Podcast Zoeker

Wetenschap.nu

Wetenschap.nu

Wetenschap & Geneeskunde  |  40 afleveringen

In Wetenschap.nu voert Karin van den Boogaert gesprekken met welbespraakte wetenschappers met interessant onderzoek, briljante ideeën en een verrassende en originele blik op de actualiteit.

AYA Science and Society Tour: Neuroloog Matthijs Brouwer over De Waag in AmsterdamLuister  

Neuroloog Matthijs Brouwer (Universiteit van Amsterdam) neemt je in de eerste stop van deze audiotour mee naar De Waag op de Nieuwmarkt. Hier schilderde Rembrandt 'De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp'. Brouwer vertelt ook over modern wetenschappelijk onderzoek naar het coronavirus en de rol van…

Erwin Peterman en Gijs Wuite: gedreven onderzoekers én ondernemersLuister  

Twee bevlogen wetenschappers: Erwin Peterman en Gijs Wuite (VU). Onderzoekers in hart en nieren, maar ook de oprichters van het succesvolle bedrijf LUMICKS.

Stevinlaureaat Andrea Evers streeft vernieuwing na door grensoverschrijdend te werkenLuister  

Als ze moet kiezen tussen lichaam en geest kiest Andrea Evers, hoogleraar Gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden, tóch voor de geest. Maar dat neemt niet weg dat deze Stevinlaureaat 2019 er rotsvast van overtuigd is dat ze onlosmakelijk bij elkaar horen.

Bakkersgist maakte Stevinlaureaat Jack Pronk wereldberoemd en verveelt nog steeds nietLuister  

Jack Pronk, hoogleraar Industriële Microbiologie aan de Technische Universiteit Delft, slaagde erin om gistcellen op een efficiënte en schone manier ethanol te laten maken uit niet-eetbare plantenresten. Nu gaat hij zijn Stevinpremie 2019 gebruiken voor electro-biotechnologie, ‘Iets met elektric…

Bas van Bavel: Economische groei is een beperkte maatstaf voor welvaartLuister  

Economisch Historicus Bas van Bavel (universiteit Utrecht) beschreef eerder hoe de markt zichzelf om zeep helpt. Zijn Spinozapremie besteedt hij aan een groot vervolgonderzoek naar welvaart.

Kunnen twee deeltjes zich tegelijkertijd op meerdere plekken bevinden? Ja! Podcast #34Luister  

Spinozalaureaat prof. dr. Ronald Hanson, hoogleraar Quantumfysica aan de TU Delft, is een autoriteit op het gebied van quantumwetenschap. Hij realiseert zich maar al te goed dat hij pioniert op nog onontgonnen terrein.

Hoe een sterrenkundige met Argentijnse wortels de hoogste wetenschappelijke prijs kreegLuister  

Amina Helmi (Rijksuniversiteit Groningen) groeide op met heldere sterrenhemels in Argentinië. Decennia later is ze een zeer succesvol sterrenkundige, alhoewel ze zichzelf liever een archeoloog noemt.

Spinozalaureaat Yvette van Kooyk probeert de ’taal’ van immuuncellen te begrijpen - Podcast #32Luister  

Prof. dr. Yvette van Kooyk (Amsterdam UMC) zette de glyco-immunologie - de rol van suikers bij het immuunsysteem - op de kaart en richtte een biotechbedrijf op. Presentator Karin van den Boogaert praat met deze eigenzinnige Spinozalaureaat.

Spinozalaureaat Ronald Hanson: 'Het is een soort oorlogskas, of investeringsbank' Podcast #31Luister  

Van quantumtechnologie en Melkweg tot gisten en schimmels en van immunologie tot gezondheidspsychologie en het functioneren van economische markten: het onderzoek van de Spinoza- en Stevinlaureaten 2019 bestrijkt een breed spectrum.

