden te kunnen volgen. Maar nu lijkt het tegendeel te zijn bewezen.

Klinische studie van start voor nieuwe vorm van stamcelgentherapieLuister  

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum hebben een nieuwe vorm van stamcelgentherapie ontwikkeld voor een zeldzame aangeboren afweerziekte. De therapie werkt mogelijk ook voor andere aandoeningen en mag nu voor het eerst op mensen getest worden.

Hoe onderscheid je een aardbeving van een naschok?Luister  

Onderzoekers hebben wiskunde ingezet om te bepalen hoe je primaire aardbevingen kunt onderscheiden van naschokken wanneer de seismische activiteit snel verandert.

Een schilderij gemaakt van halfgeleidersLuister  

Schilderen met inkt die pas te zien is als het op het doek terechtkomt: dat klinkt misschien mysterieus, maar het is 'gewoon' een nieuwe techniek uit de materiaalkunde die mogelijk een grote impact heeft op de nieuwe generatie zonnecellen en leds.

Of eksters van bling bling houden en bacteriën doodgaan in de vriezerLuister  

Houden eksters nou wel of niet van bling bling? Moet je bloemen schuin afsnijden? Je neus wel of niet snuiten? Ruikt urine bij iedereen vreemd na het eten van asperges? Gaan bacteriën dood als je ze in de vriezer legt? Dat en andere misvattingen opgehelderd door de wetenschap.

Nieuwe vondst doet deeltjestheorie wankelenLuister  

Spannend nieuws vanuit de deeltjesfysica: er is een deeltje gesignaleerd dat zich anders gedraagt dan het zou moeten volgens het standaardmodel. Maar hoe anders is anders? En wat is de oorzaak van het afwijkende gedrag?

Hoe staat het er eigenlijk voor met het ruimterecht?Luister  

Nu steeds meer landen hun pijlen richten op de ruimte en er zelfs wordt gesproken over het winnen van natuurlijke hulpbronnen als metalen, is het urgenter dan ooit om in de ruimte regelgeving te hebben. Maar hoe doe je dat voor iets wat oneindig is en door niemand wordt bezit?

Van de vleugels van een libelle naar medische implantatenLuister  

Terwijl wij het als mensen maar moeilijk hebben met bacteriën, zijn er dieren en planten die uitzonderlijk goed zijn in het afweren van onzichtbare ziektemakers. Onderzoekers hopen dit nu na te kunnen bootsen op het oppervlakte van implantaten.

Thuisvoordeel in voetbal blijft, gedrag scheidsrechter verandertLuister  

Zonder publiek verdwijnt het thuisvoordeel in voetbalwedstrijden, was het vermoeden. Maar uit nieuw onderzoek blijkt iets heel anders: het thuisvoordeel blijft, maar de scheidsrechters fluiten anders.

DNA-materiaal zo uit de lucht plukkenLuister  

Het is wetenschappers gelukt om DNA van dieren uit de lucht te plukken en uit te lezen. Dit is goed nieuws voor ecologen, maar zou het ook goed nieuws kunnen zijn voor forensisch onderzoekers?

Neurowetenschappers ontrafelen het mysterie rond muziekgenotLuister  

Mensen kunnen ongelooflijk blij worden van muziek. Maar wat gebeurt er nou precies in ons brein als we dat muziekgenot ervaren?

Met bosjes aan de cafeïne: koffiepulp als boost voor bosherstelLuister  

Hoe kan tropisch bos een handje worden geholpen bij herstel? Onderzoekers in Costa Rica probeerden het met compost van koffiepulp en de resultaten zijn indrukwekkend.

Onderzoekers communiceren succesvol met dromende mensenLuister  

Het is wetenschappers gelukt om te communiceren met mensen die middenin een droom zaten. Het lukte de slapende proefpersonen zelfs om rekensommetjes op te lossen zonder wakker te worden.

Zombiemieren, gras dat jat van de buren en de mijt die op je gezicht ......Luister  

Voor bij de oudejaarsborrel: schimmels die mieren in zombies veranderen, een mijt die 's nachts over ons gezicht loopt, maar die in de problemen raakt als ie teveel eet, wild gras dat de genen van de buren steelt en spermacellen die beter af zijn met een lui staartje.

