Podcast Zoeker

Wetenschap Vandaag | BNR

Wetenschap Vandaag | BNR

Wetenschap & Geneeskunde  |  200 afleveringen

Over diepzeediertjes die broeikasgassen eten, immuuncellen die zichzelf opofferen en de zoektocht naar planeten. Over de nieuwste medicijnen, zonnecellen en sensoren. Kortom: hoe werkt de wereld om ons heen en hoe kunnen we hem nog beter maken?

Ruimte: Voor het eerst licht waargenomen vanaf achterkant zwart gatLuister  

Een internationaal team van astronomen heeft voor het eerst licht waargenomen afkomstig van de achterkant van een zwart gat. Ze deden de ontdekking dankzij een opvallend patroon van lichtflitsen.

Ruimte: Zwaartekrachtsgolven en de Einstein TelescoopLuister  

Sommige objecten en gebeurtenissen in het universum zenden geen licht uit of zijn te ver weg om optisch te meten. Gelukkig kunnen we ze dankzij zwaartekrachtsgolven en super sterke instrumenten toch zien. Met een nieuwe telescoop - waarvan het prototype nu in Maastricht wordt gebouwd - lukt dit stra…

Ruimte: Op zoek naar een teken van levenLuister  

Zijn er naast de aarde nog andere planeten waarop een vorm van leven te vinden is? En hoe zoek je naar tekens van leven op planeten die je niet kunt bezoeken, maar alleen van een afstandje kunt bestuderen?

Ruimte: Een interstellaire stofkaart van de MelkwegLuister  

Tussen de sterren in onze Melkweg zweven gigantische hoeveelheden stofdeeltjes. Die deeltjes zijn de bouwstenen voor nieuwe sterren en planeten, maar waar bestaan ze nou precies uit? En hoe kom je hier überhaupt achter?

Ruimte: Naar de hel van Venus en weer terugLuister  

Een nieuwe satelliet, die in de komende tien jaar zal worden gemaakt, moet nog nauwkeuriger gaan kijken naar de atmosfeer van Venus dan al is gebeurd. De precieze maand waarin hij wordt gelanceerd is ook al bepaald en dat is om een goeie reden.

Gedrag: Waarom mensen wel/niet in actie komen voor het klimaatLuister  

We moeten nu echt veranderen, er is haast geboden, dit kan zo niet langer doorgaan: dit weten we allemaal, maar waarom vinden de meeste mensen het nog steeds zo moeilijk om klimaatvriendelijk(er) te leven? En wat kun je doen om hier iets aan te veranderen?

Gedrag: Ons bewustzijn en de verhouding met onze hersenenLuister  

Wat is ons bewustzijn eigenlijk? En wat is er allemaal voor nodig om het te laten werken? We weten er al aardig wat over, maar nog lang niet alles. Onder andere computermodellen en een robotrat helpen onderzoekers nu verder. Want als we het beter begrijpen, kunnen we ook mensen helpen die een stoorn…

Gedrag: Hoe kennissen je flexibel houdenLuister  

Onze sociale netwerken zijn enorm belangrijk, maar hoe kiezen we nou eigenlijk met wie we omgaan? We horen meer over wat ons netwerk bepaalt en waarom kennissen een belangrijke rol hebben daarin.

Gedrag: Wat hebzuchtige mensen met elkaar gemeen hebbenLuister  

We kijken deze hele week naar ons gedrag in de wetenschapsrubriek. Dit keer horen we hoe door de jaren heen gezocht is naar het antwoord op hebzucht-vragen als: Word je eerder een hebzuchtig iemand als je arm bent opgegroeid, of rijk? Nemen hebzuchtige mensen meer risico? En: kun je hebzucht eigenli…

Covid: Kostbare corona-blaastest werkt in praktijk niet naar behorenLuister  

De resultaten van de corona-blaastest blijken flink tegen te vallen, staat vandaag in de Volkskrant. Terwijl uit de eerste controleproef geweldige cijfers kwamen. Wat ging er mis?

Covid: Van afwijkende antistoffen en flippende afweercellen naar een medicijnLuister  

Wat gebeurt er precies als mensen ernstig ziek worden van covid? Daar weten onderzoekers nu genoeg over om betere medicijnen te vinden voor deze groep patiënten.

Covid: Waarom het speeksel van kinderen een hoofdrol kreegLuister  

Deze week bespreken we in onze zomerserie wetenschap verschillende covid-onderzoeken. Dit keer hoor je waarom één kinderarts naar antistoffen in speeksel wilde kijken, terwijl de rest van de wereld druk bezig was met het bestuderen van antistoffen in bloed.

Covid: Hoe zit het met het vaccineren van jongeren?Luister  

De start van onze zomerserie wetenschap, waarin we elke week in een ander onderzoeksveld duiken. Deze week is dat het covid-onderzoek en we beginnen bij: het vaccineren van jongeren.

Wat de zomer van 2020 ons leert over onze kustLuister  

Vorig jaar voerde de reddingsbrigade een record aantal hulpacties uit. Vooral de sterke stroming in muien zorgde voor veel problemen. Maar hoe ontstonden deze gevaarlijke omstandigheden precies?

Wat er gebeurt in het brein van fruitvliegen als ze kiezen tussen smakenLuister  

Zowel dieren als mensen hebben een voorkeur voor bepaalde smaken als ze voedingskeuzes maken. Maar hoe worden die keuzes nou precies gemaakt in het brein? En in hoeverre kunnen we die sturen? Onderzoekers bekeken het in fruitvliegen.

Is te hygiënisch zijn slecht voor het immuunsysteem?Luister  

We hebben het allemaal weleens gehoord: de handen van je kinderen, je huis, het mag allemaal wel wat viezer, want daarmee train je het immuunsysteem. Maar klopt dat wel? Volgens nieuw onderzoek is het antwoord daarop: nee.

Een succesvolle spermacel houdt z'n kop erbijLuister  

Dankzij betere technieken is het onderzoek naar spermacellen de laatste jaren in een stroomversnelling beland. Daardoor zijn onderzoekers nu weer een mogelijke nieuwe oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid op het spoor. Het zit hem in een belangrijk onderdeel van het bewegingsmechanisme.

De SKA-telescoop komt eraan!Luister  

SKA wordt de grootste radiotelescoop ter wereld. En er is nu groen licht, de bouw gaat bijna beginnen: na drie decennia van plannen, voorbereiden, en dromen.

Siberische grot blijkt DNA-schatkamerLuister  

Wetenschappers van het Max Planck-Instituut zijn er in geslaagd prehistorisch menselijk DNA te isoleren uit losse grondmonsters uit de Denisova grot in Siberië, Rusland. Het is voor het eerst dat in kaart worden gebracht wanneer welke mensachtigen er de afgelopen 300.000 jaar van de grot gebruik he…

Parasieten trainen om beter met planten samen te werkenLuister  

Biologen in Utrecht hebben gezien hoe een parasiet zich razendsnel kan aanpassen naar een variant die gunstig is voor zowel de plant als hemzelf. En dat is goed nieuws voor onze gewassen.

Moedervlekken als inspiratie bij het voorkomen van huidkankerLuister  

Moedervlekken worden nou niet direct geassocieerd met een gezonde huid. Toch zou uit nieuw onderzoek juist blijken dat moedervlekken ons kunnen helpen bij het voorkomen van huidkanker.

Nieuw apparaat helpt om cellen per stuk uitvoerig te bestuderen en testenLuister  

Dankzij een nieuw apparaat kunnen cellen per stuk bestudeerd, beïnvloed en gesorteerd worden. Het is voor het eerst dat al deze processen zijn samengebracht in één apparaat en het moet het testen van medicijnen op individueel niveau in een stroomversnelling brengen.

Waarom verschilt de grootte van spermacellen zo tussen diersoorten?Luister  

De grootte van sperma verschilt gigantisch tussen verschillende soorten dieren. Maar hoe kan het dat daar zoveel verschil in zit, terwijl de uit te voeren taak in alle gevallen hetzelfde is?

Kleiner lijf, langere vleugels, eerder wegLuister  

Afgelopen jaar bracht een groep onderzoekers naar buiten dat migratievogels kleiner aan het worden zijn, terwijl hun vleugels langer worden. Maar waar komt dat nou precies door?