Sekseverschillen spelen belangrijke rol bij relatie slaap-depressieLuister  

We doen het allemaal een derde van ons leven: slapen. Een alles behalve slaapverwekkend onderwerp, want hoe je slaapt bepaalt in grote mate hoe gezond je bent. Fysiek én mentaal. Ik sprak erover met Birit Broekman. Zij is psychiater aan het Amsterdam UMC en OLVG. Bij vrijwel alle psychische klachte…

Wie leidt de dans: de mens of de natuur?Luister  

Hoogleraar Ecotoxicologie Martina Vijver (CML Leiden) realiseerde zich dat je de dynamiek tussen (synthetische) stoffen en de natuur zo realistisch mogelijk moet onderzoeken. Dus gewoon buiten. Daarom liet ze sloten graven voor haar ‘Levend lab’. De natuur leverde nog meer inspiratie op, getuige…

Menselijke verstoring van ecosystemen aanjager van virusinfectiesLuister  

Stevinlaureaat Marion Koopmans (hoogleraar virologie Erasmus MC) studeerde diergeneeskunde in Utrecht en werd daarna, na wat omzwervingen over de wereld, gegrepen door virussen. Meestal zijn ze niet gevaarlijk, maar dat kan misgaan. Bijvoorbeeld door de interactie tussen mens en dier, meer bepaald o…

Geschiedschrijving niet alleen aan de hand van Verdragen, maar ook door de ogen van vrouwenLuister  

Beatrice de Graaf’s nieuwe boek, ‘Tegen de terreur. Hoe Europa veilig werd na Napoleon’ begint in de 19e eeuw, na de nederlagen van Napoleon. En de ontwikkelingen daarna die het begin vormden van het eerste Europese veiligheidssysteem. Dat Beatrice voor haar onderzoek heel Europa moest afreize…

De Heilige Graal voor Marileen Dogterom: een synthetische celLuister  

Marileen Dogterom is hoogleraar bionanoscience aan de TU Delft en de vierde en laatste Spinozalaureaat van dit jaar die ik sprak. Een gedreven wetenschapper, die met Anna Akhmanova heeft samengewerkt bij het in kaart brengen van het cytoskelet van een cel. En die door de Spinozapremie van 2,5 miljoe…

Spinozalaureaat John van der Oost is overtuigd gentech-voorstanderLuister  

Hoogleraar microbiologie en biochemie (WUR) John van der Oost, oud-PSP-posterplakker en Greenpeacedonateur, werpt zich op als voorvechter van genetische modificatie, en keert zich (wat betreft de GMO discussie) nadrukkelijk tegen zijn oude 'matties'. De feiten spreken voor zich, zo vertelt hij in di…

Hoe een boek over Vikingen nieuwe onderzoeksideeën kan opleverenLuister  

Carsten de Dreu, hoogleraar sociale- en organisatiepsychologie in Leiden, ontvouwde op een bloedhete zomerdag zijn plannen voor de besteding van zijn 2,5 miljoen aan Spinozageld. Maar we spraken ook over zijn interdisciplinaire belangstelling en de manier waarop hij op ideeën komt. Een boek over Vi…

Een nieuwe microscoop dankzij de SpinozapremieLuister  

Anna Akhmanova, Carsten de Dreu, Marileen Dogterom en John van der Oost krijgen woensdag hun Spinozapremie officieel uitgereikt: 2,5 miljoen om ‘vrij’ te besteden. Afgelopen juni, net na de bekendmaking, vertelden ze kort wat ze ermee dachten te gaan doen. Als aftrap van een nieuwe serie podcast…

Spinoza- en Stevinpremies belonen uitmuntend, baanbrekend en inspirerend werkLuister  

In de Rode Hoed in Amsterdam konden wetenschappers, wetenschapsjournalisten- en communicatieprofessionals op 15 juni weer eens bijpraten op het onvolprezen Bessensap, georganiseerd door NWO. Natuurlijk waren er ook weer Spinoza- en dit jaar ook Stevinpremies, de hoogste onderscheidingen in de Neder…

De ene islamitische basisschool is de andere nietLuister  

De berichtgeving over islamitische basisscholen is vaak negatief, constateerde Marietje Beemsterboer, zelf juf in het basisonderwijs. Dat komt omdat media zich vaak alleen maar baseren op de drie strikt islamitische basisscholen in Nederland. Maar er zijn er 52 die in meer of mindere mate islamitisc…

Waarom wordt niet van iedere Nederlander een DNA-profiel gemaakt?Luister  

Moleculair bioloog Bas Defize werkte jarenlang bij het Hubrecht Instituut en doceert nu aan het University College Utrecht. Hij ziet het probleem niet: waarom niet van iedere Nederlandse burger een DNA-profiel maken? Desnoods al bij de geboorte en gewoon op te nemen in het paspoort, zoals een vinger…