Hoe planten luisteren naar de windLuister  

Onderzoekers zijn diep in de cellen van planten gedoken om erachter te komen hoe ze nou precies reageren op indrukken van buitenaf zoals de krachten van de wind.

Darmcellen helpen immuunsysteem bij detecteren parasietLuister  

Als ons lichaam met iets geïnfecteerd raakt, moet ons immuunsysteem aan de bak. Nu blijken onze immuuncellen bij een bepaalde parasiet hulp te krijgen van de cellen in onze darmen.

Rook bosbranden verspreidt mogelijk besmettelijke ziektesLuister  

Onderzoekers vrezen dat de rook van bosbranden wel eens een nieuwe route voor besmettelijke ziektes zou kunnen zijn.

Kerstbomen blijven groen in de winter dankzij fotosynthese shortcutLuister  

Terwijl veel bomen in de winter geen bladeren meer aan hun takken hebben, behouden de naalden van sparren - onze kerstbomen - hun positie en groene kleur. We weten nu beter waarom dit zo is.

Is dit het vaccin waarmee we de schadelijke 'kattenparasiet' verslaan?Luister  

Het is wetenschappers gelukt om op een slimme manier een vaccin te ontwikkelen voor de eencellige parasiet Toxoplasma gondii. De parasiet plant zich voort in katten en kan via de kat ook mensen besmetten.

De oorsprong van vlooien: we hadden het al die tijd misLuister  

Een gigantische studie naar de afkomst van vlooien - je weet wel: die bijtende kriebelbeestjes - heeft laten zien dat we ze al die tijd in het verkeerde lijstje van insecten hadden staan.

Nieuwe kennis over hoe onze hersenen ruis van spraak onderscheidenLuister  

Onderzoekers hebben nieuwe ontdekkingen gedaan over het mechanisme achter hoe geluiden in de hersenen worden verwerkt Tegelijk vonden ze ook nog eens een volledig nieuw neuraal netwerk.

Gapen is ook aanstekelijk voor dieren die alleen levenLuister  

Gapen kan aanstekelijk werken. Daar is bewijs voor gevonden bij mensen en dieren die in sociale groepen leven. Nu blijkt dat ook dieren die solitair leven hartstikke gevoelig zijn voor een gapende soortgenoot.

Boontjes als inspiratie voor een super gevoelige robotgrijperLuister  

Hoe maak je een robotgrijper die heel precies kan werken en die ook nog eens weet hoe hard hij moet knijpen? Eén wetenschapper liet zich hiervoor inspireren door de boontjes in haar achtertuin.

Donororganen langer goed houden met antivrieseiwittenLuister  

Als we donororganen langer zouden kunnen koelen, dan kunnen ze langer goed blijven. De wetenschap neemt hierbij een voorbeeld aan antivrieseiwitten die je vindt bij poolvissen.

Is een lockdown wetenschappelijk verantwoord?Luister  

Vanwege de naderende lockdown, die Mark Rutte over een paar uur zal aankondigen, zetten we op een rijtje wat de wetenschap vindt van lockdowns.

Een virus dat je liever wilt laten slapenLuister  

Aan het Erasmus MC doen ze al 10 jaar onderzoek naar het varicellazostervirus. Dat is het virus dat waterpokken veroorzaakt, dan gaat slapen, en in een derde van de gevallen wakker wordt en gordelroos veroorzaakt. Dat willen deze onderzoekers voorkomen.

Baby goes draadloosLuister  

Premature baby's worden constant gemonitord en zitten dus vol met draadjes. Aan de TU Delft hebben ze één van die draadjes kunnen elimineren, door een draadloze sensor te ontwikkelen die de zuurstofverzadiging in de hersenen meet.

Tumoren koorts geven met een algoritmeLuister  

Aan de Technische Universiteit Eindhoven hebben ze zelflerende algoritmes ontwikkeld, die hyperthermie, het heel gericht verwarmen van tumoren, beter maakt.

Niet elk mens is een machineLuister  

Om gezond eten te promoten wordt vaak de metafoor gebruikt van een mens als een machine. Je eet precies zoveel als je nodig hebt, net zoals een auto niet meer brandstof gebruikt dan het nodig heeft om te rijden. Die beeldspraak werkt voor sommigen best goed, maar voor anderen heeft het precies het t…

Diep in weefsel kijkenLuister  

Met traditionele methoden kunnen we zo'n 1 millimeter diep in weefsel kijken. Aan de TU Delft hebben onderzoekers een techniek ontwikkeld om tot 4 millimeter een beeld te krijgen. Dat doen ze met behulp van licht dat ze door het weefsel sturen.