Eindelijk weten we wat er met een embryo gebeurt tussen dag 7 en 14Luister  

We weten al erg veel over hoe een embryo zich ontwikkelt, maar wat er gebeurt tussen dag 7 en dag 14 was lang een groot mysterie. Nu weten onderzoekers tot op moleculair niveau wat er in die fase gebeurt. Omdat het juist in deze fase vaak misgaat is het enorme waardevolle kennis.

Waarom je blij moet zijn met dat liedje dat niet uit je hoofd gaatLuister  

Het kan enorm irritant zijn om een liedje in je hoofd te hebben dat er maar niet uitgaat, maar volgens nieuw onderzoek moeten we zo'n 'oorwurm' juist koesteren. Het mechanisme zou namelijk een belangrijke rol spelen in het opslaan van herinneringen.

Een rivierkreeft aan de antidepressiva is zichzelf nietLuister  

Terwijl antidepressiva voor mensen veel kunnen betekenen, blijken ze het leven van de rivierkreeft alleen maar moeilijker te maken.

Onderzoekers vinden nieuw eiwit voor DNA-reparatieLuister  

Er zijn drie eiwitten bekend die een rol spelen bij het repareren van beschadigd DNA in ons lichaam. Nu hebben wetenschappers van het Leids Universitair Medisch Centrum tot hun eigen verbazing een vierde belangrijk eiwit gevonden. Het gedraagt zich alleen heel anders dan de drie die al bekend waren.

Wie wordt het wetenschapstalent van 2021?Luister  

Wiskunde gebruiken om de blauwdruk van de natuur te ontrafelen, een digitale patiënt om behandelingen op te oefenen of dementie voorkomen met je leefstijl: welk van deze onderzoeken levert de titel wetenschapstalent van het jaar op?

Helpt deze nieuwe membraancoating blauwe energie weer een stap vooruit?Luister  

Met het verschil in samenstelling tussen water uit zee en water uit rivieren kun je stroom opwekken. Alleen was de techniek die daarvoor nodig is tot nu toe te duur. Nieuw onderzoek naar het oplossen van vervuiling van de membranen kan hier mogelijk wat aan veranderen.

Hoe verschillende corona-varianten binden aan onze cellenLuister  

De Zuid-Afrikaanse variant en de Britse variant van het coronavirus zijn besmettelijker dan de oorspronkelijke variant. En uit onderzoek blijkt nu ook dat hun spike-eiwit sterker bindt aan onze lichaamscellen.

Pas op! Bacteriën reizen met je meeLuister  

Wetenschap Vandaag gaat op reis en neemt mee: multiresistente bacteriën. Uit onderzoek van Universiteit Maastricht en Washington University blijkt dat reizigers naar verre bestemmingen vaak als souvenir een darmbacterie meenemen die resistent is tegen antibiotica. Vooral Zuidoost-Azië is een risic…

Slimme valsspelende cellenLuister  

In het Amsterdam UMC hebben onderzoekers ontdekt hoe cellen met een bepaalde mutatie gezonde cellen verdringen. Supercompetitie heet dat.

Wie wantrouwt de wetenschap?Luister  

In deze Wetenschap Vandaag een heel actueel onderwerp: wantrouwen richting de wetenschap. Uit een internationale studie blijkt dat er verschillende voorspellers zijn voor scepsis richting wetenschap. Maar als je het hebt over een algemeen wantrouwen, dan is vooral spiritualiteit een voorspellend ken…

Hoe je vertelt over wetenschappelijk onderzoekLuister  

Wetenschap Vandaag goes meta. Deze keer een uitleg over hoe je communiceert over wetenschappelijk onderzoek. Want vanavond is de finale van FameLab, en weten we welke jonge onderzoeker de beste wetenschapscommunicator van Nederland wordt.

De bedenker van de oerknalLuister  

Afgelopen donderdag overleed Kees de Jager op 100-jarige leeftijd. In deze Wetenschap Vandaag een eerbetoon aan deze pionier van de sterrenkunde.

Een hitteschild van vloeibaar metaalLuister  

Kernfusie als duurzame energiebron is nog een wetenschappelijke droom, maar theoretisch zou het moeten kunnen. De hitte die op de wand van de reactor afkomt, is een uitdaging. DIFFER en de TU/e gaan een nieuw lab bouwen om hun oplossing te testen: een sponsachtige wand met vloeibaar metaal.

Bosbranden die een winterslaap houdenLuister  

Sommige branden kunnen onder de grond blijven smeulen, middenin de winter, onder sneeuw en ijs. En dan na de winter laaien ze weer op. 'Zombiebranden' worden ze ook wel genoemd. Klimaatwetenschappers van de VU hebben dit fenomeen voor het eerst geanalyseerd.

Wiskunde inzetten om chirurgie voor epilepsiepatiënten te verbeterenLuister  

Wanneer medicijnen onvoldoende zijn om aanvallen te voorkomen, kunnen patiënten met epilepsie in aanmerking komen voor hersenchirurgie. Alleen is die ingreep niet altijd mogelijk - vanwege belangrijke hersengebieden die niet beschadigd mogen raken - of heeft het niet altijd het gewenste effect. Doo…

Het voorspellen van collectieve intelligentieLuister  

Hoe kun je een samengestelde groep mensen als geheel beter maken in het uitvoeren van taken? Daar waren onderzoekers benieuwd naar. Ze gebruikten de data van zo'n 1000 teams om erachter te komen.

Waarom ijsjes en koude drankjes pijn kunnen doen aan je tandenLuister  

De meeste mensen kennen het: die pijnscheut in je tanden als je iets eet of drinkt wat erg koud is. Onderzoekers weten nu hoe die pijn ontstaat.

NASA-ruimtesonde detecteert diep in de kosmos een rare constante bromLuister  

Ergens voorbij het randje van ons zonnestelsel, bijna 23 miljard kilometer van de aarde, heeft een NASA-ruimtesonde een onverwachte, aanhoudende zoem gehoord. En die zoem helpt onderzoekers nu de materie van de diepe kosmos te doorgronden.

Zo simpel kan een autonoom en zelflerend robotje zijnLuister  

Hoe meer kennis en rekenkracht een autonome zelflerende robot heeft, hoe beter hij functioneert, toch? Niet in een nieuw onderzoek waar juist werd gekeken hoe simpel een zelflerende robot eigenlijk kan zijn.

Hoe een wormpje Alzheimer-onderzoek verder helptLuister  

Dankzij een klein doorzichtig wormpje hebben onderzoekers kunnen bestuderen welke bacteriën in ons spijsverteringskanaal mogelijk een rol spelen bij het ontstaan van ziektes als Alzheimer.

Meer beschikbare donorharten dankzij machine die donorhart na stilstand weer laat kloppenLuister  

Een stilstaand hart van een overleden donor weer laten kloppen in een machine, om het daarna te kunnen transplanteren: deze procedure hebben artsen van het Erasmus MC, UMC Utrecht en UMC Groningen nu voor het eerst succesvol in Nederland uitgevoerd.

Genen die ons skelet aansturen in kaart gebrachtLuister  

Onderzoekers hebben de genen in kaart gebracht van cellen met een enorm belangrijke rol in ons skelet. Deze genen-kaart kan mogelijk helpen bij het beter begrijpen en behandelen van botziektes.

Gevonden microfossiel mogelijk een ontbrekende schakel in evolutie van dierenLuister  

Onderzoekers hebben een bijzonder microfossiel gevonden van een miljard jaar oud. Het bevat mogelijk een belangrijke 'missing link' in de evolutie van dieren.

‘Zelfmoordknop’ laat met hiv geïnfecteerde sluimercellen zichzelf opruimenLuister  

Wetenschappers van het Erasmus MC hebben een techniek ontwikkeld waarmee ze sluimerende met hiv geïnfecteerde cellen zelfmoord kunnen laten plegen.

Wereldberoemd astronoom Kees de Jager 100 jaarLuister  

Hij bedacht het woord 'oerknal', ontwierp ruimte-instrumenten en bracht de Russen tot bedaren aan de ruimtevaart-onderhandelingstafel: de nestor van de Nederlandse sterrenkunde - Kees de Jager - is vandaag 100 jaar geworden.