Complottheorieën kan je nooit helemaal bij voorbaat van tafel vegenLuister  

Complottheorieën zijn van alle tijden, en je moet ze als overheid nooit wegzetten als verzinsels van gekkies. En nu al helemaal niet meer, nu autoriteiten zélf een complot blijken te hebben gesmeed met een journalist die vermoord dreigde te worden. De waarheid is altijd gekker dan je verzinnen kan…

'Ik vind onzekerheid in statistiek eigenlijk heel erg grappig', aldus statisticus Daniel OberskiLuister  

Het is Daniel Oberski (universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht) een doorn in het oog: de polarisatie in het privacy-versus-data-debat. Hij is dan ook vurig pleitbezorger van een genuanceerder maatschappelijk debat. Want data zijn natuurlijk ook ontzettend nuttig, als ze betrouwbaar zijn…

Innovatiespecialisten kunnen veel leren van de Romeinse oudheidLuister  

Bettina Reitz-Joosse is met hart en ziel classica en als universitair docent Latijnse taal en letterkunde verbonden aan de Rijks Universiteit Groningen. Ze bestudeert hoe de Romeinen terug keken op hun oorlogen, en hoe die slagvelden beschreven werden. Wereldberoemd werd ze met de vondst van een ver…

We weten al lang hoe 30 procent van de dementiegevallen kan worden voorkomen, en toch lukt dat nietLuister  

Epidemioloog Arfan Ikram is – zo zegt hij zelf - een tweedegeneratie Nederlander, geboren, getogen en nog altijd wonend in Rotterdam Zuid. Zijn academisch geschoolde vader wenste ook een goede opleiding voor zijn vijf kinderen en dat is gelukt; allemaal hebben ze gestudeerd zonder 1 cent studiesch…

Criminologe Barbora Holá: 'Oorlogsmisdadigers keren na hun straf als helden terug naar hun land'Luister  

De van oorsprong Tsjechische juriste en criminologe Barbora Holá (VU) ging als klein meisje op vakantie naar voormalig Joegoslavië. Later zou ze in het kader van haar promotieonderzoek naar het Joegoslavië-tribunaal gaan, waar ze Radovan Karadzic ontmoette. En niet kon begrijpen dat zo’n charma…

Het is nog maar de vraag of psychische stoornissen ontstaan door een defect in het breinLuister  

Er zijn onvoldoende aanwijzingen dat de oorzaak van psychische stoornissen een onderliggende afwijking in het brein is, zegt methodologe Angélique Cramer (Tilburg University). Wellicht kan je het ook omdraaien en is depressie een optelsom van allerlei symptomen die elkaar aansteken. Denk: je wordt …

Wat is het verschil tussen een wetenschapper en een complotdenker?Luister  

Een wetenschapper zal nooit zeggen dat hij iets ABSOLUUT zeker weet. Omdat hij er altijd rekening mee houdt dat een collega met andere data kan komen is hij de hele tijd bezig kritisch naar zijn eigen theorie te kijken. Een complotdenker daarentegen presenteert zich weliswaar vaak als een kritisch d…

Dansen helpt wellicht tegen cognitieve stoornissen veroorzaakt door Multiple ScleroseLuister  

De ziekte MS breekt het lichaam en ook vaak de geest af; omdat het geestelijke equivalent van de rolstoel niet bestaat is het de vraag hoe cognitieve stoornissen bij mensen met MS aangepakt zouden kunnen worden, naast de reeds bestaande geheugentraining. Dus toen hersenwetenschapper Hanneke Hulst (V…

Op scholen ontbreekt vaak kennis over problemen waar hoogbegaafde kinderen tegenaan lopenLuister  

In de week van de hoogbegaafdheid een gesprek met onderwijskundige Willy de Heer, die liever spreekt van ‘zeer makkelijk lerende’ kinderen. Het is goed om ook aandacht aan deze kinderen te besteden omdat zij zichzelf als ‘anders’ zien en zich van de weeromstuit maar gaan aanpassen aan het ge…

Een gezonde levensstijl voorkomt jaarlijks 4.000 nieuwe gevallen van borstkankerLuister  