Knuffelsatelliet gaat rondvliegend ruimtepuin verwijderenLuister  

Een leeg flesje of blikje heb je zo van de grond geplukt, maar hoe verwijder je enorme brokstukken ruimtepuin uit een baan rond de aarde? ESA - het European Space Agency - denkt de oplossing te hebben gevonden in de knuffelsatelliet van het Zwitserse ClearSpace.

Het eiwit dat zorgt voor een langer leven bij minder etenLuister  

Er wordt al enige tijd onderzoek gedaan naar de effecten van minder eten. Je zou hier mogelijk langer door leven. Maar hoe dat effect nou precies in elkaar zit op moleculaire schaal, dat wisten we nog grotendeels niet. Nu hebben onderzoekers een belangrijk stukje van de puzzel opgelost, waarin een h…

Empathie voorspelt de agressie van een kindLuister  

Hoe empathisch een jong kind is, is een goede voorspeller voor hoe agressief het kind is. En met die kennis kunnen we empathisch gedrag stimuleren, om agressie te voorkomen.

Hoe de politiek je persoonlijkheid kan misbruikenLuister  

Aan de hand van je teksten kan een algoritme ontdekken wat voor persoonlijkheid je hebt en die kenmerken kunnen door politieke partijen worden gebruikt om je te beïnvloeden. Politieke microtargeting heet dat. Dat is effectief en kan je stemkeuze sturen. Dat blijkt uit een jarenlange studie van de U…

Tien keer zoveel super heldere sterrenstelsels waargenomen als theorie voorspeltLuister  

Onderzoekers hebben tien keer zoveel super heldere sterrenstelsels waargenomen als volgens theoretische modellen mogelijk zou moeten zijn.

Zweet tegenhouden met behulp van... zweetLuister  

Om overmatig zweet tegen te gaan kun je een antitranspirant gebruiken. Daarmee blokkeer je de zweetbuisjes zodat er geen zweet naar buiten kan. Alleen over hoe gezond dit soort middelen zijn is niet iedereen het eens. Nu denken onderzoekers een andere oplossing te hebben gevonden: ons eigen zweet.

De zebravink kan iets waarvan we dachten dat alleen mensen het kunnenLuister  

Mensen zijn extreem goed in het aanleren van associaties en verbanden. Het is iets wat geen enkel ander dier zo goed en snel kan als wij, tenminste dat dachten we heel lang. Nu blijkt alleen dat de zebravink ook een heel eind komt.

Hoe celpopulaties hun risicospreiding razendsnel aanpassen aan de omstandighedenLuister  

Net als veel investeerders doen cellen aan risicospreiding om voorbereid te zijn op de toekomst. En dankzij nieuw onderzoek weten we nu ook hoe snel ze kunnen schakelen als de omstandigheden veranderen.

Schimmel uit hondenneus helpt onderzoekers bij belangrijke ontdekkingLuister  

Toen onderzoekers recent schimmel-samples uit een hondenneus in handen kregen, konden ze hun geluk niet op. Het stelde ze namelijk in staat om trucjes van de schimmel beter te onderzoeken dan ooit eerder was gelukt.

Slaaptekort rommelt met de angstverwerking in ons breinLuister  

Een nieuwe studie laat zien dat een halve nacht slaap missen - wat voor sommige beroepsgroepen niet ongewoon is - ervoor kan zorgen dat ons brein moeite heeft met het verwerken van angst.

Met gentherapie de oogzenuw laten herstellenLuister  

Onderzoekers hebben in muizen laten zien dat het mogelijk is om met gentherapie beschadigde oogzenuwen te laten herstellen. Ze hopen zo ooit de grootste oorzaak van blindheid aan te pakken.

Virussen kapotmaken door hun suikerlaagje te saboterenLuister  

Veel virussen - waaronder Covid-19 - hebben aan de buitenkant een beschermlaagje van eiwitten, vetten en suikers. Nou laat nieuw onderzoek zien dat het saboteren van dat suikerlaagje terwijl het wordt gemaakt weleens de sleutel kan zijn bij het kapotmaken van veel virussen. Ze denken ook al te weten…

Oorsprong van mysterieuze radioflits uit de Melkweg gevondenLuister  

Al meer dan een decennium breken astronomen hun hoofd over de oorsprong van mysterieuze radioflitsen uit verre sterrenstelsel. Nu hebben ze van eentje de bron kunnen bepalen en die zit in ons eigen Melkwegstelsel.