Onderzoek laat zien: eenzaamheid verhoogt bij mannen het risico op kankerLuister  

Een recent onderzoek waarin data werd gebruikt van zo'n 2500 Finse mannen van middelbare leeftijd, laat een link zien tussen eenzaamheid en het krijgen van kanker.

Eerste hint gezien van de spaghettificatie van een sterLuister  

Voordat een zwart gat iets volledig opslokt, wordt het eerst uitgerekt tot een soort ronddraaiende spaghettisliert. Astronomen denken nu voor het eerst bewijs te hebben gezien van deze spaghettificatie van een ster.

Simulatie TU Delft laat zien hoe nieuwe toplaag zonnecellen nog beter kanLuister  

Een internationaal team heeft een veelbelovende nieuwe transparante toplaag voor zonnecellen ontwikkeld. De TU Delft heeft nu met simulaties laten zien dat daarmee inderdaad het rendement flink omhoog moet kunnen. Ze doen er zelfs nog een schepje bovenop.

Waarom het ene plantje lang en het andere kort isLuister  

Met minder geschikte grond om op te verbouwen en meer mensen om te voeden is het belangrijker dan ooit om sterke, voedzame gewassen te kweken. Onderzoekers hebben een gen ontdekt waarmee die betere gewassen weer een stapje dichterbij zijn.

Hoe we bewegend geluid kunnen volgenLuister  

Lange tijd werd gedacht dat wij - of liever gezegd onze hersenen - niet in staat zijn om bewegende geluiden te kunnen volgen. Maar nu lijkt het tegendeel te zijn bewezen.

Klinische studie van start voor nieuwe vorm van stamcelgentherapieLuister  

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum hebben een nieuwe vorm van stamcelgentherapie ontwikkeld voor een zeldzame aangeboren afweerziekte. De therapie werkt mogelijk ook voor andere aandoeningen en mag nu voor het eerst op mensen getest worden.

Hoe onderscheid je een aardbeving van een naschok?Luister  

Onderzoekers hebben wiskunde ingezet om te bepalen hoe je primaire aardbevingen kunt onderscheiden van naschokken wanneer de seismische activiteit snel verandert.

Een schilderij gemaakt van halfgeleidersLuister  

Schilderen met inkt die pas te zien is als het op het doek terechtkomt: dat klinkt misschien mysterieus, maar het is 'gewoon' een nieuwe techniek uit de materiaalkunde die mogelijk een grote impact heeft op de nieuwe generatie zonnecellen en leds.

Of eksters van bling bling houden en bacteriën doodgaan in de vriezerLuister  

Houden eksters nou wel of niet van bling bling? Moet je bloemen schuin afsnijden? Je neus wel of niet snuiten? Ruikt urine bij iedereen vreemd na het eten van asperges? Gaan bacteriën dood als je ze in de vriezer legt? Dat en andere misvattingen opgehelderd door de wetenschap.

Nieuwe vondst doet deeltjestheorie wankelenLuister  

Spannend nieuws vanuit de deeltjesfysica: er is een deeltje gesignaleerd dat zich anders gedraagt dan het zou moeten volgens het standaardmodel. Maar hoe anders is anders? En wat is de oorzaak van het afwijkende gedrag?

Hoe staat het er eigenlijk voor met het ruimterecht?Luister  

Nu steeds meer landen hun pijlen richten op de ruimte en er zelfs wordt gesproken over het winnen van natuurlijke hulpbronnen als metalen, is het urgenter dan ooit om in de ruimte regelgeving te hebben. Maar hoe doe je dat voor iets wat oneindig is en door niemand wordt bezit?

Van de vleugels van een libelle naar medische implantatenLuister  

Terwijl wij het als mensen maar moeilijk hebben met bacteriën, zijn er dieren en planten die uitzonderlijk goed zijn in het afweren van onzichtbare ziektemakers. Onderzoekers hopen dit nu na te kunnen bootsen op het oppervlakte van implantaten.

Thuisvoordeel in voetbal blijft, gedrag scheidsrechter verandertLuister  

Zonder publiek verdwijnt het thuisvoordeel in voetbalwedstrijden, was het vermoeden. Maar uit nieuw onderzoek blijkt iets heel anders: het thuisvoordeel blijft, maar de scheidsrechters fluiten anders.

DNA-materiaal zo uit de lucht plukkenLuister  

Het is wetenschappers gelukt om DNA van dieren uit de lucht te plukken en uit te lezen. Dit is goed nieuws voor ecologen, maar zou het ook goed nieuws kunnen zijn voor forensisch onderzoekers?

Neurowetenschappers ontrafelen het mysterie rond muziekgenotLuister  

Mensen kunnen ongelooflijk blij worden van muziek. Maar wat gebeurt er nou precies in ons brein als we dat muziekgenot ervaren?

Met bosjes aan de cafeïne: koffiepulp als boost voor bosherstelLuister  

Hoe kan tropisch bos een handje worden geholpen bij herstel? Onderzoekers in Costa Rica probeerden het met compost van koffiepulp en de resultaten zijn indrukwekkend.

Onderzoekers communiceren succesvol met dromende mensenLuister  

Het is wetenschappers gelukt om te communiceren met mensen die middenin een droom zaten. Het lukte de slapende proefpersonen zelfs om rekensommetjes op te lossen zonder wakker te worden.

Zombiemieren, gras dat jat van de buren en de mijt die op je gezicht ......Luister  

Voor bij de oudejaarsborrel: schimmels die mieren in zombies veranderen, een mijt die 's nachts over ons gezicht loopt, maar die in de problemen raakt als ie teveel eet, wild gras dat de genen van de buren steelt en spermacellen die beter af zijn met een lui staartje.

Hoe planten luisteren naar de windLuister  

Onderzoekers zijn diep in de cellen van planten gedoken om erachter te komen hoe ze nou precies reageren op indrukken van buitenaf zoals de krachten van de wind.

Darmcellen helpen immuunsysteem bij detecteren parasietLuister  

Als ons lichaam met iets geïnfecteerd raakt, moet ons immuunsysteem aan de bak. Nu blijken onze immuuncellen bij een bepaalde parasiet hulp te krijgen van de cellen in onze darmen.

Rook bosbranden verspreidt mogelijk besmettelijke ziektesLuister  

Onderzoekers vrezen dat de rook van bosbranden wel eens een nieuwe route voor besmettelijke ziektes zou kunnen zijn.

Kerstbomen blijven groen in de winter dankzij fotosynthese shortcutLuister  

Terwijl veel bomen in de winter geen bladeren meer aan hun takken hebben, behouden de naalden van sparren - onze kerstbomen - hun positie en groene kleur. We weten nu beter waarom dit zo is.

Is dit het vaccin waarmee we de schadelijke 'kattenparasiet' verslaan?Luister  

Het is wetenschappers gelukt om op een slimme manier een vaccin te ontwikkelen voor de eencellige parasiet Toxoplasma gondii. De parasiet plant zich voort in katten en kan via de kat ook mensen besmetten.

De oorsprong van vlooien: we hadden het al die tijd misLuister  

Een gigantische studie naar de afkomst van vlooien - je weet wel: die bijtende kriebelbeestjes - heeft laten zien dat we ze al die tijd in het verkeerde lijstje van insecten hadden staan.

Nieuwe kennis over hoe onze hersenen ruis van spraak onderscheidenLuister  

Onderzoekers hebben nieuwe ontdekkingen gedaan over het mechanisme achter hoe geluiden in de hersenen worden verwerkt Tegelijk vonden ze ook nog eens een volledig nieuw neuraal netwerk.

Gapen is ook aanstekelijk voor dieren die alleen levenLuister  

Gapen kan aanstekelijk werken. Daar is bewijs voor gevonden bij mensen en dieren die in sociale groepen leven. Nu blijkt dat ook dieren die solitair leven hartstikke gevoelig zijn voor een gapende soortgenoot.

Boontjes als inspiratie voor een super gevoelige robotgrijperLuister  

Hoe maak je een robotgrijper die heel precies kan werken en die ook nog eens weet hoe hard hij moet knijpen? Eén wetenschapper liet zich hiervoor inspireren door de boontjes in haar achtertuin.

Donororganen langer goed houden met antivrieseiwittenLuister  

Als we donororganen langer zouden kunnen koelen, dan kunnen ze langer goed blijven. De wetenschap neemt hierbij een voorbeeld aan antivrieseiwitten die je vindt bij poolvissen.