Voorkomen is beter dan genezen, en het is al decennialang bekend wat de risicofactoren zijn voor het krijgen van borstkanker. Dus krijgt een slimme meid haar eerste kind op tijd, geeft langdurig borstvoeding en krijgt liefst veel kinderen. Daarnaast rookt ze niet, drinkt geen alcohol, beweegt veel, …

Sterrenkundige Jelle de Plaa: "Wij mensen bestaan uit stokoud sterrenstof"Luister  

Dat wij mensen ontstaan zijn uit chemische elementen afkomstig van verre sterren, weten we. Maar sterrenkundige Jelle de Plaa wil graag precies weten waar die elementen vandaan komen en wanneer dat gebeurd is. Daarvoor kijkt hij met een röntgentelescoop naar hete gaswolken in de ruimte. Thuis blade…

Cultuursocioloog Peter Achterberg: ‘Ik geef nooit advies want ik ben een socioloog, geen politicus’Luister  

Hoogleraar cultuursociologie aan de Universiteit Tilburg Peter Achterberg bestudeert het effect van culturele, politieke en religieuze veranderingen op het sociale gedrag van mensen. Ik ging bij hem te rade om te begrijpen waar het geloof in alternatieve feiten en het wantrouwen in de wetenschap van…

Achter discussies over klimaat en vaccinaties gaat een grote vertrouwenscrisis schuilLuister  

Als er één wetenschapper op alle mogelijke manieren communiceert met de buitenwereld is het wel Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en Academische Communicatie aan de Radboud Universiteit Nijmegen én verbonden aan het Meertens Instituut. Dus schaart hij zich van harte achter de oproep: 'We…

Julia Cramer is een perfect rolmodel om meisjes enthousiast te maken voor natuurkundeLuister  

Ze koos aanvankelijk NIET voor natuurkunde, maar het bloed kroop waar het niet gaan kon. Voor haar onderzoek op het gebied van quantumwetenschap en -technologie heeft Julia Cramer de Minerva-Prijs gekregen van het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen. De prijs is bestemd voor de beste natuurkund…

SPECIAL: een impressie van het grootste natuurkundecongres in NederlandLuister  

SPECIAL: een impressie van het grootste natuurkundecongres in Nederland by Wetenschap.nu

China heeft groot gelijk dat ze 'ons’ gebruikte plastic niet meer willenLuister  

Het Chinese importverbod op plastic afval dwingt de Westerse landen tot eigen maatregelen als het gaat om het duurzaam (her)gebruiken van allerlei soorten plastic. De Europese Commissie deed daar inmiddels een voorstel voor, maar gaat dat ver genoeg? En wat zouden wij als consumenten kunnen bijdrage…

Ondanks de positieve geluiden blijft Iran een problematisch landLuister  

Iran is weer helemaal in, zeker sinds het sluiten van de nucleaire deal met de VS. Voor het bedrijfsleven, om zaken te doen, en voor toeristen, om het land te gaan bezoeken. Weer, want de band van ons land met Iran vóór de machtsovername door de ayatollahs, in de jaren zestig en zeventig, was ook …

De fundamentele natuurkunde is één grote ontdekkingsreisLuister  

De randen van de kennis opzoeken, zoals bergbeklimmers almaar hoger willen en ruimtereizigers almaar verder, daar houdt deeltjes-natuurkundige Ivo van Vulpen zich mee bezig. Zijn hang naar avontuur leeft Ivo uit in het zoeken naar het almaar kleinere. Hij is altijd op 'deeltjes-jacht' en daarmee ook…

Amerika-deskundige Sara Polak over één jaar TrumpLuister  

'America first', herhaalde hij tot vervelens aan toe tijdens zijn inaugurele rede, het logische vervolg op het 'Make America great again' uit zijn verkiezingscampagne. De wereld was in shock na de verkiezing van Donald Trump in 2016 en het afgelopen jaar was er 'never a dull moment' met deze Amerik…

Recente vondsten veranderen het verhaal van de menselijke evolutieLuister  

Het verhaal van de ontwikkeling van de mens verandert razendsnel door belangwekkende vondsten van archeologen, in Zuid-Afrika en Marokko. De Leidse archeoloog Gerrit Dusseldorp vertelt daar graag en smakelijk over. En passant fileert hij ook nog even het paleodieet ("niet op wetenschap gebaseerd en …