Nieuwe antibiotica-pil vindt vermomd als eten zijn weg door het lichaamLuister  

Bacteriën gebruiken sluwe trucjes om ons lichaam en onze medicijnen te slim af te zijn, maar er is een nieuw wapen in de strijd tegen deze ziekmakers. En dat wapen gaat vermomd als eten ons lichaam in.

Onderzoekers vinden vroegste bewijs ooit voor sociaal gedrag zoogdierenLuister  

Onderzoekers hebben het vroegste bewijs ooit gevonden voor sociaal gedrag onder zoogdieren en dat gaat terug naar de tijd van de dino's.

Bij 2 graden opwarming komt er 230 miljard ton CO2 vrij uit de bodemLuister  

Wat er precies gebeurt met de CO2 die in de grond opgeslagen zit als de temperatuur wereldwijd stijgt was lange tijd onduidelijk. Nu denken wetenschappers te weten hoeveel hiervan vrijkomt als het 2 gaden warmer wordt: 230 miljard ton.

Nieuwe nanotechnologie traint het immuunsysteem om kanker beter te bestrijdenLuister  

Het is onderzoekers gelukt om een nieuwe nanotechnologie te ontwikkelen waarmee je het immuunsysteem kan trainen om kanker aan te vallen.

Cybersecurity gebaseerd op het menselijk immuunsysteemLuister  

Onderzoekers hebben zich laten inspireren door het menselijke immuunsysteem bij het ontwikkelen van beter beveiligde ict-systemen.

Wat een drum-experiment ons kan leren over cultuurevolutieLuister  

Hoe onderzoek je nou hoe cultuur door de jaren heen verandert en wat die veranderingen precies in gang zet? Eén wetenschapper had daar wel een leuk idee voor: ze koos voor een drum-experiment

Malariaparasiet verstop zich in onze bloedbaan tijdens het droge seizoenLuister  

Er wordt hard gewerkt aan vaccins, vallen en medicijnen, maar nog altijd raken zo'n 200 miljoen mensen per jaar besmet met malaria. Nu zijn onderzoekers een trucje van de parasiet op het spoor gekomen en die kennis kan ons weer verder helpen.

Robots laten zien waarom vissen in een school zwemmenLuister  

Waarom kiest een vis ervoor om in een school te zwemmen en niet in z'n eentje? Doen ze dit misschien (deels) om energie te besparen? Om die vraag te beantwoorden hebben onderzoekers robotvissen aan het werk gezet. Het is de eerste keer dat de theorie op deze manier in de praktijk is getest.

Met hersenstimulatie emotionele acties onder controle houdenLuister  

In veel situaties is het handig om je emotionele acties een beetje onder controle te houden. Dat lukt de meeste van ons redelijk goed, maar voor mensen met sociale stoornissen is dat soms lastig. Onderzoekers hebben gekeken of hersenstimulatie ze daarbij kan helpen.

Het perfecte randje maken, op de atoom nauwkeurigLuister  

Ultradun tweedimensionaal materiaal als grafeen is veelbelovend voor toepassingen in de nanowetenschappen, maar de randjes ervan zijn vaak te onvoorspelbaar. Onderzoekers hebben nu een manier gevonden om die randjes op de atoom nauwkeurig te vormen.

De moleculaire dans die ons hart laat kloppen in kaart gebrachtLuister  

Een hartslag lijkt op de allerkleinste schaal net een choreografie van dansende moleculen. Onderzoekers hebben nu in kaart gebracht hoe die dans precies werkt en daar kunnen hopelijk weer patiënten met hartziektes mee geholpen worden.

Verliezen vleugels leverde groot voordeel op voor mierenLuister  

Mieren zijn één van de meest succesvolle diersoorten op aarde. Dat is voor een groot deel te danken aan hun social skills, maar uit nieuw onderzoek blijkt dat veranderingen in hun lichaam er ook wat mee te maken hebben. Toen ze hun vleugels kwijtraakten, kwam daarmee namelijk ruimte vrij voor iets…