Is een lockdown wetenschappelijk verantwoord?Luister  

Vanwege de naderende lockdown, die Mark Rutte over een paar uur zal aankondigen, zetten we op een rijtje wat de wetenschap vindt van lockdowns.

Een virus dat je liever wilt laten slapenLuister  

Aan het Erasmus MC doen ze al 10 jaar onderzoek naar het varicellazostervirus. Dat is het virus dat waterpokken veroorzaakt, dan gaat slapen, en in een derde van de gevallen wakker wordt en gordelroos veroorzaakt. Dat willen deze onderzoekers voorkomen.

Baby goes draadloosLuister  

Premature baby's worden constant gemonitord en zitten dus vol met draadjes. Aan de TU Delft hebben ze één van die draadjes kunnen elimineren, door een draadloze sensor te ontwikkelen die de zuurstofverzadiging in de hersenen meet.

Tumoren koorts geven met een algoritmeLuister  

Aan de Technische Universiteit Eindhoven hebben ze zelflerende algoritmes ontwikkeld, die hyperthermie, het heel gericht verwarmen van tumoren, beter maakt.

Niet elk mens is een machineLuister  

Om gezond eten te promoten wordt vaak de metafoor gebruikt van een mens als een machine. Je eet precies zoveel als je nodig hebt, net zoals een auto niet meer brandstof gebruikt dan het nodig heeft om te rijden. Die beeldspraak werkt voor sommigen best goed, maar voor anderen heeft het precies het t…

Diep in weefsel kijkenLuister  

Met traditionele methoden kunnen we zo'n 1 millimeter diep in weefsel kijken. Aan de TU Delft hebben onderzoekers een techniek ontwikkeld om tot 4 millimeter een beeld te krijgen. Dat doen ze met behulp van licht dat ze door het weefsel sturen.

Knuffelsatelliet gaat rondvliegend ruimtepuin verwijderenLuister  

Een leeg flesje of blikje heb je zo van de grond geplukt, maar hoe verwijder je enorme brokstukken ruimtepuin uit een baan rond de aarde? ESA - het European Space Agency - denkt de oplossing te hebben gevonden in de knuffelsatelliet van het Zwitserse ClearSpace.

Het eiwit dat zorgt voor een langer leven bij minder etenLuister  

Er wordt al enige tijd onderzoek gedaan naar de effecten van minder eten. Je zou hier mogelijk langer door leven. Maar hoe dat effect nou precies in elkaar zit op moleculaire schaal, dat wisten we nog grotendeels niet. Nu hebben onderzoekers een belangrijk stukje van de puzzel opgelost, waarin een h…

Empathie voorspelt de agressie van een kindLuister  

Hoe empathisch een jong kind is, is een goede voorspeller voor hoe agressief het kind is. En met die kennis kunnen we empathisch gedrag stimuleren, om agressie te voorkomen.

Hoe de politiek je persoonlijkheid kan misbruikenLuister  

Aan de hand van je teksten kan een algoritme ontdekken wat voor persoonlijkheid je hebt en die kenmerken kunnen door politieke partijen worden gebruikt om je te beïnvloeden. Politieke microtargeting heet dat. Dat is effectief en kan je stemkeuze sturen. Dat blijkt uit een jarenlange studie van de U…

Tien keer zoveel super heldere sterrenstelsels waargenomen als theorie voorspeltLuister  

Onderzoekers hebben tien keer zoveel super heldere sterrenstelsels waargenomen als volgens theoretische modellen mogelijk zou moeten zijn.

Zweet tegenhouden met behulp van... zweetLuister  

Om overmatig zweet tegen te gaan kun je een antitranspirant gebruiken. Daarmee blokkeer je de zweetbuisjes zodat er geen zweet naar buiten kan. Alleen over hoe gezond dit soort middelen zijn is niet iedereen het eens. Nu denken onderzoekers een andere oplossing te hebben gevonden: ons eigen zweet.

De zebravink kan iets waarvan we dachten dat alleen mensen het kunnenLuister  

Mensen zijn extreem goed in het aanleren van associaties en verbanden. Het is iets wat geen enkel ander dier zo goed en snel kan als wij, tenminste dat dachten we heel lang. Nu blijkt alleen dat de zebravink ook een heel eind komt.

Hoe celpopulaties hun risicospreiding razendsnel aanpassen aan de omstandighedenLuister  

Net als veel investeerders doen cellen aan risicospreiding om voorbereid te zijn op de toekomst. En dankzij nieuw onderzoek weten we nu ook hoe snel ze kunnen schakelen als de omstandigheden veranderen.

Schimmel uit hondenneus helpt onderzoekers bij belangrijke ontdekkingLuister  

Toen onderzoekers recent schimmel-samples uit een hondenneus in handen kregen, konden ze hun geluk niet op. Het stelde ze namelijk in staat om trucjes van de schimmel beter te onderzoeken dan ooit eerder was gelukt.

Slaaptekort rommelt met de angstverwerking in ons breinLuister  

Een nieuwe studie laat zien dat een halve nacht slaap missen - wat voor sommige beroepsgroepen niet ongewoon is - ervoor kan zorgen dat ons brein moeite heeft met het verwerken van angst.

Met gentherapie de oogzenuw laten herstellenLuister  

Onderzoekers hebben in muizen laten zien dat het mogelijk is om met gentherapie beschadigde oogzenuwen te laten herstellen. Ze hopen zo ooit de grootste oorzaak van blindheid aan te pakken.

Virussen kapotmaken door hun suikerlaagje te saboterenLuister  

Veel virussen - waaronder Covid-19 - hebben aan de buitenkant een beschermlaagje van eiwitten, vetten en suikers. Nou laat nieuw onderzoek zien dat het saboteren van dat suikerlaagje terwijl het wordt gemaakt weleens de sleutel kan zijn bij het kapotmaken van veel virussen. Ze denken ook al te weten…

Oorsprong van mysterieuze radioflits uit de Melkweg gevondenLuister  

Al meer dan een decennium breken astronomen hun hoofd over de oorsprong van mysterieuze radioflitsen uit verre sterrenstelsel. Nu hebben ze van eentje de bron kunnen bepalen en die zit in ons eigen Melkwegstelsel.

Nieuwe antibiotica-pil vindt vermomd als eten zijn weg door het lichaamLuister  

Bacteriën gebruiken sluwe trucjes om ons lichaam en onze medicijnen te slim af te zijn, maar er is een nieuw wapen in de strijd tegen deze ziekmakers. En dat wapen gaat vermomd als eten ons lichaam in.

Onderzoekers vinden vroegste bewijs ooit voor sociaal gedrag zoogdierenLuister  

Onderzoekers hebben het vroegste bewijs ooit gevonden voor sociaal gedrag onder zoogdieren en dat gaat terug naar de tijd van de dino's.

Bij 2 graden opwarming komt er 230 miljard ton CO2 vrij uit de bodemLuister  

Wat er precies gebeurt met de CO2 die in de grond opgeslagen zit als de temperatuur wereldwijd stijgt was lange tijd onduidelijk. Nu denken wetenschappers te weten hoeveel hiervan vrijkomt als het 2 gaden warmer wordt: 230 miljard ton.

Nieuwe nanotechnologie traint het immuunsysteem om kanker beter te bestrijdenLuister  

Het is onderzoekers gelukt om een nieuwe nanotechnologie te ontwikkelen waarmee je het immuunsysteem kan trainen om kanker aan te vallen.

Cybersecurity gebaseerd op het menselijk immuunsysteemLuister  

Onderzoekers hebben zich laten inspireren door het menselijke immuunsysteem bij het ontwikkelen van beter beveiligde ict-systemen.

Wat een drum-experiment ons kan leren over cultuurevolutieLuister  

Hoe onderzoek je nou hoe cultuur door de jaren heen verandert en wat die veranderingen precies in gang zet? Eén wetenschapper had daar wel een leuk idee voor: ze koos voor een drum-experiment

Malariaparasiet verstop zich in onze bloedbaan tijdens het droge seizoenLuister  

Er wordt hard gewerkt aan vaccins, vallen en medicijnen, maar nog altijd raken zo'n 200 miljoen mensen per jaar besmet met malaria. Nu zijn onderzoekers een trucje van de parasiet op het spoor gekomen en die kennis kan ons weer verder helpen.

Robots laten zien waarom vissen in een school zwemmenLuister  

Waarom kiest een vis ervoor om in een school te zwemmen en niet in z'n eentje? Doen ze dit misschien (deels) om energie te besparen? Om die vraag te beantwoorden hebben onderzoekers robotvissen aan het werk gezet. Het is de eerste keer dat de theorie op deze manier in de praktijk is getest.

Met hersenstimulatie emotionele acties onder controle houdenLuister  

In veel situaties is het handig om je emotionele acties een beetje onder controle te houden. Dat lukt de meeste van ons redelijk goed, maar voor mensen met sociale stoornissen is dat soms lastig. Onderzoekers hebben gekeken of hersenstimulatie ze daarbij kan helpen.

Het perfecte randje maken, op de atoom nauwkeurigLuister  

Ultradun tweedimensionaal materiaal als grafeen is veelbelovend voor toepassingen in de nanowetenschappen, maar de randjes ervan zijn vaak te onvoorspelbaar. Onderzoekers hebben nu een manier gevonden om die randjes op de atoom nauwkeurig te vormen.

De moleculaire dans die ons hart laat kloppen in kaart gebrachtLuister  

Een hartslag lijkt op de allerkleinste schaal net een choreografie van dansende moleculen. Onderzoekers hebben nu in kaart gebracht hoe die dans precies werkt en daar kunnen hopelijk weer patiënten met hartziektes mee geholpen worden.

Verliezen vleugels leverde groot voordeel op voor mierenLuister  

Mieren zijn één van de meest succesvolle diersoorten op aarde. Dat is voor een groot deel te danken aan hun social skills, maar uit nieuw onderzoek blijkt dat veranderingen in hun lichaam er ook wat mee te maken hebben. Toen ze hun vleugels kwijtraakten, kwam daarmee namelijk ruimte vrij voor iets…

3D-geprinte insectensnacks, wandelritme-sensoren en typgedrag als IDLuister  

Het is bijna tijd voor de Dutch Design Week die er dit jaar natuurlijk behoorlijk anders uit gaat zien dan voorgaande jaren. Alles is digitaal en we kunnen even niet langs. Toch is er genoeg te bekijken tijdens deze editie. Bijvoorbeeld deze drie mooi studentenprojecten van de Technische Universitei…

Katten verleiden met je ogenLuister  

Als je een moeizame relatie hebt met je kat, dan hebben psychologen van de universiteit van Sussex misschien een oplossing gevonden: de slow blink. Je ogen vernauwen en daarna kort (bijna) sluiten, zorgt ervoor dat katten positiever op je reageren.

“Nobelprijs voor de economie” naar onderzoekers veilingenLuister  

De Prijs van de Zweedse Rijksbank voor economie is toegekend aan de Amerikanen Paul Milgrom en Robert Wilson. Ze verbeterden de theorie achter veilingen, en ontwikkelden samen een systeem waarmee overheden goederen als frequentiebanden, die gebruikt worden door telecomproviders, kunnen veilen.

Hoe je de geur van wijn onthoudtLuister  

We weten dat wijnexperts goed zijn in het onthouden en beschrijven van de geur van wijn. Wat we nog willen weten is: hoe werkt dat? Eén van de aannames is dat taal zou kunnen helpen bij het onthouden. Maar dat blijkt niet uit nieuw onderzoek van, onder andere, Universiteit Utrecht.

CRISPR-Cas techniek wint Nobelprijs scheikundeLuister  

De Nobelprijs voor de scheikunde is dit jaar uitgereikt aan twee vrouwelijke onderzoekers die aan de wieg van de CRISPR-Cas techniek stonden. Deze DNA-bewerkingstechniek maakt het mogelijk om erfelijk materiaal van virussen, bacteriën, cellen, planten en dieren op relatief eenvoudige wijze, zeer na…

Nobelprijs natuurkunde naar onderzoekers zwarte gatenLuister  

De Nobelprijs voor de natuurkunde is gegaan naar drie wetenschappers die zich bezighouden met 'de meest duistere geheimen van het universum': zwarte gaten. De ene helft van de prijs is toegewezen aan Roger Penrose, die wiskundig bewijs leverde voor het bestaan en vormen van zwarte gaten en dat inpas…

Nobelprijs geneeskunde naar ontdekkers hepatitis CLuister  

Naar schatting zijn wereldwijd zo'n 70 miljoen mensen besmet met het hepatitis C-virus. Jaarlijks kost het 400.000 mensen het leven. Een getal dat mogelijk veel hoger was geweest als onderzoekers niet een aantal belangrijke ontdekkingen hadden gedaan, die ervoor hebben gezorgd dat het virus geïsole…

Fijnstof meten om beter CO2 te kunnen zienLuister  

Een Nederlands ruimte-instrument gaat een belangrijke rol spelen bij het nauwkeuriger meten van CO2-uitstoot. Maar voordat het mee de ruimte in kan, wordt het eerst een stuk dichter bij de aarde getest.

Blauwe ekster deelt zijn eten met minderbedeelde soortgenotenLuister  

Delen: het is iets waar mensen al moeite mee hebben, maar voor veel dieren is het al helemaal lastig. Toch is er ook een vogelsoort waaraan zelfs wij een voorbeeld zouden kunnen nemen: de blauwe ekster.

Rijgedrag robots veel menselijker dankzij slim model TU DelftLuister  

Zelfrijdende auto's kunnen al aardig wat, maar echt rijden als een mens vraagt om iets wat algoritmes niet zo goed kunnen: onzeker en slordig zijn. Een nieuw model dat het mechanisme achter menselijk rijgedrag in kaart brengt moet daar verandering in brengen.

Kankercellen doden door de deur naar de celkern dicht te gooienLuister  

Wetenschappers denken een nieuwe manier gevonden te hebben om tumoren aan te pakken en dat heeft alles te maken met slechte poriën.

Belangrijk Nederlands meetinstrument slaagt voor extreme omgevingstestLuister  

Het Nederlandse ruimte-instrument SPEXone, dat in 2023 mee gaat PACE-satelliet van NASA is geslaagd voor een belangrijke test. Hij moest daarvoor onder andere het geweld van een nagebootste raketlancering en extreme temperatuurschommelingen doorstaan.

Aandacht baby gaat naar meest leerzame stimulusLuister  

Gekke geluidjes, onverwachte bewegingen, licht: lange tijd werd gedacht dat baby's vooral reageren op onverwachte prikkels, maar nieuw onderzoek laat zien dat ze hun aandacht veel slimmer inzetten.

Jonge generatie vleermuizen accepteert slim de klimaatveranderingenLuister  

De jongere generatie van de rosse vleermuis heeft zich slim weten aan te passen aan de stijgende temperaturen, terwijl de oudere generatie nog een beetje in de ontkenningsfase is blijven hangen.

Functie van slaap verandert plots wanneer we 2,5 jaar oud zijnLuister  

Uit een nieuw slaaponderzoek blijkt dat de functie van slaap plots radicaal verandert als we tussen de 2 en de 3 jaar oud zijn.

Mannetjesbavianen met vriendinnen leven langerLuister  

Het hebben van goede vriendschappen kan een positief effect hebben op de levensverwachting en niet alleen bij mensen. Ook bij apen blijkt dit zo te zijn. Het geldt in het bijzonder voor mannen met vriendinnen.

Een veel snellere manier om nieuwe plantenrassen te makenLuister  

Utrechtse onderzoekers hebben een nieuwe technologie ontwikkeld waarmee ze veel sneller nieuwe en betere plantenrassen kunnen maken.

De grootste vissen in de zee zijn vrouwenLuister  

Een uitgebreide studie naar de lengte van walvishaaien - de grootste vissoort ter wereld - laat zien dat de vrouwtjes langzamer groeien, maar uiteindelijk de grootste vis in de zee zijn.

Oudste sperma ooit gevondenLuister  

Er is een nieuw soort mosselkreeftje ontdekt van zo'n 100 miljoen jaar oud. De oeroude beestjes waren goed bewaard gebleven in een blok barnsteen en in het voortplantingskanaal van één van de vrouwtjes vonden de onderzoekers de oudste spermacellen van een dier ooit.

Hoe creatief kan kunstmatige intelligentie worden?Luister  

Kan een algoritme ooit een werkelijk nieuwe en verrassende creatie maken die voor de mens van waarde is? En moeten we dat überhaupt als doel hebben? Of kunnen we beter partners in creatie worden in plaats van concurrenten?

Kleine molecuul zorgt voor grote doorbraak in behandeling kankerLuister  

Met een zelfgemaakt minuscuul nanodeeltje dat meerdere functies heeft is het wetenschappers gelukt om drie problemen van een bestaande kankerbehandeling op te lossen.

Het gevoeligste observatorium voor zwaartekrachtsgolven ooitLuister  

De nauwkeurigste detector voor zwaartekrachtsgolven ooit is weer een stapje dichterbij en er is een goede kans dat hij gebouwd wordt in Limburg. Maar waarom is een betere detector nodig? Wat maakt hem beter? En zou je er eigenlijk wel naast willen wonen?

Jonge kinderen gebruiken beide hersenhelften voor taalverwerkingLuister  

Onderzoekers hebben nieuw bewijs gevonden voor een bijzondere eigenschap van de hersenen van jonge kinderen. Tot een bepaalde leeftijd blijkt taalverwerking namelijk in beide hersenhelften plaats te vinden.

Kijk eens wat dieper in de ogen van een zilvermeeuwLuister  

Hoe kun je ervoor zorgen dat je patatje niet gejat wordt door een zilvermeeuw? Kijk hem diep in de ogen aan. Dan is de kans groot dat hij ergens anders zijn succes gaat beproeven. Nou wisten we dit al deels, maar nu is er ook onderzocht waar dit gedrag vandaag komt.

Het is een slechte tijd voor de mijtLuister  

Het verdwijnen van verschillende soorten mijten gebeurt 1000 keer sneller dan het van nature zou moeten gaan en dat is slecht nieuws.

Samensmelting tussen twee ongekend zware zwarte gaten gedetecteerdLuister  

Onderzoekers hebben bewijs gevonden voor het samensmelten van twee uitzonderlijk zware zwarte gaten, die volgens de bestaande theorie eigenlijk niet eens zouden moeten bestaan. Ook het zwarte gat dat daar weer uit is ontstaan is uitzonderlijk.

Onderzoekers maken eerste vlucht met V-vormig vliegtuigLuister  

Het moet een radicaal anders passagierstoestel worden: de Flying-V van de TU Delft. Wat het ontwerp zo anders maakt is de v-vorm die moet zorgen voor minder luchtweerstand en daardoor ook minder brandstofverbruik. De eerste test in de lucht is inmiddels gedaan en hij ging bijna helemaal goed.

Nieuwe generatie batterijen weer een stapje dichterbijLuister  

Overal proberen onderzoekers het voor elkaar te krijgen: een betere batterij, waarmee je - bijvoorbeeld - een stuk verder kunt rijden in een elektrische auto. In Delft hebben ze nu een belangrijke stap in dit onderzoek gezet.

Gedrag | Hoe je fijne intieme technologie maaktLuister  

Technologie die ons helpt, of adviseert, brengt veel voordelen met zich mee. Maar heeft ook hevige tegenstanders. Hoe krijg je die technologie zo dat de mens het accepteert?

Gedrag | Filosoferen over wat vrijheid isLuister  

In deze Wetenschap Vandaag meer vragen dan antwoorden. Wat bedoelen we als we het hebben over vrijheid? En wat bedoelde Kant met het begrip? En wat betekent dit voor onze normen en waarden?

Gedrag | Hoe je slachtoffers van partnergeweld kunt helpenLuister  

Met de website SAFE proberen wetenschappers te onderzoeken hoe ze het beste slachtoffers van partner geweld kunnen helpen. In deze Wetenschap Vandaag hoor je over hun onderzoek.

Gedrag | Waarom we goed zijn voor de aardeLuister  

De overheid wil graag dat we duurzamer gedrag gaan vertonen. Als je mensen daarvoor wilt motiveren, kan je dan het beste schermen met financiële voordeeltjes of met de impact die hun goede gedrag gaat hebben?

Gedrag | Wat apen hebben aan aardig zijnLuister  

Apen hebben minder stress als ze samenwerken met vrienden, blijkt uit recent onderzoek. Maar wat leveren goede relaties je verder op? En wat kunnen wij als mensen daar van leren? Dat hoor je in deze Wetenschap Vandaag.

De ruimte | Communiceren met lichtsignalenLuister  

Om de hoeveelheid data die we wereldwijd uitwisselen en de snelheid waarmee dat moet gebeuren bij te kunnen blijven houden zijn nieuwe technieken nodig. Zoals satellietcommunicatie met lichtsignalen.

De ruimte | Als aliens naar de aarde kijkenLuister  

Exoplaneten zijn heel ver weg en lastig te bestuderen. Daarom willen wetenschappers telescopen de ruimte in sturen om die planeten beter te kunnen bekijken. Om die te testen, gaan ze eerst kijken naar de aarde vanaf de maan.

De ruimte | Een zwart gat op een chip in je computerLuister  

Spintronica zou moeten zorgen voor snellere en groenere ICT. Maar het heeft een uitdaging: je kan informatie verliezen. Een mogelijke oplossing daarvoor is het maken van een zwart gat op een chip.

De ruimte | Ondergronds speuren naar donkere materieLuister  

Donkere materie. We denken te weten dát het er is. Maar wat het is? Dat is nog de vraag. Wetenschapsredacteur Paulien Sewuster sprak met één van de onderzoekers die druk bezig is met de zoektocht naar donkere materie.

De ruimte | Een nagenoeg perfecte telescoopLuister  

Exoplaneten bestuderen is nog knap ingewikkeld. Want kijken naar een exoplaneet is een heel zwak stipje licht zien naast een heldere ster. Wetenschapsredacteur Paulien Sewuster sprak een exoplaneet-onderzoeker over hoe je dat probleem oplost.

Geneeskunde | Diabetes voorkomen? Maak het niet te comfortabel voor je lichaam.Luister  

Hart- en vaatziekten, slechte doorbloeding, blindheid: het zijn allemaal mogelijke gevolgen van diabetes. Wetenschapsredacteur Karlijn Meinders sprak een onderzoeker die kijkt hoe we kunnen voorkomen dat we de ziekte krijgen.

Geneeskunde | Onderzoek doen naar de meest zeldzame tumorenLuister  

Je zal het maar hebben: een extreem zeldzame tumor, die ook nog eens onmogelijk te opereren is. Gelukkig zijn er onderzoekers die al hun tijd en kennis gebruiken om daar toch een behandeling voor te vinden.

Geneeskunde | Sneller medicijnen testen met super gevoelige microtracerLuister  

Voordat een medicijn wordt goedgekeurd, moeten er allerlei dingen worden getest. Zo ook: hoe goed ons lichaam het weer afbreekt. Dat gebeurde lange tijd op dezelfde manier. Tot daar kort geleden iets slims op werd gevonden.

Geneeskunde | Miniatuursysteem op een chip bootst werking nieren en darmen naLuister  

Onze nieren zijn van ongelooflijk groot belang voor ons lichaam, maar als er iets mis met ze is zijn de middelen om ze te repareren beperkt. Daarom wordt er hard gewerkt aan een soort hybride nierchip die ooit de functie van de nier over moet kunnen nemen.

Geneeskunde | Aan een afweercel zien welke ziekte iemand heeftLuister  

Ons afweersysteem speelt een belangrijke rol bij het bevechten van ziektes als kanker. Nou lukt het onderzoekers steeds beter om slimme behandelingen te ontwikkelen die onze afweercellen daar een handje bij helpen. Nu blijken zij ons mogelijk weer met iets anders te kunnen helpen: diagnostiek.

Biologie | Het archief van de zee zit in een bejaard schelpdierLuister  

Sommige schelpdieren hebben net als bomen groeilijnen. Als je die groeilijnen goed bestudeert, geven ze je allerlei belangrijke informatie over het verleden. Een favoriet onderzoeksobject in deze categorie is een schelpdier dat honderden jaren oud kan worden: de Noordkromp.

Biologie | Minder vogels en kleinere snavels: het gaat niet goed met de kanoetLuister  

De kanoet zou je kunnen zien als de kanarie in de kolenmijn, maar dan voor de klimaatcrisis. Gaat het slecht met de kanoet, dan moeten wij ons ook zorgen maken en helaas heeft het beestje het behoorlijk zwaar.

Biologie | Hoe bepaalt een eiwit waar het begint met het uitlezen van DNA?Luister  

In ons DNA vind je de blauwdruk voor de werking van onze cellen. Het uitlezen van DNA-codes is dan ook van groot belang voor een goed functionerend lichaam. Maar hoe gebeurt dat eigenlijk?

Biologie | Bloemen die hun kleur aanpassen aan hun bestuiverLuister  

Rozen zijn rood, viooltjes zijn blauw.... toch? Nou dat blijkt dus allemaal iets ingewikkelder te zijn. De kleur van een bloem kan zich namelijk aanpassen aan de wensen van de bestuiver.

Biologie | Een urinetest voor kankerLuister  

Ziektes als kanker worden nog vaak erg laat ontdekt. Hoe mooi zou het zijn als je met een simpele urinetest preventief zou kunnen testen? Dat is waar nu aan gewerkt wordt.

Biologie | Met tandglazuur gaatjes vullen in de geschiedenis van dinosauriërsLuister  

Dankzij de nieuwste technieken kunnen we steeds meer informatie halen uit fossielen. Dat lukt soms bijna op moleculair niveau, waardoor we allerlei nieuwe informatie te weten komen over bijvoorbeeld de dinosaurus.

Slim materiaal | Een Iron Man-pak voor in het dagelijks levenLuister  

Schuifdeuren, tablets, draadloze oortjes om mee te bellen: we kenden ze ooit alleen maar uit sciencefictionfilms, tot ze ook in het echt bleken te werken. Nou is er iemand die denkt dat hetzelfde kan gebeuren met Tony Starks legendarische Iron Man-pak en hij legt graag uit hoe het zou moeten gaan we…

Slim materiaal | Dat zichzelf in elkaar zet en zelf hersteltLuister  

Zonnecellen die zich aanpassen aan het licht, ramen die de mate van reflectie zelfstandig kunnen aanpassen, of verf die bijvoorbeeld van kleur verandert: onderzoekers werken hard aan materialen waar je geen omkijken meer naar hebt.

Slim materiaal | Koken met quantum dotsLuister  

Quantum dots: ze zijn piepklein, maar ze zijn van groot belang bij het ontwikkelen van de nieuwe generatie led-lampen en zonnecellen. Maar hoe maak je ze eigenlijk? En waarom zijn ze zo interessant?

Slim materiaal | Asfalt verduurzamen met afvalstroom papierLuister  

In het meeste asfalt zit bitumen. Bitumen zit weer in ruwe aardolie. Als we steeds minder aardolie gaan gebruiken, dan moeten we dus ook een alternatief voor bitumen vinden voor ons asfalt en daar wordt door onderzoekers hard aan gewerkt.

Slim materiaal | Het heeft ons straks niet meer nodigLuister  

Materiaal dat niet alleen van vorm of kleur kan veranderen, maar dat ook nog eens leert van elke keer dat het dit doet: het moet de volgende generatie smart materials worden.

Slim materiaal | Kunstmatige cellen die in ons lichaam samenwerken met echte cellenLuister  

Stel je voor: ergens in het lichaam werken cellen niet meer goed, dan kun je daar straks misschien wel kunstmatige cellen met een nanomotortje heen sturen, om die kapotte cellen te helpen en nieuwe instructies te geven.

Het lichaam | Wat de hersenen ons laten zien over ons gehoorLuister  

Een goed gehoor is niet voor iedereen vanzelfsprekend en dus kijken onderzoekers ver voorbij de oren diep de hersenen in om voor deze groep een oplossing te vinden.

Het lichaam | Behandelingen oefenen op een digitale kopie van je lichaamLuister  

Een digitale kopie van een patiënt maken, om zo het succes van behandelingen alvast te kunnen testen: dat is waar onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven aan werken.

Het lichaam | Google Maps, maar dan voor risicofactorenLuister  

Fijnstof, geluidsoverlast, bebouwing, voeding: het zijn allemaal factoren die invloed hebben op onze gezondheid en onze gemoedstoestand. Maar wanneer is er teveel van iets? En welke factoren zijn het belangrijkst? Op die vraag proberen onderzoekers het antwoord te vinden.

Het lichaam | Waarom onderzoek naar verlies reuk- en smaakvermogen hard nodig isLuister  

Een groot deel van kankerpatiënten ervaart verlies van reuk- en smaakvermogen tijdens de behandeling. Hoe dat precies werkt, daar weten we nog maar weinig van. Zeker bij jonge patiënten. Daar willen onderzoekers nu verandering in brengen.

Het lichaam | De link tussen salmonella en darmkankerLuister  

In de zomerserie van Wetenschap Vandaag: elke week een ander onderwerp. We trappen af met een week over 'het lichaam'. In deze eerste aflevering bespreken we een belangrijke ontdekking over de bijwerking van een veelgebruikt antikankermedicijn en horen we meer over de link tussen salmonellabacterië…

Het lichaam | Belangrijke ontdekking over bijwerking antikankermedicijnLuister  

In de zomerserie van Wetenschap Vandaag: elke week een ander onderwerp. We trappen af met een week over 'het lichaam'. In deze eerste aflevering bespreken we een belangrijke ontdekking over de bijwerking van een veelgebruikt antikankermedicijn en horen we meer over de link tussen salmonellabacterië…

De zonnecel van de toekomst presteert beter onder drukLuister  

Perovskiet is een veelbelovend materiaal voor zonnecellen, maar het is moeilijk stabiel te houden. Nederlandse onderzoekers hebben nu iets ontdekt waarmee dat een stuk makkelijker wordt.

Slangenklieren uit het lab en de zoektocht naar tegengifLuister  

De WHO ziet de gifslang als een 'wereldwijde gezondheidsprioriteit'. In 2030 moet het aantal doden door slangenbeten gehalveerd zijn. Hoe groot is de kans dat we dat voor elkaar krijgen?

Opereren met 5G-verbinding op 15 kilometer afstandLuister  

Een chirurg heeft met succes op 15 kilometer afstand een operatie uitgevoerd met robotische instrumenten. Het systeem dat hiervoor werd gebruikt was verbonden via 5G.

Mini onderwaterrobot reinigt omgeving en transporteert cellenLuister  

Onderzoekers hebben een onderwaterrobotje van 1 centimeter groot gemaakt dat kleine deeltjes in water kan aantrekken en vastpakken. Het minirobotje lijkt op een stukje koraal en wordt bestuurd met licht en magnetisme.

Sperma met een luie staart zwemt 70 procent snellerLuister  

Je zou zeggen: hoe sneller een spermacel beweegt, hoe beter. Dan maakt hij de meeste kans om als eerste bij het eitje te zijn. Uit nieuwe onderzoek blijkt dat dit niet helemaal klopt. Sperma zwemt veel beter als het puntje van hun staart niet beweegt.

Hoe je energie kunt opwekken met waterdruppelsLuister  

Kunnen we de energie die in vallende waterdruppels zit opslaan en gebruiken als stroom voor apparaten? Daar wordt al jaren naar gekeken, maar het lukte niet om het efficiënt te doen. Tot nu.

Naar verborgen nanostructuren kijken met geluidLuister  

Kijken met geluid, het is iets wat gebeurt bij een echo in het ziekenhuis bijvoorbeeld. Nu hebben onderzoekers gekeken of ze met geluid ook op nanoschaal in computerchips konden kijken.

De grasmat van de oceaan heeft onze hulp nodigLuister  

Zeegras kan in vergelijking met bomen 30 keer sneller CO2 opslaan, maar erg voorzichtig zijn we er niet mee. Daar moet verandering in komen, vindt een groep onderzoekers uit Australië.

Het mechanisme achter zeevonk verder ontrafeldLuister  

Nieuw onderzoek vertelt meer over hoe het eencellige organisme zeevonk precies de blauwe gloed in de golven veroorzaakt. De insteek was dit keer niet biochemisch, maar natuurkundig.

Bloedplaatjes blijken belangrijke rol te spelen in ons afweersysteemLuister  

Bloedplaatjes zorgen voor bloedstolling in ons lichaam. Dat maakte ze lange tijd niet zo interessant voor veel onderzoekers. De rol die deze kleine cellen hadden was immers beperkt. Maar nu blijkt dat we ze al die tijd te weinig credit hebben gegeven. Bloedplaatjes spelen namelijk een belangrijke ro…

Astronomen vinden onverwachte molecuul bij exoplaneetLuister  

Astronomen hebben onverwachts aluminiumoxide gevonden in de buurt van exoplaneet WASP-43b. Het vertelt ons van alles over het vormingsproces van de planeet waar het tussen de 800 en 900 graden kan zijn.

Gevaarlijke asteroïden duwen we straks gewoon de andere kant opLuister  

Het is vandaag wereld asteroïde-dag. Een mooie aanleiding om te kijken hoeveel zorgen we ons eigenlijk moeten maken om die ruimterotsblokken en wat we kunnen doen als er eentje te dichtbij komt.

Ligt het medicijn tegen huidkanker op de bodem van de zee?Luister  

Een groep onderzoekers bestudeert al jaren een diepzeediertje dat een stofje produceert met uitzonderlijke eigenschappen. De stof zou de basis kunnen vormen voor een medicijn tegen huidkanker. Nu zijn ze weer een stapje dichterbij het uitvogelen van het mechanisme achter de productie van het stofje.

Nanoplastics zelfs in plantenweefsel terug te vindenLuister  

Wereldwijd groeit de bezorgdheid over micro- en nanoplastics in onze leefomgeving. Na oceanen en zeedieren blijken nu ook planten niet goed tegen de kleine stukjes plastic te kunnen. Onderzoekers zetten een aantal plantjes in aarde met de plastic deeltjes en vonden ze binnen een paar weken zowel in …

Grenzen evolutie voorspellen met wiskunde en bacteriënLuister  

Omdat evolutie drijft op toeval lijkt het voorspellen ervan onmogelijk. Toch is het onderzoekers gelukt om met zowel een wiskundig model als daadwerkelijke experimenten met bacteriën voorspellingen te doen over de evolutie van de E. Coli-bacterie.

Eerste vliegtuigonderdeel van gerecycled composiet ter wereld succesvol getestLuister  

Voor het eerst is het gelukt om een luchtvaartonderdeel van gerecycled composiet te maken en daar ook al succesvol mee te vliegen. Het gaat om een paneel in het staartstuk van een helikopter dat is gemaakt van het restmateriaal van de grotere onderdelen van dezelfde staart.

Kunstmatige intelligentie maakt onherkenbare gezichten meer dan 60 keer scherperLuister  

Het is onderzoekers gelukt om een onherkenbare lage resolutie foto van een gezicht meer dan 60 keer scherper te krijgen met behulp van kunstmatige intelligentie. Maar voor je nu denkt 'handig voor de veiligheidsdiensten': het plaatje dat eruit komt is levensecht, maar zal nooit als bewijs kunnen die…

Veel Nederlandse hightech de lucht in tijdens ESA-lanceringLuister  

Als het weer mee zit worden morgen meer dan 50 kleine satellieten de ruimte in gestuurd. Aan boord: een heleboel Nederlandse hightech, waaronder de Hyperscout-2 van het bedrijfje Cosine. Zij ontwikkelden een instrument dat bijvoorbeeld bosbranden, overstromingen en droogte kan herkennen vanuit de ru…

Slim wondverband met aan-uitknop geeft zelf verschillende medicijnen afLuister  

Stel je voor: een wondverband met een aan-uitknop dat eerst het ene medicijn vrijgeeft, dan wondvocht opneemt en dan het volgende medicijn loslaat. Met een nieuw materiaal kan dat straks. En er zijn meer indrukwekkende toepassingen mogelijk: zwetende robots bijvoorbeeld, machines die zichzelf inoli…

Onderzoekers laten kunstmatige synaps praten met levende cellenLuister  

Onderzoekers van onder andere de Technische Universiteit Eindhoven is het gelukt om een belangrijk onderdeel van de communicatie tussen zenuwcellen na te maken. En dat is zowel op het gebied van kunstmatige intelligentie als voor de geneeskunde interessant.

Skypen onder water met WiFi-verbinding van laserlichtLuister  

Bijna overal ter wereld vind je tegenwoordig WiFi-verbindingen, maar ga je kopje onder dan is het een heel ander verhaal. Nu is het onderzoekers toch gelukt om onder water een goede verbinding voor elkaar te krijgen met behulp van laserlicht.

Eicellen verkiezen sommige spermacellen boven anderenLuister  

De eicellen van een vrouw gebruiken chemische stofjes om spermacellen te lokken. Nu blijkt dat ze selectief zijn in welke spermacellen ze het liefst binnenhalen. In een nieuw onderzoek zagen wetenschappers dat verschillende eicellen een voorkeur hadden voor verschillende spermacellen. En dat waren n…

Geslacht kuikentje al in het ei bepalen voorkomt onnodig uitbroedenLuister  

Elk jaar worden er meer dan 6 miljard kuikentjes geruimd omdat ze een mannetje zijn. Een techniek waarmee het geslacht al in het ei bepaald kan worden, moet daar iets aan veranderen. Meerdere bedrijven wereldwijd hebben zich er al aan gewaagd, maar het blijkt behoorlijk uitdagend om het goed voor el…

Gen ontdekt dat pollenproductie van plant reguleertLuister  

Net als bij het sperma van dier en mens kan het aantal geproduceerde zaadjes (of pollen) per plant verschillen. Onderzoekers hebben nu het gen ontdekt dat dit aantal reguleert en dat is goed nieuws voor kwekers en mensen met hooikoorts.

Hoe virus-DNA zich verspreidt over de ziekenhuisafdelingLuister  

We zijn ons inmiddels al een stuk bewuster van de verspreiding van virusdeeltjes, mede dankzij onderzoeken die gebruikmaakten van verf die oplicht onder uv-licht en testen met luchtstromen en ventilatie. Nu hebben onderzoekers gekeken wat er gebeurt als je in een echt ziekenhuis wat virus-DNA op de …

Hoe een schimmel mieren in zombies verandert en ze dan laat doen wat ie wilLuister  

Er bestaat een schimmel die mieren infecteert, ze in zombies laat veranderen en ze dan gebruikt om zichzelf verder te verspreiden. Onderzoekers weten nu meer over hoe de schimmel dit doet. Door de genen uit te zoeken van de schimmel en in het lab de interactie met de mieren na te bootsen, konden ze …

Hoe goed kan een mens zonder een knuffel op zijn tijd?Luister  

Voor de meeste mensen is het een groot gemis dat we even niet zoveel aan elkaar kunnen zitten. Maar voor wetenschappers is het de ultieme kans om dit tekort eens goed te onderzoeken. Als aanrakingen stress verlagen en ons zekerheid geven, zoals veel eerdere onderzoeken laten zien, dan zou een gebrek…

Nano-biosensor laat realtime stress in individuele plantencellen zienLuister  

Al jaren proberen biologen de trucjes van planten te ontcijferen, zodat we met die kennis toekomstbestendige gewassen kunnen kweken. Dankzij een minuscule biosensor weten we nu weer iets meer. De sensor laat namelijk in realtime zien hoe plantencellen door poriën open en dicht te doen reageren op d…

De invloed van Joodse muziekLuister  

In de muziekgeschiedenisboeken zie je er weinig van terug, maar de Amerikaanse popmuziek is blijvend veranderd door de muziekstijl van Joodse immigranten. Dan hebben we het over diverse hits als Bei Mir Bist Du Schön, Blue Skies, "Donna Donna, I Love You Much Too Much, My Heart Belongs to Daddy en …

De duikende dieren-regelLuister  

Hoe groter je wordt als dier, hoe langer je onder water kan blijven. Die evolutionaire regel hebben wetenschappers van de Radboud Universiteit, samen met collegas uit het Verenigd Koninkrijk, Canada, Frankrijk en de Verenigde Staten, ontdekt. Dat verband was al bekend voor warmbloedige dieren, maar …

Een sensor van 11 atomenLuister  

ICT zou je een stuk groener kunnen maken, door elektronica te vervangen met spintronica: data versturen met magnetische signalen. Probleem daarbij is dat magnetische golven erg ongrijpbaar zijn. Om meer te leren over het gedrag van magneetgolven, hebben onderzoekers van de TU Delft een sensor ontwik…